II SA/Wa 1058/05

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Adam Lipiński, Sędzia WSA Eugeniusz Wasilewski, Asesor WSA Przemysław Szustakiewicz (spr.), Protokolant Beata Gibzińska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 22 września 2005 r. sprawy ze skargi małoletnich: H. M., M. M., N. M. reprezentowanych przez przedstawiciela ustawowego: J. M. na decyzję Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] kwietnia 2005 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania świadczenia w drodze wyjątku - oddala skargę - Decyzją z dnia [...] kwietnia 2005 r. nr [...] Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, po ponownym rozpatrzeniu sprawy, utrzymał w mocy decyzję podjętą w dniu [...] lutego 2005 r. i odmówił przyznania małoletnim: H., M. i N. M., reprezentowanym przez matkę J. M., renty rodzinnej w drodze wyjątku po zmarłym ojcu R. M. W uzasadnieniu do wyżej wymienionej decyzji Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych podniósł, że przyznanie świadczenia na podstawie art. 83 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. - o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (t. j. Dz. U. z 2004 r. Nr 39, poz. 353) jest możliwe, jeżeli wnioskodawca spełnia następujące warunki: jest lub był osobą ubezpieczoną lub jest członkiem rodziny pozostałym po ubezpieczonym; nie spełnia warunków ustawowych do uzyskania świadczeń wskutek szczególnych okoliczności; nie może podjąć pracy ze względu na całkowitą niezdolność do pracy lub wiek; nie ma niezbędnych środków utrzymania. Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych wyjaśnił również, że do przyznania świadczenia w drodze wyjątku wszystkie przesłanki, o jakich mowa w tym przepisie powinny być spełnione łącznie. Brak spełnienienia przez wnioskodawcę którejkolwiek z przesłanek, wyklucza możliwość przyznania mu świadczenia w drodze wyjątku. Renta rodzinna jest pochodną świadczenia osoby zmarłej. Dlatego też Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych zbadał przede wszystkim okoliczności odnoszące się do zmarłego ojca dzieci. W trakcie postępowania stwierdzono, że zmarły w wieku 34 lat R. M. posiadał okres ubezpieczenia wynoszący 9 lat, 9 miesięcy i 3 dni. Ten okres jest zbyt krótki, aby uzasadniał pozytywne załatwienie sprawy, bowiem renta jest świadczeniem z ubezpieczenia społecznego powiązanym z opłacaniem składki. Ponadto w ostatnich 10 latach przypadających przed datą zgonu R. M., a więc dniem [...] listopada 2004 r., miał on okres ubezpieczenia wynoszący 2 lata, 6 miesięcy i 16 dni zamiast wymaganych 5 lat. Ostatnio udowodniony okres składkowy przypada na dzień [...] czerwca 1997 r. i od tej chwili aż do momentu śmierci brak jest jakiegokolwiek okresu składkowego i szczególnych okoliczności, w wyniku których ojciec dzieci nie mógł podjąć pracy. W ocenie Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych brak jest więc warunków do przyznania świadczenia z art. 83 cyt. ustawy. Powyższa decyzja stała się przedmiotem skargi J. M. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie. Skarżąca wskazała na bardzo trudną sytuację materialną swojej rodziny, która utrzymuje się z niewielkiej pensji, najstarsze dziecko dojeżdża do szkoły średniej, a strona nie może liczyć na jakąkolwiek pomoc. Mąż był alkoholikiem, który znęcał się nad rodziną, co powodowało, iż nie mógł udokumentować lat pracy. W odpowiedzi na skargę Prezes ZUS wniósł o jej oddalenie przytaczając argumenty zawarte w decyzji wydanej w drugiej instancji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Na podstawie art. 13 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) do rozpoznania sprawy właściwy jest wojewódzki sąd administracyjny, na którego obszarze właściwości ma siedzibę organ administracji publicznej, którego działalność została zaskarżona Natomiast zgodnie z treścią art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę pod względem zgodności z prawem zaskarżonej decyzji administracyjnej i to z przepisami obowiązującymi w dacie jej wydania. Rozpatrywana pod tym względem skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Postawą materialnoprawną zaskarżonej decyzji jest przepis art. 83 ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych. Przepis ten zezwala Prezesowi Zakładu Ubezpieczeń Społecznych na przyznanie świadczenia w wyjątkowych sytuacjach, w których dana osoba bez własnej winy nie wypracowała świadczenia przyznawanego w trybie zwykłym dla siebie lub swoich bliskich. Przepis ten nie może być także rozpatrywany w oderwaniu od całej treści ustawy, która uzależnia nabycie uprawnień od opłacania składek na ubezpieczenie społeczne. W sprawie bezspornym jest, iż małoletni: H., M. i N. M. nie mogą podjąć pracy ze względu na wiek. Nie jest kwestionowana trudna sytuacja materialna rodziny. Jednak zebrany w toku postępowania przed Prezesem Zakładu Ubezpieczeń Społecznych materiał dowodowy wykazał, iż ojciec dzieci ma nieadekwatny w stosunku do swojego wieku w chwili śmierci (34 lata) okres składkowy i nieskładkowy wynoszący 9 lat, 9 miesięcy i 3 dni. Ostatnio udowodniony okres ubezpieczenia przypada na dzień [...] czerwca 1997 r. i od tej daty do chwili zgonu w dniu [...] listopada 2004 r., a więc przez okres 7 lat, 4 miesięcy i 8 dni, nie został udowodniony jakikolwiek okres pracy związany z opłacaniem składki na ubezpieczenie społeczne. Należy dodać, że w ostatnich 10 latach przypadających przed datą zgonu R. M., a więc przed dniem [...] listopada 2004 r. miał on okres ubezpieczenia wynoszący 2 lata, 6 miesięcy i 16 dni zamiast wymaganych 5 lat. W tym czasie nie wystąpiły nadzwyczajne okoliczności, które uniemożliwiłby zamarłemu R. M. zdobycie pracy i opłacanie składki. Podnoszona przez skarżącą choroba alkoholowa zmarłego ojca dzieci nie jest, w świetle orzecznictwa sądów administracyjnych i praktyki organów administracji taką okolicznością, ponieważ można się z niej wyleczyć. To, że zmarły R. M. nie podjął takiego leczenia zależało od jego woli i nie może w żadem sposób wpływać na ocenę przyczyn, dla których nie wypracował on świadczenia. Mając powyższe na względzie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na podstawie art. 151 w związku z art. 132 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł, jak w sentencji.