II SA/Wa 1032/25

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie: Przewodniczący Sędzia WSA Joanna Kube po rozpoznaniu w dniu 14 października 2025 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi J.G. na decyzję Dyrektora Zakładu Emerytalno-Rentowego Ministerstwa Spraw Wewnętrznych i Administracji w [...] z dnia [...] kwietnia 2025 r. nr [...] w przedmiocie ponownego ustalenia wysokości renty rodzinnej po zmarłym emerycie postanawia: odrzucić skargę. J.G. pismem z dnia 28 maja 2025 r. złożyła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na decyzję Dyrektora Zakładu Emerytalno-Rentowego Ministerstwa Spraw Wewnętrznych i Administracji w [...] z dnia z dnia [...] kwietnia 2025 r. nr [...] w przedmiocie ponownego ustalenia wysokości renty rodzinnej po zmarłym emerycie. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej odrzucenie oraz zasądzenie od skarżącej na rzecz organu kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Rozpoznając wniesioną skargę, Sąd ma obowiązek przede wszystkim zbadać, czy jest ona dopuszczalna. Zgodnie z art. 58 § 1 pkt 1 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j. Dz. U. z 2024 r., poz. 935 z późn. zm.) – dalej: p.p.s.a., sąd odrzuca skargę, jeżeli sprawa nie należy do właściwości sądu administracyjnego. Odrzucenie skargi może nastąpić na posiedzeniu niejawnym - art. 58 § 3 p.p.s.a. Granice kognicji rzeczowej sądów administracyjnych sprecyzowane zostały w przepisach art. 3 § 2 i 3 p.p.s.a., jak również wynikają ze szczególnych przepisów, zawartych w innych aktach prawnych. Wyszczególnienie w powyższym przepisie aktów i czynności oraz spraw ma charakter wyczerpujący i stanowi katalog zamknięty, co oznacza, że skarga wniesiona w jakichkolwiek innych przypadkach niż w nim wskazanych, nie podlega właściwości sądów administracyjnych. Zgodnie z art. 3 § 1 p.p.s.a., sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej, która obejmuje orzekanie w sprawach skarg na: 1) decyzje administracyjne; 2) postanowienia wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także na postanowienia rozstrzygające sprawę co do istoty; 3) postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie; 4) inne, niż określone w pkt 1-3, akty lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa, z wyłączeniem aktów lub czynności podjętych w ramach postępowania administracyjnego określonego w ustawie z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2024 r. poz. 572 z późn. zm.), postępowań określonych w działach IV, V i VI ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2025 r. poz. 111), postępowań, o których mowa w dziale V w rozdziale 1 ustawy z dnia 16 listopada 2016 r. o Krajowej Administracji Skarbowej (Dz. U. z 2025 r. poz. 1131 z późn. zm.), oraz postępowań, do których mają zastosowanie przepisy powołanych ustaw; 4a) pisemne interpretacje przepisów prawa podatkowego wydawane w indywidualnych sprawach, opinie zabezpieczające i odmowy wydania opinii zabezpieczających, opinie w sprawie opodatkowania wyrównawczego, opinie zabezpieczające w sprawie opodatkowania wyrównawczego i odmowy wydania opinii zabezpieczających w sprawie opodatkowania wyrównawczego; 4b) opinie, o których mowa w art. 119zzl § 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa, i odmowy wydania tych opinii; 5) akty prawa miejscowego organów jednostek samorządu terytorialnego i terenowych organów administracji rządowej; 6) akty organów jednostek samorządu terytorialnego i ich związków, inne niż określone w pkt 5, podejmowane w sprawach z zakresu administracji publicznej; 7) akty nadzoru nad działalnością organów jednostek samorządu terytorialnego; 8) bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1-4 lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadku określonym w pkt 4a; 9) bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach dotyczących innych niż określone w pkt 1-3 aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczących uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa podjętych w ramach postępowania administracyjnego określonego w ustawie z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego oraz postępowań określonych w działach IV, V i VI ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa oraz postępowań, do których mają zastosowanie przepisy powołanych ustaw. Sądy administracyjne orzekają także w sprawach sprzeciwów od decyzji wydanych na podstawie art. 138 § 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego oraz w sprawach sprzeciwów od postanowień, do których odpowiednie zastosowanie ma przepis art. 138 § 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (art. 3 § 2a p.p.s.a.) oraz w sprawach, w których przepisy ustaw szczególnych przewidują sądową kontrolę, i stosują środki określone w tych przepisach (art. 3 § 3 p.p.s.a.). Skarga jest zatem dopuszczalna tylko w takich granicach, w jakich służy skarga do sądu administracyjnego na decyzje, postanowienia oraz na akty i czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące przyznania, stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa podjętych w ramach postępowania administracyjnego lub w ramach określonych postępowań uregulowanych w Ordynacji podatkowej. W niniejszej sprawie przedmiotem skargi do Sądu jest decyzja Dyrektora Zakładu Emerytalno-Rentowego Ministerstwa Spraw Wewnętrznych i Administracji w [...] z dnia [...] kwietnia 2025 r. nr [...] w przedmiocie ponownego ustalenia wysokości renty rodzinnej po zmarłym emerycie. Zaskarżona decyzja wydana została na podstawie art. 24a w związku z art. 32 ust. 1 pkt 1 oraz art. 33 ust. 1 pkt 6 ustawy z dnia 18 lutego 1994 r. o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy Policji, Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego, Agencji Wywiadu, Służby Kontrwywiadu Wojskowego, Służby Wywiadu Wojskowego, Centralnego Biura Antykorupcyjnego, Straży Granicznej, Straży Marszałkowskiej, Służby Ochrony Państwa, Państwowej Straży Pożarnej, Służby Celno-Skarbowej i Służby Więziennej oraz ich rodzin (Dz. U. z 2024 r., poz. 1121 ze zm.) oraz w związku z prawomocnym wyrokiem Sądu Okręgowego w [...] z dnia [...] września 2023 r. sygn. akt [...] oraz wyrokiem Sądu Apelacyjnego w [...] z dnia [...] listopada 2024 r. sygn. akt [...]. Zgodnie z treścią art. 24a ww. ustawy, w przypadku renty rodzinnej przysługującej po osobie, która pełniła służbę na rzecz totalitarnego państwa, o której mowa w art. 13b, i która pozostawała w służbie przed dniem 2 stycznia 1999 r., renta rodzinna przysługuje na zasadach określonych w art. 24, z zastrzeżeniem, iż wysokość renty rodzinnej ustala się na podstawie świadczenia, które przysługiwało lub przysługiwałoby zmarłemu z uwzględnieniem przepisów art. 15c lub art. 22a (ust. 1). W myśl art. 32 ust. 1 pkt 1 cyt. ustawy, prawo do zaopatrzenia emerytalnego i wysokość świadczeń pieniężnych z tytułu tego zaopatrzenia ustala w formie decyzji - w stosunku do funkcjonariuszy Policji, Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego, Agencji Wywiadu, Służby Kontrwywiadu Wojskowego, Służby Wywiadu Wojskowego, Centralnego Biura Antykorupcyjnego, Straży Granicznej, Straży Marszałkowskiej, Służby Ochrony Państwa, Państwowej Straży Pożarnej, Służby Celno-Skarbowej i Służby Więziennej oraz ich rodzin - organ emerytalny określony przez ministra właściwego do spraw wewnętrznych. Decyzja organu emerytalnego ustalająca prawo do zaopatrzenia emerytalnego lub wysokość świadczeń pieniężnych z tytułu tego zaopatrzenia ulega uchyleniu lub zmianie na wniosek osoby zainteresowanej lub z urzędu – art. 33 ust. 1 ustawy. Wyjaśnić jednocześnie należy, iż zgodnie z treścią art. 32 ust. 4 ww. ustawy, od decyzji, o której mowa w ust. 1, przysługuje zainteresowanemu odwołanie do właściwego sądu, według zasad określonych w przepisach Kodeksu postępowania cywilnego. Powyższe pokazuje, że sprawa objęta zaskarżoną decyzją należy do właściwości sądu powszechnego. Jednocześnie zauważyć należy, że ustawodawca w art. 1 ustawy z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego (t. j. Dz. U. z 2024 r., poz. 1568 z późn. zm. - dalej: k.p.c.), wskazał, że sprawy z zakresu ubezpieczeń społecznych są sprawami cywilnymi. Natomiast sprawami z zakresu ubezpieczeń społecznych, które objęte są właściwością (kognicją) sądów powszechnych, są sprawy, w których wniesiono odwołanie od decyzji organów rentowych dotyczących emerytur i rent (vide: art. 476 § 2 pkt 2 k.p.c.), zaś organami rentowymi są m.in. organy emerytalne resortów spraw wewnętrznych (art. 476 § 4 pkt 3 k.p.c.). W tej sytuacji, uznać należy, że sąd administracyjny nie jest właściwy do rozpoznania sprawy ze skargi na decyzję Dyrektora Zakładu Emerytalno-Rentowego Ministerstwa Spraw Wewnętrznych w [...] z dnia [...] kwietnia 2025 r. nr [...] w przedmiocie ponownego ustalenia wysokości renty rodzinnej po zmarłym emerycie, a więc skarga - jako niedopuszczalna - podlega odrzuceniu. Z tych względów, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, działając na podstawie art. 58 § 1 pkt 1 i § 3 p.p.s.a., orzekł, jak w sentencji. Odnosząc się natomiast do zawartego w odpowiedzi na skargę wniosku pełnomocnika organu o zasądzenie kosztów zastępstwa procesowego, należy wyjaśnić, że stosownie do przepisów działu V p.p.s.a., regulującego kwestię kosztów postępowania, przed sądem administracyjnym pierwszej instancji wyłączone zostało stosowanie zasady odpowiedzialności za wynik postępowania. Zgodnie z przepisem art. 200 p.p.s.a., zwrot kosztów niezbędnych do celowego dochodzenia praw przysługuje jedynie skarżącemu od organu w wypadku uwzględnienia skargi oraz w sytuacji określonej w art. 201 p.p.s.a. Natomiast jedynym przepisem szczególnym przewidującym możliwość nałożenia na stronę skarżącą obowiązku zwrotu kosztów w postępowaniu przed sądem pierwszej instancji jest art. 208 p.p.s.a. Stosownie do jego treści, może to nastąpić wyłącznie w sytuacji kosztów wywołanych niesumiennym lub niewłaściwym postępowaniem strony. Odrzucenie skargi, z uwagi na brak kognicji sądu administracyjnego, nie stanowi takiej okoliczności.