II SA/Wa 1030/08

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Przemysław Szustakiewicz (spr.), Sędzia WSA Iwona Dąbrowska, Sędzia WSA Sławomir Antoniuk, Protokolant: Sylwia Falkowska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 3 listopada 2008 r. sprawy ze skargi J. G. na decyzję Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] maja 2008 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania świadczenia w drodze wyjątku oddala skargę. Decyzją z dnia [...] maja 2008 r. Nr [...] Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych po ponownym rozpatrzeniu sprawy utrzymał w mocy decyzję podjętą w dniu [...] kwietnia 2008 r. i odmówił przyznania J. G. świadczenia w drodze wyjątku. W uzasadnieniu do ww. decyzji Prezes ZUS podniósł, że przyznanie świadczenia na podstawie art. 83 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 roku o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (t.j. Dz. U. z roku 2004 Nr 39, poz. 353) jest możliwe, jeżeli wnioskodawca spełnia następujące warunki: 1. jest lub był osobą ubezpieczoną lub jest członkiem rodziny pozostałym po ubezpieczonym; 2. nie spełnia warunków ustawowych do uzyskania świadczeń wskutek szczególnych okoliczności; 3. nie może podjąć pracy ze względu na całkowitą niezdolność do pracy lub wiek; 4. nie ma niezbędnych środków utrzymania. Prezes ZUS wyjaśnił również, że do przyznania świadczenia w drodze wyjątku wszystkie przesłanki, o jakich mowa w tym przepisie, powinny być spełnione łącznie. Brak spełnienienia przez wnioskodawcę którejkolwiek z przesłanek wyklucza możliwość przyznania mu świadczenia w drodze wyjątku. W ocenie Prezesa ZUS J. G. nie spełnia warunków do przyznania świadczenia z art. 83 cyt. ustawy. Strona bowiem nie wykazała, że brak nabycia uprawnień do świadczenia w drodze zwykłej nastąpił wskutek szczególnych okoliczności. Za szczególną okoliczność uznaje się wyłącznie zdarzenie lub trwały stan wyłączający aktywność zawodową określonej osoby z powodu niemożności przezwyciężenia ich skutków. Jak bowiem wynika z akt sprawy strona udowodniła łączny okres składkowy i nieskładkowy wynoszący [...] lata, [...] miesięcy i [...] dni. W okresach ubezpieczenia istnieją liczne przerwy, a ostatnio udowodniony okres składkowy przypada na dzień [...] r. W tym czasie nie była wobec niego orzeczona całkowita niezdolność do pracy, a strona została uznana przez lekarza orzecznika ZUS za osobę całkowicie niezdolną do pracy do dnia [...] r., a za dzień przyjęcia całkowitej niezdolności do pracy uznaje się dzień [...] r., a zatem całkowita niezdolność do pracy nastąpiła po upływie 6 lat, 2 miesięcy i 5 dni od ostatniego okresu ubezpieczenia. Ponadto Prezes ZUS stwierdził, że podnoszone przez odwołującego się trudne warunki materialne nie stanowią wystarczającego uzasadnienia do przyznania świadczenia w drodze wyjątku, gdyż świadczenie to nie ma charakteru socjalnego. Powyższa decyzja stała się przedmiotem skargi J. G. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie. Skarżący podniósł zarzut, że w jego przypadku okolicznością szczególną jest choroba, która nastąpiła na skutek skierowania go w okresie Polski Ludowej do odbycia zasadniczej służby wojskowej mimo, że w dzieciństwie [...] i nie był zdolny do służby. Fakt odbycia służby wojskowej pogłębił jego chorobę, co faktycznie uniemożliwiło mu podjęcie pracy. Warunki pomocy lekarskiej uniemożliwiły mu leczenie oraz zebranie dokumentacji lekarskiej, która dawałaby możliwość skutecznego leczenia nabytych w dzieciństwie chorób. Nadto podkreślił swoją trudną sytuację życiową, która nie pozwala mu na godne życie. W odpowiedzi na skargę Prezes ZUS podtrzymał argumenty zawarte w zaskarżonej decyzji i wniósł o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Na podstawie art. 13 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz.1270 ze zm.), do rozpoznania sprawy właściwy jest wojewódzki sąd administracyjny, na którego obszarze właściwości ma siedzibę organ administracji publicznej, którego działalność została zaskarżona. Natomiast zgodnie z treścią art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz.1269 ze zm.), sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę pod względem zgodności z prawem zaskarżonej decyzji administracyjnej i to z przepisami obowiązującymi w dacie jej wydania. Rozpoznawana pod tym względem skarga nie zasługuje na uwzględnienie, albowiem zaskarżona decyzja jest zgodna z prawem. Podstawę materialnoprawną wydania zaskarżonych decyzji stanowił przepis art. 83 ust. 1 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (tekst jednolity: Dz. U. z 2004 r. Nr 39, poz. 353 z późn. zm.). Z treści tego przepisu wynika, że Prezes ZUS może przyznać świadczenie w drodze wyjątku, jeżeli wnioskodawca spełnia