II SA/Wa 102/08

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Adam Lipiński, Sędzia WSA Eugeniusz Wasilewski (spr.), Asesor WSA Sławomir Antoniuk, Protokolant Arkadiusz Koziarski, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 18 marca 2008 r. sprawy ze skargi M. H. na decyzję Ministra Edukacji Narodowej z dnia [...] października 2007 r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia nieważności aktu nadania stopnia nauczyciela mianowanego 1. uchyla zaskarżoną decyzję i utrzymaną nią w mocy decyzję Pomorskiego Kuratora Oświaty z dnia [...] lipca 2007 r. nr [...], 2. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu w całości, 3. zasądza od Ministra Edukacji Narodowej na rzecz skarżącego M. H. kwotę [...] złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania. Decyzją z dnia [...] lipca 2002 r. nr [...] Burmistrz Miasta W. nadał M. H. stopień nauczyciela mianowanego, na podstawie art. 9b ust. 4 ustawy – Karta Nauczyciela w związku z art. 7 ust. 3 ustawy z dnia 18 lutego 2000 r. o zmianie ustawy – Karta Nauczyciela oraz o zmianie niektórych innych ustaw (Dz. U. Nr 19, poz. 239 ze zm.). Pismem [...] Kuratora Oświaty z dnia [...] czerwca 2007 r. M. H. został zawiadomiony o wszczęciu z urzędu postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności powyższego aktu, jako wydanego z naruszeniem przepisów o stażu. [...] Kurator Oświaty decyzją z dnia [...] lipca 2007 r. nr [...], na podstawie art. 156 § 1 pkt 2, art. 157 § 1 i 2 oraz art. 158 § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego, stwierdził nieważność aktu nadania M. H. stopnia nauczyciela mianowanego. Decyzję uzasadniono tym, iż akt nadania stopnia nauczyciela mianowanego został wydany z naruszeniem przepisów art. 9b ust. 1 ustawy – Karta Nauczyciela, bowiem nauczyciel nie spełnił jednego z warunków niezbędnych do uzyskania stopnia nauczyciela mianowanego, tj. nie odbył stażu na stopień w pełnym wymiarze. Organ wskazał, iż M. H. nie był uprawniony do odbywania stażu w wymiarze 9 miesięcy na podstawie art. 7 ust. 4 ustawy z dnia 18 lutego 2000 r. o zmianie ustawy – Karta Nauczyciela oraz o zmianie niektórych innych ustaw (Dz. U. Nr 19, poz. 239 ze zm.), bowiem w dniu wejścia ustawy w życie uzyskał on z mocy prawa stopień nauczyciela stażysty. Stopień nauczyciela kontraktowego M. H. otrzymał decyzją dyrektora Gimnazjum nr [...] we W. z dnia [...] czerwca 2001 r., po odbyciu 9-miesięcznego stażu oraz uzyskaniu w dniu [...] czerwca 2001 r. akceptacji komisji kwalifikacyjnej, powołanej przez dyrektora Gimnazjum nr [...] we W. Stopień ten M. H. otrzymał więc na podstawie art. 9b ust. 4 pkt 1 ustawy – Karta Nauczyciela, po spełnieniu warunków określonych w art. 9b ust. 1 pkt 1 ustawy – Karta Nauczyciela, a nie z mocy prawa, na podstawie art. 7 ust. 3 ustawy z dnia 18 lutego 2000 r., jak błędnie wskazano w podstawie prawnej decyzji dyrektora Gimnazjum nr [...] we W. z dnia [...] czerwca 2001 r. nr [...]. Z treści tej decyzji bezspornie wynika jednak, że M. H. nie uzyskał stopnia nauczyciela kontraktowego z mocy prawa, lecz po odbyciu stażu i uzyskaniu akceptacji komisji kwalifikacyjnej. W świetle powyższego, M. H. nie był uprawniony do odbycia stażu na stopień nauczyciela mianowanego w wymiarze 9 miesięcy na podstawie przepisu art. 7 ust. 4 ustawy z dnia 18 lutego 2000 r. Od powyższej decyzji M. H. wniósł odwołanie do Ministra Edukacji Narodowej, w którym podniósł, iż był on uprawniony do odbywania stażu na stopień nauczyciela mianowanego w wymiarze 9 miesięcy, bowiem w dniu wejścia w życie ustawy z dnia 18 lutego 2000 r., tj. 6 kwietnia 2000 r., posiadał kwalifikacje do zajmowania stanowiska nauczyciela [...]