II SA/Wa 1026/06

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Adam Lipiński (spr.), Sędzia WSA Joanna Kube, Asesor WSA Przemysław Szustakiewicz, Protokolant Anna Siwonia, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 4 października 2006 r. sprawy ze skargi W. D. na decyzję Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] marca 2006 r. nr [...] w przedmiocie świadczenia w drodze wyjątku: 1) uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję z dnia [...] marca 2006 r. 2) zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu w całości W. D. urodził się w 1951 roku. Starał się o przyznanie renty z tytułu niezdolności do pracy w drodze wyjątku. Legitymował się okresem składkowym i nieskładkowym łącznie w rozmiarze 25 lat, 5 miesięcy i [...] dni. W ostatnim dziesięcioleciu na wymagany okres minimalny ubezpieczenia 5 lat udowodniono jedynie okres 3 lat, 3 miesięcy i [...] dni. Orzeczeniem lekarza orzecznika Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] grudnia 2005 r. został uznany za całkowicie niezdolnego po pracy okresowo od [...] sierpnia 2005 r. do [...] września 2007 r. Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych decyzją z dnia [...] grudnia 2005 r. odmówił przyznania wnioskowanego świadczenia. Decyzję uzasadniał brakiem przesłanek warunkujących przyznanie świadczenia w drodze wyjątku, określonych w art. 83 § 1 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (t. j. Dz. U. z 2004 r. nr 39, poz. 353 ze zm.). W ocenie organu W. D. nie wykazał szczególnych okoliczności usprawiedliwiających brak spełniania ustawowych warunków do uzyskania renty z tytułu niezdolności do pracy w trybie zwykłym. Od września 2000 r. do czasu powstania całkowitej niezdolności do pracy (sierpień 2005), to jest poprzez okres 5 lat nie podejmował zatrudnienia popartego opłacaniem składek ubezpieczeniowych, brak także usprawiedliwienia dla krótkiego, nieco ponad 3 letniego okresu ubezpieczenia w ostatnim dziesięcioleciu. W wyniku wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych decyzją z dnia [...] marca 2006 r. utrzymał swoją poprzednia decyzję w mocy, argumentując jak w decyzji poprzedzającej. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skarżący wskazał na swój stan zdrowia uniemożliwiający wykonywanie pracy zarobkowej. Podniósł także nową okoliczność, a mianowicie fakt zajścia w ciążę w 1999 r. jego niepełnosprawnej córki i urodzenie przez nią w 2000 r. syna. Według skarżącego okoliczności te uniemożliwiły mu wykonywanie pracy zarobkowej, gdyż musiał podjąć się opieki zarówno nad córka jak i wnukiem. Argumentację te skarżący powtórzył w swoim piśmie z dnia 26 czerwca 2006 r. W odpowiedzi na skargę, pełnomocnik Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych wniósł o jej oddalenie, wskazując na dotychczasową argumentację. Odnosząc się do nowych okoliczności, podniesionych w skardze, pełnomocnik podniósł, że niczego nie wnoszą one nowego do sprawy, albowiem opieka nad niepełnosprawną córką w czasie ciąży, a następnie opieka nad jej nowonarodzonym dzieckiem stanowiły własny wybór skarżącego. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Stosownie do treści art. 13 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1271 ze zm.) do rozpoznania sprawy właściwy jest wojewódzki sąd administracyjny, na którego obszarze właściwości ma siedzibę organ administracji publicznej, którego działalność została zaskarżona. W niniejszej sprawie sądem tym jest Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie. Natomiast zgodnie z treścią art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153 poz. 1269 za zm.) sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę pod względem zgodności z prawem zaskarżonej decyzji administracyjnej i to z przepisami obowiązującymi w dacie jej wydania. Innymi słowy, wojewódzki