II SA/Wa 1045/12

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Stanisław Marek Pietras, Sędziowie WSA Janusz Walawski (spraw.), Sławomir Antoniuk, , Protokolant Aleksander Jakubowski, asystent sędziego, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 7 marca 2013 r. sprawy ze skargi M. M. na decyzję Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego z dnia [...] marca 2012 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania stypendium za osiągnięcia w nauce oddala skargę. Minister Nauki i Szkolnictwa Wyższego, na podstawie art. 178 ust. 1 ustawy z dnia 27 lipca 2005 r. – Prawo o szkolnictwie wyższym (Dz. U. nr 164, poz. 1365 z późn. zm.) oraz art. 127 § 3 w zw. z art. 138 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jednolity: Dz. U. z 2000 r. nr 98, poz. 1071 z późn. zm.), po ponownym rozpatrzeniu sprawy, w dniu [...] marca 2012 r. wydał decyzję nr [...], którą utrzymał w mocy decyzję poprzedzająca z dnia [...] grudnia 2011 r. nr [...] o odmowie przyznania M. M. stypendium Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego za osiągnięcia w nauce na rok akademicki 2011/2012. W uzasadnieniu decyzji organ podał, że Prorektor Politechniki O. przedstawił wniosek Rady Wydziału [...] o przyznanie ww. stypendium Ministra za osiągnięcia w nauce za rok akademicki 2011/2012. Wniosek ten nie został uwzględniony, gdyż zgodnie z art. 181 ust. 2 ustawy – Prawo o szkolnictwie wyższym, stypendium Ministra za osiągnięcia w nauce może być przyznane studentowi szczególnie wyróżniającemu się w nauce oraz posiadającemu osiągnięcia naukowe. Jak wynika z art. 184 ust. 5 powołanej ustawy, stypendium nie przysługuje studentowi, który po ukończeniu jednego kierunku studiów kontynuuje naukę na drugim kierunku studiów, chyba że kontynuuje studia po ukończeniu studiów pierwszego stopnia w celu uzyskania tytułu zawodowego magistra lub równorzędnego, jednakże nie dłużej niż przez okres trzech lat. W związku z faktem, że M. M. ukończyła już jeden kierunek studiów i uzyskała tytuł magistra, to stypendium nie mogło zostać jej przyznane. We wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy ww. podniosła, że osiągnięcia w nauce dotyczyły okresu do dnia 1 października 2011 r., a więc okresu przed dniem wejścia w życie nowego brzmienia art. 184 ust. 5 przedmiotowej ustawy i jej wniosek powinien być rozpatrzony według dotychczasowych zasad. Organ nie powinien stosować wykładni językowej, gdyż ta narusza konstytucyjne zasady. Podniosła również, że ustawodawca nie zawarł w ustawie przepisów przejściowych, czym naruszył zasadę niedziałania prawa wstecz i ochrony praw nabytych. Ustawa z dnia 18 marca 2011 r. o zmianie ustawy – Prawo o szkolnictwie wyższym, ustawy o stopniach naukowych i tytule naukowym oraz o stopniach i tytule w zakresie sztuki oraz o zmianie niektórych innych ustaw (Dz. U. nr 84, poz. 455) wprowadziła zasadę, iż w momencie ukończenia jednego kierunku studiów student traci prawo do pomocy materialnej, w tym stypendium ministra za osiągnięcia w nauce, chyba że kontynuuje studia po ukończeniu studiów pierwszego stopnia w celu uzyskania tytułu zawodowego magistra lub równorzędnego, jednakże nie dłużej niż przez okres trzech lat. Według stanu prawnego obowiązującego przed dniem 1 października 2011 r., student, który ukończył już jeden kierunek studiów, miał prawo do otrzymania stypendium ministra za osiągnięcia w nauce i za wybitne osiągnięcia sportowe, stypendium za wyniki w nauce lub sporcie i stypendium specjalne dla osób niepełnosprawnych. Jednocześnie