II SA/Wa 1040/18

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Izabela Głowacka – Klimas (spr.), Sędzia WSA Piotr Borowiecki, Sędzia WSA Andrzej Wieczorek, Protokolant Paulina Okrój, Ref. Stażysta, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 4 marca 2019 r. sprawy ze skargi L.S. na decyzję Komendanta Głównego Straży Granicznej z dnia [...] maja 2018 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania płatnego urlopu dodatkowego oddala skargę Komendant Główny Straży Granicznej (dalej jako Komendant Główny SG) decyzją z dnia [...] maja 2018 r. nr [...], wydaną na podstawie 138 § 1 pkt 1 k.p.a., utrzymał w mocy decyzję Komendanta [...] Oddziału SG z dnia [...] marca 2018 r. nr [...] odmawiającą przyznania chor. szt. SG L. S. (dalej skarżący, funkcjonariusz) płatnego urlopu dodatkowego ze względu na pełnienie służby w warunkach uciążliwych lub szkodliwych dla zdrowia, w pomieszczeniu nr [...] w Placówce SG w [...], w latach 2016 i 2017. W uzasadnieniu powyższej decyzji Komendant Główny SG wskazał, iż w dniu [...] grudnia 2017 r. skarżący wystąpił do Komendanta [...] Oddziału SG z wnioskiem o przyznanie, na podstawie § 13 ust. 1 pkt 1 lit. f i ust. 4 rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 14 czerwca 2002 r. w sprawie urlopów funkcjonariuszy Straży Granicznej (Dz.U. poz. 784 ze zm. – dalej jako rozporządzenie z dnia 14 czerwca 2002 r.), właściwego urlopu dodatkowego za okres pełnienia służby w pomieszczeniu nr [...] w Placówce SG w [...]. We wniosku funkcjonariusz zwrócił uwagę, że ww. pomieszczenie nie zostało wymienione w zaktualizowanym wykazie pomieszczeń, w których występują warunki uciążliwe lub szkodliwe dla zdrowia z dnia [...] grudnia 2015 roku, na podstawie opinii radcy prawnego opartej na stanowisku COSSG w [...]. Funkcjonariusz zaznaczył, że stanowisko to wskazuje na brak Polskiej Normy określającej warunki oświetlenia dziennego pomieszczeń, a tym samym brak regulacji dotyczących oświetlenia pomieszczeń. Zdaniem funkcjonariusza wyciągnięte na podstawie ww. opinii wnioski nie uprawniają do wykreślenia tego pomieszczenia z wykazu, gdyż obowiązuje norma PN-EN 12464-1, która określa poziomy minimalnego natężenia oświetlenia dla stanowisk pracy, zgodnie z którą dla pomieszczeń tego rodzaju wynoszą one 500 1x, choć nie podaje jakiego rodzaju ma to być oświetlenie. Z tego względu skoro zgodnie z protokołem z okresowych pomiarów natężenia oświetlenia dziennego wykonanych [...] lutego 2013 roku przez Komisję BHP SOSG w [...] nie spełnia ono wskazanych w normie warunków, niezbędne jest stałe stosowanie oświetlenia sztucznego celem uzyskania minimalnych wartości i natężenia oświetlenia. Funkcjonariusz podkreślił, że sam fakt występowania właściwego stosunku powierzchni okien do powierzchni podłogi choć konieczny nie jest wystarczający – oba warunki występować musza łącznie. Zatem, w ocenie funkcjonariusza, biorąc pod uwagę zarówno definicję "stałości stosowania oświetlenia sztucznego" wskazaną w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie o sygn. akt II SA/Wa 36/17, jak i opinię wyrażoną w piśmie [...] Komendanta [...] Oddziału Straży Granicznej, z której wynika, że nie występowały warunki uzasadniające dokonanie dodatkowych pomiarów warunków oświetlenia, służba w ww. pomieszczeniu uprawnia do przyznania wnioskowanego urlopu. Komendant [...] Oddziału Straży Granicznej decyzją Nr [...] z dnia [...] marca 2018 roku odmówił ww. funkcjonariuszowi przyznania płatnego urlopu dodatkowego z tytułu pełnienia służby w warunkach uciążliwych lub szkodliwych dla zdrowia w pomieszczeniu nr [...] w Placówce SG w [...] w latach 2016 i 2017. Uzasadniając powyższe organ pierwszej instancji wskazał, że od dnia [...] grudnia 2015 roku w Placówce SG w [...] nie występują pomieszczenia służbowe, w których wykonywanie zadań służbowych mogłoby uprawniać do uzyskania urlopu dodatkowego, o którym mowa w § 13 ust. 1 pkt 1 lit. f i ust. 2, 4, 5 rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 14 czerwca 2002 r., tym samym pomieszczenie nr [...] w Placówce SG w [...] nie zostało zakwalifikowane jako miejsce, w którym występują warunki szczególnie uciążliwe lub szkodliwe.  