II SA/Wa 1031/13
WyrokWSA w Warszawie2013-09-18
Skład orzekający: Andrzej Góraj, Sławomir Antoniuk, Stanisław Marek Pietras
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych prawidłowo odmówił przyznania renty rodzinnej w drodze wyjątku małoletnim dzieciom zmarłego ubezpieczonego, który nie spełnił wymogów ustawowych do uzyskania tego świadczenia w zwykłym trybie, pomimo występowania szczególnych okoliczności związanych z jego stanem zdrowia?Ratio decidendi
Sąd oddalił skargę, uznając decyzję Prezesa ZUS za prawidłową. Stwierdzono, że zmarły ubezpieczony nie spełnił kumulatywnie wszystkich czterech przesłanek warunkujących przyznanie świadczenia w drodze wyjątku, w szczególności nie wykazał, aby niespełnienie warunków do świadczenia w trybie zwykłym było spowodowane szczególnymi okolicznościami, które uniemożliwiły mu nabycie uprawnień. Orzeczenia lekarskie ZUS, wiążące dla organu, nie potwierdziły częściowej niezdolności do pracy w okresach przerw w ubezpieczeniu, a trudna sytuacja materialna rodziny nie jest wystarczającą podstawą do przyznania świadczenia ubezpieczeniowego w drodze wyjątku.Stan faktyczny
Małoletnie dzieci zmarłego J.T. wnioskowały o przyznanie renty rodzinnej w drodze wyjątku, ponieważ zmarły nie spełnił wymogu 4 lat okresów składkowych i nieskładkowych. Prezes ZUS odmówił przyznania świadczenia, wskazując na niespełnienie przesłanki szczególnych okoliczności i braku niezbędnych środków utrzymania. WSA uchylił poprzednią decyzję, nakazując ponowne rozpatrzenie sprawy z uwzględnieniem stanu zdrowia zmarłego. Po ponownym rozpatrzeniu Prezes ZUS ponownie odmówił przyznania świadczenia, uznając, że orzeczenia lekarskie nie potwierdziły częściowej niezdolności do pracy, a trudna sytuacja materialna rodziny nie jest wystarczająca. Skarżący zarzucili organowi nieuwzględnienie orzeczeń KRUS i innych dokumentów medycznych.Rozstrzygnięcie
Oddala skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Andrzej Góraj Sędziowie WSA Sławomir Antoniuk (spr.) Stanisław Marek Pietras Protokolant starszy referent Marcin Borkowski po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 18 września 2013 r. sprawy ze skargi małoletnich B. i N.T. - reprezentowanych przez przedstawiciela ustawowego M. T. na decyzję Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] kwietnia 2013 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania świadczenia w drodze wyjątku oddala skargę.
Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych (dalej Prezes ZUS) decyzją z dnia [...] kwietnia 2013 r. nr [...] utrzymał w mocy własną decyzję z dnia [...] kwietnia 2012 r. nr [...], odmawiającą przyznania małoletnim B. T. i N. T. renty rodzinnej w drodze wyjątku.
Z akt administracyjnych wynika następujący stan sprawy:
Prezes ZUS, po rozpoznaniu wniosku M. T. (przedstawicielki ustawowej małoletniego syna B. T. i małoletniej córki N. T.) o przyznanie dzieciom zmarłego J.T. renty rodzinnej w drodze wyjątku, decyzją z [...] kwietnia 2012 r. odmówił przyznania wnioskowanego świadczenia. Następnie decyzją z dnia [...] czerwca 2012 r. nr [...] utrzymał ww. decyzję w mocy. Powodem odmowy przyznania świadczenia w drodze wyjątku stało się niespełnienie przez zmarłego ojca B. i N. T. ustawowej przesłanki szczególnych okoliczności, uzasadniających brak uprawnień do uzyskania świadczenia w trybie ustawowym oraz niespełnienie przesłanki braku niezbędnych środków utrzymania. Organ zważył, że na przestrzeni 29 lat życia ojciec dzieci posiadał udowodnione okresy składkowe i nieskładkowe wynoszące 11 miesięcy i 3 dni, zamiast wymaganych do otrzymania świadczenia w trybie zwykłym 4 lat okresów zatrudnienia. Organ nie uznał za szczególną okoliczność faktu, że w okresie od zaprzestania kontynuowania nauki w [...] w czerwcu 2002 r. do czasu podjęcia zatrudnienia w lutym 2009 r., tj. przez okres wynoszący ponad 6 lat, nie udowodniono jakiegokolwiek okresu zatrudnienia ojca małoletnich dzieci, popartego opłacaniem składek na ubezpieczenie emerytalne i rentowe, co spowodowało brak uprawnień do świadczenia w trybie zwykłym. Organ podkreślił, iż we wskazanym okresie nie była u niego ustalona przez lekarza orzecznika ZUS całkowita niezdolność do pracy. Zatem nie istniały przeciwwskazania, uniemożliwiające kontynuowanie ubezpieczenia w celu nabycia uprawnień na zasadach ogólnych.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uwzględnił skargę M. T.