student będący w tej sytuacji nie miał prawa do otrzymywania stypendium socjalnego, stypendium na wyżywienie i stypendium mieszkaniowego, chyba że kontynuował on studia po ukończeniu studiów pierwszego stopnia w celu uzyskania tytułu zawodowego magistra lub równorzędnego, jednakże nie dłużej niż przez okres trzech lat. Od dnia 1 października 2011 r. art. 184 ust. 5 przedmiotowej ustawy objął swym zakresem wszystkie świadczenia pomocy materialnej wymienione w jej art. 173 pkt 1, w tym również stypendia ministra za osiągnięcia w nauce. Przepis ten stosowany jest w stosunku do wszystkich studentów, którzy ubiegali się o stypendium ministra na rok akademicki 2011/2012, nawet jeżeli przedstawione przez nich osiągnięcia naukowe i aktywność naukowa dotyczyły lat wcześniejszych. Uzyskanie przez studenta osiągnięć naukowych w okresie zaliczonych lat studiów nie powodowało nabycia uprawnień do otrzymania stypendium ministra za osiągnięcia w nauce na rok akademicki 2011/2012. Nabycie uprawnień do otrzymania tego stypendium następowało na podstawie decyzji administracyjnej i dotyczyło kolejnego roku lub semestru akademickiego, zaś osiągnięcia naukowe i aktywność naukowa studenta stanowiły jedynie kryterium przyznania stypendium. Trybunał Konstytucyjny w wyroku z dnia 10 maja 2004 r. sygn. akt SK/39/03 wypowiadał się w zakresie czasowego działania nowych przepisów i w przypadku braku przepisów przejściowych, nawet w odniesieniu do stosunków w toku, zasadniczo przyjmuje się, że zakres stosowania ustawy jest wyznaczony – gdy idzie o datę początkową – datą jej wejścia w życie. Ustawodawca może bowiem przewidywać bezpośrednie działanie nowych przepisów albo przewidzieć dalsze stosowanie dawnej ustawy. To oznacza, że ustawę nową należy stosować także co do stosunków zaistniałych wcześniej – zasad bezpośredniego działania ustawy nowej, od daty jej wejścia w życie. Ustawa z dnia 18 marca 2011 r. została opublikowana w dniu 21 kwietnia 2011 r., a zatem zapewnione zostało blisko półroczne vacatio legis umożliwiające zapoznanie się z nowymi przepisami. Procedura przyznawania stypendium ministra w roku akademickim 2011/2012 nie naruszała zasady równości podmiotów wobec prawa, ponieważ studenci, którzy nie ukończyli jeszcze żadnego kierunku studiów i studenci, którzy to uczynili stanowili dwie grupy studentów o zróżnicowanej sytuacji. Decyzja Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego z dnia [...] marca 2012 r. stała się przedmiotem skargi wniesionej przez M. M. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie. Skarżąca zaskarżonej decyzji zarzuciła, że została wydana z naruszeniem: 1) art. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r. w zakresie naruszenia zasady zaufania obywateli do państwa i prawa oraz naruszenie zasady lex retro non agit zabraniającej stosowania nowoustanowionych norm prawnych do zdarzeń, które miały miejsce przed wejściem w życie tych norm; 2) art. 184 ust. 5 ustawy z dnia 27 lipca 2005 r. – Prawo o szkolnictwie wyższym, poprzez jego błędną wykładnię. Organ dokonał wykładni językowej, a powinien posłużyć się także wykładnią systemową. Podnosząc powyższe zarzuty, skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji, zasądzenie kosztów postępowania oraz o przyznanie przedmiotowego stypendium. Minister Nauki i Szkolnictwa Wyższego wniósł o oddalenie skargi i podtrzymał stanowisko przedstawione w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. nr 153, poz. 1269 z późn. zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem. Oznacza to, iż