II SA/Wa 1045/18
WyrokWSA w Warszawie2019-03-27
Skład orzekający: Piotr Borowiecki, Sławomir Fularski, Karolina Kisielewicz
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy funkcjonariusz Straży Granicznej ma prawo do płatnego urlopu dodatkowego z tytułu pełnienia służby w warunkach szczególnie uciążliwych lub szkodliwych dla zdrowia, jeśli służba odbywała się w pomieszczeniu, w którym stosowano oświetlenie elektryczne jako uzupełnienie oświetlenia naturalnego, a nie jako wyłączne źródło światła?Ratio decidendi
Sąd oddalił skargę, uznając, że organy administracji prawidłowo odmówiły przyznania płatnego urlopu dodatkowego. Kluczowe dla rozstrzygnięcia było ustalenie, że funkcjonariusz nie pełnił służby w pomieszczeniu nr [...] przez wymagany rok nieprzerwanie, a pomieszczenie nr [...] nie zostało zakwalifikowane jako miejsce o warunkach szkodliwych lub uciążliwych. Ponadto, sąd podzielił stanowisko organów, że pojęcie "stałego stosowania oświetlenia sztucznego" w kontekście przyznawania urlopu dodatkowego powinno być rozumiane jako wyłączne oświetlenie, a nie jako uzupełnienie oświetlenia naturalnego.Stan faktyczny
Funkcjonariusz Straży Granicznej złożył wniosek o przyznanie płatnego urlopu dodatkowego z tytułu pełnienia służby w pomieszczeniach, które jego zdaniem spełniały warunki uciążliwe lub szkodliwe dla zdrowia ze względu na niewłaściwe natężenie oświetlenia. Organy obu instancji odmówiły przyznania urlopu, wskazując na brak spełnienia wymogów formalnych i merytorycznych, w tym wymogu rocznego okresu służby w danych warunkach oraz brak formalnej kwalifikacji pomieszczeń jako szkodliwych. Funkcjonariusz wniósł skargę do WSA, zarzucając naruszenie przepisów postępowania i błędną ocenę stanu faktycznego.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Piotr Borowiecki, Sędzia WSA Sławomir Fularski (spr.), Asesor WSA Karolina Kisielewicz, Protokolant, Referent stażysta Joanna Mazur, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 27 marca 2019 r. sprawy ze skargi T. L. na decyzję Komendanta Głównego Straży Granicznej z dnia [...] maja 2018 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania płatnego urlopu dodatkowego ze względu na pełnienie służby w warunkach szczególnie uciążliwych lub szkodliwych dla zdrowia oddala skargę
Komendant [...] Oddziału Straży Granicznej (dalej jako "organ I instancji" lub "[...]") decyzją nr [...] z [...] marca 2018 r., na podstawie art. 104 § 1 ustawy z 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2017 r. poz. 1257 z późn. zm., dalej jako "Kpa"), art. 90 ustawy z 12 października 1990 r.
o Straży Granicznej (Dz. U. z 2017 r. poz. 2365 z późn. zm., dalej jako "ustawa o Straży Granicznej") oraz § 13 ust. 1 pkt 1 lit. f i ust. 2, 4, 5, 7 rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z 14 czerwca 2002 r. w sprawie urlopów funkcjonariuszy Straży Granicznej (Dz. U. poz. 784 z późn. zm., dalej jako "rozporządzenie MSWiA z 14 czerwca 2002 r. w sprawie urlopów funkcjonariuszy Straży Granicznej") odmówił [...] T. L. (dalej jako "funkcjonariusz" lub "skarżący") przyznania płatnego urlopu dodatkowego z tytułu pełnienia służby w warunkach uciążliwych lub szkodliwych dla zdrowia w pomieszczeniu nr [...] i [...] w Placówce Straży Granicznej
w [...].
W uzasadnieniu organ I instancji wyjaśnił, że postępowanie w niniejszej sprawie zostało zainicjowane wnioskiem funkcjonariusza z [...] listopada 2017 r. o przyznanie płatnego urlopu dodatkowego w związku z pełnieniem służby w pomieszczeniu, które nie spełnia warunków wartości natężenia oświetlenia. [...] wskazał, że od dnia [...] grudnia 2015 r. w Placówce Straży Granicznej w [...] nie występują pomieszczenia służbowe, w których wykonywanie zadań służbowych mogłoby uprawniać do uzyskania urlopu dodatkowego, o którym mowa w § 13 ust. 1 pkt 1 lit. f i ust. 2, 4, 5 rozporządzenia MSWiA z 14 czerwca 2002 r. w sprawie urlopów funkcjonariuszy Straży Granicznej. Tym samym, wskazane ostatecznie przez funkcjonariusza pomieszczenia
o nr [...] i [...] w Placówce SG w [...] nie zostały zakwalifikowane jako miejsca,
w których występują warunki szczególnie uciążliwe lub szkodliwe.
