II SA/Wa 1047/06

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Ewa Pisula-Dąbrowska (spraw.), Sędziowie WSA Stanisław Marek Pietras, Asesor WSA Przemysław Szustakiewicz, Protokolant Łukasz Mazur, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 13 grudnia 2006 r. sprawy ze skargi S. G. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...] czerwca 2005 r. nr [...] w przedmiocie dodatku mieszkaniowego 1) uchyla zaskarżoną decyzję oraz decyzję Prezydenta Miasta W. z dnia [...] maja 2005 r. nr [...] 2) przyznaje ze środków budżetowych Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na rzecz pełnomocnika z urzędu adwokata M. P. kwotę 240 zł (dwieście czterdzieści zł) powiększoną o kwotę 52,80 (pięćdziesiąt dwa zł osiemdziesiąt groszy) tytułem 22 % podatku VAT 3) stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu w całości. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. decyzją z dnia [...] czerwca 2005 r. nr [...] utrzymało w mocy decyzję Prezydenta m. W. z dnia [...] maja 2005 r. nr [...], którą to decyzją odmówiono S. G. przyznania dodatku mieszkaniowego. Jako podstawę prawną rozstrzygnięcia wskazano art. 2, art. 3, art. 6, i art. 7 ustawy z dnia 21 czerwca 2001 r. o dodatkach mieszkaniowych (Dz. U. Nr 71, poz. 734 ze zm.) oraz § 2 pkt 2 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 28 grudnia 2001 r. w sprawie dodatków mieszkaniowych (Dz. U. Nr 156, poz. 1817 ze zm.). W uzasadnieniu organ wskazał, iż stosownie do treści § 2 pkt 2 wyżej cyt. rozporządzenia do podstawy obliczania dodatku mieszkaniowego przyjmuje się kwotę w wysokości 90% faktycznych wydatków na lokal, którą w przypadku skarżącej określono na 160,94 zł. Zgodnie zaś z art. 3 ust. 1 ustawy o dodatkach mieszkaniowych, dodatek mieszkaniowy przysługuje osobom, których dochód na jednego członka gospodarstwa domowego w okresie 3 miesięcy poprzedzających datę złożenia wniosku nie przekracza 175% kwoty najniższej emerytury w gospodarstwie jednoosobowym, obowiązującej w dniu złożenia wniosku z zastrzeżeniem art. 6 ust. 8 omawianej ustawy. Wysokość najniższej emerytury w dniu wydawania decyzji wynosiła 562,58 zł, a zatem norma dochodu wynosząca 175% najniższej emerytury w gospodarstwach jednoosobowych tj. 984,52 zł w przypadku skarżącej nie została przekroczona. Organ wyjaśnił, iż jeżeli średni miesięczny dochód na osobę jest równy lub wyższy niż 150% najniższej emerytury (843,87 zł) wtedy, zgodnie z art. 6 ust. 2 ustawy o dodatkach mieszkaniowych wydatki dla jednoosobowego gospodarstwa stanowią 20% dochodu tegoż gospodarstwa. Dla gospodarstwa skarżącej jest to kwota 190,43 zł. Zdaniem organu, ponieważ suma miesięcznych wydatków (160,94 zł) przypadających na powierzchnię normatywną (22,98m2) nie przekracza 20% miesięcznych dochodów jednoosobowego gospodarstwa (190,43 zł) dodatek mieszkaniowy stosownie do treści art. 6 ust. 2 cyt. ustawy nie przysługuje. W skardze na powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie S. G. podnosi, iż jej emerytura wynosi miesięcznie 952,13 zł, zaś opłaty czynszowe wynoszą 354,16 zł miesięcznie. Podkreśla, że jest osobą samotną i nie stać jej na opłacenie żądanego czynszu. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. wniosło o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie. Postanowieniem z dnia 8 lutego 2006 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zawiesił postępowanie w sprawie z uwagi na fakt, iż przed Trybunałem Konstytucyjnym zawisła sprawa wszczęta na skutek pytania prawnego Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku o zgodność art. 9 ust. 1 pkt 1 ustawy o dodatkach mieszkaniowych z art. 92 ust. 1 Konstytucji RP oraz zgodność § 2 ust. 2 rozporządzenia Rady Ministrów w sprawie dodatków mieszkaniowych z art. 6 ust. 1 powołanej ustawy o dodatkach mieszkaniowych. W związku z wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego z dnia 9 maja 2006 r. sygn. akt P 4/05 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie postanowieniem z dnia 7 czerwca 2006 r. podjął zawieszone postępowanie w sprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Zgodnie z brzmieniem art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej. Innymi słowy, sąd administracyjny nie orzeka co do istoty sprawy w zakresie danego przypadku, lecz jedynie kontroluje rozstrzygnięcie zapadłe w sprawie z punktu widzenia jego zgodności z prawem materialnym i obowiązującymi przepisami. Skarga analizowana pod tym kątem zasługuje na uwzględnienie. W sprawie bezspornym jest, iż zarówno Prezydent m. W. w swojej decyzji z dnia [...] maja 2005 r., jak i Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. w zaskarżonej decyzji z dnia [...] czerwca 2005 r. jako podstawę prawną rozstrzygnięcia zastosowało rozporządzenie Rady Ministrów z 28 grudnia 2001 r. w sprawie dodatków mieszkaniowych (Dz. U. Nr 156, poz. 1817), które określa rodzaje wydatków stanowiących podstawę dla obliczenia dodatku mieszkaniowego. W przepisie § 2 pkt 2 powołanego rozporządzenia wskazano, iż do podstawy obliczenia dodatku mieszkaniowego przyjmuje się wydatki określone w tym rozporządzeniu w wysokości naliczonych i ponoszonych wydatków. Organy obu instancji przyjęły więc, iż przy ustalaniu kwoty wydatków na lokal, ponoszonych przez wnioskodawcę dla celów ustalenia dodatku przyjmuje się kwotę w wysokości 90% faktycznych wydatków na lokal. Trybunał Konstytucyjny w wyroku z dnia 9 maja 2006 r. sygn. akt P 4/05 orzekł, że art. 9 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 21 czerwca 2001 r. o dodatkach mieszkaniowych jest niezgodny z art. 92 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej oraz że § 2 ust. 2 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 28 grudnia 2001 r. w sprawie dodatków mieszkaniowych (Dz. U. Nr 156, poz. 1817) jest niezgodny z art. 6 ust. 1 ustawy z dnia 21 czerwca 2001 r. o dodatkach mieszkaniowych. Zgodnie z treścią art. 190 pkt 1 i 4 Konstytucji, orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego mają moc powszechnie obowiązującą i są ostateczne; orzeczenie Trybunału Konstytucyjnego o niezgodności z Konstytucją, umową międzynarodową lub z ustawą aktu normatywnego, na podstawie którego zostało wydane prawomocne orzeczenie sądowe, ostateczna decyzja administracyjna lub rozstrzygnięcie w innych sprawach stanowi podstawę do wznowienia postępowania, uchylenia decyzji lub innego rozstrzygnięcia na zasadach i w trybie określonych w przepisach właściwych dla danego postępowania. Sąd Najwyższy w uzasadnieniu wyroku z dnia 30 stycznia 2002 r. w sprawie sygn. akt V CA 1/02 (LEX nr 56019), komentując zapis art. 190 pkt 1, stwierdził, iż: "Art. 190 ust. 1 Konstytucji nadaje orzeczeniom Trybunału Konstytucyjnego rangę powszechnie obowiązujących i ostatecznych". Omawiany wyrok Trybunału Konstytucyjnego z 9 maja 2006 r. sygn. akt P/05, sam w sobie, powoduje skutki uchylenia zaskarżonych przedmiotowych decyzji. Teza ta wynika, po pierwsze, z zasady związania sądu wykładnią dokonaną przez Trybunał Konstytucyjny – Naczelny Sąd Administracyjny w tezie wyroku z dnia 22 kwietnia 1999 r. sygn. akt IV SA 410/97 (publikacja LEX nr 48697) stwierdził, że "Powszechnie obowiązująca wykładnia ustawy wiąże organy państwa oraz sądy przez cały okres obowiązywania ustawy, tj. od daty jej wejścia w życie do dnia utraty mocy obowiązującej." – jak i po drugie, z zasady, że wyrok Trybunału Konstytucyjnego, wskazujący na niekonstytucyjność danego aktu, tworzy z mocy prawa przesłankę do wystąpienia z wnioskiem o wznowienie decyzji, o czym stanowi art. 145a Kodeksu postępowania administracyjnego, co z kolei pociąga za sobą określone skutki zawarte w treści art. 145 § 1 pkt 1 lit. b ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. W uzasadnieniu wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego w sprawie sygn. akt II SA 1084/99 z dnia 18 czerwca 1999 r. (LEX nr 46247) zawarto stwierdzenie, iż: "Jest zasadą, że Naczelny Sąd Administracyjny uchyla zaskarżoną decyzję, jeżeli stwierdzi występowanie w sprawie przesłanek do wznowienia postępowania administracyjnego. Skoro zatem okoliczność stwierdzenia przez Trybunał Konstytucyjny niezgodności aktu normatywnego z Konstytucją, umową międzynarodową lub z ustawą, na podstawie którego została wydana decyzja, jest podstawą do wznowienia postępowania administracyjnego (przesłanką wznowieniową), to taka regulacja prawna uzasadnia uchylenie zaskarżonej decyzji (oraz decyzji organu pierwszej instancji) przez Naczelny Sąd Administracyjny". Dalej w uzasadnieniu tegoż wyroku stwierdzono, że: "W świetle powołanej normy konstytucyjnej nasuwa się wniosek, że skutkiem orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego o niekonstytucyjności przepisu stanowiącego podstawę prawną ostatecznej decyzji jest, co do zasady, powinność uchylenia takiej decyzji. Wskazać trzeba także, iż przepisem art. 82 ustawy z dnia 1 sierpnia 1997 r. o Trybunale Konstytucyjnym wprowadzono do Kodeksu postępowania administracyjnego artykuł 145a stanowiący, iż można żądać wznowienia postępowania również w przypadku, gdy Trybunał Konstytucyjny orzekł o niezgodności aktu normatywnego z Konstytucją, umową międzynarodową lub z ustawą, na podstawie którego została wydana decyzja (§ 1) oraz że skargę w takiej sytuacji wnosi się w terminie jednego miesiąca od dnia wejścia w życie orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego (§ 2). Reasumując orzeczenie Trybunału Konstytucyjnego o braku zgodności danego aktu prawnego (stanowiącego podstawę prawną wydania decyzji administracyjnej) z Konstytucją, umową międzynarodową lub ustawą stanowi z woli ustawodawcy samodzielną podstawę wznowieniową. Powyższy pogląd znajduje potwierdzenie w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego vide wyrok z dnia 25 października 1999 r. w sprawie II SA 1294/99 (Lex nr 46 246), wyrok z 11 sierpnia 1999 r. w sprawie II SA 1027/99 (Lex nr 46 809). Na marginesie zaznaczyć należy, iż wskazaną wyżej przesłankę wznowieniową, określoną w art. 145a kpa należy rozumieć jako abstrakcyjną możliwość. A zatem dla uzyskania skutku uchylenia danej decyzji, gdy została ona już zaskarżona, nie jest konieczne wszczynanie odrębnego postępowania, przewidzianego tym przepisem. Konkludując, stwierdzić należy, iż zaskarżoną decyzję, jak i decyzję ją poprzedzającą oparto na przepisie prawa - § 2 ust. 2 rozporządzenia Rady Ministrów z 28 grudnia 2001 r. w sprawie dodatków mieszkaniowych, który to przepis jest niezgodny z art. 6 ust. 1 ustawy o dodatkach mieszkaniowych, co orzekł Trybunał Konstytucyjny wyrokiem z 9 maja 2006 r. sygn. akt 4/05. Okoliczność powyższa stanowi samodzielną i niezależną przesłankę do uchylenia zaskarżonej decyzji, stosownie do art. 145 § 1 pkt 1 lit. b ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Przy ponownym rozpoznaniu sprawy organ z pominięciem przepisów omawianego rozporządzenia w oparciu o przepisy ustawy o dodatkach mieszkaniowych dokona oceny zasadności wniosku o przyznanie dodatku mieszkaniowego. W decyzji wskaże przepisy prawa, z których wprost lub a contrario wynikać będzie zasadność przyznania dodatku mieszkaniowego lub brak przesłanek do jego przyznania. Mając powyższe na uwadze, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. b w związku z art. 152 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), orzekł jak w sentencji. O kosztach orzeczono na podstawie art. 200 w związku z art. 205 § 2 powołanej ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi oraz w związku z § 18 ust. 1 pkt 1 lit.c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielanej z urzędu (Dz. U. Nr 163, poz. 1348 ze zm.).