. Wskazał, iż wyższe studia w zakresie [...] ukończył w [...] r. na Uniwersytecie [...] i uzyskał absolutorium. Minister Edukacji Narodowej decyzją z dnia [...] października 2007 r. nr [...], mając za podstawę art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a., utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. W motywach rozstrzygnięcia organ podzielił stanowisko organu I instancji i odnosząc się do zarzutów podniesionych w odwołaniu, wskazał, iż posiadanie wyższego wykształcenia oznacza ukończenie studiów wyższych, co następuje po zdaniu egzaminu magisterskiego. Zgodnie bowiem z art. 167 ust. 2 ustawy z dnia 27 lipca 2005 r. – Prawo o szkolnictwie wyższym (Dz. U. Nr 164, poz. 1365 ze zm.), datą ukończenia studiów jest data złożenia egzaminu dyplomowego. W świetle powyższego, w dniu wejścia w życie ustawy z dnia 18 lutego 2000 r. o zmianie ustawy – Karta Nauczyciela oraz o zmianie niektórych innych ustaw M. H. nie posiadał wymaganych kwalifikacji, w związku z czym uzyskał z mocy prawa stopień nauczyciela stażysty. Nie mógł zatem odbywać stażu na stopień nauczyciela mianowanego w wymiarze 9 miesięcy na podstawie przepisu art. 7 ust. 4 powołanej wyżej ustawy, tj. przepisu, który dawał takie uprawnienia jedynie nauczycielom, którzy z dniem wejścia w życie ustawy otrzymali z mocy prawa stopień nauczyciela kontraktowego. W ocenie organu nadanie stopnia nauczyciela mianowanego nauczycielowi, który nie spełnia warunków wynikających z art. 9b ust. 1 pkt 2 w związku z art. 9 ust. 1 pkt 1 oraz ust. 1a-3 ustawy – Karta Nauczyciela, należy uznać za rażące naruszenie prawa, które w myśl art. 156 § 1 pkt 2 Kodeksu postępowania administracyjnego stanowi przesłankę stwierdzenia nieważności decyzji. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie M. H. wniósł o uchylenie wydanych w sprawie decyzji. Skarżący podkreślił, iż w wyniku podjętych w [...] r. studiów uzupełniających uzyskał w dniu [...] czerwca 2000 r. tytuł magistra [...]. W okresie od [...] września 2000 r. do [...] maja 2001 r. odbył staż na stopień nauczyciela kontraktowego w Gimnazjum nr [...] we W., a następnie Dyrektor tego Gimnazjum ustalił staż na stopień nauczyciela mianowanego w wymiarze 9 miesięcy, który odbył. Zdaniem skarżącego był on uprawniony do odbywania skróconego stażu, gdyż nowy systemu awansu zawodowego praktycznie zaczął funkcjonować od 1 września 2000 r., a w tym czasie posiadał on kwalifikacje do nauczania [...]. W odpowiedzi na skargę Minister Edukacji Narodowej wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumenty zawarte w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Stosownie do treści art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 z późn. zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę pod względem zgodności z prawem zaskarżonej decyzji administracyjnej i to z przepisami obowiązującymi w dacie jej wydania, innymi słowy, sąd administracyjny kontroluje legalność rozstrzygnięcia zapadłego w postępowaniu z punktu widzenia jego zgodności z prawem materialnym i obowiązującymi przepisami prawa procesowego. Skarga analizowana pod tym kątem zasługuje na uwzględnienie. Stwierdzenie nieważności decyzji administracyjnej jest jednym z trybów nadzwyczajnych wzruszenia decyzji ostatecznej. Ochrona takich decyzji została wyrażona zasadą ogólną trwałości ostatecznych decyzji administracyjnych – art. 16 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (t. j.: Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 z późn. zm.). Przesłanki stwierdzenia nieważności decyzji zostały wyczerpująco określone w art. 156 § 1 k.p.a. Organ administracji publicznej stwierdza nieważność decyzji, która: 1) wydana została z naruszeniem przepisów o właściwości, 2) wydana została bez podstawy prawnej lub z rażącym naruszeniem prawa, 3) dotyczy sprawy już poprzednio rozstrzygniętej inną decyzją ostateczną, 4) została skierowana do osoby niebędącej stroną w sprawie, 5) była niewykonalna w dniu jej wydania i jej niewykonalność ma charakter trwały, 6) w razie jej wykonania, wywołałaby czyn zagrożony karą, 7) zawiera wadę powodującą jej nieważność z mocy prawa. Zestawienie to stanowi katalog zamknięty przyczyn stwierdzenia nieważności decyzji. Taka redakcja przepisu, zważywszy również na nadzwyczajny charakter tej instytucji, nie pozwala na stosowanie wykładni rozszerzającej względem tego przepisu. Decyzja stwierdzająca nieważność decyzji może zapaść tylko w sytuacji, kiedy organ stwierdzi, że akt nadania stopnia awansu zawodowego nauczyciela mianowanego został podjęty w okolicznościach określonych w przepisach art. 156 § 1 k.p.a. Rażące naruszenie prawa, w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a., zachodzi wtedy, gdy treść decyzji pozostaje w wyraźnej i oczywistej sprzeczności z treścią przepisu prawa i gdy charakter tego naruszenia powoduje, że owa decyzja