W odwołaniu złożonym od ww. decyzji organu I instancji skarżący podniósł, że komisja weryfikująca pomieszczenia oparła się na stwierdzeniu, że w przedmiotowych pomieszczeniach znajdują się okna odpowiadające powierzchnią wymaganiom oraz że norma wskazująca właściwe natężenie oświetlenia dziennego już nie obowiązuje. Zdaniem funkcjonariusza właściwa powierzchnia okien w pomieszczeniu to tylko jeden
z koniecznych warunków, lecz nie wystarczający. Drugim (opartym na przepisach normy [...]) jest obowiązek zapewnienia właściwego oświetlenia stanowisk pracy. Według skarżącego o przyznaniu urlopu dodatkowego decydują warunki faktycznie występujące w pomieszczeniu, a nie jakiekolwiek - "protokół" czy "opinia". Faktyczne warunki zostały opisane w protokole z okresowych pomiarów natężenia oświetlenia dziennego, które organ w swoim protokole nie podważył. Ponadto sam [...] w piśmie [...] stwierdził, że nie zaistniały żadne okoliczności uzasadniające powtórne wykonanie pomiarów, czym w ocenie skarżącego potwierdził, że w przedmiotowym pomieszczeniu nie został spełniony warunek zapewnienia minimum 500 lx oświetlenia światłem dziennym i konieczne jest stosowanie oświetlenia sztucznego.
W związku z niezgodnością z prawem, w szczególności art. 6, art. 7, art. 8, art. 12 § 1 i 2 Kpa) skarżący wniósł o uchylenie decyzji organu I instancji i przyznanie wnioskowanego urlopu dodatkowego.
Komendant Główny Straży Granicznej (dalej jako "organ odwoławczy" lub "KGSP") decyzją nr [...] z [...] maja 2018 r., na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 Kpa po rozpatrzeniu ww. odwołania utrzymał w mocy decyzję organu I instancji.
W uzasadnieniu organ odwoławczy w pierwszej kolejności przedstawił stan faktyczny sprawy. Wskazał, że w dniu [...] listopada 2017 r. skarżący wystąpił do [...] z wnioskiem o przyznanie płatnego urlopu dodatkowego w związku
z pełnieniem służby w pomieszczeniu nr [...] w Placówce SG w [...]. We wniosku funkcjonariusz zwrócił uwagę, że ww. pomieszczenie nie zostało wymienione
w zaktualizowanym wykazie pomieszczeń, w których występują warunki uciążliwe lub szkodliwe dla zdrowia z [...] grudnia 2015 r., na podstawie opinii radcy prawnego opartej na stanowisku Centralnego Ośrodka Szkolenia Straży Granicznej w [...]. Wnioskodawca zaznaczył, że stanowisko to wskazuje na brak Polskiej Normy określającej warunki oświetlenia dziennego pomieszczeń, a tym samym brak regulacji dotyczących oświetlenia pomieszczeń. Zdaniem funkcjonariusza wyciągnięte na podstawie ww. opinii wnioski nie uprawniają jednak do wykreślenia tego pomieszczenia z wykazu, gdyż obowiązuje norma [...], która określa poziomy minimalnego natężenia oświetlenia dla stanowisk pracy, zgodnie z którą dla pomieszczeń tego rodzaju wynoszą one 500 lx, choć nie podaje jakiego rodzaju ma to być oświetlenie.
Z tego względu, skoro zgodnie z protokołem z okresowych pomiarów natężenia oświetlenia dziennego wykonanych [...] lutego 2013 r. przez Komisję BHP [...]
w [...] nie spełnia ono wskazanych w normie warunków, niezbędne jest stałe stosowanie oświetlenia sztucznego celem uzyskania minimalnych wartości i natężenia oświetlenia. Sam fakt występowania właściwego stosunku powierzchni okien do powierzchni podłogi, choć konieczny, nie jest wystarczający - oba warunki występować muszą bowiem łącznie. Zatem, w ocenie funkcjonariusza, biorąc pod uwagę zarówno definicję "stałości stosowania oświetlenia sztucznego" wskazaną w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie o sygn. akt II SA/Wa 36/17, jak
i opinię wyrażoną w piśmie [...], z której wynika, że nie występowały warunki uzasadniające dokonanie dodatkowych pomiarów warunków oświetlenia, służba w ww. pomieszczeniu uprawnia do przyznania wnioskowanego urlopu. W dniu [...] lutego 2018 r. funkcjonariusz przesłał uzupełnienie do swojego wniosku, w którym poinformował, że błędnie podał numer pomieszczenia, w którym wykonywał pracę w warunkach szkodliwych. Zamiast bowiem pomieszczenia [...] powinno być wpisane pomieszczenie [...] oraz [...].