i wyrokiem z dnia 26 października 2012 r., sygn. akt II SA/Wa 1429/12 uchylił zaskarżoną decyzję Prezesa ZUS z dnia [...] czerwca 2012 r.
W uzasadnieniu powyższego wyroku Sąd stwierdził, iż w rozpoznawanej sprawie organ nie przeprowadził wnikliwej analizy okoliczności faktycznych sprawy w kontekście występowania ustawowych "szczególnych okoliczności". Sąd wskazał, iż nie można tracić z pola widzenia, że J. T. zachorował w 1999 r., w wieku 18 lat i że choroba ta doprowadziła do jego śmierci w wieku 29 lat. Od 1999 r. do 2008 r. był całkowicie niezdolny do pracy w gospodarstwie rolnym i - jak podaje skarżąca - pobierał w tym czasie rentę rodzinną. Organ nie wziął pod uwagę i nie rozważył przez pryzmat stanu zdrowia zmarłego, czy okoliczności te miały wpływ na realne możliwości zatrudnienia w okresach przerw w ubezpieczeniu. Muszą zostać one przez organ ocenione pod kątem możliwości wykonywania przez zmarłego jakiejkolwiek innej pracy, a także jej znalezienia. Wprawdzie orzeczenie lekarskie KRUS nie ma w sprawie niniejszej rozstrzygającego znaczenia, nie można jednak przyjąć, że pozostaje bez wpływu na ocenę stanu faktycznego sprawy. W okolicznościach przedmiotowej sprawy organ powinien zatem ewentualnie rozważyć możliwość weryfikacji orzeczenia lekarza orzecznika ZUS pod kątem ustalenia czy przed całkowitą niezdolnością do pracy J. T. nie był częściowo niezdolny do pracy, a następnie dokonać wskazanej powyżej oceny. W ocenie Sądu wyjaśnienia wymagała również sytuacja materialna M. T., co ma bezpośrednie przełożenie na sytuację jej rodziny.
W wyniku ponownego rozpatrzenia sprawy Prezes ZUS wydał w dniu [...] kwietnia 2013 r. decyzję utrzymującą w mocy decyzję z dnia [...] kwietnia 2012 r. o odmowie przyznania świadczenia na podstawie art. 83 ustawy z 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (Dz. U. z 2009 r. Nr 153, poz. 1227 ze zm.).
W motywach rozstrzygnięcia organ wskazał, iż po ponownej wnikliwej i wszechstronnej analizie zebranego materiału dowodowego nadal nie stwierdził istnienia przesłanki szczególnych okoliczności, na skutek których ojciec dzieci nie nabył uprawnień do świadczenia w trybie zwykłym. Wnioskodawczyni nie wykazała bowiem, aby niespełnienie warunków do świadczenia w trybie zwykłym spowodowane było okolicznościami, na które ubezpieczony nie miał wpływu.
Prezes ZUS podkreślił, iż uwzględniając dyspozycję Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, zawartą w wyroku z dnia 26 października 2012 r., sprawa została skierowana do lekarza orzecznika ZUS w celu ustalenia, czy - na podstawie znajdującej się w aktach sprawy dokumentacji medycznej dotyczącej leczenia - przed ustaleniem wobec ojca dzieci całkowitej niezdolności do pracy od [...] listopada 2009 r. istniała częściowa niezdolność do pracy. W orzeczeniu lekarza orzecznika ZUS z dnia [...] lutego 2013 r. nie stwierdzono przesłanek do orzeczenia częściowej niezdolności do pracy.
