II SA/Wa 1050/23
WyrokWSA w Warszawie2024-04-05
Skład orzekający: Karolina Kisielewicz, Sławomir Antoniuk, Danuta Kania
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji, odmawiając wyłączenia stosowania przepisów ustawy zaopatrzeniowej na podstawie art. 8a ust. 1, prawidłowo zinterpretował i zastosował ten przepis, uwzględniając wcześniejsze wytyczne sądów administracyjnych?Ratio decidendi
Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji naruszył art. 153 p.p.s.a., nie stosując się do wiążącej oceny prawnej i wskazań zawartych w poprzednich wyrokach Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie. Organ nie wykazał w sposób dostateczny, dlaczego w sytuacji, gdy skarżący spełnił przesłanki krótkotrwałej służby w państwie totalitarnym oraz rzetelnego wykonywania obowiązków po 12 września 1989 r., odmówił zastosowania art. 8a ust. 1 ustawy zaopatrzeniowej, mimo że sądy wskazały, iż te przesłanki nie są wystarczające do odmowy, a organ musi wyjaśnić powody nieuwzględnienia wniosku.Stan faktyczny
J. H. złożył wniosek o wyłączenie stosowania wobec niego przepisów ustawy zaopatrzeniowej, powołując się na krótkotrwałą służbę w SB przed 1990 r. i długoletnią służbę w policji po tej dacie. Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji dwukrotnie odmówił uwzględnienia wniosku, uznając, że przypadek nie jest "szczególnie uzasadniony". Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie dwukrotnie uchylał decyzje Ministra, wskazując na błędną wykładnię art. 8a ust. 1 ustawy zaopatrzeniowej i naruszenie art. 153 p.p.s.a. przez organ, który nie zastosował się do wcześniejszych wskazań sądu. Ostatecznie, po kolejnej decyzji Ministra odmawiającej wniosku, Sąd ponownie uchylił zaskarżoną decyzję, stwierdzając dalsze naruszenie art. 153 p.p.s.a.Rozstrzygnięcie
Uchylił zaskarżoną decyzję Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia [...] marca 2023 r. oraz zasądził od Ministra na rzecz J. H. kwotę 480 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Karolina Kisielewicz (spr.), Sędzia WSA Sławomir Antoniuk, Sędzia WSA Danuta Kania, Protokolant starszy referent Agnieszka Fidor, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 5 kwietnia 2024 r. sprawy ze skargi J. H. na decyzję Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia [...] marca 2023 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wyłączenia stosowania przepisów ustawy 1. uchyla zaskarżoną decyzję; 2. zasądza od Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji na rzecz J. H. kwotę 480 (słownie: czterysta osiemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.
J. H. w piśmie z dnia [...] kwietnia 2017 r. zwrócił się do Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z wnioskiem o zastosowanie wobec niego art. 8a ustawy z dnia 18 lutego 1994 r. o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy Policji, Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego, Agencji Wywiadu, Służby Kontrwywiadu Wojskowego, Służby Wywiadu Wojskowego, Centralnego Biura Antykorupcyjnego, Straży Granicznej, Biura Ochrony Rządu, Państwowej Straży Pożarnej i Służby Więziennej oraz ich rodzin, dalej "ustawa zaopatrzeniowa" (Dz. U. z 2022 r. poz. 1626). W uzasadnieniu wniosku podał, że przed dniem 31 lipca 1990 r. krótkotrwale pełnił służbę w SB, a następnie przez 22 lat w pionie kryminalnym Komendy Rejonowej Policji w [...].
Po rozpoznaniu wniosku skarżącego, Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji decyzją z dnia [...] grudnia 2019 r. (nr [...]) odmówił wyłączenia stosowania wobec wnioskodawcy art. 15c, art. 22a i art. 24a ustawy zaopatrzeniowej, na podstawie art. 8a ust. 1 tej ustawy.