Funkcjonariusz odwołał się od powyższej decyzji. W złożonym odwołaniu skarżący podniósł, że komisja weryfikująca pomieszczenia oparła się na stwierdzeniu, że w przedmiotowym pomieszczeniu znajdują się okna odpowiadające powierzchnią wymaganiom oraz że norma wskazująca właściwe natężenie oświetlenia dziennego już nie obowiązuje. Zdaniem funkcjonariusza właściwa powierzchnia okien w pomieszczeniu to tylko jeden z koniecznych warunków, lecz nie wystarczający. Drugim (opartym na przepisach normy PN-EN 12464-1) jest obowiązek zapewnienia właściwego oświetlenia stanowisk pracy. Według skarżącego o przyznaniu urlopu dodatkowego decydują warunki faktycznie występujące w pomieszczeniu, a nie jakiekolwiek - "protokół" czy "opinia". W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji organ II instancji powołał się na treść mającego w sprawie zastosowanie § 13 rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 14 czerwca 2002 r., regulującego wymiar corocznego płatnego urlopu dodatkowego ze względu na pełnienie służby w warunkach szczególnie uciążliwych lub szkodliwych dla zdrowia. W ocenie organu warunkiem przyznania płatnego urlopu dodatkowego ze względu na pełnienie służby w warunkach szczególnie uciążliwych lub szkodliwych dla zdrowia w wymiarze 5 dni jest ustalenie przez komisję, że służba w danych warunkach, w danym pomieszczeniu uzasadnia przyznanie wspomnianego urlopu. Komisje powoływane przez przełożonych właściwych w sprawach osobowych dokonują oceny warunków uciążliwości lub szkodliwości dla zdrowia uprawniających do uzyskania urlopu dodatkowego. Ocena komisji w zakresie wskazania pomieszczeń, w których pełnienie służby odbywa się w warunkach szczególnie uciążliwych lub szkodliwych dla zdrowia wiąże przełożonego właściwego w sprawach osobowych. Zatem w oparciu o protokół z dokonania oceny warunków służby przełożony właściwy w sprawach osobowych przyznaje funkcjonariuszom pełniącym służbę w pomieszczeniach wymienionych w protokole urlop dodatkowy. Niewskazanie w protokole pomieszczenia oznacza, że pełnienie służby w tym pomieszczeniu nie odbywało się w warunkach uciążliwości lub szkodliwości dla zdrowia uprawniających do uzyskania urlopu dodatkowego. Organ II instancji wskazał, że w niniejszej sprawie w dniu [...] grudnia 2015 r. został sporządzony przez powołaną przez Komendanta [...] Oddziału Straży Granicznej komisję "Protokół z dokonania oceny warunków służby, na których występują uciążliwości lub szkodliwości dla zdrowia w [...] Oddziale Straży Granicznej", który zawiera wykaz pomieszczeń zakwalifikowanych jako miejsca, w których służba uprawnia pełniących ją tam funkcjonariuszy do dodatkowego urlopu, o których mowa w § 13 ust. 1 pkt 1 lit. f) i ust. 2, 4, 5 cyt. rozporządzenia. Zgodnie z tym protokołem pomieszczenie nr 202 w Placówce SG w [...] nie zostało zakwalifikowane jako miejsce, w którym służba uprawnia do dodatkowego urlopu ze względu na pełnienie jej w warunkach szczególnie uciążliwych lub szkodliwych dla zdrowia (stała konieczność stosowania oświetlenia sztucznego). Ponadto w dniu [...] grudnia 2015 r. sporządzono "Raport z dokonania weryfikacji oceny warunków służby, na których występują uciążliwości lub szkodliwości dla zdrowia w PSG w [...]", w którym komisja w oparciu o opinię radcy prawnego z dnia [...] października 2015 r. oraz polecenie Komendanta [...] Oddziału Straży Granicznej z dnia [...] listopada 2015 r. dokonała weryfikacji pomieszczeń PSG w [...] pod względem występowania warunków uciążliwych lub szkodliwych dla zdrowia, uprawniających do uzyskania urlopu dodatkowego, stwierdzając, że ww. warunki nie występują w PSG w [...]