II SA/Wa 106/05

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Eugeniusz Wasilewski (spr.), Sędzia WSA Ewa Grochowska-Jung, Asesor WSA Joanna Kube, Protokolant Łukasz Pilip, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 20 czerwca 2005 r. sprawy ze skargi G. A. przedstawicielki ustawowej małoletniej córki A. A. na decyzję Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] listopada 2004 r. nr [...] w przedmiocie świadczenia w drodze wyjątku 1. uchyla zaskarżoną decyzję i decyzję ją poprzedzającą z dnia [...] września 2004 roku. 2. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu w całości. II SA/Wa 106/05 UZASADNIENIE Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych decyzją z dnia [...] listopada 2004 roku podjętą po ponownym rozpatrzeniu sprawy z wniosku G. A., utrzymał w mocy swoją poprzednią decyzję z dnia [...] września 2004 roku, którą odmówiono przyznania renty rodzinnej w drodze wyjątku dla córki A., po zmarłym ojcu. W uzasadnieniu powyższej decyzji Prezes ZUS stwierdził, że przyznanie świadczenia na podstawie art. 83 ust. 1 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (Dz. U. Nr 162, poz. 1118 z późn. zm.) jest możliwe, jeżeli wnioskodawca łącznie spełnił następujące warunki: - jest lub był osobą ubezpieczoną lub jest członkiem rodziny pozostałym po ubezpieczonym, - nie spełnia warunków ustawowych do uzyskania świadczeń wskutek szczególnych okoliczności, - nie może podjąć pracy ze względu na całkowitą niezdolność do pracy lub wiek, - nie ma niezbędnych środków utrzymania. Prezes ZUS wyjaśnił jednocześnie, że do przyznania świadczenia w trybie wyjątkowym wszystkie ww. warunki muszą zostać spełnione łącznie oraz, że renta rodzinna jako pochodna świadczenia osoby zmarłej czyni koniecznym ustalanie uprawnień do świadczenia jakie przysługiwałoby tej osobie. Także szczególne okoliczności, o jakich mowa w art. 83 ust. 1 ustawy odnoszą się do osoby zmarłej. W przedmiotowej sprawie brak jest szczególnych okoliczności, które uniemożliwiły ojcu dziecka nabycie prawa do renty w zwykłym trybie. W jego zatrudnieniu wystąpiła przerwa w okresie od 1 grudnia 1992 roku do 2 czerwca 2002 roku mimo braku przeciwwskazań do wykonywania pracy. We wskazanym okresie ubezpieczony był osobą zdolną do wykonywania zatrudnienia, gdyż nie była wobec niego orzeczona całkowita niezdolność do pracy z powodu choroby. Również fakt zarejestrowania ubezpieczonego w Urzędzie Pracy w charakterze osoby bezrobotnej bez prawa do zasiłku w wymienionym okresie nie może być uznany za szczególną okoliczność w rozumieniu ustawy. Zgromadzony materiał nie pozwala zdaniem organu na stwierdzenie, że ojciec dziecka nie spełnił warunków do świadczenia na skutek niezależnych od jego woli okoliczności, co wyklucza możliwość przyznania świadczenia na podstawie art. 83 ustawy. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie G. A. podniosła, iż wraz z córką pozostają bez środków do życia. Wskazywała na długi staż pracy męża i że po zwolnieniu grupowym w 1990 roku nie mógł znaleźć pracy. W odpowiedzi na skargę Prezes ZUS wniósł o jej oddalenie i ustosunkowując się do zarzutów podniesionych w skardze wskazał, iż prawie dziesięcioletnia przerwa w zatrudnieniu ojca dziecka nie może być usprawiedliwiona jedynie trudnościami na rynku pracy, zwłaszcza biorąc pod uwagę, że zmarły był mieszkańcem W. Zaś sama trudna sytuacja materialna, choć brana pod uwagę przy podejmowaniu decyzji, nie stanowi wystarczającej przesłanki do przyznania renty nie jest to bowiem świadczenie socjalne, przyznawane tylko stosownie do potrzeb wnioskodawcy. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Stosownie do art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 roku - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności zaskarżonego aktu z prawem obowiązującym w dacie jego wydania. Skarga analizowana w aspekcie tych podstaw zasługuje na uwzględnienie. Przepis art. 83 ust. 1 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (Dz. U. Nr 162, poz. 1118 ze zm.) stanowi, że ubezpieczonym oraz pozostałym po nim członkom rodziny, którzy wskutek szczególnych okoliczności nie spełniają warunków przewidzianych w ustawie do uzyskania prawa do emerytury lub renty, nie mogą - ze względu na całkowitą niezdolności do pracy lub wiek - podjąć pracy lub działalności objętej ubezpieczeniem społecznym i nie mają niezbędnych środków utrzymania, Prezes ZUS może przyznać w drodze wyjątku świadczenie w wysokości nieprzekraczającej wysokości odpowiednich świadczeń przewidzianych w ustawie. W sprawie jest bezsporne, że u legitymującego się ponad 26 letnim stażem pracy i ubezpieczenia, ojca małoletniej A., w ostatnim 10-leciu przed nagłym zgonem wystąpiła przerwa w zatrudnieniu, w okresie od 1 grudnia 1992 roku do 2 czerwca 2002 roku, która w ocenie Prezesa ZUS nie była spowodowana szczególnymi okolicznościami. Ta kwestia, zdaniem Sądu, nie została w zaskarżonej decyzji należycie rozważona, zwłaszcza w aspekcie podnoszonych przez skarżącą przyczyn niekontynuowania pracy przez jej męża. We wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy wskazała ona, iż mąż, który pracował od 16 roku życia zaprzestał wykonywania zatrudnienia w 1990 roku na skutek grupowego zwolnienia z [...]. Pomimo zarejestrowania się w Urzędzie Pracy oraz wielu przedstawionych mu ofert, z uwagi na wiek pracy nie otrzymywał. Zatrudnił się dopiero [...] czerwca 2002 roku i po przepracowaniu 1 roku i 11 miesięcy zmarł. Zgon nastąpił w trakcie jego zatrudnienia, co jest okolicznością istotną bo pozwalającą przyjąć, że wypracowałby prawo do świadczenia w trybie zwykłym. Organ nie zajął się bliżej wyjaśnieniem twierdzeń dotyczących przyczyn braku zatrudnienia ojca dziecka, które w ocenie Sądu wydają się być wiarygodne, zważywszy na fakt powszechnie znanych trudności w uzyskaniu pracy, także w W., przez osoby w jego wieku (50 lat) i bez przygotowania zawodowego. Przedstawione wyżej braki w postępowaniu administracyjnym są o tyle istotne, że przepis art. 83 ust. 1 ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych nie uzależnia prawa do świadczenia w drodze wyjątku jedynie od stażu ubezpieczonego. Ważne są natomiast powody, dla których ubezpieczony nie mógł nabyć uprawnień do przyznania renty na zasadach ogólnych. Przy ponownym rozpoznaniu sprawy organ winien bliżej wyjaśnić przyczyny pozostawania zmarłego R. A. w tak długim, co trzeba przyznać, okresie bez zatrudnienia i w jakim stopniu spowodowane one były okolicznościami niezależnymi od jego woli, na które nie miał on wpływu. Dopiero wyjaśnienie tych kwestii pozwoli na podjęcie właściwej decyzji w tej sprawie. Mając powyższe na uwadze Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na mocy art. 145§ 1 ust. 1 lit "c" i art. 152 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) orzekł jak w wyroku.