Organ administracji dokonując wykładni przepisu prawa stanowiącego podstawę materialnoprawną decyzji podał, że zawiera dwie przesłanki formalne, których spełnienie pozwala na dokonanie oceny, czy przypadek byłego funkcjonariusza jest "szczególnie uzasadniony" oraz, że "szczególnie uzasadniony przypadek" zachodzi wówczas, gdy strona legitymuje się wybitnymi osiągnięciami w służbie, szczególnie wyróżniającymi ją na tle pozostałych funkcjonariuszy. Minister podał, że uprawnienie z art. 8a ust.1 ustawy zaopatrzeniowej ma charakter wyjątkowy i dotyczy wyłącznie osób, w przypadku których krótkotrwałość służby na rzecz państwa totalitarnego jest niezaprzeczalna, a rzetelność służby pełnionej po 12 września 1989 r. oczywista, bezdyskusyjna i poparta nadzwyczajnymi osiągnięciami, w szczególności pełniona z narażeniem zdrowia i życia.
Organ administracji odnosząc tak wywiedzione rozumienie przepisu prawa do okoliczności rozpatrywanej sprawy podał, że J. H. od dnia [...]lutego 1984 r. do dnia [...] stycznia 1990 r. pełnił służbę na rzecz totalitarnego państwa, o której mowa w art. 13b ustawy zaopatrzeniowej. Nie była to służba krótkotrwała, zarówno w ujęciu bezwzględnym (skoro trwała przez 5 lat, 11 miesięcy i 14 dni) jak i proporcjonalnym, w stosunku do całego okresu jego służby (stanowiła ok. 21% całego okresu służby). Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji dodał, że pomimo informacji o wymierzeniu funkcjonariuszowi kary dyscyplinarnej upomnienia, nie ma podstaw do kwestionowania rzetelności jego służby po dniu 12 września 1989 r. W konkluzji stwierdził, że nie ma podstaw do przyjęcia, że przypadek wnioskodawcy jest "szczególnie uzasadniony".
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie po rozpoznaniu skargi J. H. na decyzję Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia [...] grudnia 2019 r., wyrokiem z dnia 9 listopada 2020 r. sygn. akt II SA/Wa 444/20, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2023 r., poz. 259), uchylił zaskarżoną decyzję.
Sąd dokonując wykładni art. 8a ust. 1 ustawy zaopatrzeniowej podał, że warunkiem wyłączenia stosowania przepisów art. 15c, art. 22a i art. 24a, jest krótkotrwałe pełnienie służby na rzecz państwa totalitarnego oraz rzetelne pełnienie służby po dniu 12 września 1989 r. Nie jest natomiast niezbędne wystąpienie warunków dodatkowych, np. pełnienie służby z narażeniem zdrowia i życia, czy wystąpienie innego warunku, opisanego jako szczególnie uzasadniony przypadek w zdaniu wstępnym art. 8a ust. 1. Sąd wywiódł następnie, że wbrew zapatrywaniu organu administracji, niespełna sześcioletnia służba skarżącego na rzecz totalitarnego państwa była służbą krótkotrwałą (stanowiła 21% całości okresu jego ponad 28 letniej służby). W konkluzji stwierdził, że skoro decyzja w tej sprawie ma charakter uznaniowy, to wystąpienie przesłanek wskazanych w art. 8 ust. 1 pkt 1 i 2 ustawy zaopatrzeniowej nie przesądza o konieczności zastosowanie danej regulacji wobec wnioskodawcy. Organ zobowiązany jest jednak wyjaśnić, dlaczego w tym przypadku wyjątku tego nie zastosowano. Niewyjaśnienie tej kwestii prowadziło do naruszenia art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a., a w konsekwencji art. 8a ust. 1 ustawy zaopatrzeniowej.
Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji decyzją z dnia [...] października 2021 r. (nr [...]), ponownie odmówił uwzględniania wniosku J. H. o wyłączenie stosowania wobec niego przepisów ustawy zaopatrzeniowej.
