II SA/Wa 1027/19

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Stanisław Marek Pietras, Sędzia WSA Łukasz Krzycki (spr.), Sędzia WSA Ewa Radziszewska-Krupa, Protokolant referent stażysta Adrianna Siniarska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 22 października 2019 r. w sprawie ze skargi M. Z. na orzeczenie Centralnej Wojskowej Komisji Lekarskiej z dnia [...] marca 2019 r. nr [...] w przedmiocie orzeczenia o zdolności do pełnienia zawodowej służby wojskowej uchyla zaskarżoną decyzję Zaskarżonym aktem utrzymano w mocy, na zasadzie art. 138 § 1 pkt 1, w zw. z art. 144, ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2018 r., poz. 2096 ze zm.), zwanej dalej "K.p.a.", orzeczenie Rejonowej Wojskowej Komisji Lekarskiej w [...] (dalej jako "Komisja Rejonowa") z [...] grudnia 2018 r. w sprawie zdolności do pełnienia zawodowej służby wojskowej [...] M. Z., zwanego dalej "Żołnierzem". Ustalono nim: kategoria N - Zał. Nr 1 Gr II - niezdolny do zawodowej służby wojskowej. W uzasadnieniu skarżonego rozstrzygnięcia organ – zwany dalej "Centralną Komisją" - przywołał następujące okoliczności faktyczne i prawne uwarunkowania sprawy: - Komisja Rejonowa, po wykonaniu badań diagnostycznych i konsultacji specjalistycznych, rozpoznała u Żołnierza w orzeczeniu: - w pkt 8.1. - [...], zwłaszcza nasilona [...] - § 14 pkt 2 załącznika Nr 1 do rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 3 czerwca 2015 r. w sprawie orzekania o zdolności do zawodowej służby wojskowej oraz właściwości i trybu postępowania wojskowych komisji lekarskich w tych sprawach (Dz. U. z 2015 r. poz. 761 ze zm.), zwanego dalej "Załącznikiem", - w pkt 8.2. - [...] do dalszej diagnostyki - § 37 pkt 4 Załącznika, - w pkt 8.3. - podwyższone ciśnienie tętnicze do diagnostyki - § 39 pkt 2 Załącznika, - w pkt 8.4. - [...] = 0,5 - § 13 pkt 2 Załącznika, - w pkt 8.5. - zniekształcenie [...] bez upośledzenia sprawności [...] - § 33 pkt 1 Załącznika, - w pkt 8.6. - skrzywienie przegrody nosa - § 26 pkt 3 Załącznika, - w uzasadnieniu orzeczenia Komisja Rejonowa określiła, że stwierdzone w wyniku wykonanych badań rozpoznania w pkt, 8.1-3 powodują - na podstawie Załącznika - niezdolność Żołnierza do pełnienia zawodowej służby wojskowej, - Komisja Rejonowa wydała orzeczenie, opierając się na wynikach badań i konsultacji specjalistycznych, wykonanych przez Żołnierza w [...] Wojskowym Szpitalu Klinicznym z Polikliniką SP ZOZ w [...] filia w [...]; [...] grudnia 2018 r. wykonano badanie [...]; stwierdzono w nim [...]; lekarz orzecznik w jednorazowym pomiarze ciśnienia tętniczego stwierdził [...]; konsultant okulista - po przeprowadzonym badaniu - rozpoznał [...] oraz [...], - zdaniem Centralnej Komisji zebrany w sprawie materiał diagnostyczny jest wystarczający do postawienia rozpoznania i rozstrzygnięcia orzeczniczego, - w prowadzonym postępowaniu orzeczniczym uwzględniono dokumentację medyczną załączoną przez Żołnierza do odwołania; wynik badania [...] z [...] stycznia 2019 r., wykonanego w [...] w [...], potwierdza zlokalizowane w [...] i zawiera zalecenie dalszej kontroli za 6 miesięcy; z uwagi na istniejące patologiczne zmiany uwidocznione we wskazanych badaniach [...], które nie były weryfikowane w badaniu histopatologicznym, istnieje konieczność dalszej obserwacji i wykonywania kontrolnych badań obrazowych [...], - na podstawie zgromadzonej dokumentacji medycznej Komisja Rejonowa zmiany w obrębie [...] zakwalifikowała do § 37 pkt 4 Załącznika, dla którego w grupie II ustalono kategorię Z/N; załączone przez Żołnierza do odwołania dokumenty nie stoją w sprzeczności z ustaleniami Komisji Rejonowej; potwierdzają konieczność pozostawania pod kontrolą specjalistyczną w celu monitorowania obrazu radiologicznego; uzasadnia to aktualny wybór kategorii "N"; Centralna Komisja potwierdza stanowisko lekarzy, że - z powodu rozpoznanych zmian w [...] - Żołnierz wymaga dalszej systematycznej specjalistycznej kontroli; powinna być ona realizowana w wyspecjalizowanym