nie może być akceptowana jako akt wydany przez organ praworządnego państwa. Obowiązkiem organu stwierdzającego nieważność decyzji, jako wydanej z rażącym naruszeniem prawa, jest wyraźne wykazanie, jaki konkretny przepis został naruszony i dlaczego naruszenie to organ ocenił jako rażące (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 21 października 1992 r. V SA 86/92, ONSA 1993/1/23). O rażącym naruszeniu prawa mówić można tylko wówczas, gdy proste zestawienie treści rozstrzygnięcia z treścią zastosowanego przepisu prawa wskazuje na ich oczywistą niezgodność. W konsekwencji traktowanie naruszenia prawa jako "rażące" może mieć miejsce tylko wyjątkowo, a mianowicie, gdy jego waga jest znacznie większa niż stabilność ostatecznej decyzji (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 17 kwietnia 1996 r. II! SA 565/95, Biul. Skarb. 1997/2/26 i wyrok Sądu Najwyższego z dnia 20 czerwca 1995 r., sygn. III ARN 22/95). Dokonując konkluzji powyższych wywodów, należy podkreślić, że nie każde naruszenie prawa będzie stanowić podstawę do stwierdzenia nieważności wydanej decyzji. Tylko rażące naruszenie prawa może skutkować wydaniem rozstrzygnięcia eliminującego decyzję z obrotu prawnego i chodzi tu o prawo powszechnie obowiązujące, a zatem – w świetle art. 87 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej – o Konstytucję, ustawy, ratyfikowane umowy międzynarodowe oraz rozporządzenia. Trzeba przy tym zaznaczyć, że kwestia wykładni przepisu nie może być podstawą wzruszenia ostatecznej decyzji administracyjnej w trybie art. 156 k.p.a. Błędy wykładni nie mają charakteru rażącego naruszenia prawa. W konsekwencji traktowanie naruszenia prawa jako "rażące" może mieć miejsce tylko wyjątkowo, a mianowicie, gdy jego waga jest znacznie większa niż stabilność ostatecznej decyzji. W przedmiotowej sprawie [...] Kurator Oświaty w podstawie prawnej rozstrzygnięcia stwierdzającego nieważność aktu nadania M. H. aktu nadania stopnia nauczyciela mianowanego, poza przepisami proceduralnymi, nie wskazał przepisów prawa materialnego, które zostały naruszone i to w sposób rażący. Jedynie z uzasadnienia decyzji wynika, iż akt nadania stopnia awansu zawodowego został wydany z naruszeniem przepisów o stażu. Organ naruszenia prawa upatruje w tym, iż skarżący nie odbył stażu na stopień nauczyciela mianowanego w wymiarze 2 lat i 9 miesięcy, a zatem w myśl art. 9b ust. 1 pkt 2 ustawy – Karta Nauczyciela nie spełnił jednego z warunków nadania stopnia nauczyciela mianowanego. W ocenie organu M. H. nie był uprawniony do odbycia stażu na stopień nauczyciela mianowanego w wymiarze 9 miesięcy, na podstawie art. 7 ust. 4 ustawy z dnia 18 lutego 2000 r. o zmianie ustawy – Karta Nauczyciela oraz o zmianie niektórych innych ustaw, gdyż nie uzyskał ona stopnia nauczyciela kontraktowego na podstawie art. 7 ust. 3 powołanej ustawy. Z tym stanowiskiem organu nie można się zgodzić, jeżeli się uwzględni, iż właśnie na tej podstawie (art. 9b ust. 4 ustawy z dnia 26 stycznia 1982 r. – Karta Nauczyciela w związku z art. 7 ust. 3 ustawy z dnia 18 lutego 2000 r.) został nadany skarżącemu stopień awansu zawodowego nauczyciela kontraktowego. Wprawdzie organy obu instancji przyjmują, że powołana podstawa została błędnie wskazana w podstawie prawnej decyzji Dyrektora Gimnazjum nr [...] we W. z dnia [...] czerwca 2001 r., jednakże stwierdzić należy, iż stanowi ona składnik funkcjonującej w obrocie prawnym ostatecznej decyzji administracyjnej. Decyzja o nadaniu stopnia awansu zawodowego nauczyciela kontraktowego w oparciu o art. 7 ust. 3 powołanej wyżej ustawy z dnia 18 lutego 2000 r. istniała w obrocie prawnym w czasie rozpoznawania niniejszej sprawy przez organy administracyjne, jak też istnieje obecnie, dlatego też organy, twierdząc, iż nauczyciel nie uzyskał stopnia nauczyciela kontraktowego na podstawie art. 7 ust. 3, zaprzeczają faktom prawnym. Organ, wydając decyzję o nadaniu kolejnego stopnia zawodowego, związany jest treścią decyzji nadającej wcześniejszy stopień awansu zawodowego. Z tych względów Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 145 § 1 lit. a i art. 152 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), orzekł jak w wyroku. O kosztach orzeczono zgodnie z art. 200 i art. 205 powołanej ustawy.