W uzasadnieniu decyzji organ podał m. in., że J. H. w sposób przemyślany i świadomy rozpoczął służbę w SB (o czym świadczy jego wniosek personalny o przyjęcie do służby w MO z dnia [...] lutego 1984 r.), nie wykonywał zwykłych, standardowych czynności i zadań w służbie publicznej (jak wynika z opinii służbowej z dnia [...] lutego 1987 r. przyswoił w dostatecznym stopniu znajomość zasad pracy operacyjnej), był aktywnym członkiem ZSMP oraz kandydatem do PZPR, wreszcie pozostał w SB aż do momentu likwidacji jej struktur, w związku ze zmianami ustrojowymi w Polsce.
Zdaniem Ministra, charakter służby pełnionej przez skarżącego przed dniem 31 lipca 1990 r., przyjęta przez niego określona postawa wobec ówczesnego sytemu państwowego i zaangażowanie na rzecz SB, nie pozwalają na skorzystanie z uprawnień wynikających z art. 8a ustawy zaopatrzeniowej, skutkujących wyłączeniem stosowania względem niego art. 15c, art. 22a i art. 24a tej ustawy.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 15 czerwca 2022 r. sygn. akt II SA/Wa 4125/21, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit c p.p.s.a., uchylił decyzję Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 18 października 2021 r., zarzucając organowi, że nie zastosował się w pełni do oceny prawnej i wskazań co do dalszego postępowania wyrażonych w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 9 listopada 2020 r. sygn. akt II SA/Wa 444/20, a w konsekwencji naruszył art. 153 p.p.s.a. oraz art. 80 k.p.a. w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy.
Sąd zwrócił uwagę, że jak wynika z uzasadnienia powołanego wyroku, obowiązkiem organu było wykazanie, dlaczego w sprawie skarżącego przepisu art. 8a ust. 1 ustawy zaopatrzeniowej nie zastosowano, mimo że jego służba na rzecz totalitarnego państwa była krótkotrwała, a zadania i obowiązki po dniu 12 września 1989 r. wykonywał rzetelnie. Okoliczności takie jak świadome rozpoczęcie pracy w strukturze SB, czy pozostawanie członkiem ZSMP lub PZPR nie dają podstaw do odmowy uwzględnienia wniosku. Minister nie przedstawił żadnych konkretnych faktów, czy zdarzeń z udziałem skarżącego, które pozwalałyby przyjąć, że wnioskodawca nie spełnia warunków zakreślonych w art. 8a ust. 1 ustawy, przy uwzględnieniu wykładni tego przepisu dokonanej przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w przywołanym wyroku. Samo powołanie się na opinię służbową z [...] lutego 1987 r. nie wyczerpuje obowiązku należytego uzasadnienia powodów odmowy uwzględnienia wniosku, tym bardziej, że w skardze podniesiono, że skarżący "nie wykonywał (...) czynności represyjnych, nigdy nie działał na szkodę obywateli". Nadto, sam organ zwrócił uwagę w decyzji, że skarżącemu nadana została Brązowa Odznaka Zasłużony Policjant oraz Medal Srebrny Za Długoletnią Służbę, i że J. H. wyróżniał się na tle pozostałych funkcjonariuszy.
W tych okolicznościach faktycznych i prawnych Minister Spraw Wewnętrznych
i Administracji decyzją z dnia [...] marca 2023 r. (nr [...]), odmówił wyłączenia stosowania wobec J. H. art. 15c, art. 22a i art. 24a ustawy zaopatrzeniowej.
W jej uzasadnieniu organ przedstawił dotychczasowy przebieg postępowania zainicjowanego wnioskiem skarżącego z dnia [...] kwietnia 2017 r., podał, że Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zobowiązał go do ponownego rozpatrzenia sprawy przy uwzględnieniu spełnienia przez skarżącego dwóch przesłanek stypizowanych w art. 8a ust. 1 pkt 1 i pkt 2 ustawy zaopatrzeniowej oraz dostatecznego uzasadniania rozstrzygnięcia.
