II SA/Wa 1022/07

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Przemysław Szustakiewicz, Sędzia WSA Iwona Dąbrowska, Asesor WSA Sławomir Antoniuk (spr.), Protokolant Łukasz Bazyluk, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 30 listopada 2007 r. sprawy ze skargi M. R. na decyzję Dowódcy Wojsk Lądowych z dnia [...] kwietnia 2007 r. nr [...] w przedmiocie zwrotu kosztów nauki w szkole wojskowej 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz decyzję Komendanta Centrum Szkolenia Na Potrzeby Sił Pokojowych z dnia 31 stycznia 2007 r., nr 14/KADR/2007, 2. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu w całości. Dowódca Wojsk Lądowych decyzją z dnia [...] kwietnia 2007 r., nr [...] utrzymał w mocy decyzję Komendanta C. w K. z dnia [...] stycznia 2007 r., nr [...] zobowiązującą mjr M. R. do zwrotu kosztów nauki w wysokości 1.124,27 zł. Z ustaleń organu i akt administracyjnych wynika następujący stan sprawy: Mjr M. R. wypowiedział stosunek służbowy i z dniem 31 stycznia 2007 r. na podstawie rozkazu personalnego Szefa Sztabu Generalnego WP z dnia [...] grudnia 2006 r., nr [...] został zwolniony z zawodowej służby wojskowej. Komendant C. decyzją z dnia [...] stycznia 2007 r., wydaną na podstawie art. 54 i 104 w zw. z art. 111 pkt 9 lit. a) ustawy z dnia 11 września 2003 r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych (Dz. U. Nr 179, poz. 1750 ze zm.) oraz § 18 rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 24 maja 2004 r. w sprawie kierowania i udzielania pomocy żołnierzom zawodowym w związku z pobieraniem przez nich nauki oraz ustalania równowartości kosztów poniesionych w związku z nauką (Dz. U. Nr 135, poz. 1451), orzekł o obowiązku zwrotu przez M. R. równowartości kosztów poniesionych na jego utrzymanie i naukę w latach 1989 - 1995, według zestawienia przedstawionego w osnowie decyzji, w kwocie 1.124,27 zł oraz orzekł o dokonaniu zwrotu podanej kwoty w terminie 60 dni od daty otrzymania tej decyzji. W uzasadnieniu decyzji organ podniósł, że zgodnie z art. 54 ust. 1 ustawy z dnia 11 września 2003 r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych, żołnierz zawodowy będący absolwentem szkoły wojskowej jest zobowiązany do zwrotu kosztów poniesionych na jego utrzymanie i naukę jeżeli wypowiedział stosunek służbowy w okresie nieprzekraczającym okresu dwa razy dłuższego od czasu trwania nauki, studiów. Mjr M. R. pobierał naukę w Akademii [...] w Ł. w okresie od dnia 31 lipca 1989 r. do dnia 23 czerwca 1995 r., przez okres 5 lat 10 miesięcy 22 dni, tj. 2.147 dni. W związku z powyższym okres, o którym mowa w art. 54 ust. 1 ustawy z dnia 11 września 2003 r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych, powinien wynosić 11 lat 9 miesięcy 14 dni, tj. 4299 dni. M. R. służył jako żołnierz zawodowy po ukończeniu uczelni wyższej od dnia 24 czerwca 1995 r. do dnia 31 stycznia 2007 r. przez 11 lat 7 miesięcy 8 dni, tj. 4233 dni. Dlatego też jest zobowiązany do zwrotu kosztów poniesionych na jego utrzymanie i naukę w wysokości proporcjonalnej do czasu jaki żołnierzowi pozostał do odbycia, tj. 2 miesiące 6 dni (łącznie 66 dni). M. R. odwołał się od decyzji Komendanta C. z dnia [...] stycznia 2007 r. Wnosząc o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz umorzenie postępowania w sprawie, odwołujący się podniósł, że dowódca jednostki wojskowej podejmując zaskarżone orzeczenie działał bez podstawy