Wprawdzie we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy skarżąca powołała się na zły stan zdrowia ojca dzieci, który uniemożliwiał wykonywanie zatrudnienia, jednakże samo istnienie choroby nie zawsze jest równoznaczne z niezdolnością do pracy. W judykaturze od dawna utrwalony jest pogląd, w świetle którego ustalenie początków niezdolności do pracy nie może opierać się na dowolnych przypuszczeniach, lecz konieczne są dowody zawierające dokładne dane, pozwalające na niewątpliwe bądź z przeważającym prawdopodobieństwem ustalenie daty lub czasu powstania niezdolności (por. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 24 lipca 1967 r., sygn. akt: III URN 10/67). Dowody takie zostały przedstawione i na ich podstawie lekarz orzecznik orzeczeniem z dnia [...] stycznia 2012 r. uznał J. T. za całkowicie niezdolnego do pracy od dnia [...] listopada 2009 r. oraz orzeczeniem lekarza orzecznika ZUS z dnia [...] lutego 2013 r. nie stwierdzono istnienia częściowej niezdolności do pracy. Zgodnie zaś z art. 14 ust. 3 powołanej ustawy, podstawę do wydania decyzji w sprawie świadczeń przewidzianych w ustawie, do których prawo uzależnione jest od stwierdzenia niezdolności do pracy oraz niezdolności do samodzielnej egzystencji stanowi orzeczenie lekarza orzecznika, od którego nie wniesiono sprzeciwu lub co do którego nie zgłoszono zarzutu wadliwości, albo orzeczenie komisji lekarskiej. Jak z powyższego wynika, orzeczenie lekarza orzecznika ZUS albo komisji lekarskiej jest wiążące dla organu rentowego, jak również dla Prezesa ZUS, co oznacza, że ta przesłanka nie podlega tzw. uznaniu administracyjnemu.
Z podanych względów Prezes ZUS nie stwierdził zbiegu szczególnych okoliczności, które spowodowały, że zmarły ojciec dzieci nie nabył uprawnień do świadczenia w trybie zwykłym. W sprawie udowodnione zostały okresy składkowe wynoszące 8 miesięcy i 10 dni oraz okresy nieskładkowe wynoszące 6 miesięcy i 1 dzień. Okresy nieskładkowe zostały uwzględnione w wymiarze nieprzekraczającym jednej trzeciej udowodnionych okresów składkowych. Zatem staż pracy, który może być uwzględniony wynosi jedynie 11 miesięcy i 3 dni, zamiast wymaganych do świadczenia w trybie zwykłym 4 lat okresów składkowych i nieskładkowych. Nadto, od zaprzestania kontynuowania nauki w [...] w czerwcu 2002 r. do podjęcia zatrudnienia w dniu [...] lutym 2009 r. przez okres wynoszący ponad 6 lat ubezpieczony nie podejmował zatrudnienia ani innej działalności objętej ubezpieczeniami emerytalnym i rentowymi, co spowodowało brak uprawnień do świadczenia w trybie zwykłym. W sprawie nie zostały zatem wykazane szczególne okoliczności, uniemożliwiające przezwyciężenie przeszkód w dalszym kontynuowaniu ubezpieczenia oraz nabycie uprawnień do świadczenia w trybie zwykłym, bowiem w wykazanej przerwie wobec ojca dzieci nie była orzeczona przez lekarza orzecznika ZUS całkowita niezdolność do pracy.
Organ stwierdził także, iż przedstawiona sytuacja materialna rodziny skarżącej jest niewątpliwie trudna, jednakże nie stanowi ona wystarczającego uzasadnienia do przyznania świadczenia w drodze wyjątku. Świadczenia na podstawie przepisu art. 83 ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych nie są świadczeniami socjalnymi, przyznawanymi jedynie według potrzeb, lecz są świadczeniami z ubezpieczeń społecznych, za czym przemawia sam fakt zamieszczenia powyższego przepisu właśnie we wspomnianej ustawie.
Decyzja Prezesa ZUS z dnia [...] kwietnia 2013 r. stała się przedmiotem skargi, wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie przez małoletnich B. T. i N. T., reprezentowanych przez przedstawiciela ustawowego M. T. Uznając decyzję za krzywdzącą, strona skarżąca zarzuciła Prezesowi ZUS, iż nie przeprowadził wnikliwej analizy stanu faktycznego sprawy w kontekście występowania ustawowych "szczególnych okoliczności". Organ nie wziął bowiem pod uwagę orzeczeń wystawionych przez Lekarza Orzecznika KRUS przed 2009 r., jak też zaświadczeń wystawionych przez KRUS Oddział Regionalny w [...] nr akt [...] z dnia [...] czerwca 2006 r. i nr [...] z dnia [...] maja 2007 r.
