II SA/Wa 1028/21

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Joanna Kruszewska-Grońska, Sędzia WSA Tomasz Szmydt, Sędzia WSA Janusz Walawski (spr.), po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 11 czerwca 2021 r. sprawy ze skargi J.M. na decyzję Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia [...] stycznia 2021 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wyłączenia stosowania przepisów ustawy uchyla zaskarżoną decyzję Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 6 lipca 2020 r. sygn.. akt. II SA/Wa 67/20 uchylił decyzję Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia [...] listopada 2019 r., nr [...] w przedmiocie odmowy wyłączenia wobec J.M. przepisów ustawy z 18 lutego 1994 r. o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy Policji, Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego, Agencji Wywiadu, Służby Kontrwywiadu Wojskowego, Centralnego Biura Antykorupcyjnego, Straży Granicznej, Służby Ochrony Państwa, Państwowej Straży Pożarnej, Służby Celno-Skarbowej, Służby Więziennej oraz ich rodzin (Dz. U. z 2018 r., poz. 132 ze zm.), na podstawie art. 8a tej ustawy. Sąd w uzasadnieniu ww. wyroku stwierdził, że organ nie zawarł w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji należytej oceny przesłanki krótkotrwałości służby skarżącego ani rzetelności służby. W ocenie Sądu służba skarżącego miała charakter krótkotrwały. Niezależnie od powyższego podkreślił, że ustawodawca nie wymaga w art. 8a ustawy zaopatrzeniowej, aby przez rzetelne wykonywanie zadań i obowiązków po 12 września 1989 r. rozumieć wyłącznie przypadek pełnienia służby z narażeniem zdrowia i życia. W ocenie Sądu, organ wydając zaskarżoną decyzję dokonał nieprawidłowej wykładni art. 8a ust. 1 ustawy zaopatrzeniowej oraz nie ocenił właściwie okoliczności sprawy z punktu widzenia zastosowanie tego przepisu. Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji w dniu [...] stycznia 2021 r. wydał decyzję nr [...], którą ponownie odmówił zastosowania wobec J. M. przepisów ustawy zaopatrzeniowej. Organ w uzasadnieniu decyzji podał, że całkowity okres służby ww. wynosi 28 lat, 9 miesięcy i 17 dni. W tej sytuacji, w której służba była pełniona na rzecz totalitarnego państwa przez okres 4 lat i 7 miesięcy, to zdaniem organu nie można tutaj mówić o krótkotrwałej służby pełnionej na rzecz totalitarnego państwa. Organ nie kwestionuje rzetelnego wykonywania zadań i obowiązków przez wnioskodawcę w trakcie pełnienia służby po 12 września 1989 r., w szczególności z narażeniem zdrowia i życia, tym samym przyjmuje spełnienie przez wnioskodawcę przesłanki z art. 8a. ust. 1 pkt 1 ustawy zaopatrzeniowej. Z dokumentacji Instytutu Pamięci Narodowej wynika, że wnioskodawca był kandydatem na członka PZPR, co w ocenie organu oznacza, że identyfikował się z zadaniami i funkcjami państwa totalitarnego. Jednocześnie należy stwierdzić, że osiągnięcia wnioskodawcy po 12 września 1989 r. zasługują na uznanie, jednakże przedmiotowa sprawa nie stanowi szczególnie uzasadnionego przypadku. J. M. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na powyżej określoną decyzję zarzucając, że została wydana z naruszeniem art. 8a ustawy zaopatrzeniowej. Skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji, uznanie jego uprawnień do świadczenia emerytalnego w nieobniżonej wysokości oraz o wyrównanie różnicy w świadczeniu od [...] października 2017 r. wraz z należnymi odsetkami. Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie i podtrzymał stanowisko przedstawione w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2019 r. poz. 2167), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym w świetle § 2 powołanego wyżej przepisu kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Innymi słowy, wchodzi tutaj w grę kontrola aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dokonywana pod względem ich zgodności z prawem materialnym i przepisami procesowymi, nie zaś według kryteriów odnoszących się do słuszności rozstrzygnięcia. Ponadto, co wymaga podkreślenia, Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Dz. U. z 2019 r. poz. 2325 z późn. zm.; dalej "p.p.s.a."). Zgodnie z treścią art. 153 p.p.s.a. ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie ten sąd oraz organ, którego działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania było przedmiotem zaskarżenia. Przepis art. 153 p.p.s.a. ma charakter bezwzględnie obowiązujący, wobec czego ani organ administracji publicznej, ani sąd administracyjny - orzekając ponownie w tej samej sprawie - nie może pominąć oceny prawnej wyrażonej wcześniej w orzeczeniu, gdyż ocena ta wiąże go w sprawie. Uregulowanie zawarte w art. 153 p.p.s.a. oznacza, że orzeczenie sądu administracyjnego wywiera skutki wykraczające poza zakres postępowania sądowoadministracyjnego, bo jego oddziaływaniem objęte jest także przyszłe postępowanie administracyjne w danej sprawie. Z kolei, związanie samego sądu administracyjnego, w rozumieniu art. 153 p.p.s.a. oznacza, że nie może on formułować nowych ocen prawnych, które są sprzeczne z wyrażonym wcześniej poglądem, lecz zobowiązany jest do podporządkowania się mu w pełnym zakresie oraz konsekwentnego reagowania w razie stwierdzenia braku zastosowania się organu administracji publicznej do wskazań w zakresie dalszego postępowania (por. wyroki NSA z 21 marca 2014 r., sygn. akt I GSK 534/12 i z 15 stycznia 2014 r., sygn. akt II GSK 1762/12). Rozwiązanie to stanowi gwarancję przestrzegania przez organy administracji publicznej obowiązku związania orzeczeniem sądu. Działania naruszające tę zasadę muszą być konsekwentnie eliminowane przez uchylanie wadliwych z tego powodu rozstrzygnięć administracyjnych już chociażby z uwagi na związanie wcześniej przedstawioną oceną prawną także i samego sądu administracyjnego. Bez ścisłego stosowania powołanego przepisu trudno byłoby zapewnić spójność działania systemu władzy państwowej. Jego nieprzestrzeganie w istocie podważałoby bowiem obowiązującą w polskim prawie zasadę sądowej kontroli nad aktami i czynnościami organów administracji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w wyroku z dnia 6 lipca 2020 r. sygn. akt II SA/Wa 67/20 przesądził, że organ dokonał nieprawidłowej oceny krótkotrwałości służby skarżącego oraz charakteru pełnionej przez niego służby. Podanie, że skarżący był kandydatem na członka Polskiej Zjednoczonej Partii Robotniczej nie ma znaczenia w sprawie. Okoliczność ta nie może mieć wpływu na charakter pełnionej służby. Sąd w wyroku wyraźnie wskazał na konieczność zbadania i wyjaśnienia kwestii związanej ze służbą skarżącego. Tego organ nie uczynił. Rozpatrując ponownie sprawę organ zobowiązany jest rozstrzygnąć sprawę zgodnie z wytycznym zawartymi w powyżej określonym wyroku. W tych okolicznościach sprawy, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie - z mocy art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) w zw. z art. 153 p.p.s.a. - orzekł jak w sentencji.