prawnej. Zdaniem strony, rozporządzenie Ministra Obrony Narodowej z dnia 24 maja 2004 r., na podstawie przepisów którego oparto rozstrzygnięcie, nie obejmuje swą regulacją stanów faktycznych istniejących przed wejściem powołanego aktu prawnego w życie, a tym samym nie daje podstawy prawnej do prawidłowego naliczenia kosztów rzeczywiście poniesionych przez stronę skarżącą. Dowódca Wojsk Lądowych nie znalazł podstaw do uwzględnienia odwołania i rozstrzygnięciem z dnia [...] kwietnia 2007 r. utrzymał zaskarżoną decyzję w mocy. W uzasadnieniu decyzji organ odwoławczy podniósł, iż w związku z faktem zwolnienia odwołującego się ze służby pod rządami nowej ustawy pragmatycznej z 2003 r., podnoszony przez niego zarzut jest niezasadny. Powołując się na treści przepisu art. 54 ww. ustawy organ stwierdził, iż M. R, zobowiązany jest do zwrotu kwoty 1.124,27 zł określonej prawidłowo w zaskarżonej decyzji. Powyższa decyzja stała się przedmiotem skargi wniesionej przez M. R. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, w której skarżący wniósł o jej uchylenie i umorzenie postępowania. Zaskarżonej decyzji oraz decyzji Komendanta C. z dnia [...] stycznia 2007 r. skarżący zarzucił ich wydanie z naruszeniem prawa materialnego i procesowego, polegającego w szczególności na naruszeniu: 1) art. 54 ust. 1 i 3 ustawy z dnia 11 września 2003 r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych oraz § 15 - § 17 rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 24 maja 2004 r. w sprawie kierowania i udzielania pomocy żołnierzom zawodowym w związku z pobieraniem przez nich nauki oraz ustalania równowartości kosztów poniesionych w związku z nauką, co miało wpływ na wynik sprawy, 2) art. 6, 7, 77, 80, 107 § 1 i 3 oraz art. 136 i art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a., co miało istotny wpływ na wynik sprawy. W uzasadnieniu skargi M. R. podniósł m.in., że żołnierz zawodowy, jeżeli zaistnieją okoliczności wymienione w art. 54 ust. 1 powołanej ustawy, zobowiązany jest do zwrotu zwaloryzowanej na dzień zwolnienia ze służby równowartości kosztów poniesionych na jego utrzymanie i naukę. Koszty te, obejmują koszty rzeczywiście poniesione (§ 16 ww. rozporządzenia), o których dane zamieszcza się w aktach personalnych żołnierza zawodowego (§ 17 tego rozporządzenia). Z tak sformułowanych przepisów prawnych należy odtworzyć normę pozwalającą ustalić dla żołnierza równowartość kosztów zakwaterowania, wyżywienia i umundurowania, ale tylko poniesionych w czasie studiów lub nauki zakończonej w latach obowiązywania tych przepisów. Brak natomiast przepisów, które pozwoliłyby ustalić równowartość studiów czy nauki w latach poprzednich. Zdaniem strony skarżącej, nieuregulowanie przez prawodawcę stanu faktycznego, w którym żołnierz zawodowy zwolniony w trakcie służby w wyniku złożonego przez siebie wypowiedzenia studiował w okresie wcześniejszym niż wejście w życie obowiązujących regulacji, oznacza powstanie obszaru niemożliwego w obowiązującym stanie prawnym do objęcia zaskarżonymi decyzjami. Żaden z przepisów obowiązującej ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych nie rozstrzyga kwestii naliczania równowartości kosztów (a nie obowiązku ich zwrotu) dla studiujących w okresie wcześniejszym, powstałego na gruncie art. 80 nieobowiązującej ustawy z dnia 30 czerwca 1970 r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych (Dz. U. z 1997 r. Nr 10, poz. 