W odpowiedzi na skargę Prezes ZUS wniósł o jej oddalenie oraz podtrzymał argumentację przedstawioną w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. W odpowiedzi na zarzuty zawarte w skardze organ wskazał, iż orzeczenie lekarskie KRUS, ustalające u męża skarżącej niezdolność do pracy w gospodarstwie rolnym, nie ma zastosowania dla celów rentowych. Lekarz orzecznik nie ustala możliwości wykonywania pracy w gospodarstwie, lecz orzeka o zdolności do pracy jako takiej. Organ opiera się w sprawie na orzeczeniu lekarza orzecznika ZUS z dnia [...] lutego 2013 r. Ponowna analiza stanu zdrowia ojca dzieci nie potwierdziła istnienia u zmarłego częściowej niezdolności do pracy w okresie przerw w jego ubezpieczeniu. Ojciec dzieci był badany przez biegłego konsultanta - [...], który nie stwierdził u niego w 2008 r. żadnej niezdolności do pracy. Nie ma też dokumentacji, na podstawie której lekarz orzecznik mógłby stwierdzić, że ojciec dzieci był częściowo niezdolny do pracy.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:
Stosownie do treści art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę pod względem zgodności z prawem zaskarżonej decyzji administracyjnej i to z przepisami obowiązującymi w dacie jej wydania. Innymi słowy, sąd administracyjny kontroluje legalność rozstrzygnięcia, zapadłego w postępowaniu, z punktu widzenia jego zgodności z prawem materialnym i obowiązującymi przepisami prawa procesowego.
W świetle art. 170 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), orzeczenie prawomocne wiąże nie tylko strony i sąd, który je wydał, lecz również inny sąd i inne organy państwowe, a w przypadkach w ustawie przewidzianych także inne osoby.
Skarga analizowana pod względem wskazanych kryteriów nie zasługuje na uwzględnienie.
Zgodnie z brzmieniem art. 83 ust. 1 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (tekst jedn.: Dz. U. z 2009r. Nr 153, poz. 1227 ze zm.), ubezpieczonym oraz pozostałym po nich członkom rodziny, którzy wskutek szczególnych okoliczności nie spełniają warunków wymaganych w ustawie do uzyskania prawa do emerytury lub renty, nie mogą - ze względu na całkowitą niezdolność do pracy lub wiek - podjąć pracy lub działalności objętej ubezpieczeniem społecznym i nie mają niezbędnych środków utrzymania, Prezes Zakładu może przyznać w drodze wyjątku świadczenia w wysokości nieprzekraczającej odpowiednich świadczeń przewidzianych w ustawie.
Na tle całej ustawy, określającej zasady nabywania prawa do świadczeń typu ubezpieczeniowego, a więc finansowanych i pozostających w związku z funduszem gromadzonym na ten cel ze składek ubezpieczeniowych przyszłych świadczeniobiorców, jest to regulacja szczególna - pozwalająca na uzyskanie świadczenia odpowiadającego świadczeniu ubezpieczeniowemu przez osoby, które nie spełniają warunków do uzyskania świadczeń w zwykłym trybie. Świadczenia z tego przepisu nie mają charakteru roszczeniowego. Są finansowane z budżetu państwa (por. art. 84 ustawy), a nie z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych, zaś ustawa pozostawia ich przyznanie uznaniu Prezesa ZUS. Przepis ten posługuje się bowiem sformułowaniem "Prezes Zakładu może przyznać..." je w drodze wyjątku, co wskazuje na uznaniowy charakter decyzji podejmowanej w tym trybie. Jednak pozostawienie tego uprawnienia uznaniowej decyzji Prezesa ZUS nie oznacza, że ma on całkowitą swobodę w tym względzie.
Z treści powołanego przepisu wynikają cztery przesłanki, warunkujące przyznanie świadczenia w drodze wyjątku, które wyznaczają jednocześnie granice uznania administracyjnego.
Po pierwsze, przesłanka bycia ubezpieczonym lub pozostałym po ubezpieczonym członkiem jego rodziny; po drugie, niespełnianie wymagań dających prawo do emerytury lub renty na zasadach ogólnych musi być spowodowane szczególnymi okolicznościami; po trzecie, ubiegający się o to świadczenie nie może podjąć pracy lub innej działalności zarobkowej objętej ubezpieczeniem społecznym z powodu całkowitej niezdolności do pracy lub wieku; po czwarte, osoba ta nie ma niezbędnych środków utrzymania. Przyznanie przedmiotowego świadczenia ustawa uzależnia od łącznego (kumulatywnego) spełnienia wszystkich czterech wymienionych przesłanek. Brak choćby jednej z nich wyklucza tę możliwość.