podmiocie leczniczym, w trybie planowym w ramach umowy z Narodowym Funduszem Zdrowia, - uwzględniając całą dostępną dokumentację orzeczniczą, prawidłowo orzeczono u Żołnierza kategorię N; orzeczenie wydano po prawidłowo przeprowadzonym postępowaniu orzeczniczym, w oparciu o aktualną wiedzę specjalistyczną m. in.: z zakresu chorób wewnętrznych i [...], obowiązujące przepisy orzecznicze; w trakcie jego redagowania nie pominięto żadnych istotnych faktów ani argumentów; postawione rozpoznanie - wraz ze stosowną kwalifikacją, według paragrafów Załącznika - jest właściwie; stwierdzone nieprawidłowości powodują w chwili obecnej niezdolność do pełnienia zawodowej służby wojskowej; rozpoznanie zawarte w pkt. 8.2 orzeczenia stanowi główną przyczynę tej niezdolności; wobec tego - po okresie obserwacji [...], wykonaniu kontrolnych badań obrazowych i jednoznacznym określeniu charakteru wykrytych w [...] zmian - Żołnierz może ponownie wystąpić do Wojskowego Komendanta Uzupełnień o skierowanie do Komisji Rejonowej dla kolejnej oceny zdolności do zawodowej służby wojskowej; obecne negatywne rozstrzygnięcia wojskowych komisji lekarskich nie wykluczają możliwości orzeczenia o zdolności do zawodowej służby wojskowej w przyszłości. W skardze zarzucono naruszenie przepisów postępowania oraz brak wiarygodności decyzji. Podniesiono nieuwzględnienie wniosków dowodowych w postaci skargi na zachowanie Komisji Rejonowej - w kontekście jej wiarygodności oraz odpowiedzi Centralnej Komisji. Nie zebrano wobec tego w sposób wyczerpujący materiału dowodowego i nie ustalono wszystkich okoliczności faktycznych, na których powinno być oparte rozstrzygnięcie. W uzasadnieniu skargi wskazano: - Żołnierz - podczas przyjmowania przez Komisję Rejonową - zwrócił uwagę jej przewodniczącemu na nieprawidłowości i niewłaściwe traktowanie kwalifikowanych osób; dalsze zachowanie i postępowanie przewodniczącego komisji, sposób badania i wydane orzeczenie wynikają z tego zdarzenia - orzeczenie wydano nierzetelnie, stronniczo, bez obiektywizmu; szukano schorzeń, których Żołnierz nie ma, aby wystawić negatywne orzeczenie, - Żołnierz napisał skargę do Centralnej Komisji; otrzymał odpowiedź, gdzie przyznano, że dana sytuacja nie powinna była się wydarzyć; przeproszono za nią, potwierdzając wersję wydarzeń Żołnierza, - z kolei wobec odwołania Centralna Komisja - bez wzywania Żołnierza na dodatkowe badania - podtrzymała uprzednie orzeczenie; nie uwzględniono niewłaściwego zachowaniu Komisji Rejonowa; w załączonej przez Żołnierza do odwołania dokumentacji, znajdowały się dodatkowe badania lekarskie; potwierdzały one, że wykazane przez Komisję Rejonową choroby lub ułomności nie istnieją; naruszyła ona rażąco zasady wykonywania badań, - w orzeczeniu wymieniono schorzenia, które skutkują niezdolnością do służby wojskowej: - [...] – Żołnierz przeprowadził zaś dodatkowe badania lekarskie; wykazują one, że nie ma takiego schorzenia; badania pola widzenia wykazują, ze wszystko jest prawidłowe, każdy lekarz to potwierdzi, - zmiana radiologiczna w [...] - diagnozę wystawiono na podstawie prześwietlenia rtg; było to dla Komisji badanie wystarczające - wykazało [...] - żadnych innych; Żołnierz wykonał. prywatnie dużo dokładniejsze badanie TK; opis jednoznacznie wyjaśnia, że nie ma [...], którą wykazało badanie rtg (załączono go do skargi – uzupełniono tam opis badania wobec przedłożonego z odwołaniem); dodatkowo Żołnierz wykonał [...] - wynik jest bardzo dobry; - podwyższone ciśnienie tętnicze - dobitnie wykazuje to nieobiektywność i nierzetelność Komisji Rejonowej; badanie wykonano jednokrotnie w momencie wzburzenia, gdy Żołnierz zwracał uwagę na nieprawidłowości; jak określają stosowne regulacje: "Należy kwalifikować w zależności od wartości ciśnienia mierzonego wielokrotnie, zmian narządowych potwierdzonych badaniami ECHO i dna oka"; do dowołania Żołnierz dołączył wyniki wielokrotnych pomiarów; nie wykazują one żadnych nieprawidłowości, - przewodniczący Komisji Rejonowej