55 ze zm.). W odpowiedzi na skargę Dowódca Wojsk Lądowych wniósł o jej oddalenie oraz podtrzymał argumentację przedstawioną w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Zgodnie z brzmieniem art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę pod względem zgodności z prawem zaskarżonej decyzji administracyjnej i to z przepisami obowiązującymi w dacie jej wydania. Rozpatrując skargę M. R. Sąd uznał, że organ odwoławczy oraz organ I instancji, podejmujący decyzję w sprawie zobowiązania skarżącego do zwrotu kosztów jego kształcenia w Akademii [...] w Ł., dopuściły się naruszenia przepisów postępowania administracyjnego w stopniu, w jakim mogło to mieć istotny wpływ na wynik rozstrzygnięcia. Stosownie do treści art. 54 ust. 1 ustawy z dnia 11 września 2003 r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych (Dz. U. Nr 179, poz. 1750 ze zm.), żołnierz zawodowy będący absolwentem szkoły wojskowej i żołnierz skierowany na studia lub naukę oraz na staż naukowy lub kurs trwający ponad pięć miesięcy, który wypowiedział stosunek służbowy zawodowej służby wojskowej lub został z niej zwolniony na podstawie art. 111 pkt 1, 4, 6, 7, 9 lit. a oraz pkt 11-16, a także art. 112 pkt 1, w okresie nieprzekraczającym okresu dwa razy dłuższego od czasu trwania studiów, nauki, stażu lub kursu, albo okresu pobierania stypendium, licząc od dnia ukończenia tych studiów, nauki, stażu lub kursu - jest zobowiązany do zwrotu zwaloryzowanej na dzień zwolnienia ze służby równowartości kosztów poniesionych na jego utrzymanie i naukę, z zastrzeżeniem ust. 5 i 6. W rozpoznawanej sprawie bezspornym jest, że mjr M. R. jest absolwentem Akademii [...] w Ł. i studiował w niej w okresie od dnia 31 lipca 1989 r. do dnia 23 czerwca 1995 r. Nie budzi również wątpliwości fakt, że na podstawie rozkazu personalnego z dnia [...] grudnia 2006 r., nr [...] skarżący został zwolniony z zawodowej służby wojskowej i przeniesiony do rezerwy wskutek upływu z dniem 31 stycznia 2007 r. terminu okresu wypowiedzenia stosunku służbowego dokonanego przez żołnierza. Zatem powyższy stan faktyczny w zestawieniu z treścią cytowanego już wyżej przepisu bezwzględnie wskazuje na obowiązek zwrotu przez skarżącego zwaloryzowanej na dzień zwolnienia ze służby równowartości kosztów poniesionych na jego utrzymanie i naukę w Akademii [...] w Ł., bowiem zostały spełnione zawarte w tym przepisie przesłanki, czego skarżący nie kwestionuje. Nie można jednak zgodzić się ze skarżącym, iż brak jest przepisów, które pozwoliłyby ustalić równowartość poniesionych przez organ wojskowy kosztów studiów odbywanych przez skarżącego w latach 1989 - 1995. Organ obowiązany jest stosować przepisy prawa obowiązujące w dacie orzekania, a więc w niniejszej sprawie posłużyć się przepisami rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 24 maja 2004 r. w sprawie kierowania i udzielania pomocy żołnierzom zawodowym w związku z pobieraniem przez nich nauki oraz ustalania równowartości kosztów poniesionych w związku z nauką (Dz. U. Nr 135, poz. 1451). Zgodnie z § 15 powołanego rozporządzenia, koszty rzeczywiste poniesione w związku z nauką żołnierza zawodowego, o których mowa w art. 54 ust. 1 ustawy, obejmują koszty przypadające na jednego żołnierza szkolonego w zakresie: 1) zakwaterowania (...), 2) umundurowania (...), 3) wyżywienia (...), 4) świadczeń związanych z nauką (...) 