Organ odwoławczy wyjaśnił, że warunkiem przyznania płatnego urlopu dodatkowego ze względu na pełnienie służby w warunkach szczególnie uciążliwych lub szkodliwych dla zdrowia w wymiarze 5 dni jest ustalenie przez komisję, że służba
w danych warunkach, w danym pomieszczeniu uzasadnia przyznanie wspomnianego urlopu. Komisje powoływane przez przełożonych właściwych w sprawach osobowych dokonują oceny warunków uciążliwości lub szkodliwości dla zdrowia uprawniających do uzyskania urlopu dodatkowego. Ocena komisji w zakresie wskazania pomieszczeń,
w których pełnienie służby odbywa się w warunkach szczególnie uciążliwych lub szkodliwych dla zdrowia wiąże przełożonego właściwego w sprawach osobowych. Zatem w oparciu o protokół z dokonania oceny warunków służby przełożony właściwy
w sprawach osobowych przyznaje funkcjonariuszom pełniącym służbę
w pomieszczeniach wymienionych w protokole urlop dodatkowy. Niewskazanie
w protokole pomieszczenia oznacza, że pełnienie służby w tym pomieszczeniu nie odbywało się w warunkach uciążliwości lub szkodliwości dla zdrowia uprawniających do uzyskania urlopu dodatkowego.
KGSG wskazał, że wcześniej powoływane przez [...] komisje BHP, w celu wskazania stanowisk pełnienia służby, na których wykonywanie zadań związane jest
z występowaniem uciążliwości lub szkodliwości uprawniających do uzyskania płatnego urlopu dodatkowego, jako kryterium oceny przyjmowały § 57 ust. 2 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie (Dz. U. z 2015 r. poz. 1422 ze zm.), zgodnie z którym w pomieszczeniu przeznaczonym na pobyt ludzi stosunek powierzchni okien, liczonej w świetle ościeżnic, do powierzchni podłogi powinien wynosić co najmniej 1:8 (...). Ponadto swoje ustalenia komisje oparły na wynikach pomiarów natężenia oświetlenia wykonanych na podstawie wycofanej w 2005 r. Polskiej Normy [...] "Oświetlenie wnętrz światłem dziennym - Warunki ogólne". Z tego względu pomieszczenie nr [...] w Placówce Straży Granicznej w [...] było zakwalifikowane jako miejsce, w którym występują warunki szczególnie uciążliwe lub szkodliwe dla zdrowia w 2013 r. (protokół z [...] kwietnia 2013 r.). Skarżący służbę
w pomieszczeniu nr [...] pełnił od [...] września 2013 r. do maja/czerwca 2014 r., zatem nie upłynął rok nieprzerwanego pełnienia służby w warunkach szczególnie uciążliwych lub szkodliwych dla zdrowia. Również pomieszczenie nr [...] w Placówce SG w [...] było zakwalifikowane jako miejsce, w którym występują warunki szczególnie uciążliwe lub szkodliwe dla zdrowia w 2013 r. (protokół z [...] kwietnia 2013 r.). Skarżący służbę
w pomieszczeniu nr [...] pełni od czerwca 2014 r., a od [...] marca 2014 r.
w pomieszczeniu tym nie występują opisane warunki.
Organ odwoławczy podniósł, że w omawianym przypadku, [...] grudnia 2015 r. został sporządzony przez powołaną przez [...] komisję "Protokół
z dokonania oceny warunków służby, na których występują uciążliwości lub szkodliwości dla zdrowia w [...] Oddziale Straży Granicznej". Protokół ten zawiera wykaz pomieszczeń zakwalifikowanych jako miejsca, w których służba uprawnia pełniących ją tam funkcjonariuszy do dodatkowego urlopu, o którym mowa
w § 13 ust. 1 pkt 1 lit. f) i ust. 2, 4, 5 rozporządzenia MSWiA z 14 czerwca 2002 r.