. Komendant Główny Straży Granicznej wskazał, że skoro z "Protokołu z dokonania oceny warunków służby, na których występują uciążliwości lub szkodliwości dla zdrowia w [...] Oddziale Straży Granicznej" z dnia [...] grudnia 2015 r. nie wynika, aby w pomieszczeniu nr [...] w Placówce SG w [...] występowały warunki szkodliwe (pomieszczenie to nie zostało ujęte w protokole), to tym samym brak jest przesłanek do przyznania funkcjonariuszowi płatnego urlopu dodatkowego z tego tytułu. Skargę na powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sadu Administracyjnego w Warszawie wywiódł skarżący, domagał się uchylenia zaskarżonej decyzji i przyznania mu urlopu dodatkowego. Wskazał, że przedmiotowa decyzja narusza art. 6, art. 7, art. 8, art. 77 § 1 i art. 4 k.p.a. W uzasadnieniu skargi skarżący podtrzymał dotychczasową argumentację. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie wywodząc jak dotychczas. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje. Na podstawie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn. Dz.U. z 2017 r., poz. 2188 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, a kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. W niniejszej sprawie przedmiotem zaskarżenia stała się decyzja organu SG dotycząca przyznania skarżącemu płatnego urlopu dodatkowego za 2016 i 2017 r. w wymiarze 5 dni. Materialnoprawną podstawę podjętego rozstrzygnięcia stanowił § 13 ust. 1 pkt 1 lit. f i ust. 2, ust. 4, ust. 5 i ust. 7 rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 14 czerwca 2002 r., wydany na podstawie art. 90 ustawy z dnia 12 października 1990 r. o Straży Granicznej (Dz.U. 2014 r. poz. 1402 ze zm.). Zgodnie z § 13 ust. 3 pkt 1 rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 14 czerwca 2002 r. wymiar corocznego płatnego urlopu dodatkowego ze względu na pełnienie służby w warunkach szczególnie uciążliwych lub szkodliwych dla zdrowia wynosi 5 dni kalendarzowych, przy pierwszym stopniu szkodliwości obejmującym służbę wykonywaną w pomieszczeniach, w których konieczne jest stałe stosowanie sztucznego oświetlenia. Stosownie do § 13 ust. 2 cyt. rozporządzenia urlop dodatkowy, o którym mowa w ust. 1, przyznaje się funkcjonariuszowi z dniem upływu roku nieprzerwanego pełnienia służby w warunkach szczególnie uciążliwych lub szkodliwych dla zdrowia. W myśl § 13 ust. 2a rozporządzenia jeżeli od dnia przyznania funkcjonariuszowi poprzedniego urlopu dodatkowego, o którym mowa w ust. 1, pełnił on nieprzerwanie służbę w warunkach szczególnie uciążliwych lub szkodliwych dla zdrowia, kolejny urlop dodatkowy przyznaje się na dzień 1 stycznia następnego roku kalendarzowego. Na podstawie § 13 ust. 5 rozporządzenia przerwy w pełnieniu służby w warunkach szczególnie uciążliwych lub szkodliwych dla zdrowia, z powodu choroby, urlopu, zwolnienia od zajęć służbowych czy wynikające z potrzeb służbowych, trwające łącznie nie dłużej niż 90 dni w ciągu roku, są wliczane do okresu, o którym mowa w ust. 2. Przepis § 13 ust. 7 rozporządzenia stanowi zaś, że oceny warunków uciążliwości lub szkodliwości dla zdrowia uprawniających do uzyskania urlopu dodatkowego dokonują komisje powołane przez przełożonych właściwych w sprawach osobowych z udziałem przedstawicieli służby medycyny pracy, związku zawodowego funkcjonariuszy i służby bhp. Jak wynika z akt sprawy i ustaleń organu, służba pełniona przez skarżącego w latach 2016 i 2017 w pomieszczeniu nr [...] w Placówce SG [...] utraciła charakter służby pełnionej w uciążliwych warunkach. Ze stanu faktycznego niniejszej sprawy wynika, że w 2015 r. dokonano weryfikacji pomieszczeń, w których służba pełniona była w warunkach szczególnie uciążliwych lub szkodliwych dla zdrowia. Weryfikacji tej dokonała komisja powołana przez Komendanta [...] Oddziału Straży Granicznej. Komisja ta w dniu [...] grudnia 2015 r. sporządziła "Protokół z dokonania oceny warunków służby, na