5) dojazdu do miejsca pobierania nauki, 6) koszty, o których mowa w § 3 rozporządzenia (...). Jak wynika z dokumentacji aktowej, Komendant C. w osnowie decyzji z dnia [...] stycznia 2007 r. przedstawił zestawienie kosztów, z którego wynika jakie rodzaje kosztów oraz ich wysokość w rozmiarze jednostkowym rocznym oraz całkowitym zostały poniesione, a także podlegające zwrotowi. Zarówno w uzasadnieniu tej decyzji nie wskazano, jak i w aktach administracyjnych nie zamieszczono, jakiejkolwiek informacji, z której wynikałaby przyjęta podstawa do naliczenia zwrotu poniesionych kosztów. W tym wypadku powinien mieć zastosowanie przepis § 17 ww. rozporządzenia, bowiem nakazuje on przyjmowanie łącznych rzeczywiście poniesionych kosztów z ewidencji księgowej. Organ takowej ewidencji, bądź też pisemnej informacji sporządzonej na jej podstawie nie załączył do akt sprawy. Nie wskazał również powodów stojących temu na przeszkodzie. Brak ustaleń w powyższym zakresie uniemożliwia Sądowi dokonanie kontroli prawidłowości ustalenia kwoty objętej zwrotem, przez co wskazuje na dowolność przy jej ustalaniu. Wprawdzie w piśmie z dnia 23 marca 2007 r. Komendant C. wyjaśnił na wniosek organu odwoławczego, że "Wyliczenie kosztów poniesionych na kształcenie i utrzymanie ww. (mjr M. R.) w czasie studiów, wykonano na podstawie danych Inspektoratu Logistyki Sztabu Generalnego WP Nr [...] z [...] kwietnia 1996 r., dotyczące wskaźników kosztów utrzymania żołnierza (pracownika wojska), wg stanu na dzień 31 grudnia 1995 r.", jednakże danych tych nie dołączono do akt sprawy. Ponadto jak wynika z treści ww. pisma przedmiotowe dane dotyczą wskaźników utrzymania żołnierza (odpowiednio pracownika cywilnego wojska), a więc nie są miarodajne w stosunku do rzeczywistych kosztów utrzymania żołnierza pobierającego naukę w szkole wyższej. Należy podkreślić, że w niniejszej sprawie organ odwoławczy, jak również organ I instancji, przy wydawaniu zaskarżonych decyzji obowiązani byli przestrzegać reguł procedury administracyjnej. Zobowiązani więc byli przestrzegać zasady dochodzenia do prawdy materialnej (art. 7 k.p.a.), a więc podejmować wszelkie kroki niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy, w sposób wyczerpujący zebrać, rozpatrzeć i ocenić cały materiał dowodowy (art. 77 § 1, art. 80 k.p.a.) oraz uzasadnić swoje rozstrzygnięcie według wymagań określonych w § 3 ust. 107 k.p.a. Jak wynika z powyższych ustaleń, wymienione reguły postępowania administracyjnego w niniejszej sprawie nie były przestrzegane zarówno przez organ I, jak i II instancji, zaś uchybienia w tym zakresie nie pozostają bez wpływu na rozstrzygnięcie sprawy. Organ ponownie rozpoznając sprawę będzie obowiązany uzupełnić materiał dowodowy o dokumentację księgową odnoszącą się do ponoszenia rzeczywistych kosztów nauki przez skarżącego, a w przypadku wystąpienia obiektywnych przeszkód uniemożliwiających jej pozyskanie, dokona ustaleń o inne miarodajne dowody, np. poprzez porównanie kosztów kształcenia żołnierza zawodowego w analogicznym okresie na innej wyższej szkole wojskowej o podobnym profilu nauczania. W tym stanie sprawy, uznając, że wydanie zaskarżonej decyzji i utrzymanej nią w mocy decyzji organu I instancji nastąpiło z naruszeniem przepisów postępowania administracyjnego, w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy, na mocy art. 145 § 1 pkt 1c oraz art. 152 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), Sąd orzekł jak w sentencji.