rozpoznał też u Żołnierza zniekształcenie [...]; żaden inny lekarz nie potwierdzi takiej diagnozy; chodziło o znalezienie schorzenia - gdy go nie było wymyślono je, - w efekcie wystawiono orzeczenie, które uniemożliwiło powrót do służby wojskowej skarżącemu - byłemu żołnierzowi zawodowemu; dwukrotnie uczestniczył on w misjach pokojowych; był kwalifikowany przez komisje lekarskie – badany; nigdy nie miał zdiagnozowanych obecnie schorzeń - teraz je wynalaziono. W odpowiedzi na skargę Centralna Komisja wniosła o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasową argumentację. Szerzej odniesiono się do kwestii zdiagnozowanej u Żołnierza przez komisję Rejonową [...]. Wywodzono, że przedłożone przez Żołnierza badania nie podważają diagnozy Komisji. Sąd zważył, co następuje: Skarga zasługuje na uwzględnienie. Wydając zaskarżone orzeczenie – w tym zakresie trafne są wywody skargi – nie rozważano bowiem sprawy we wszystkich, istotnych aspektach Musiałoby to znaleźć odzwierciedlenie w uzasadnieniu zaskarżonego aktu. Może mieć to istotny wpływ na wynik sprawy. Centralna Komisja realizowała kompetencje wynikające z art. 5 ust. 1 ustawy z dnia 11 września 2003 r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych (Dz. U. z 2019 r., poz. 330 ze zm.). Jej zadaniem było ponowne rozpatrzenie sprawy w przedmiocie kwalifikacji żołnierza do jednej z kategorii, wskazanych w art. 5 ust. 6 przywołanej ustawy. W danym przypadku rozpatrywała odwołanie od orzeczenia, którym stwierdzono, że Żołnierz nie jest zdolny do służby zawodowej (kategoria N). Przywołano tam trzy przyczyny: [...], [...] oraz nadciśnienie. Wnosząc odwołanie Żołnierz kwestionował wystąpienie każdej z tych dolegliwości, przekładając dokumentację lekarską, z której - w jego ocenie – wynikało, że rozpoznanie przez Komisję Rejonową schorzeń, jako dyskwalifikujących do zawodowej służby wojskowej nie były prawidłowe. Podnosił też nieprawidłowości przy organizacji kwalifikacji osób, stawających przed Komisja Rejonową oraz fakt zwrócenia przezeń na to uwagę - na etapie badania. Rodziło to jego wątpliwości do rzetelności diagnozy. W takiej sytuacji rolą ponowne rozpatrującego sprawę w jej całokształcie organu odwoławczego było także wnikliwe odniesienie się do sformułowanych w środkach zaskarżenia zarzutów. W tym kontekście na wstępie wskazać wypada, że Centralna Komisja nie ustosunkowała się w ogóle do zarzutów dotyczących wadliwego - zdaniem Żołnierza - rozpoznania zaćmy obu oczu oraz zdiagnozowania - tylko jednokrotnym pomiarem - nadciśnienia tętniczego, co miałoby także dyskwalifikować do pełnienia służby (pkt. 8.1. i 8.3. orzeczenia w I. instancji. W kwestii zdiagnozowanej wady wzroku Komisja uzupełniła wprawdzie swoje stanowisko w odpowiedzi na skargę. Etap - już po wydaniu decyzji - nie może jednak służyć merytorycznemu uzupełnianiu treść rozstrzygnięcia – odnoszeniu do istotnych elementów spornego stanu faktycznego. Ocena materiału dowodowego – m.in. zestawienie wyników przedłożonych łącznie ze środkami odwoławczymi badań - musi nastąpić na etapie badania przez Komisję. Analiza pełnej dokumentacji i weryfikacja wyciągniętych wniosków powinna zakończyć się na etapie orzekania w sprawie. W rozpoznawanym przypadku uchybiono tej powinności. Przy tym - do kwestii domniemanego nadciśnienia - nie odniesiono się w ogóle. Nie pozwala to uznać, aby sprawę rozpoznano stosownie wnikliwie we wskazanych aspektach. Wprawdzie rozpatrując odwołanie Centralna Komisja wskazała w uzasadnieniu, że główną przyczyną uznania Żołnierza za niezdolnego do służby były stwierdzone [...]. Takie ogólne stwierdzenie nie może być jednak utożsamiane z jednoznaczną oceną, czy inne, zdiagnozowane przez Komisję Rejonową, dolegliwości dyskwalifikują Żołnierza do pełnienia służby. Żołnierz może żądać takiej oceny - czy wskazane schorzenie stanowią przesłankę dyskwalifikującą obecnie do pełnienia służby wojskowej, a więc istnieją faktycznie na dany dzień inne przeciwwskazania do pełnienia przez służby niż [...]