Wyjaśnienia również wymaga, że wnioskowana renta rodzinna w drodze wyjątku jest świadczeniem pochodnym od świadczenia jakie przysługiwałoby osobie zmarłej. Organ był zatem obowiązany w pierwszej kolejności zbadać spełnienie ww. przesłanek przez zmarłego ojca dzieci, a następnie przez same dzieci.
Ustalanie prawa do świadczenia w drodze wyjątku nie może odbywać się w zupełnym oderwaniu od przepisów regulujących przyznawanie świadczeń na zasadach ogólnych. Nie bez powodu ustawodawca posłużył się sformułowaniem, wskazującym, że tylko tym ubezpieczonym, którzy "wskutek szczególnych okoliczności nie spełniają warunków wymaganych w ustawie do uzyskania prawa do emerytury lub renty", Prezes ZUS może przyznać świadczenie w drodze wyjątku. Wychodząc z zasad systemowych, na jakich oparte są założenia ubezpieczeń społecznych, których częścią jest art. 83 ust. 1 ww. ustawy, i kierując się względami wykładni funkcjonalnej, trudno byłoby przyjąć, by stwarzał on podstawę przyznawania świadczeń w drodze wyjątku w zupełnym oderwaniu od wymaganego okresu ubezpieczenia, chociaż niewystarczającego do uzyskania świadczenia na zasadach ogólnych.
Artykuł 83 ust. 1 ustawy o emeryturach i rentach z FUS posługuje się stwierdzeniem, zgodnie z którym niespełnienie wymagań do uzyskania renty na zasadach ogólnych wskutek szczególnych okoliczności, upoważnia ubezpieczonego (bądź pozostałego po nim członka rodziny) do ubiegania się o przyznanie świadczenia w trybie wyjątkowym, przy jednoczesnym spełnieniu pozostałych przesłanek. Żaden jednak przepis powołanej ustawy nie zawiera definicji "szczególnych okoliczności", dlatego też ich wystąpienie, w odniesieniu do każdego przypadku, winno być stwierdzone tylko indywidualnie. Konieczne jest więc wykazanie, iż ubezpieczony, którego praca stanowiła źródło utrzymania oraz źródło uprawnień związanych z ubezpieczeniem dla pozostałej po nim rodziny, nie wypracował prawa do świadczenia ubezpieczeniowego na ogólnych zasadach w następstwie zaistnienia szczególnych okoliczności.
Za okoliczność szczególną, uniemożliwiającą wypracowanie stażu skutkującego nabyciem świadczenia ubezpieczeniowego w zwykłym trybie, należy uznać wyłącznie zdarzenie bądź trwały stan wykluczający aktywność zawodową konkretnej osoby z powodu niemożności przezwyciężenia ich skutków (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 7 marca 2001 r. o sygn. akt II SA 3191/00, publ. LEX nr 537884).
Ojciec małoletnich dzieci – J.T. na przestrzeni 29 lat życia posiadał udowodnione okresy składkowe i nieskładkowe wynoszące 11 miesięcy i 3 dni, zamiast wymaganych do otrzymania świadczenia w trybie zwykłym 4 lat okresów zatrudnienia. Nie budzi wątpliwości w sprawie, iż lekarz orzecznik ZUS orzeczeniem z dnia [...] stycznia 2012 r. stwierdził u wymienionego całkowitą niezdolność do pracy od dnia [...] listopada 2009 r. Wykonując zalecenia zawarte w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 14 czerwca 2012 r., sygn. akt II SA/Wa 1429/12, Prezes ZUS skierował sprawę do lekarza orzecznika ZUS celem ustalenia u zmarłego, na podstawie dostępnej dokumentacji medycznej, częściowej niezdolności do pracy. Lekarz Orzecznik ZUS w ostatecznym orzeczeniu z dnia [...] lutego 2013 r. nie stwierdził, na podstawie analizowanej dokumentacji medycznej, aby J.T. był częściowo niezdolny do pracy.