Wykonując te zalecenia Sądu, Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji powołał się na wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 13 grudnia 2019 r. sygn. akt I OSK 1895/19 i podniósł, że kluczowe znaczenie w kontekście zastosowania wobec skarżącego wnioskowanej regulacji, powinno stanowić ustalenie, czy były funkcjonariusz angażował się w sposób bezpośrednio ukierunkowany na realizowanie charakterystycznych dla ustroju państwa totalitarnego zadań i funkcji.
Zdaniem organu administracji, odpowiedź na to pytanie jest twierdząca. J. H. w sposób świadomy podjął służbę w SB w lutym 1984 r. i pełnił ją aż do 31 stycznia 1990 r. na stanowisku [...] Grupy [...] SB RUSW w [...]. W tym czasie miał regularnie podnoszone uposażenie zasadnicze oraz dodatki do uposażenia (służbowy, operacyjny i specjalny), a więc nie tylko czerpał z tego pełne przywileje i korzyści materialne, ale również przyczyniał się do trwania i rozwoju SB, angażując się w sposób bezpośrednio ukierunkowany na realizowanie charakterystycznych dla ustroju totalitarnego zadań i funkcji. W dalszej części uzasadnienia decyzji Minister wskazał na zadania przypisane Wydziałowi [...] MSW i podał, że funkcjonariusz kontynuował karierę zawodową w charakterze funkcjonariusza SB, aż do momentu likwidacji struktur tej formacji.
W konkluzji stwierdził, że mimo że wnioskodawca wyróżniał się na tle pozostałych funkcjonariuszy (o czym świadczą przyznane nagrody, odznaki i medale), to całokształt jego służby, w szczególności jej charakter przed dniem 31 lipca 1990 r., przyjęta przez skarżącego określona postawa wobec ówczesnego systemu państwowego i zaangażowanie w służbę na rzecz SB polegające na realizowanie zadań stricte operacyjnych, nie pozwalają na uwzględnienie jego wniosku i wyłączenie stosowania przepisów art. 15c, art. 22a i art. 24a ustawy zaopatrzeniowej.
J. H., działając przez pełnomocnika, w skardze z dnia [...] kwietnia 2023 r. na decyzję Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia [...] marca 2023 r. (nr [...]) zarzucił, że wydana została z naruszeniem:
1. art. 8a ustawy zaopatrzeniowej, poprzez jego błędną wykładnię i nieuzasadnione przyjęcie, że jednym z kryteriów wymaganych przez ustawodawcę do zastosowania tego przepisu, jest zaistnienie "szczególnie uzasadnionego przypadku", podczas gdy kryteriami wymaganymi przez ustawodawcę do wyłączenia stosowania art. 15c, art. 22a i art. 24a ustawy zaopatrzeniowej jest spełnienie łącznie dwóch przesłanek, tj. krótkotrwałości służby przed 31 lipca 1990 r. oraz rzetelnego wykonywania zadań i obowiązków po dniu 12 września 1989 r., w szczególności z narażeniem zdrowia i życia; w uzasadnieniu tego zarzutu skarżący podniósł m. in., że Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 12 grudnia 2019 r. sygn. akt I OSK 2114/19 wywiódł, że łączne spełnienie przez byłego funkcjonariusza przesłanek: "krótkotrwałej służby" oraz "rzetelnego wykonywania zadań", oznacza że wystąpił "szczególnie uzasadniony przypadek", o którym mowa w art. 8a ust. 1 ustawy. Wskazuje na to poprzedzające pkt 1 i 2 art. 8a ust. 1 ustawy wyrażenie "ze względu", które wprost nakazuje uznanie, że łączne spełnienie tych warunków stanowi podstawę do zastosowania wobec wnioskodawcy dobrodziejstwa z art. 8a ust. 1 ustawy zaopatrzeniowej;