w sprawie urlopów funkcjonariuszy Straży Granicznej. Jak wynika z ww. protokołu, powołana przez [...] komisja, dokonując weryfikacji pomieszczeń w [...] Oddziale Straży Granicznej pod względem występowania warunków uciążliwych lub szkodliwych dla zdrowia uwzględniła opinię radcy prawnego z [...] października 2015 r. Ponadto [...] grudnia 2015 r. sporządzono "Raport z dokonania weryfikacji oceny warunków służby, na których występują uciążliwości lub szkodliwości dla zdrowia
w PSG w [...]", w którym komisja również uwzględniając opinię radcy prawnego
z [...] października 2015 r. oraz polecenie [...] z [...] listopada 2015 r. dokonała weryfikacji pomieszczeń PSG w [...] pod względem występowania warunków uciążliwych lub szkodliwych dla zdrowia, uprawniających do uzyskania urlopu dodatkowego. Komisja stwierdziła, że ww. warunki nie występują w Placówce SG
w [...]. Tym samym, pomieszczenia nr [...] i [...] w Placówce SG w [...] nie zostały zakwalifikowane jako miejsca, w których służba uprawnia do dodatkowego urlopu ze względu na pełnienie jej w warunkach szczególnie uciążliwych lub szkodliwych dla zdrowia (stała konieczność stosowania oświetlenia sztucznego).
Organ odwoławczy podkreślił, że opinia radcy prawnego z [...] października 2015 r., na którą powołała się komisja, bierze pod uwagę ocenę Centralnego Ośrodka Szkolenia Straży Granicznej z [...] lipca 2015 r. dotyczącą wpływu oświetlenia na warunki pracy. W ocenie tej polskie unormowania regulujące zagadnienia BHP w żaden precyzyjny sposób - mierzalny nie regulują wymagań w zakresie parametrów oświetlenia pomieszczeń pracy światłem dziennym. Oznacza to, że nie ma możliwości ustalenia progu natężenia światła dziennego, przy którym konieczne jest stosowanie oświetlenia elektrycznego. Przedstawiona ocena zwraca uwagę, że każde pomieszczenie pracy musi być wyposażone w oświetlenie elektryczne, które gwarantuje spełnienie wymogów w zakresie właściwego oświetlenia niezależnie od pory dnia lub roku, pogody itd. Za zapewnienie właściwego oświetlenia odpowiadają wyłącznie parametry światła elektrycznego. Wskazano, że obowiązująca metodyka pomiaru oświetlenia pomieszczeń pracy wymaga, by przeprowadzać je bez udziału światła dziennego. W praktyce oznacza to, że są one wykonywane bądź w porze nocnej, bądź przy pełnym zaciemnieniu pomieszczeń. Unormowania BHP nie uznają oświetlenia jako czynnik szkodliwy lub uciążliwy. Konieczność włączenia sztucznego oświetlenia
w pomieszczeniu pracy, jako oświetlenia wspomagającego oświetlenie naturalne, dotyczy w zasadzie wszystkich pomieszczeń pracy. Zatem z punktu widzenia unormowań BHP nie ma żadnych przesłanek, by stałe stosowanie oświetlenia sztucznego jako uzupełnienie oświetlenia naturalnego traktować jako szczególną szkodliwość lub uciążliwość. Z punktu widzenia przedstawionych wyżej unormowań BHP oraz biorąc pod uwagę racjonalną interpretację zapisu zawartego w § 13 ust. 1 pkt 1 lit. f rozporządzenia MSWiA z 14 czerwca 2002 r. w sprawie urlopów funkcjonariuszy Straży Granicznej nie znajduje uzasadnienia przyznawanie dodatkowego urlopu z tytułu służby w warunkach szczególnie szkodliwych lub uciążliwych funkcjonariuszom, którzy pełnią służbę w pomieszczeniach, w których stosuje się oświetlenie elektryczne jako uzupełnienie oświetlenia naturalnego. Pojęcie stałe stosowanie oświetlenia sztucznego powinno być rozumiane jako wyłączne oświetlenie, czyli bez udziału światła dziennego. Powyższy pogląd w praktyce stosowany jest przez jednostki organizacyjne Straży Granicznej.
KGSG podniósł, że prawidłowości wyrażonego wyżej stanowiska nie zmienia też przywołana przez skarżącego w odwołaniu norma [...] Światło
i Oświetlenie. Oświetlenie miejsc pracy. Ww. norma w zakresie stosowania
w pomieszczeniach pracy światła dziennego ogranicza się jedynie do ogólnych sformułowań, że światło dzienne może być w pełni lub częściowo wykorzystane do oświetlenia zadań wzrokowych. Wskazuje ona ponadto na konieczność integracji światła dziennego ze światłem sztucznym, określając minimalne natężenie światła elektrycznego na różnych stanowiskach pracy. Przywołana przez skarżącego minimalna wartość oświetlenia 500lx rzeczywiście została wskazana w ww. normie
w części dotyczącej oświetlenia pomieszczeń z komputerami (według normy eksploatacyjne natężenia oświetlenia na stanowisku z komputerem powinno wynosić 500 lx, jednakże ww. wartość dotyczy całości oświetlenia (nie tylko dziennego).