sąd administracyjny nie orzeka co do istoty sprawy w zakresie danego przypadku, lecz jedynie kontroluje legalność rozstrzygnięcia zapadłego w tym postępowaniu, z punktu widzenia jego zgodności z prawem materialnym i obowiązującymi przepisami prawa procesowego. Badana pod tym kątem skarga zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 83 ust. 1 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (t. j. Dz. U. z 2004 r. nr 39, poz. 353 ze zm.) ubezpieczonym oraz pozostałym po nich członkom rodziny, którzy wskutek szczególnych okoliczności nie spełniają warunków wymaganych w ustawie do uzyskania prawa do emerytury lub renty, nie mogą – ze względu na całkowitą niezdolność do pracy lub wiek – podjąć pracy lub działalności objętej ubezpieczeniem społecznym i nie mają niezbędnych środków utrzymania, Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych może przyznać w drodze wyjątku świadczenia w wysokości nieprzekraczającej odpowiednich świadczeń przewidzianych w ustawie, przy czym do przyznania tego świadczenia niezbędne jest łączne spełnienie wszystkich wyżej wymienionych warunków. Skarżący legitymuje się znacznym okresem opłacania składek na ubezpieczenie społeczne (ponad 25 lat), okres ten jest adekwatny do jego wieku – 54 lata. Należy zatem wskazać, że aktualne orzecznictwo Sądu Najwyższego otwiera przed skarżącym możliwość ubiegania się ponownie o rentę z tytułu niezdolności do pracy w trybie zwykłym. Uchwała Sądu Najwyższego podjęta w składzie 7 sędziów z dnia 23 marca 2006 r. sygn. akt I UZP 5/05, stwierdzająca, że: "Renta z tytułu niezdolności do pracy przysługuje ubezpieczonemu, który udowodnił okres składkowy i nieskładkowy, wynoszący co najmniej 20 lat dla kobiety lub 25 lat dla mężczyzny, oraz jest całkowicie niezdolny do pracy (art. 57 ust. 2 ustawy z 17.12.1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych - t.jedn.: Dz. U. z 2004 r. Nr 39, poz. 353 ze zm.), bez potrzeby wykazywania przewidzianego w art. 58 ust. 2 tej ustawy pięcioletniego okresu składkowego i nieskładkowego przypadającego w ciągu ostatniego 10-lecia przed zgłoszeniem wniosku o rentę lub przed dniem powstania niezdolności do pracy". Możliwość tę skarżący powinien rozważyć. Wskazać tu także należy, na brak pouczenia skarżącego przez organ co do istoty treści przepisu art. 83 ust. 1 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych. Ze sformułowań wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy wynika, iż skarżący nie wskazuje usprawiedliwienia czy obiektywnych przyczyn, które spowodowały niespełnienie przez niego warunków do uzyskania renty z tytułu niezdolności do pracy w trybie zwykłym, ale skupia się na stanie zdrowia. Okoliczności mogące stanowić takie szczególne przyczyny przedstawia dopiero w skardze. Takie działanie organu, brak stosownych pouczeń, jest niezgodne z treścią art. 9, art. 10 Kodeksu postępowania administracyjnego i narusza podstawową zasadę postępowania - informowanie strony o okolicznościach faktycznych i prawnych mających wpływ na ustalenie ich praw. W ocenie Sądu okoliczności ostatnio podniesione przez skarżącego powinny być starannie zbadane i rozważone przez organ przy ponownym rozpatrywaniu sprawy, zwłaszcza także w kontekście adekwatnego w stosunku do wieku skarżącego okresu ubezpieczenia. W związku z powyższym uznać należy, że zaskarżona decyzja Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych oraz poprzedzająca ją decyzja z [...] marca 2006 r. została wydana z istotnymi wyżej wskazanymi uchybieniami, mającymi wpływ na jej treść. Dlatego też mając powyższe na uwadze na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 ppkt c ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie orzekł jak w sentencji. W oparciu o przepis art. 152 tej ustawy, Sąd wstrzymał wykonanie zaskarżonej decyzji w całości.