II SA/Wa 104/05

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Małgorzata Borowiec, Sędzia WSA Stanisław Marek Pietras (spraw.), Sędzia WSA, Eugeniusz Wasilewski, Protokolant Bartosz Piwoński, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 9 czerwca 2005 r. sprawy ze skargi J. B. na decyzję Prezesa Rady Ministrów z dnia [...] listopada 2004 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania świadczenia w drodze wyjątku - uchyla zaskarżoną decyzję i decyzję ją poprzedzającą z dnia [...] października 2004 r. nr [...], - zaskarżone decyzje nie podlegają wykonaniu w całości. Prezes Rady Ministrów decyzją z dnia [...] października 2004 r. nr [...], po rozpatrzeniu wniosku J. B. z dnia 6 września 2004 r., powołując się na art. 82 ust. 1 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (tekst jedn. z 2004 r. Dz. U. Nr 39, poz. 353 ze zm.), odmówił przyznania dla wyżej wymienionego świadczenia w drodze wyjątku. W uzasadnieniu podał, że świadczenie owo, w formie emerytury lub renty, Prezes Rady Ministrów może przyznać w szczególnie uzasadnionych przypadkach i w wysokości innej niż określone w ustawie, zaś decyzja ta ma charakter uznaniowy. Przy rozpatrywaniu takich wniosków, brana jest pod uwagę sytuacja bytowa wnioskodawcy, jednak nie stanowi ona jedynego kryterium przyznania świadczenia, bowiem może ono być przyznane osobie znajdującej się w trudnej sytuacji bytowej, niezdolnej do pracy z uwagi na wiek lub stan zdrowia, o ile w sprawie występują też inne okoliczności, wskazujące na jej szczególny charakter. Mogą to być m.in. wybitne zasługi wnioskodawcy w jakiejś dziedzinie np. kultury lub sportu albo zdarzenia losowe. Jednak okoliczności wynikające z wniosku skarżącego i nadesłane dokumenty, nie dają podstaw po przyznania tego świadczenia. We wniosku do Prezesa Rady Ministrów z dnia 3 listopada 2004 r. o ponowne rozpatrzenie sprawy, J. B. nie zgodził się ze stanowiskiem organu administracji i podał, że załączył do sprawy 42 dokumenty, które potwierdzają, że znajduje się w wyjątkowo trudnej sytuacji bytowej, co dodatkowo pogłębia niezdolność do pracy z uwagi na wiek i zły stan zdrowia spowodowany wieloma przewlekłymi chorobami. Ponadto posiada szczególne zasługi w dziedzinie kultury i sztuki potwierdzone Odznaką Ministra Kultury i Sztuki – Zasłużony Działacz Kultury, Honorową Odznaką Miasta L. za Zasługi dla Województwa Miejskiego L., Złotą Odznaką Z.G. Związku Artystów [...], Złotym Krzyżem Zasługi oraz Krzyżem Kawalerskim OOP. Ponadto w czasie okupacji był prześladowany przez nazistowskie władze III Rzeszy, utracił dom i całe mienie w Powstaniu Warszawskim oraz przebywał w obozach pracy w W. i w P. Prezes Rady Ministrów decyzją z dnia [...] listopada 2004 r. nr [...], utrzymał w mocy swoją poprzednią decyzję z dnia [...] grudnia 2004 r. i w uzasadnieniu – przytaczając argumentacją zawartą już w decyzji pierwszoinstancyjnej oraz argumentację skarżącego z wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy – podał, że skarżący mieszka samotnie, a z synem utrzymuje sporadyczne kontakty. Otrzymuje emeryturę w kwocie [...] zł, a na świadczenia mieszkaniowe wydaje 450 zł, zaś na realizacje recept 260 zł. Od roku 2000 jest poważnie chory i uznany za całkowicie niezdolnego do pracy, poruszając się o kulach z powodu licznych schorzeń. Poinformowany o możliwości otrzymania pomocy w formie usług opiekuńczych oświadczył, że jej nie oczekuje i jest zainteresowany jedynie przyznaniem emerytury w drodze wyjątku. Ponadto z dokumentacji nie wynika, aby jego dorobek twórczy w dziedzinie sztuki użytkowej uzasadniał uznanie go za wybitnego twórcę kultury. Również prowadzona przez niego działalność kulturalna i w dziedzinie upowszechniania kultury, niewątpliwie bardzo użyteczna, nie przekraczała powszechnych standardów W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego, J. B. wniósł o uchylenie decyzji Prezesa Rady Ministrów z dnia [...] listopada 2004 r. oraz ją poprzedzającej i w uzasadnieniu – poza argumentami zawartymi już we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy – podał, że powyższa decyzja jest dla niego krzywdząca oraz dyskryminująca go, bowiem stoi w sprzeczności z Konstytucją RP. W odpowiedzi na skargę, Prezes Rady Ministrów wniósł o jej oddalenie, a wskazując na dotychczasowe ustalenia faktyczne i prawne dodał jednocześnie, że decyzja w sprawie przyznania świadczenia wyjątkowego ma charakter uznaniowy i w tym względzie powołał się na orzecznictwo Naczelnego Sądu Administracyjnego. W piśmie procesowym z dnia 4 maja 2005 r. skarżący ponownie powołał się na argumenty już wyżej przez niego przedstawione dodając, że przez całe życie był szykanowany i represjonowany za poglądy polityczne, zaś wysokie odznaczenia państwowe i regionalne są właśnie – wbrew stanowisku organu – dowodem jego zasług za dorobek i osiągnięcia w dziedzinie kultury oraz sztuki. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Zgodnie z brzmieniem art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269), sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę pod względem zgodności z prawem zaskarżonej decyzji administracyjnej i to z przepisami obowiązującymi w dacie jej wydania. Skarga analizowana pod tym kątem zasługuje na uwzględnienie. Stosownie do treści art. 82 ust. 1 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (tekst jedn. z 2004 r. Dz. U. Nr 39, poz. 353 ze zm.), Prezes Rady Ministrów w szczególnie uzasadnionych przypadkach może przyznać emeryturę lub rentę na warunkach i w wysokości innej, niż określone w ustawie. Stosując zasadę wykładni logicznej, systemowej i celowościowej tego przepisu należy dojść do wniosku i co słusznie zauważył organ, że jest to decyzja uznaniowa. Granice tego uznania określa przepis art. 7 k.p.a., który stanowi o obowiązku uwzględnienia interesu społecznego i słusznego interesu obywatela. Prezes Rady Ministrów podejmujący decyzję administracyjną w sprawie świadczenia przyznawanego w drodze wyjątku, jest zatem związany rygorami procedury administracyjnej, określającej jego obowiązki w zakresie prowadzenia postępowania i orzekania. Musi m.in. przestrzegać zasady dochodzenia do prawdy materialnej (art. 7 k.p.a.), a więc podejmować wszelkie kroki niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy. Jest zobowiązany do należytego i wyczerpującego informowania stron o okolicznościach faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków, będących przedmiotem postępowania administracyjnego (art. 9 k.p.a.). Musi wreszcie w sposób wyczerpujący zebrać, rozpatrzyć i ocenić cały materiał dowodowy (art. 77 § 1) oraz uzasadnić swoje rozstrzygnięcie według wymagań określonych w art. 107 § 3 k.p.a. Innymi słowy mówiąc, organ administracji działając w granicach uznania administracyjnego, zanim podejmie rozstrzygnięcie i zdecyduje, w jakim zakresie uczyni użytek ze swoich uprawnień, winien jest w sposób wnikliwy i wszechstronny wyjaśnić stan faktyczny sprawy, a przed wydaniem decyzji ów stan faktyczny rozpatrzyć w świetle wszystkich przepisów prawa materialnego. Nie też żadnych wątpliwości, że decyzje uznaniowe wymagają przede wszystkim wnikliwego oraz logicznego uzasadnienia. Analizując przedmiotową sprawę, Sąd dopatrzył się przekroczenia przez organ granic uznania administracyjnego, który w sposób mało wnikliwy rozpatrzył sporną kwestię i jej rozstrzygnięcie nie uzasadnił dostatecznie zindywidualizowanymi przesłankami, ograniczając się jedynie do bardzo lakonicznych i ogólnikowych sformułowań, czyniąc tym samym uzasadnienie niepełne. Powyższe naruszenie reguły procesowej ma istotny wpływ na wynik sprawy. Uzasadnienie decyzji sprowadza się bowiem wyłącznie do przytoczenia okoliczności faktycznych. Wprawdzie organ w uzasadnieniu stwierdził, że za szczególne okoliczności w rozumieniu tego przepisu można uznać wybitne zasługi wnioskodawcy w jakiejś dziedzinie np. kultury lub sportu albo zdarzenia losowe i skonstatował, iż z dokumentacji nie wynika, aby dorobek twórczy wnioskodawcy w dziedzinie sztuki użytkowej uzasadniał uznanie go za wybitnego twórcę kultury, jak również prowadzona przez niego działalność kulturalna w dziedzinie upowszechniania kultury nie przekraczała powszechnych standardów, to jednak w żaden sposób nie uzasadnił, na podstawie czego doszedł do takich wniosków i nie przeprowadził w tym względzie stosownej analizy w świetle obszernie zebranego materiału dowodowego. W tym stanie rzeczy, na mocy art. 145 § 1 pkt 1c w zw. z art. 152 i 132 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), należało orzec jak w sentencji wyroku.