W konkluzji organ odwoławczy stwierdził, że skoro z "Protokołu z dokonania oceny warunków służby, na których występują uciążliwości lub szkodliwości dla zdrowia w [...] Oddziale Straży Granicznej" z [...] grudnia 2015 r. nie wynika, aby
w pomieszczeniach nr [...] i [...] w Placówce SG w [...] występowały warunki szkodliwe (pomieszczenia te nie zostały ujęte w protokole), to tym samym brak jest przesłanek do przyznania skarżącemu płatnego urlopu dodatkowego z tego tytułu.
Pismem z 4 czerwca 2018 r. skarżący wniósł skargę do wojewódzkiego sądu administracyjnego na ostateczne w administracyjnym toku instancji rozstrzygnięcie organu odwoławczego. Zarzucił ww. decyzji naruszenie przepisów postępowania administracyjnego, tj. art. 6, art. 7, art. 8 oraz art. 77 § 1 i 4 Kpa, wnosząc o uchylenie zaskarżonej decyzji i przyznanie urlopu dodatkowego w wymiarze wnioskowanym.
W uzasadnieniu skargi wskazał, że w jego ocenie zostały spełnione wszystkie przesłanki do przyznania wnioskowanego urlopu dodatkowego. Protokoły oceny pomieszczeń stanowią bowiem jedynie dokumentację czynności technicznych,
wtórnych - nie stanowią więc źródła prawa, a wskazane w nich wnioski nie są niepodważalne. Zwłaszcza, że w przedmiotowym przypadku są błędne oraz wyciągnięte wbrew rzeczywistości i logice. Tym samym, opieranie się na nich prowadzi do podjęcia decyzji niezgodnej z prawem.
W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o oddalenie skargi. Podtrzymując swoją dotychczasową argumentację uznał zarzuty skargi za niezasadne.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:
Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2018 r. poz. 2107), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Chodzi więc o kontrolę aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej, dokonywaną pod względem ich zgodności z prawem materialnym i przepisami procesowymi, nie zaś według kryteriów słuszności.
Dokonując oceny zasadności skargi, wniesionej przez skarżącego, Sąd doszedł do przekonania, że skarga ta nie ma uzasadnionych podstaw, bowiem zarówno zaskarżona, jak i poprzedzająca ją decyzja zostały wydane zgodnie z prawem. Organy obu instancji nie naruszyły przepisów prawa w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy.
Sporne w niniejszej sprawie pozostaje czy skarżącemu przysługuje płatny urlop dodatkowy z tytułu pełnienia służby w warunkach uciążliwych lub szkodliwych dla zdrowia w pomieszczeniach nr [...] i [...] w Placówce Straży Granicznej w [...].
Zgodnie z art. 90 ustawy o Straży Granicznej minister właściwy do spraw wewnętrznych określa, w drodze rozporządzenia, warunki przyznawania funkcjonariuszom urlopów, tryb postępowania w tych sprawach oraz wymiar urlopów,
o których mowa w art. 88 (płatne urlopy dodatkowe) i art. 89 (płatny urlop zdrowotny lub okolicznościowy, a także urlop bezpłatny z ważnych przyczyn), uwzględniając okres służby, wiek funkcjonariuszy, przypadki warunków szczególnie uciążliwych lub szkodliwych dla zdrowia oraz stopnie szkodliwości wpływające na wymiar urlopu dodatkowego.
Materialnoprawną podstawę podjętego rozstrzygnięcia stanowił § 13 ust. 1 pkt 1 lit. f rozporządzenia MSWiA z 14 czerwca 2002 r. w sprawie urlopów funkcjonariuszy Straży Granicznej, wydany na podstawie art. 90 ustawy o Straży Granicznej, który stanowi, że wymiar corocznego płatnego urlopu dodatkowego ze względu na pełnienie służby w warunkach szczególnie uciążliwych lub szkodliwych dla zdrowia wynosi 5 dni kalendarzowych, przy pierwszym stopniu szkodliwości obejmującym służbę wykonywaną w pomieszczeniach, w których konieczne jest stałe stosowanie sztucznego oświetlenia.
Stosownie do § 13 ust. 2 ww. rozporządzenia, urlop dodatkowy, o którym mowa w ust. 1, przyznaje się funkcjonariuszowi z dniem upływu roku nieprzerwanego pełnienia służby w warunkach szczególnie uciążliwych lub szkodliwych dla zdrowia.