Stosownie do art. 14 ust. 3 powołanej ustawy, orzeczenie lekarza orzecznika, od którego nie wniesiono sprzeciwu lub co do którego nie zgłoszono zarzutu wadliwości, albo orzeczenie komisji lekarskiej, stanowi dla organu rentowego podstawę do wydania decyzji w sprawie świadczeń przewidzianych w ustawie, do których prawo jest uzależnione od stwierdzenia niezdolności do pracy oraz niezdolności do samodzielnej egzystencji. Jak słusznie podkreślił Prezes ZUS, ostateczne orzeczenie ustalające stan zdrowia ubezpieczonego jest dla organu emerytalno-rentowego wiążące. Innymi słowy, nie może być przez organ orzekający dowolnie interpretowane, lecz przyjęte jako stwierdzenie, pewnik, istniejący stan rzeczy.
Wobec powyższego twierdzenie strony skarżącej, iż ojciec dzieci do dnia stwierdzenia całkowitej niezdolności do pracy ([...] listopada 2009 r.), wyłącznie ze względu na stan zdrowia, nie był w stanie podjąć zatrudnienia nie jest poparte wiarygodnymi dowodami, zwłaszcza jeżeli weźmie się pod uwagę okres przypadający po [...] czerwca 2006 r.
W 1999 r. u J. T. rozpoznano chorobę [...] i podjęto leczenie [...]. Po zakończeniu nauki w 2002 r. wymieniony pobierał rentę rodzinną po zmarłej matce, a od [...] października 2003 r. do [...] czerwca 2006 r. przysługiwała mu renta socjalna z tytułu umiarkowanego stopnia niepełnosprawności w zbiegu z rentą rodzinną z KRUS. W dniu [...] października 2008 r. wymieniony został poddany badaniu przez biegłego lekarza [...], który stwierdził, iż "Ujemne następstwa [...], a także choroba zasadnicza po tak długim okresie bez nawrotu nie powodują obecnie u badanego całkowitej niezdolności do pracy w gospodarstwie rolnym. U badanego nie stwierdza się również niezdolności do samodzielnej egzystencji". W opinii lekarskiej stwierdzono, iż "Aktualnie nic mu nie dolega". W 2009 r. wymieniony podjął pracę zarobkową. Nawrót choroby nowotworowej nastąpił dopiero w listopadzie 2009 r.
Z kolei brak stwierdzonej u ojca dzieci częściowej niezdolności do pracy nie może być oceniany w powiązaniu z dostępnością zakładów pracy i trudnością w znalezieniu zatrudnienia jako szczególna okoliczność, uzasadniająca brak wymaganego okresu zaliczanego do świadczeń emerytalno-rentowych.
Skoro więc w przedmiotowej sprawie wymagany 4-letni staż ubezpieczeniowy w okresie przed powstaniem całkowitej niezdolności do pracy nie został w całości usprawiedliwiony szczególnymi okolicznościami, zatem przesłanka szczególnych okoliczności, usprawiedliwiających brak aktywności zawodowej zmarłego, nie może być uznana za spełnioną i - w myśl wcześniejszych wywodów w przedmiocie kumulatywnego charakteru przesłanek z art. 83 ust. 1 powołanej ustawy - jest to okoliczność eliminująca dzieci ubezpieczonego z grona osób, którym może być przyznane świadczenie w drodze wyjątku.
Z pełnym zrozumieniem należy odnieść się do sytuacji strony skarżącej, trzeba jednak podkreślić, że sama trudna sytuacja materialna nie wystarcza do przyznania świadczenia typu ubezpieczeniowego, a więc uzależnionego - co do zasady - od zaistnienia przesłanek, składających się na jego podstawę prawną. Świadczenie z art. 83 ust. 1 przedmiotowej ustawy nie jest bowiem świadczeniem socjalnym i nie zależy wyłącznie od potrzeb osoby ubiegającej się o to świadczenie, nawet gdy są one uzasadnione. Potrzeby te mogą co najwyżej uzasadniać ubieganie się o świadczenia z tytułu pomocy społecznej.
W takim stanie rzeczy, zaskarżoną decyzje należy uznać za prawidłową. Jakkolwiek uznaniowość w tego typu sprawach nie może być wyrazem dowolności organu w podejmowaniu decyzji, to jednak Sąd nie dostrzegł przekroczenia granic uznania administracyjnego i nie stwierdził naruszeń prawa, które skutkowałyby koniecznością uwzględnienia skargi.
Z tych względów, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, działając na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł, jak w sentencji wyroku.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 27.07.2026. · Źródło