II SA/Wa 1024/12

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Iwona Dąbrowska, Sędziowie WSA Anna Mierzejewska, Eugeniusz Wasilewski (sprawozdawca), Protokolant spec. Marek Kozłowski, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 5 października 2012 r. sprawy ze skargi B. M. na decyzję Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] marca 2012 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania świadczenia w drodze wyjątku – oddala skargę – Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych decyzją z dnia [...] marca 2012 r. nr [...], wydaną po ponownym rozpatrzeniu sprawy, na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a., utrzymał w mocy decyzję podjętą w dniu [...] lutego 2012 r. odmawiającą przyznania B. M. świadczenia w drodze wyjątku. W uzasadnieniu organ wskazał, iż przyznanie świadczenia na podstawie art. 83 ustawy z 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (Dz. U. z 2009 r. Nr 153, poz. 1227 ze zm.) jest możliwe, jeżeli wnioskodawca łącznie spełnił następujące warunki: 1. jest lub był osobą ubezpieczoną lub jest członkiem rodziny pozostałym po ubezpieczonym, 2. nie spełnia warunków ustawowych do uzyskania świadczeń wskutek szczególnych okoliczności, 3. nie może podjąć pracy ze względu na całkowitą niezdolność do pracy lub wiek, 4. nie ma niezbędnych środków utrzymania. Do przyznania świadczenia w drodze wyjątku wszystkie przesłanki, o jakich mowa w tym przepisie, powinny być spełnione łącznie, a brak choćby jednej z nich wyklucza możliwość przyznania świadczenia. Organ uznał, że renta rodzinna w drodze wyjątku nie może być przyznana, ponieważ B. M. nie spełnia przesłanki niemożności podjęcia pracy lub działalności objętej ubezpieczeniami społecznymi ze względu na całkowitą niezdolność do pracy lub wiek. Wyjaśnił, że pojęcie niezdolności do pracy zostało zdefiniowanie w przepisie art. 12 ustawy stanowiącym, że niezdolną do pracy w rozumieniu ustawy jest osoba, która całkowicie lub częściowo utraciła zdolność do pracy zarobkowej z powodu naruszenia sprawności organizmu i nie rokuje odzyskania zdolności do pracy po przekwalifikowaniu, przy czym całkowicie niezdolną do pracy jest osoba, która utraciła zdolność do wykonywania jakiejkolwiek pracy. Natomiast wiek, jako przesłanka niemożności podjęcia pracy w rozumieniu przepisu art. 83 ust. 1 ustawy, oznacza wiek poniżej 18 lat albo wiek emerytalny (por. wyrok NSA z 15 stycznia 2002 r., sygn. akt II SA 2538/01, LEX nr 82806). Z akt sprawy wynika, że B. M. nie osiągnęła wieku emerytalnego, wynoszącego dla kobiet 60 lat oraz nie ma orzeczonej przez lekarza orzecznika ZUS całkowitej niezdolności do pracy, uniemożliwiającej podjęcie zatrudnienia lub innej działalności objętej ubezpieczeniem społecznym, w celu zapewnienia niezbędnych środków utrzymania. Organ wskazał, iż świadczenia na podstawie przepisu art. 83 ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych nie są świadczeniami socjalnymi, przyznawanymi jedynie według potrzeb, lecz są świadczeniami z ubezpieczeń społecznych. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie B. M. zarzuciła powyższej decyzji naruszenie art. 83 ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych, poprzez uznanie, że renta rodzinna nie może być jej przyznana, ponieważ nie spełnia przesłanki niemożności podjęcia pracy lub działalności objętej ubezpieczeniem społecznym, ze względu na całkowitą niezdolność do pracy lub wiek. Na podstawie podniesionych zarzutów wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji i wydanie rozstrzygnięcia przyznającego przedmiotowe świadczenie, ewentualnie o przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania oraz zasądzenie kosztów postępowania. W uzasadnieniu skargi skarżąca odwołała się do zasad solidaryzmu społecznego i trudnej sytuacji materialnej. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej odrzucenie jako wniesionej z uchybieniem terminu do jej złożenia, względnie oddalenie skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Brak dowodu doręczenia skarżącej decyzji z dnia [...] marca 2012 r. nie pozwala przyjąć, iż skarga została złożona po terminie, a zatem nie może zostać ona odrzucona. Badając podniesione w niej zarzuty Sąd stwierdził, iż nie zasługują one na uwzględnienie, gdyż zaskarżona decyzja nie narusza prawa. Materialnoprawną podstawę zaskarżonej decyzji stanowi art. 83 ust. 1 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (t.j. Dz. U. z 2009 r. Nr 153, poz. 1227 ze zm.). Powołany przepis pozwala na uzyskanie świadczenia w drodze wyjątku przez osoby, które nie spełniają warunków do uzyskania świadczenia w trybie zwykłym. Zgodnie z art. 83 ust. 1 powołanej ustawy, ubezpieczonym i pozostałym po nich członkom rodziny, którzy wskutek szczególnych okoliczności nie spełniają warunków przewidzianych w ustawie do uzyskania prawa do emerytury lub renty, nie mogą ze względu na całkowitą niezdolność do pracy lub wiek podjąć pracy lub działalności objętej ubezpieczeniem społecznym i nie mają niezbędnych środków utrzymania, Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych może przyznać w drodze wyjątku świadczenie w wysokości nieprzekraczającej odpowiednich świadczeń przewidzianych w ustawie. Do przyznania świadczenia wszystkie przesłanki, o jakich mowa, powinny być spełnione łącznie. Brak spełnienia chociażby jednego warunku uniemożliwia wydanie decyzji przyznającej świadczenie. W niniejszej sprawie bezsporne jest, iż B. M. nie spełnia przesłanki braku możliwości podjęcia pracy ze względu na całkowitą niezdolność do pracy lub wiek, bowiem nie zostało w stosunku do niego wydane, stosownie do art. 14 ust. 3 ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych, orzeczenie lekarza orzecznika ZUS o całkowitej niezdolności do pracy. Skarżąca nie osiągnęła również wieku emerytalnego wynoszącego dla kobiet 60 lat. Brak spełnienia przesłanki niemożności podjęcia pracy lub działalności objętej ubezpieczeniem społecznym ze względu na całkowitą niezdolność do pracy lub wiek, wyłącza – w myśl wcześniejszych wywodów w przedmiocie kumulatywnego charakteru przesłanek z art. 83 ust. 1 ustawy – możliwość przyznania skarżącej świadczenia w drodze wyjątku. Powyższe przesądza o treści rozstrzygnięcia, a podnoszone przez skarżącą zasady funkcjonowania ubezpieczeń społecznych nie miały wpływu na wynik sprawy. Decydujące bowiem znaczenie miał bezsporny fakt niespełnienia przez skarżącą jednej z przesłanek określonych w art. 83 ustawy o emeryturach i rentach z FUS. Mając powyższe na uwadze, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2012 r., poz. 270), orzekł jak w sentencji.