Przepis § 13 ust. 4 cytowanego rozporządzenia stanowi zaś, że służbę wykonywaną w warunkach, o których mowa w ust. 1 pkt 3 lit. g), uważa się za pełnioną w warunkach szczególnie uciążliwych lub szkodliwych dla zdrowia, jeżeli jest pełniona przez połowę dopuszczalnego czasu przebywania w strefie zagrożenia, natomiast
w pozostałych przypadkach wymienionych w ust. 1, jeżeli jest pełniona co najmniej przez połowę obowiązującego czasu służby.
Zgodnie z § 13 ust. 5 przedmiotowego rozporządzenia, przerwy w pełnieniu służby w warunkach szczególnie uciążliwych lub szkodliwych dla zdrowia, z powodu choroby, urlopu, zwolnienia od zajęć służbowych czy wynikające z potrzeb służbowych, trwające łącznie nie dłużej niż 90 dni w ciągu roku, są wliczane do okresu, o którym mowa w ust. 2. Urlop dodatkowy, o którym mowa w ust. 1, traktuje się jako równorzędny z pełnieniem służby w warunkach szczególnie uciążliwych lub szkodliwych dla zdrowia, bez względu na jego wymiar.
Ponadto, jak wynika z treści § 13 ust. 7 cytowanego rozporządzenia, oceny warunków uciążliwości lub szkodliwości dla zdrowia uprawniających do uzyskania urlopu dodatkowego dokonują komisje powołane przez przełożonych właściwych
w sprawach osobowych z udziałem przedstawicieli służby medycyny pracy, związku zawodowego funkcjonariuszy i służby bhp.
Uwzględniając treść § 13 ust. 5 rozporządzenia MSWiA z 14 czerwca 2002 r.
w sprawie urlopów funkcjonariuszy Straży Granicznej stwierdzić należy, że funkcjonariusz prawo do dodatkowego urlopu nabywa po upływie roku w warunkach szczególnie uciążliwych lub szkodliwych dla zdrowia, zaś do rocznego pełnienia tej służby nie wlicza się przerw spowodowanych przyczynami wymienionymi w ust. 5, trwającymi dłużej niż 90 dni.
Sąd podziela w całości argumentację organów obu instancji, że w świetle powołanych powyżej przepisów nie budzi wątpliwości, iż warunkiem przyznania płatnego urlopu dodatkowego ze względu na pełnienie służby w warunkach szczególnie uciążliwych lub szkodliwych dla zdrowia w wymiarze 5 dni jest ustalenie przez komisję, że służba w danych warunkach, w danym pomieszczeniu uzasadnia przyznanie wzmiankowanego urlopu. Ponadto funkcjonariusz musi pełnić służbę
w warunkach szczególnie uciążliwych lub szkodliwych dla zdrowia nieprzerwanie przez okres roku. Innymi słowy komisje powołane przez przełożonych właściwych w sprawach osobowych dokonują oceny warunków uciążliwości lub szkodliwości dla zdrowia uprawniających do uzyskania urlopu dodatkowego. Ocena komisji w zakresie wskazania pomieszczeń, w których pełnienie służby odbywa się w warunkach szczególnie uciążliwych lub szkodliwych dla zdrowia wiąże przełożonego właściwego
w sprawach osobowych. Zatem w oparciu o protokół z dokonania oceny warunków służby, na których występują uciążliwości lub szkodliwości dla zdrowia przełożony właściwy w sprawach osobowych przyznaje funkcjonariuszom pełniącym służbę
w pomieszczeniach wymienionych w protokole urlop dodatkowy. Niewskazanie
zaś w przedmiotowym protokole pomieszczenia oznacza, że pełnienie służby w tym pomieszczeniu nie odbywało się w warunków uciążliwości lub szkodliwości dla zdrowia uprawniających do uzyskania urlopu dodatkowego.
Jak ustaliły organy obu instancji, skarżący pełnił służbę w pomieszczeniu nr [...] w okresie od [...] września 2013 r. do maja/czerwca 2014 r. Pomieszczenie to zostało wprawdzie zakwalifikowane jako miejsce, w którym występują warunki szczególnie uciążliwych lub szkodliwych dla zdrowia w oparciu o protokół końcowy z określenia warunków szkodliwych na stanowiskach służby w Placówce Straży Granicznej
w [...] z [...] kwietnia 2013 r. Jednakże, co istotne dla rozstrzygnięcia w niniejszej sprawie, skarżący w ww. pomieszczeniu nie pełnił nieprzerwanie służby przez okres roku, a jedynie przez okres około 10 miesięcy. Tym samym, nie została spełniona przesłanka z § 13 ust. 2 rozporządzenia MSWiA z 14 czerwca 2002 r.
w sprawie urlopów funkcjonariuszy Straży Granicznej, warunkująca przyznanie uprawnienia do urlopu dodatkowego.