których występują uciążliwości lub szkodliwości dla zdrowia w [...] Oddziale Straży Granicznej", który zawiera wykaz pomieszczeń zakwalifikowanych jako miejsca, w których służba uprawnia pełniących ją tam funkcjonariuszy do dodatkowego urlopu, o których mowa w § 13 ust. 1 pkt 1 lit. f) i ust. 2, ust. 4, ust. 5 cyt. rozporządzenia. Z analizy powyższego protokołu wynika, że pomieszczenie " [...]" w Placówce SG w [...] nie znalazło się na tej liście. Również ze sporządzonego w dniu [...] grudnia 2015 r. "Raportu z dokonania weryfikacji oceny warunków służby, na których występują uciążliwości lub szkodliwości dla zdrowia w PSG w [...]", w którym komisja w oparciu o opinię radcy prawnego z dnia [...] października 2015 r. oraz polecenie Komendanta [...] Oddziału Straży Granicznej z dnia [...] listopada 2015 roku dokonała weryfikacji pomieszczeń PSG w [...] pod względem występowania warunków uciążliwych lub szkodliwych dla zdrowia, uprawniających do uzyskania urlopu dodatkowego, wynika, że ww. warunki nie występują w PSG w [...]. Reasumując, z analizy przedstawionego stanu faktycznego i prawnego wynika, iż skarżącemu prawidłowo odmówiono prawa do płatnego dodatkowego urlopu przyjmując, iż prawo do tego urlopu przysługuje jedynie ze względu na pełnienie służby w warunkach szczególnie uciążliwych lub szkodliwych dla zdrowia w pomieszczeniach wskazanych przez komisję, o której mowa w § 13 ust. 7 ww. rozporządzenia. Odnosząc się do zarzutów skargi Sąd wskazuje, że komisje powołane przez przełożonych właściwych w sprawach osobowych dokonują oceny warunków uciążliwości lub szkodliwości dla zdrowia uprawniających do uzyskania urlopu dodatkowego. Ocena komisji w zakresie wskazania pomieszczeń, w których pełnienie służby odbywa się w warunkach szczególnie uciążliwych lub szkodliwych dla zdrowia wiąże przełożonego właściwego w sprawach osobowych. Zatem w oparciu o protokół z dokonania oceny warunków służby, na których występują uciążliwości lub szkodliwości dla zdrowia przełożony właściwy w sprawach osobowych przyznaje funkcjonariuszom pełniącym służbę w pomieszczeniach wymienionych w protokole urlop dodatkowy. Niewskazanie w przedmiotowym protokole pomieszczenia oznacza, że pełnienie służby w tym pomieszczeniu nie odbywało się w warunków uciążliwości lub szkodliwości dla zdrowia uprawniających do uzyskania urlopu dodatkowego. Taka sytuacja wystąpiła w niniejszej sprawie. Ponadto Sąd wskazuje, że unormowania dotyczące Bezpieczeństwa i Higieny Pracy nie regulują w sposób precyzyjny – mierzalny wymagań w zakresie parametrów oświetlenia pomieszczeń pracy światłem dziennym. Oznacza to, że nie ma możliwości ustalenia progu natężenia światła dziennego, przy którym konieczne jest stosowanie oświetlenia elektrycznego. Każde pomieszczenie pracy musi być wyposażone w oświetlenie elektryczne, które gwarantuje spełnienie wymogów w zakresie właściwego oświetlenia niezależnie od pory dnia lub roku, pogody itd. Za zapewnienie właściwego oświetlenia odpowiadają wyłącznie parametry światła elektrycznego. Unormowania BHP nie uznają oświetlenia jako czynnik szkodliwy lub uciążliwy. Konieczność włączenia sztucznego oświetlenia w pomieszczeniu pracy, jako oświetlenia wspomagającego oświetlenie naturalne, dotyczy w zasadzie wszystkich pomieszczeń pracy. Zatem z punktu widzenia unormowań BHP nie ma żadnych przesłanek, by stałe stosowanie oświetlenia sztucznego jako uzupełnienie oświetlenia naturalnego traktować jako szczególną szkodliwość lub uciążliwość. W tym stanie sprawy, nie podzielając argumentów zawartych w złożonej skardze oraz uznając, iż organ w sposób prawidłowy zebrał i ocenił materiał dowodowy, jak również, że przy wykonywaniu tych czynności nie naruszył przepisów prawa, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie orzekł, jak w sentencji wyroku na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (j.t. Dz.U. z 2018 poz. 1302 ze zm.).