II SA/Wa 1060/08

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Bronisław Szydło (spr.), Sędziowie WSA Ewa Pisula-Dąbrowska, Janusz Walawski, Protokolant Aneta Duszyńska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 28 listopada 2008 r. sprawy ze skargi K. B. na decyzję Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia [...] maja 2008 r. nr [...] w przedmiocie zasiłku dla bezrobotnych 1. - uchyla zaskarżoną decyzję 2. - zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu w całości Minister Pracy i Polityki Społecznej decyzją nr [...] z dnia [...] maja 2008 r. wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 Kodeksu postępowania administracyjnego, po rozpoznaniu odwołania K. B. od decyzji Marszałka Województwa W. z dnia [...] kwietnia 2008 r. znak: [...] przyznającej jej prawo do zasiłku dla bezrobotnych od dnia 7 maja 2008 r., uchylił powołaną decyzję organu I instancji i odmówił odwołującej się prawa do zasiłku dla bezrobotnych. W uzasadnieniu podał, że K. B. w świetle postanowień art. 71 ust. 1 "b" oraz art. 67 ust. 3 rozporządzenia Rady EWG nr 14-08/71 z dnia 14 czerwca 1971 r. w sprawie stosowania systemów zabezpieczenia społecznego do pracowników najemnych, osób prowadzących działalność na własny rachunek i do członków ich rodzin przemieszczających się we Wspólnocie (Dz. Urz. WE L 149 z dnia 5 lipca 1971 z późn. zm.), nie nabyła prawa do polskich świadczeń z tytułu bezrobocia na podstawie okresów przepracowanych w Wielkiej Brytanii. Rozporządzenie to, bowiem nie zawiera przepisów, które pozwoliłyby polskim instytucjom na uwzględnienie powyższych okresów przebytych w innych państwach członkowskich, jeżeli bezrobotny nie spełnił ostatnio okresów uprawniających do zasiłku zgodnie z ustawodawstwem, na podstawie którego występuje o przyznanie świadczeń lub nie jest objęty zakresem stosowania art. 71 ust. 1 "b" tego rozporządzenia. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie K. B. wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji zarzucając, że została ona wydana z rażącym naruszeniem art. 139 k.p.a. Ponadto wniosła o zmianę decyzji organu I instancji w ten sposób, że prawo do zasiłku dla bezrobotnych otrzymuje od dnia rejestracji w Powiatowym Urzędzie Pracy w G. W odpowiedzi na skargę Minister Pracy i Polityki Społecznej, powołując się na wskazany stan faktyczny i prawny wniósł o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zaważył, co następuje: Na wstępie należy wyjaśnić, że zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269), sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę pod względem zgodności z prawem zaskarżonej decyzji administracyjnej. Innymi słowy sąd administracyjny jedynie kontroluje legalność rozstrzygnięcia zapadłego w postępowaniu z punktu widzenia jego zgodności z prawem materialnym i obowiązującymi przepisami prawa procesowego. Oceniając skargę K. B. pod tym kątem Sad uznał, że skarga jest uzasadniona. Bezspornym jest w sprawie, że K. B. złożyła odwołanie od decyzji Marszałka Województwa W. z dnia [...] kwietnia 2008 r., przyznającej jej od 7 maja 2008 r. prawo do zasiłku dla bezrobotnych. W odwołaniu złożonym do Ministra Pracy i Polityki Społecznej domagała się zmiany daty przyznania prawa do zasiłku dla bezrobotnych na dzień złożenia wniosku o zarejestrowanie jej jako osoby bezrobotnej w Powiatowym Urzędzie Pracy w G., tj.: od 6 lutego 2008 r. Poza sporem pozostaje również, że organ odwoławczy uchylił decyzję organu I instancji i odmówił przyznania odwołującej się przyznania prawa do zasiłku. Decyzja organu odwoławczego była więc niekorzystna dla odwołującej. Zgodnie z art. 139 k.p.a. organ odwoławczy nie może wydać decyzji na niekorzyść strony odwołującej się, chyba że zaskarżona decyzja rażąco narusza prawo lub narusza interes społeczny – zakaz "reformationis in peius". Znaczenie zakazu "reformationis in peius" podkreśla Sąd Najwyższy w wyroku z dnia 24 czerwca 1993 r. sygn. akt: III ARN 33/99 (opubl. Pip 1994 nr 9 s. 112), cyt.: "respektowanie zakazu "reformationis in peius" w postępowaniu odwoławczym należy uznać za jedną z fundamentalnych zasad prawa procesowego w demokratycznym państwie prawa. Posługiwanie się przez administrację art. 139 k.p.a. musi być więc poddane niezwykle wnikliwej kontroli sądu.". Orzekając w tym zakresie Sąd rozważył: Instytucja "reformationis in peius" przejawia się przede wszystkim ustanowieniem zasady zakazu stosowania tej zasady. Wyjątki od zasady zakazu "reformationis in peius" k.p.a. oparte są na dwóch rozłączonych kryteriach: - kryterium rażącego naruszenia prawa w decyzji organu I instancji, z tym że temu pojęciu należy nadać zakres szerszy obejmując nim kwalifikowane przypadki naruszenia prawa wymienione wystarczająco w art. 145 § 1 i art. 156 § 1 k.p.a. Takie wyznaczenie granic zakazu "reformationis in peius" oznacza, że naruszenie prawa, które nie ma charakteru rażącego ulega sanacji; - drugie kryterium odstąpienia od zasady zakazu "reformationis in peius" – to kryterium rażącego naruszenia interesu społecznego. Sąd uznał, że zaskarżona decyzja organu odwoławczego wydana została na niekorzyść odwołującej się z naruszeniem art. 139 k.p.a., w warunkach braku przekonywujących ustaleń oczywistości rażącego naruszenia prawa i interesu społecznego przez organ I instancji. Swoje ustalenia w tym zakresie organ odwoławczy opierał na "domniemaniach", "intencjach osób ubiegających się o świadczenia", a także "oceniał zamiary skarżącej" co do miejsca jej stałego pobytu – str. 2 uzasadnienia zaskarżonej decyzji. Podawał własną interpretację "terminu miejsca zamieszkania" pracowników objętych wyjątkiem zawartym w art. 71 powołanego rozporządzenia Rady EWG nr 1408/71. Ponownie rozpoznając sprawę organ odwoławczy obowiązany jest w uzasadnieniu decyzji szczegółowo wykazać wystąpienie w decyzji organu I instancji rażącego naruszenia prawa lub rażącego naruszenia interesu społecznego. Zgodnie z wyrokiem NSA z dnia 24 kwietnia 1986 r. sygn. akt: II SA 1500/85, organ odwoławczy może orzec na niekorzyść odwołującego się, jeżeli szczegółowo wykaże, że zaskarżona decyzja rażąco narusza prawo lub rażąco narusza interes społeczny. Te bowiem przesłanki – w myśl art. 139 k.p.a., tworzą wyjątek od zasady zakazu orzekania na niekorzyść odwołującego się. Sprawa wymaga więc ponownego bardzo pilnego, wnikliwego i wszechstronnego rozpoznania, zgodnie z wiążącymi ustaleniami Sądu zawartymi w uzasadnieniu wyroku, przy uwzględnieniu, że skarżąca jest osobą bezrobotną. Z uwagi na powyższe, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 "c" w związku z art. 132 i art. 152 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm.), Sąd orzekł jak w sentencji.