II SA/Wa 106/09

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Joanna Kube, Sędziowie WSA Sławomir Antoniuk, Eugeniusz Wasilewski (spr.), Protokolant Monika Michnik - Misterek, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 20 marca 2009 r. sprawy ze skargi W. M. i P. M. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...] maja 2007 r. nr [...] w przedmiocie zawieszenia postępowania administracyjnego 1. uchyla zaskarżone postanowienie, 2. zaskarżone postanowienie nie podlega wykonaniu w całości. Postanowieniem nr [...] z dnia [...] marca 2007 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. (w składzie: [...]), działając na podstawie art. 97 § 1 pkt 4 Kodeksu postępowania administracyjnego, zawiesiło postępowanie w sprawie wniosku W. M. o stwierdzenie nieważności decyzji Kierownika Wydziału Spraw Lokalowych [...] z dnia [...] lutego 1971 r. nr [...] o przydziale lokalu mieszkalnego, do czasu ustalenia następców prawnych Z. M. Po ponownym rozpatrzeniu sprawy, postanowieniem nr [...] z dnia [...] maja 2007 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. (w składzie: [...]) utrzymało w mocy swoje poprzednie rozstrzygnięcie. Na powyższe postanowienie W. M. i P. M. wnieśli skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, domagając się jego uchylenia. Skarżący stwierdzili, iż potrzeba ustalenia następców prawnych Z. M. nie może być podstawą prawną do zawieszenia postępowania. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. wniosło o jej oddalenie, wskazując na dotychczasowe ustalenia faktyczne i prawne. W piśmie procesowym z dnia [...] kwietnia 2008 r. skarżący zarzucili naruszenie przez organ przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego, poprzez udział w składzie orzekającym Kolegium K. S., która uczestniczyła w wydaniu zarówno postanowienia z dnia [...] marca 2007 r., jak i postanowienia z dnia [...] maja 2007 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 z późn. zm.), sądy administracyjne, o ile przepisy ustawy nie stanowią inaczej, sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, tj. przepisami prawa obowiązującego w dniu podjęcia zaskarżonego aktu lub czynności. Skarga analizowana pod tym kątem zasługuje na uwzględnienie. W niniejszej sprawie bezsporne jest, iż podczas wydania, na skutek wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, zaskarżonego postanowienia nr [...] z dnia [...] maja 2007 r., w składzie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. znajdowała się K. S., która była również członkiem składu Kolegium rozpoznającego przedmiotową sprawę po raz pierwszy. Zgodnie z treścią art. 24 § 1 pkt 5 Kodeksu postępowania administracyjnego, pracownik organu administracji publicznej podlega wyłączeniu od udziału w postępowaniu w sprawie, w której brał udział w niższej instancji w wydaniu zaskarżonej decyzji. Art. 27 § 1 kpa stanowi zaś, iż członek organu kolegialnego podlega wyłączeniu w przypadkach określonych w art. 24 § 1 kpa. Kluczowe znaczenie dla rozstrzygnięcia niniejszej sprawy ma zatem ustalenie, czy art. 24 § 1 pkt 5 kpa w związku z art. 27 § 1 kpa znajduje zastosowanie do członka samorządowego kolegium odwoławczego w postępowaniu wszczętym na wniosek, o którym mowa w art. 127 § 3 kpa. Zagadnienie to powodowało liczne rozbieżności zarówno w doktrynie, jak i w orzecznictwie, w związku z czym Naczelny Sąd Administracyjny zwrócił się w tej kwestii z pytaniem prawnym do Trybunału Konstytucyjnego, który wyrokiem z dnia 15 grudnia 2008 r. sygn. akt P 57/07 orzekł, iż art. 24 § 1 pkt 5 w związku z art. 27 § 1 i art. 127 § 3 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071, ze zm.) w zakresie, w jakim nie wyłącza członka samorządowego kolegium odwoławczego z postępowania z wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, gdy członek ten brał udział w wydaniu zaskarżonej decyzji, jest niezgodny z art. 2 w związku z art. 78 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej. W uzasadnieniu wskazano, iż biorąc pod uwagę charakter wniosku strony o ponowne rozpatrzenie sprawy, następstwa udziału członka SKO w wydaniu objętej nim decyzji i organizacyjne możliwości wyznaczenia innego składu orzekającego SKO do rozpatrzenia takiego wniosku, można uznać, że wyłączenie członka SKO ma w pełnym zakresie zastosowanie w odniesieniu do sytuacji, w której członek ten brał udział w wydaniu przez SKO decyzji po raz pierwszy, a następnie decyzja ta została zaskarżona do tego samego organu wnioskiem o ponowne rozpatrzenie sprawy. Sentencja wyroku Trybunału Konstytucyjnego, uznająca przepis za niekonstytucyjny pod warunkiem jego określonego rozumienia ma w całości walor powszechnego obowiązywania. Oznacza to w konsekwencji, że niedopuszczalne (niezgodne z Konstytucją) jest stosowanie w praktyce normy wywiedzionej z przepisu będącego przedmiotem kontroli przy rozumieniu wskazanym w takiej sentencji. Stanowiłoby to bowiem naruszenie normy konstytucyjnej przyznającej orzeczeniom Trybunału walor powszechnego obowiązywania (art. 190 ust. 1 Konstytucji), a zarazem uchybiałoby tym treściom Konstytucji, ze względu na które Trybunał wskazał niekonstytucyjny kierunek wykładni danego przepisu. Trybunał Konstytucyjny w sprawie o sygn. akt P 57/07 wydał wyrok zakresowy, co oznacza, że norma prawna wyprowadzona ze wskazanych w pytaniu prawnym przepisów jest niezgodna ze wskazanymi wzorcami kontroli, jeżeli członek SKO, który brał udział w wydaniu przez ten organ decyzji administracyjnej w danej sprawie nie podlega wyłączeniu (na podstawie art. 24 § 1 pkt 5 kpa w związku z art. 27 § 1 kpa) od udziału w składzie orzekającym tego kolegium, rozpoznającym sprawę w wyniku złożenia przez uprawniony podmiot wniosku o ponowne rozpatrzenie tej sprawy w trybie art. 127 § 3 kpa. Na mocy art. 144 kpa odnosi się to również do wydanych przez organ administracyjny postanowień, co miało miejsce w rozpoznawanej sprawie. Zgodnie z art. 145 § 1 pkt 1 lit. "b" ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm.), sąd uchyli decyzję lub postanowienie w całości albo w części, jeżeli stwierdzi naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego. Przepis ten nie różnicuje podstaw wznowienia postępowania, które z kolei określone są w art. 145 i 145a kpa. Uchylenie decyzji lub postanowienia z uwagi na naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego nastąpi więc w wypadku stwierdzenia jednej z przesłanek tego wznowienia, określonych w odpowiedniej ustawie procesowej. W myśl zaś art. 145 § 1 pkt 3 kpa, podstawą do wznowienia postępowania w sprawie zakończonej decyzją ostateczną (w niniejszej sprawie ostatecznym postanowieniem) jest sytuacja, gdy decyzja (postanowienie) wydana została przez pracownika lub organ administracji publicznej, który podlega wyłączeniu stosownie do art. 24, 25 i 27. Mając powyższe na względzie, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. "b" ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie orzekł, jak w wyroku. O wstrzymaniu wykonania zaskarżonego postanowienia w całości Sąd orzekł w oparciu o art. 152 powołanej ustawy.