II SA/Wa 1046/08
PostanowienieWSA w Warszawie2009-01-09
Skład orzekający: Iwona Malicka
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie ustanowienia adwokata jest zasadny, gdy strona jest ustawowo zwolniona z kosztów sądowych?Ratio decidendi
Strona, która jest ustawowo zwolniona z kosztów sądowych, nadal może ubiegać się o przyznanie prawa pomocy w zakresie ustanowienia adwokata, jeśli wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku dla utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. W sytuacji, gdy strona jest zwolniona z kosztów sądowych z mocy prawa, wniosek o zwolnienie od tych kosztów nie podlega ocenie merytorycznej, jednakże wniosek o ustanowienie pełnomocnika z urzędu wymaga zbadania przesłanek materialnych.Stan faktyczny
T. R. złożyła wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym (zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata) po tym, jak jej skarga na decyzję Prezesa Rady Ministrów została oddalona przez WSA. Skarżąca przedstawiła swoją trudną sytuację materialną i zdrowotną, wskazując na niskie dochody rodziny, wysokie wydatki na leki i utrzymanie mieszkania, a także korzystanie z debetu. Sąd rozpoznał wniosek, badając jego zasadność w kontekście przepisów Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.Rozstrzygnięcie
Przyznano T. R. prawo pomocy w zakresie częściowym, obejmującym ustanowienie adwokata.Pełny tekst orzeczenia
Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie - Iwona Malicka po rozpoznaniu w dniu 9 stycznia 2009 r. w Warszawie na posiedzeniu niejawnym wniosku T. R. o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym, obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata w sprawie ze skargi T. R. na decyzję Prezesa Rady Ministrów z dnia [...] maja 2008 r. znak [...] w przedmiocie odmowy przyznania świadczenia specjalnego postanawia: przyznać T. R. prawo pomocy w zakresie częściowym, obejmującym ustanowienie adwokata.
T. R., po doręczeniu jej wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 30 października 2008 r. wraz z uzasadnieniem, którym Sąd oddalił wniesioną przez nią skargę, w dniu 29 grudnia 2008 r., złożyła wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym, obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata.
U uzasadnieniu wniosku podała, że pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym wraz z mężem i córką.
Wskazała, że wszyscy troje są osobami schorowanymi i muszą znaczną część środków finansowych przeznaczać na leki.
Skarżąca oświadczyła również, że na łączny dochód rodziny, wynoszący 2.368,64 zł, składa się jej emerytura, która wraz z dodatkiem pielęgnacyjnym wynosi 725,47 zł, emerytura męża, w wysokości 945,54 zł również łącznie z dodatkiem pielęgnacyjnym oraz renta socjalna córki, która z zasiłkiem pielęgnacyjnym wynosi 697,63 zł.
Wskazała też, że do stałych wydatków związanych z utrzymaniem mieszkania należy czynsz, w kwocie 482,15 zł, opłata za telefon - 105,32 zł, opłata za prąd - 129,30, opłata za gaz - 239 zł, opłaty za ubezpieczenie na życie skarżącej i jej męża - łącznie 85,40 zł, opłata za telewizję kablową - 46,60 zł, rata spłaty kredytu bankowego, w wysokości 609,42 zł, lekarstwa – około 200 zł, środki czystości - 120 zł. Skarżąca podniosła, że w związku z tym na życie trzyosobowej rodziny pozostaje około 350 zł miesięcznie. Dlatego są zmuszeni korzystać z debetu w wysokości 1000 zł miesięcznie.
Skarżąca oświadczyła również, że poza mieszkaniem o powierzchni 64,45 m2, nie posiada żadnych nieruchomości, oszczędności oraz przedmiotów wartościowych.
Mając na względzie powyższe zważono, co następuje:
Na wstępie należy stwierdzić, że - w niniejszym postępowaniu przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Warszawie - na T. R. nie ciąży obowiązek poniesienia jakichkolwiek kosztów sądowych.
Stosownie do art. 239 pkt 1 lit. e ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo
o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm.), strona skarżąca działanie lub bezczynność organu w sprawach z zakresu ubezpieczeń społecznych nie ma obowiązku uiszczenia kosztów sądowych.
Przedmiotem skargi T. R. jest odmowa przyznania jej przez Prezesa Rady Ministrów świadczenia specjalnego na podstawie art. 82 ust. 1 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (Dz. U. z 2004 r. Nr 39 poz. 353, z późn. zm.). Oznacza to, że w niniejszej sprawie skarżąca z mocy prawa zwolniona jest całkowicie z obowiązku wnoszenia opłat sądowych, jak i ponoszenia wydatków.
Z uwagi na powyższe, wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych nie podlega ocenie w odniesieniu do przesłanek ustawowych.
Natomiast należało zbadać, czy jest zasadny wniosek skarżącej o przyznanie prawa pomocy w zakresie ustanowienia pełnomocnika z urzędu.
Zgodnie z art. 262 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, przepisy o przyznaniu prawa pomocy, w zakresie dotyczącym zastępstwa prawnego, mają odpowiednie zastosowanie do stron korzystających
z ustawowego zwolnienia od obowiązku uiszczenia kosztów sądowych.
Dlatego - stosownie do art. 245 § 1 i 3 wskazanej wyżej ustawy, prawo pomocy może być przyznane stronie w zakresie częściowym i obejmować tylko ustanowienie radcy prawnego lub adwokata. Przyznanie tego prawa osobie fizycznej następuje na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 tej ustawy wtedy, gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny.
Ze złożonego w niniejszej sprawie wniosku o przyznanie prawa pomocy oraz z akt administracyjnych wynika, że sytuacja materialna i zdrowotna skarżącej oraz jej rodziny, jest ciężka. Wszystkie osoby w rodzinie posiadają orzeczenie o całkowitej niezdolności do pracy i samodzielnej egzystencji. Łączny dochód rodziny stanowi kwota 2.368,64 zł, co na jedną osobę średnio wynosi około 790 zł miesięcznie. Rodzina korzysta z pomocy ośrodka pomocy społecznej.
W związku z powyższym należy uznać, iż w niniejszej sprawie skarżąca wykazała, że spełnia przesłanki do przyznania profesjonalnego pełnomocnika z urzędu, gdyż nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny.
Dlatego, na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 w związku z art. 254 § 1, 258 § 1 i § 2 pkt 7 oraz w związku z art. 262 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo
o postępowaniu przed sądami administracyjnymi postanowiono, jak w sentencji.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 27.07.2026. · Źródło