przedmiotem sprawy jest ocena przez Sąd prawidłowości prowadzonego przez organ administracji publicznej postępowania administracyjnego oraz wydanego w tym postępowaniu rozstrzygnięcia. Skarga nie zasługuje na uwzględnienie, gdyż zaskarżona decyzja prawa nie narusza. Zaskarżona decyzja o odmowie przyznania skarżącej stypendium Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego za osiągnięcia w nauce w roku akademickim 2011/2012 została wydana na podstawie art. 184 ust. 5 ustawy z dnia 27 lipca 2005 r. – Prawo o szkolnictwie wyższym w brzmieniu obowiązującym od dnia 1 października 2011 r., wprowadzonym ustawą z dnia 18 marca 2011 r. o zmianie ustawy – Prawo o szkolnictwie wyższym, ustawy o stopniach naukowych i tytule naukowym oraz o stopniach i tytule w zakresie sztuki oraz o zmianie niektórych innych ustaw (Dz. U. nr 84, poz. 455). Zmieniony przepis stanowi, że studentowi, który po ukończeniu jednego kierunku studiów kontynuuje naukę na drugim kierunku studiów, nie przysługują świadczenia, o których mowa w art. 173, chyba że kontynuuje on studia po ukończeniu studiów pierwszego stopnia w celu uzyskania tytułu zawodowego magistra lub równorzędnego, jednakże nie dłużej niż przez okres trzech lat. W sprawie bezspornym jest, że skarżąca ukończyła już jeden kierunek studiów i uzyskała tytuł magistra, tym samym w świetle powyżej przytoczonego przepisu w dacie wydania przez organ zaskarżonej decyzji i decyzji ją poprzedzającej nie przysługiwało jej prawo do ubiegania się i otrzymania stypendium ministra za wyniki w nauce. Odnosząc się do zarzutów podniesionych w skardze stwierdzić należy, że są one niezasadne. W ustawie z dnia 18 marca 2011 r. o zmianie ustawy – Prawo o szkolnictwie wyższym, ustawy o stopniach naukowych i tytule naukowym oraz o stopniach i tytule w zakresie sztuki oraz o zmianie niektórych innych ustaw (Dz. U. nr 84, poz. 455) ustawodawca w jej art. od 16 do 36 zawarł przepisy intertemporalne dotyczące stosowania znowelizowanych przepisów do stanów faktycznych zaistniałych przed datą wejścia w życie tych przepisów. Wśród tych przepisów brak jest przepisu, z którego wynikałoby, że do rozpoznania wniosków o przyznanie stypendium ministra za osiągnięcia w nauce na rok akademicki 2011/2012 należy stosować art. 184 ust. 5 w brzmieniu dotychczasowym. Przesądza to o tym, że Minister Nauki i Szkolnictwa Wyższego rozpoznając wniosek skarżącej zobowiązany był stosować przepis po zmianie. Zarzut naruszenia normy konstytucyjnej nie jest zasadny, gdyż organy administracji publicznej nie są uprawnione do oceny zgodności stosowanego przepisu z Konstytucją RP. Należy wyjaśnić skarżącej, że art. 2 Konstytucji RP powinien być odczytywany na płaszczyźnie dobra wspólnego oraz wskazanej w preambule zasady solidarności, które nakazują patrzeć na system prawa nie tylko w świetle interesów jednostki. W stosunku do skarżącej zostały zastosowane te same zasady, jak do innych studentów, którzy ubiegali się o przyznanie stypendium po ukończeniu jednego kierunków studiów i uzyskania tytułu magistra. Także zarzut o konieczności zastosowania w sprawie wykładni systemowej nie jest zasadny. Brzmienie i interpretacja przepisu stanowiącego podstawę materialno-prawną zaskarżonej decyzji nie może budzić żadnych wątpliwości i potrzeby stosowania wykładni systemowej. Z tych względów, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 151 w zw. z art. 132 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity: Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.) orzekł, jak w sentencji orzeczenia.