łącznie następujące przesłanki: ” jest lub był osobą ubezpieczoną lub jest członkiem rodziny pozostałym po ubezpieczonym, ” nie spełnia warunków ustawowych określonych w art. 83 ust. 1 powołanej ustawy o emeryturach i rentach z FUS wskutek szczególnych okoliczności, ” nie może podjąć pracy lub innej działalności objętej ubezpieczeniem społecznym ze względu na całkowitą niezdolność do pracy lub wiek, ” nie posiada niezbędnych środków utrzymania. Z użytego w powołanym art. 83 ust. 1 sformułowania "może przyznać" wynika, że podejmowane na tej podstawie decyzje mają charakter uznaniowy. Oznacza to, że organ decyzyjny posiada swobodę działania i możliwość wyboru określonego sposobu załatwienia sprawy. Do oceny Prezesa ZUS należało zatem podjęcie decyzji o przyznaniu skarżącemu świadczenia w drodze wyjątku lub odmowa przyznania tego świadczenia. Sądowa kontrola tego rodzaju decyzji jest ograniczona. Nie obejmuje ona bowiem celowości zaskarżonej decyzji. Sąd może zatem tylko badać, czy decyzja nie nosi cech dowolności, a więc czy organ rozstrzygający zebrał cały materiał dowodowy i dokonał wyboru określonego sposobu załatwienia sprawy po wszechstronnym i dogłębnym rozważeniu wszystkich okoliczności sprawy. Prezes ZUS podejmujący decyzję administracyjną w sprawie świadczeń w trybie określonym w powołanym art. 83 ust. 1, jest związany rygorami procedury administracyjnej. Wynika to wyraźnie z przepisu art. 124 ustawy o emeryturach i rentach z FUS. Przepis ten stanowi, że w postępowaniu w sprawach o świadczenia określone w tej ustawie, stosuje się przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego. Prezes ZUS winien więc przestrzegać zasady dochodzenia do prawdy materialnej (art. 7 kpa), a więc podejmować wszelkie kroki niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego. Jest zobowiązany do należytego i wyczerpującego informowania strony o okolicznościach faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania administracyjnego (art. 9 kpa). Musi wreszcie w sposób wyczerpujący zebrać, rozpatrzyć i ocenić cały materiał dowodowy (art. 77 § 3 i art. 80 kpa) oraz uzasadnić swoje rozstrzygnięcie według wymagań określonych w art. 107 § 3 kpa. W niniejszej sprawie Prezes ZUS przestrzegał wszystkich tych reguł procesowych, czego dowodem są przede wszystkim uzasadnienia obu jego decyzji. W uzasadnieniach decyzji powołano wszystkie okoliczności faktyczne w sprawie i na podstawie tak ustalonego stanu faktycznego Prezes ZUS odmówił skarżącemu prawa do renty rodzinnej w drodze wyjątku. W ocenie Sądu decyzjom tym nie można przypisać przekroczenia granic uznania administracyjnego. Organ słusznie wskazał, że świadczenie z art. 83 ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych jest umiejscowione w systemie ubezpieczeń społecznych. Wynika z tego, że musi być ono w określony sposób powiązane z występowaniem określonego okresu ubezpieczenia połączonego z należytym opłacaniem składek. Skarżący ma krótki okres składkowy i nieskładkowy wynoszący [...] lata, [...] miesięcy i [...] dni, przy czym na taki krotki okres ubezpieczenia składają się kilkuletnie przerwy w opłacaniu składek, np. w okresach od [...] r. do [...] r., w okresie od [...] r. do [...] r., w okresie od [...] r. do [....] r. oraz od [...] r. do [...] r. Nadto skarżący w 10-leciu przed zgłoszeniem wniosku w dniu [...] r. zamiast wymaganych 5 lat okresów składkowych i nieskładkowych legitymował się okresem tylko [...] miesięcy i [...] dni. W tym okresie nie była wobec skarżącego orzeczona całkowita niezdolność do pracy, a jak wynika z orzeczenia Sądu Apelacyjnego w L. z dnia [...] r., sygn. akt [...] na podstawie sporządzonych przez biegłych sądowych opinii ustalono, iż całkowita niezdolność do pracy u skarżącego nie jest następstwem naruszenia sprawności organizmu powstałym przed 18 rokiem życia, a wiązanie przez skarżącego swojej całkowitej niezdolności do pracy z przebytym w dzieciństwie [...] nie znalazło potwierdzenia w opiniach biegłych lekarzy specjalistów, jest więc jedynie subiektywnym przeświadczeniem skarżącego. Skarżący nie wykazał zatem w żaden sposób, że powodem niewypracowania odpowiednich okresów ubezpieczenia były nadzwyczajne, wyjątkowe okoliczności, które uniemożliwiały mu podjęcie zatrudnienia wraz z ubezpieczeniem. Jak słusznie wskazał w zaskarżonej decyzji Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych sama trudna sytuacja materialna strony nie może być podstawą przyznania świadczenia, gdyż nie ma ono charakteru socjalnego, a jedynie uzupełnia system zabezpieczenia społecznego. Mając powyższe na względzie, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na podstawie art. 151 w związku z art. 132 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł, jak w sentencji.