2. art. 7, art. 8, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. przez niewyczerpujące zebranie materiału dowodowego oraz dowolne ustalenie, że skarżący nie spełnia przesłanek do zastosowania art. 8a ust. 1 ustawy zaopatrzeniowej z odwołaniem się jedynie do przynależności do określonej grupy zawodowej, a bez analizy podejmowanych przez niego czynności; w uzasadnieniu tego zarzutu podniesiono, że organ nie wskazał na żadne dowody potwierdzające indywidualne zaangażowanie skarżącego w działalność bezpośrednio ukierunkowaną na realizowanie ustrojowo zdeterminowanych zadań i funkcji właściwych państwu totalitarnemu, nie wziął pod uwagę faktu, że skarżący wykonywał jedynie zwykle, standardowe zadania służbowe w służbie publicznej, czyli na rzecz państwa jako takiego, nie zajmował się zwalczaniem opozycji, związków zawodowych, stowarzyszeń, kościołów i związków wyznaniowych, a także nie łamał praw i wolności obywatelskich, w 1990 r. po pozytywnej weryfikacji podjął służbę w Policji, gdzie prowadził sprawy kryminalne; organ w sposób nieuzasadniony skupił się wyłącznie na fakcie dobrowolnego i świadomego wstąpienia do SB przez skarżącego, otrzymywanych awansach i dodatkach specjalnych;
3. art. 153 p.p.s.a. przez niezrealizowanie wskazań i niezastosowanie się do ocen wyrażonych w uzasadnieniu wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 9 listopada 2020 r. sygn. akt II SA/Wa 444/20, uchylającym wcześniejsze rozstrzygnięcie organu w sprawie skarżącego.
J. H. wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji, zobowiązanie organu do wydania w terminie określonym przez Sąd, decyzji o wyłączeniu stosowania wobec niego art. 15c, art. 22a i art. 24a ustawy zaopatrzeniowej oraz zasądzenie od organu na jego rzecz kosztów udzielonej pomocy prawnej.
Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:
Skarga jest uzasadniona.
Zaskarżona przez J. H. decyzja Ministra Spraw Wewnętrznych
i Administracji została wydana w związku z oceną prawną i wskazaniami co do dalszego postępowania wyrażonymi w prawomocnych wyrokach Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 9 listopada 2020 r. sygn. akt II SA/Wa 444/20, a następnie z dnia 15 czerwca 2022 r. sygn. akt II SA/Wa 4125/21.
W pierwszym z powołanych wyroków Sąd stwierdził, że Minister Spraw Wewnętrznych Administracji dokonał nieprawidłowej wykładni art. 8a ust. 1 ustawy zaopatrzeniowej, a w konsekwencji dopuścił się naruszenia przepisów postępowania, dotyczących ustalenia i oceny okoliczności faktycznych sprawy. Sąd dokonując wykładni powołanego przepisu podał, że przesłanki wymienione w pkt 1 i 2 powinny być spełnione łącznie oraz, że zawarte w nich pojęcia niedookreślone: "krótkotrwała służba" i "rzetelne wykonywanie zadań i obowiązków" definiują "szczególnie uzasadniony przypadek", pozwalający organowi administracji na wyłączenie stosowania wobec byłego funkcjonariusza przepisów art.15c, 22a i 24a ustawy zaopatrzeniowej.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie stwierdził ponadto, że J. H. spełnił obydwie przesłanki z art. 8a ust. 1 pkt 1 i pkt 2 ustawy, od istnienia których ustawodawca uzależnił możliwość wyłączenia stosowania przepisów art. 15c, art. 22a i art. 24a. W tej sytuacji wydanie decyzji o odmowie wyłączenia stosowania przepisów ustawy zaopatrzeniowej wymaga dostatecznego wyjaśnienia powodów, nieuwzględniania wniosku.