Odnośnie zaś żądania skarżącego w zakresie przyznania mu urlopu dodatkowego w związku z pełnieniem służby w pomieszczeniu nr [...]
w Placówce Straży Granicznej w [...] zauważyć należy, że skarżący rozpoczął wykonywanie zadań w tym pomieszczeniu od czerwca 2014 r. Co istotne dla rozstrzygnięcia w niniejszej sprawie, pomieszczenie to nie zostało wymienione
w protokole z dokonania oceny warunków służby/pracy, na których występują uciążliwości lub szkodliwości dla zdrowia w [...] Oddziale Straży Granicznej z [...] marca 2014 r. Co więcej, pomieszczenie to nie zostało również ujęte w protokole
z dokonania oceny warunków służby, na których występują uciążliwości lub szkodliwości dla zdrowia w [...] Oddziale Straży Granicznej z [...] grudnia 2015 r. Ponadto z raportu z dokonania weryfikacji oceny warunków służby, na których występują uciążliwości lub szkodliwości dla zdrowia w Placówce Straży Granicznej
w [...] z [...] grudnia 2015 r. wynika wprost, że w ww. Placówce nie występują pomieszczenia, w których występują warunki uciążliwe lub szkodliwe dla zdrowia uprawniające do uzyskania urlopu dodatkowego - rozporządzenie Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie (Dz. U. z 2015 r. poz. 1422 ze zm.).
W świetle powyższego mając na uwadze okoliczność, że skarżący nie pełnił służby w pomieszczeniu nr [...] przez okres roku, jak również z uwagi na niewskazanie
pomieszczenia nr [...] w ww. protokołach z [...] marca 2014 r. oraz z [...] grudnia 2015 r. oraz w ww. raporcie z [...] grudnia 2015 r., organy obu instancji prawidłowo odmówiły skarżącemu przyznania płatnego urlopu dodatkowego.
Odnośnie zarzutu skarżącego dotyczącego stałego stosowania sztucznego oświetlenia w miejscu wykonywania obowiązków służbowych, zauważyć należy, że organ odwoławczy w zaskarżonej decyzji wyjaśnił, iż wcześniej powoływane przez [...] komisje BHP, w celu wskazania stanowisk pełnienia służby, na których wykonywanie zadań związane jest z występowaniem uciążliwości lub szkodliwości uprawniających do uzyskania płatnego urlopu dodatkowego, jako kryterium oceny przyjmowały § 57 ust. 2 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z 12 kwietnia 2002 r.
w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie (Dz. U. z 2015 r. poz. 1422 ze zm.), zgodnie z którym w pomieszczeniu przeznaczonym na pobyt ludzi stosunek powierzchni okien, liczonej w świetle ościeżnic, do powierzchni podłogi powinien wynosić co najmniej 1:8 (...). Ponadto KGSG wyjaśnił, że swoje ustalenia komisje oparły na wynikach pomiarów natężenia oświetlenia wykonanych na podstawie wycofanej w 2005 r. Polskiej Normy [...] "Oświetlenie wnętrz światłem dziennym - Warunki ogólne". Z tego względu też względu pomieszczenia nr [...] i [...] w Placówce Straży Granicznej w [...] były zakwalifikowane jako miejsce, w którym występują warunki szczególnie uciążliwe lub szkodliwe dla zdrowia w 2013 i 2014 roku (protokół z dnia [...] kwietnia 2013 r.). Skarżący nie pełnił jednak przez okres roku służby w pomieszczeniu nr [...]. Z kolei od [...] marca 2014 r. w pomieszczeniu nr [...] nie występują wzmiankowane warunki. Dlatego też skarżącemu prawidłowo nie został przyznany płatny urlop dodatkowy ze względu na pełnienie służby w warunkach szczególnie uciążliwych lub szkodliwych.