. Może mieć to bowiem znaczenie w razie ponownego ubiegania się o kwalifikacje - po ustąpieniu danego schorzenia – jeżeli ma ono charakter uniemożliwiający pełnienie służby. Na możliwość podlegania ponownej kwalifikacji wskazuje zresztą sama Centralna Komisja. Odnosząc się natomiast do kwestii zdiagnozowanych zmian w [...] należy zauważyć, że zaliczono ją do dolegliwości określonej przez prawodawcę mianem "[...] w okresie diagnostyki lub leczenia" (tak § 37 pkt 4 Załącznika). Jednocześnie – wedle zawartego także w Załączniku przypisu do danej pozycji w tabeli - oceny orzeczniczej dokonuje się "w okresie remisji choroby lub po zakończeniu leczenia". Przy tym remisja to cofnięcie się objawów przewlekłej choroby. W rozpatrywanym przypadku Centralna Komisja nie odniosła się jednocześnie do podnoszonej w odwołaniu kwestii, gdzie Żołnierz wywodził, że nigdy nie leczył się w danym zakresie. Nie wskazano więc, wobec jakich okoliczności przyjęto możliwość klasyfikacji zdiagnozowanej zmiany do danej uwidocznionej w tabeli jednostki - czy w danym przypadku chodzi o remisję choroby czy też jest po zakończeniu leczenia. Należy też zwrócić uwagę, że wystąpienie dane jednostki chorobowej prawodawca powiązał w przypadku 2 grupy w tabeli, do której bezspornie zalicza się Żołnierz, z kwalifikacją "Z" (zdolny) lub "N" (niezdolny"). Oznacza to uznaniowość komisji lekarskiej w danym zakresie. Przesłanki, jakimi się ona kieruje, powinny być jednak jednoznacznie wskazane. W danym przypadku powołano potrzebę dalszej diagnozy. Nie jest jednak przesłanka wystarczająca, skoro sama kwalifikacja przypadku danej choroby, jako mogącej stanowić przeciwwskazanie do pełnienia służby zawodowej powiązał prawodawcę także z czasem diagnostyki (tak brzmienie § 37 pkt 1) lecz w okresie tym przewidziano możliwość kwalifikacji jako "Z" albo "N". W takiej sytuacji sama potrzeba dalszej diagnostyki nie może być jedyną przesłanką zakwalifikowanie Żołnierza, jako niezdolnego do służby. W sprawie muszą także występować inne, konkretne uwarunkowania. Brak stosownie wnikliwego stanowiska Centralnej Komisji w danej kwestii może mieć istotny wpływ na wynik niniejszej sprawy. Nie sposób bowiem uznać sformułowanej przezeń oceny a priori za trafną. Wobec wskazanych wcześniej uwarunkowań trzeba skonstatować, że rozpoznając daną sprawę naruszono przepisy postępowania w zakresie obowiązku odpowiednio wnikliwego wyjaśnienia sprawy w jej kluczowych aspektach, co musiałoby z kolei znaleźć odzwierciedlenie w uzasadnieniu zaskarżonego aktu. Uchybiono więc wymaganiom art. 7, 77 § 1, art. 80 oraz 107 § 3 K.p.a. Naruszenie tych przepisów mogło mieć - jak wcześniej wskazano - istotny wpływ na wynik sprawy. Sąd uchylił wyłącznie zaskarżone orzeczenie. Nie podnoszono bowiem ani nie dopatrzył się z urzędu, aby do załatwienia sprawy było niezbędne - w rozumieniu art. 135 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2018 r., poz. 1302 ze zm.) - zastosowanie środków dalej idących. Nie wyłącza to uprawnienia Centralnej Komisji do ewentualnego wydania decyzji kasatoryjnej, jeżeli - wnikliwie rozpoznając sprawę – uzna, że występują ku temu konkretne przesłanki. Będzie przy tym musiała brać pod uwagę aktualny stan zdrowia Żołnierza – także w kontekście zdiagnozowanej uprzednio zmiany w [...]. Nie mógł mieć natomiast istotnego znaczenia dla wyniku niniejszej sprawy, podnoszony w skardze, brak odniesienia się przez Centralną Komisję do sygnalizowanych także w odwołaniu kwestii braku właściwej organizacji pracy Komisji Rejonowej, czy zasadności zdiagnozowania u Żołnierza zniekształcenia [...]. Za jakimkolwiek odniesieniem się do tych kwestii rozmawiał jednak wgląd na potrzebę budowania zaufanie do organów administracji publicznej (art. 8 K.p.a.). Z przytoczonych wyżej przyczyn, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzeczono jak w sentencji. Rozpatrując ponownie sprawę organ administracji uwzględni ocenę prawną, sformułowaną w niniejszym uzasadnieniu.