W drugim z powołanych wyroków, uchylającym decyzję Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia [...] października 2021 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie stwierdził, że organ administracji nie uwzględnił w pełni wskazań co do dalszego postępowania zawartych w wyroku z 9 listopada 2020 r. sygn. akt II SA/Wa 444/20, a w konsekwencji nie wykazał dostatecznie, dlaczego w stosunku do skarżącego nie wyłączył stosowania przepisów ustawy zaopatrzeniowej.
Sąd podał m. in., że okoliczności takie jak świadome rozpoczęcie służby w SB, członkostwo w ZSMP lub PZPR nie dają podstaw do odmowy uwzględnienia wniosku. Organ nie przedstawił żadnych konkretnych faktów, czy zdarzeń z udziałem skarżącego, które pozwalałyby przyjąć, że wnioskodawca nie spełnia warunków określonych w art. 8a ust. 1 ustawy, przy uwzględnieniu wykładni tego przepisu dokonanej przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w wyroku z 9 listopada 2020 r. Powołanie się na opinię służbową z [...] lutego 1987 r. nie wyczerpuje obowiązku należytego uzasadnienia powodów odmowy uwzględnienia wniosku.
Zgodnie z art. 153 p.p.s.a., ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie organy, których działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania było przedmiotem zaskarżenia, a także sądy, chyba że przepisy prawa uległy zmianie. Związanie oceną prawną wyrażoną w uzasadnieniu orzeczenia oraz wynikającymi z niej wskazaniami co do dalszego postępowania oznacza, że organ administracji ani Sąd ponownie rozpatrujący sprawę, nie mogą formułować nowych ocen prawnych sprzecznych z oceną prawną wyrażoną w orzeczeniu. Związanie sądu i organu oceną prawną wyrażoną w orzeczeniu sądu trwa w danej sprawie dopóty, dopóki nie zostanie ono uchylone lub zmienione lub nie ulegną zmianie przepisy, czyniąc pogląd prawny nieaktualnym. Podobny skutek (tj. ustanie mocy wiążącej wspomnianej oceny), może spowodować zmiana (po wydaniu orzeczenia sądowego) istotnych okoliczności faktycznych (wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 6 października 2021 r. sygn. akt III OSK 4086/21). Uchybienie obowiązkowi przyjęcia oceny prawnej wyrażonej w poprzednim wyroku i niezastosowanie się do wynikających z niej wskazań stanowi naruszenie prawa, skutkujące koniecznością uchylenia aktu, wydanego w kolejnym postępowaniu administracyjnym lub orzeczenia wydanego w kolejnym postępowaniu przed sądem administracyjnym. Jest to naruszenie przepisów prawa procesowego tj. art. 153 p.p.s.a. (por. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z 22 grudnia 2021 r. sygn. akt II SA/Gd 460/21).
Z tego co powiedziano wynika, że Sąd kontrolujący decyzję wydaną w postępowaniu prowadzonym po wyroku sądu administracyjnego, jest obowiązany ocenić, czy organ administracji zastosował się do wiążącej oceny prawnej i wytycznych zawartych w tym wyroku.
Zdaniem Sądu, w rozpatrywanej sprawie Minister nie wywiązał się z tego obowiązku w sposób należyty i w konsekwencji naruszył art. 153 p.p.s.a.
Należy przypomnieć, że w kontrolowanej decyzji Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji stwierdził, że wprawdzie służba J. H. na rzecz państwa totalitarnego była krótkotrwała oraz rzetelnie wykonywał on zadania i obowiązki służbowe po dniu 12 września 1989 r., to jednak całokształt jego służby, w szczególności jej charakter przed dniem 31 lipca 1990 r., przyjęta przez skarżącego określona postawa wobec ówczesnego systemu państwowego i zaangażowanie w służbę na rzecz SB polegające na realizowanie zadań stricte operacyjnych, nie pozwalają na wyłączenie stosowania przepisów art. 15c, art. 22a i art. 24a ustawy zaopatrzeniowej.
Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji wydając zaskarżoną decyzję nie uwzględnił jednak wskazań co do dalszego postępowania, zawartych w wyrokach Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 9 listopada 2020 r. i następnie z dnia 15 czerwca 2022 r. Nie wyjaśnił bowiem dostatecznie, dlaczego w sytuacji, gdy skarżący spełnił obie przesłanki zastosowania art. 8a ust. 1 ustawy zaopatrzeniowej (o których mowa w pkt 1 i 2 tego przepisu), odmówił wydania decyzji zgodnie z wnioskiem strony, mimo że – jak podał Sąd w wyroku z 9 listopada 2022 r. sygn. akt II SA/Wa 444/20 warunkiem zastosowania ustanowionego art. 8a ust. 1 ustawy zaopatrzeniowej wyłączenia jest tylko krótkotrwałe pełnienie służby na rzecz państwa totalitarnego oraz rzetelne pełnienie służby, nie jest natomiast niezbędne wystąpienie innego warunku, opisanego jako szczególnie uzasadniony przypadek.
Odwołanie się przez organ w zaskarżonej decyzji do takich okoliczności jak świadome rozpoczęcie służby w SB, członkostwo w ZSMP i PZPR, jak podał Sąd w wyroku z dnia 15 czerwca 2022 r. uchylającym wcześniejszą decyzję wydaną w sprawie skarżącego, nie dają podstaw do odmowy uwzględnienia wniosku.
Minister nie przedstawił również, mimo zalecenia Sądu zawartego w wyroku z dnia 15 czerwca 2022 r., żadnych konkretnych faktów czy zdarzeń z udziałem skarżącego, które pozwalałyby przyjąć, że wnioskodawca nie spełnia warunków do wydania pozytywnej dla niego decyzji. Eksponowane przez organ okoliczności dotyczące podwyższenia uposażania, przyznania dodatków do uposażenia, nie świadczą o bezpośrednim zaangażowaniu skarżącego w realizację zadań państwa totalitarnego, podobnie jak to, że pełnił służbę w SB i w związku z tym pracował operacyjnie. Organ nadal nie przywołał żadnych konkretnych faktów dotyczących służby skarżącego, zadań przez niego wykonywanych, jak również postawy, charakteru służby i warunków jej pełnienia. Nie powołał się na żadne konkretne dowody, potwierdzające tezy organu o zaangażowaniu skarżącego w struktury państwa totalitarnego oraz wykonywaniu przez niego czynności ukierunkowanych na realizowanie typowych dla ustroju państwa totalitarnego zadań i funkcji. Organ nie przypisał skarżącemu żadnych konkretnych czynów godzących w wolności obywatelskie, które pozwalałyby – w świetle orzecznictwa– na jednoznaczną ocenę, że prawa emerytalne nabyte - przede wszystkim po ponad 22 latach służby w Policji - zostały nabyte niesłusznie.
Jak już podniesiono, w wyroku z dnia 9 listopada 2020 r., którym Sąd rozpoznający sprawę, jak i organ są związani, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie stwierdził, że zaistnienie przesłanek wskazanych w art. 8 ust. 1 pkt 1 i 2 ustawy zaopatrzeniowej nie przesądza o konieczności zastosowanie danej regulacji wobec wnioskodawcy, niemniej organ administracji obowiązany jest wykazać, dlaczego w tym przypadku wyjątku tego nie zastosował.
W ocenie Sądu orzekającego w niniejszej sprawie, Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji nie wywiązał się z tego obowiązku w sposób należyty, co powodowało konieczność uchylenia zaskarżonej decyzji, jako wydanej z naruszeniem art. 153 p.p.s.a.
Mając powyższe na uwadze, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na podstawie art. 153 w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a., uchylił zaskarżoną decyzję. O kosztach postępowania sądowego, jak w punkcie 2 wyroku, Sąd orzekł na podstawie art. 200 w zw. z art. 205 § 2 powołanej ustawy. Do kosztów tych Sąd zaliczył wynagrodzenie radcy prawnego reprezentującego skarżącego, w wysokości 480 zł.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 28.07.2026. · Źródło