Organ odwoławczy wyjaśnił również, że [...] grudnia 2015 r. został sporządzony przez powołaną przez [...] komisję "Protokół z dokonania oceny warunków służby, na których występują uciążliwości lub szkodliwości dla zdrowia w [...] Oddziale Straży Granicznej", który zawiera wykaz pomieszczeń zakwalifikowanych jako miejsca, w których służba uprawnia pełniących ją tam funkcjonariuszy do dodatkowego urlopu, o którym mowa w § 13 ust. 1 pkt 1 lit. f) i ust. 2, 4, 5 rozporządzenia MSWiA
z 14 czerwca 2002 r. w sprawie urlopów funkcjonariuszy Straży Granicznej. Jak wynika z przedmiotowego protokołu powołana przez [...] komisja dokonując weryfikacji pomieszczeń w [...] Oddziale Straży Granicznej pod względem występowania warunków uciążliwych lub szkodliwych dla zdrowia uwzględniła opinię radcy prawnego z dnia [...] października 2015 r. KGSG podkreślił przy tym, że ww. opinia, na którą powołała się komisja, bierze pod uwagę ocenę Centralnego Ośrodka Szkolenia Straży Granicznej z [...] lipca 2015 r. dotyczącą wpływu oświetlenia na warunki pracy. Polskie zaś unormowania regulujące zagadnienia BHP w żaden precyzyjny sposób - mierzalny nie regulują wymagań w zakresie parametrów oświetlenia pomieszczeń pracy światłem dziennym. Oznacza to, że nie ma możliwości ustalenia progu natężenia światła dziennego, przy którym konieczne jest stosowanie oświetlenia elektrycznego. Każde pomieszczenie pracy musi być wyposażone
w oświetlenie elektryczne, które gwarantuje spełnienie wymogów w zakresie właściwego oświetlenia niezależnie od pory dnia lub roku, pogody itd. Za zapewnienie właściwego oświetlenia odpowiadają wyłącznie parametry światła elektrycznego. Obowiązująca metodyka pomiaru oświetlenia pomieszczeń pracy wymaga, by przeprowadzać je bez udziału światła dziennego. W praktyce oznacza to, że są one wykonywane bądź w porze nocnej, bądź przy pełnym zaciemnieniu pomieszczeń. Unormowania BHP nie uznają oświetlenia jako czynnik szkodliwy lub uciążliwy. Konieczność włączenia sztucznego oświetlenia w pomieszczeniu pracy, jako oświetlenia wspomagającego oświetlenie naturalne, dotyczy w zasadzie wszystkich pomieszczeń pracy. Zatem z punktu widzenia unormowań BHP nie ma żadnych przesłanek, by stałe stosowanie oświetlenia sztucznego jako uzupełninie oświetlenia naturalnego traktować jako szczególną szkodliwość lub uciążliwość. Z punktu widzenia przedstawionych wyżej unormowań BHP oraz biorąc pod uwagę racjonalną interpretację przepisu zawartego w § 13 ust. 1 pkt 1 lit. f rozporządzenia MSWiA z 14 czerwca 2002 r. w sprawie urlopów funkcjonariuszy Straży Granicznej nie znajduje uzasadnienia przyznawanie dodatkowego urlopu z tytułu służby w warunkach szczególnie szkodliwych lub uciążliwych funkcjonariuszom, którzy pełnią służbę
w pomieszczeniach, w których stosuje się oświetlenie elektryczne jako uzupełnienie oświetlenia naturalnego, tak jak to miało miejsce w analizowanej sprawie. Pojęcie stałe stosowanie oświetlenia sztucznego powinno być bowiem rozumiane jako wyłączne oświetlenie, czyli bez udziału światła dziennego.
Dodatkowo organ odwoławczy trafnie wyjaśnił, że prawidłowości wyrażonego wyżej stanowiska nie zmienia przywołana przez skarżącego w skardze norma [...] Światło i Oświetlenie. Oświetlenie miejsc pracy. Ww. norma
w zakresie stosowania w pomieszczeniach pracy światła dziennego ogranicza się bowiem jedynie do ogólnych sformułowań, że światło dzienne może być w pełni lub częściowo wykorzystane do oświetlenia zadań wzrokowych. Wskazuje ona ponadto na konieczność integracji światła dziennego ze światłem sztucznym, określając minimalne natężenie światła elektrycznego na różnych stanowiskach pracy. Przywołana przez skarżącego minimalna wartość oświetlenia 500 lx rzeczywiście została wskazana w ww. normie w części dotyczącej oświetlenia pomieszczeń z komputerami (według normy eksploatacyjne natężenia oświetlenia na stanowisku z komputerem powinno wynosić 500 [lx]) jednakże ww. wartość dotyczy całości oświetlenia (nie tylko dziennego).
Uwzględniając powyższe, w ocenie Sądu organy obu instancji wyczerpująco zbadały wszystkie istotne okoliczności związane z niniejszą sprawą, jak również dokonały ustalenia stanu faktycznego zgodnie z zasadami prawdy obiektywnej. Uzasadnienia zarówno zaskarżonej, jak i poprzedzającej ją decyzji organu I instancji zawierają wyczerpujące uzasadnienie faktyczne, jak i prawne podjętych rozstrzygnięć. Za niezasadne i nie mogące mieć istotnego wpływu na wynik sprawy uznać również należy zarzuty naruszenia przez organy przepisów postępowania wskazanych
w skardze, tj. art. 6, art. 7, art. 8 oraz art. 77 § 1 i 4 Kpa.
Z tych względów, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 151 p.p.s.a. orzekł, jak w sentencji wyroku.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 27.07.2026. · Źródło