II SA/Wa 1064/25

WyrokWSA w Warszawie2025-10-01

Skład orzekający: Iwona Maciejuk, Joanna Kruszewska-Grońska, Dorota Kozub-Marciniak

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy decyzje Dyrektora Biblioteki Narodowej odmawiające udostępnienia informacji publicznej w postaci wykazu umów cywilnoprawnych zostały wydane z rażącym naruszeniem prawa z powodu braku upoważnienia do ich podpisania przez zastępców dyrektora oraz czy organ prawidłowo ocenił charakter żądanej informacji jako przetworzonej?
Ratio decidendi
Sąd stwierdził nieważność zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji Dyrektora Biblioteki Narodowej, uznając, że zostały one wydane z rażącym naruszeniem prawa (art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a.) z powodu braku upoważnienia do ich podpisania przez osoby je wydające. Ponadto, sąd uznał, że organ nie wykazał w sposób należyty, iż żądana informacja ma charakter przetworzonej, co stanowiło naruszenie przepisów postępowania.
Stan faktyczny
Skarżący M. G. zwrócił się do Dyrektora Biblioteki Narodowej o udostępnienie wykazu wszystkich umów cywilnoprawnych zawartych przez Bibliotekę Narodową w określonym okresie, zawierającego szczegółowe dane. Organ odmówił udostępnienia informacji, uznając ją za przetworzoną i niewykazującą szczególnego interesu publicznego. Po odmowie ponownego rozpatrzenia sprawy, skarżący wniósł skargę do WSA, zarzucając naruszenie przepisów ustawy o dostępie do informacji publicznej oraz Konstytucji RP. Dodatkowo podniósł zarzut braku upoważnienia do podpisania decyzji przez zastępców dyrektora.
Rozstrzygnięcie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie stwierdził nieważność zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji Dyrektora Biblioteki Narodowej i zasądził od Dyrektora Biblioteki Narodowej na rzecz skarżącego zwrot kosztów postępowania.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Iwona Maciejuk (spr.), Sędzia WSA Joanna Kruszewska-Grońska, Asesor WSA Dorota Kozub-Marciniak, Protokolant specjalista Joanna Głowala po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 1 października 2025 r. sprawy ze skargi M. G. na decyzję Dyrektora Biblioteki Narodowej z dnia [...] kwietnia 2025 r. nr [...] w przedmiocie odmowy udostępnienia informacji publicznej 1. stwierdza nieważność zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji Dyrektora Biblioteki Narodowej z dnia [...] marca 2025 r. nr [...]; 2. zasądza od Dyrektora Biblioteki Narodowej na rzecz skarżącego M. G. kwotę 200 (słownie: dwieście) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania. Dyrektor Biblioteki Narodowej decyzją z dnia [...] marca 2025 r. nr [...], na podstawie art. 16 ust. 1 w oraz ust. 2 w zw. z art. 5 ust. 2 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (Dz.U. z 2022 r., poz. 902), w zw. z art. 104 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2024 r., poz. 572), po rozpatrzeniu wniosku M. G. z dnia [...] marca 2025 r., odmówił udostępnienia informacji publicznej w postaci objętych wnioskiem informacji w przedmiocie: wykazu (ew. rejestru) wszystkich umów cywilno-prawnych zawartych przez Bibliotekę Narodową od 2 października 2024 roku do 31 grudnia 2024 roku włącznie, zawierającego: A) numer umowy B) nazwy wszystkich stron umowy, a w przypadku osób fizycznych: imiona i nazwiska (dane niezanonimizowane) C) imiona i nazwiska przedstawicieli stron umowy (dane niezanonimizowane) D) przedmiot umowy E) kwotę (wartość) umowy F) okres obowiązywania umowy G) datę zawarcia umowy - dzień, miesiąc i rok H) miejsce zawarcia umowy. W uzasadnieniu organ odnosząc się do treści przepisów u.d.i.p. wskazał, że informacja, której udostępnienia domaga się wnioskodawca, stanowi informację publiczną w rozumieniu art. 1 ust. 1 w zw. z art. 6 ust. 1 pkt 5 lit a u.d.i.p., albowiem jest to informacja o sprawach publicznych, a mianowicie o majątku państwowej osoby prawnej, jaką jest Biblioteka Narodowa. Nadto Biblioteka Narodowa jest w posiadaniu informacji objętych wnioskiem, a zatem do co zasady jest w świetle art. 4 ust. 3 u.d.i.p. obowiązana do udostępnienia tej informacji, jednakże biorąc pod uwagę złożoność i zakres wnioskowanych informacji, Biblioteka Narodowa zakwalifikowała wnioskowane informacje jako informacje przetworzone, które to stosownie do art. 3 ust. 1 pkt u.d.i.p., które mogą zostać udostępnione jeśli jest to szczególnie istotne dla interesu publicznego. Organ wskazał, że Biblioteka Narodowa nie prowadzi wykazu zawieranych przez nią umów cywilno-prawnych w żądanym przez wnioskodawcę minimalnym zakresie. Brak jest powszechnie obowiązujących przepisów prawa, które formułują po stronie instytucji taki obowiązek, zaś czynności tego rodzaju w praktyce nie są podejmowane z uwagi na ich bezprzedmiotowość. Zestawienie, którego domaga się wnioskodawca, nie znajduje się w dyspozycji Biblioteki i musiałoby dopiero zostać specjalnie na żądanie wnioskodawcy przygotowane, co angażowałoby zasoby osobowe oraz czasowe Biblioteki. Wymagałoby bowiem zaangażowania pracowników, którzy nie realizowaliby w czasie przygotowywania tego rodzaju analizy swoich normalnych zadań, a zmuszeni byliby przeprowadzić szczegółową kwerendę w dokumentacji Biblioteki Narodowej w zakresie zawartych między 2 października a 31 grudnia 2024 roku umów cywilno-prawnych przez BN oraz przygotować wyselekcjonowane dane do udostępnienia poprzez opracowanie zestawienia zgodnie z treścią wniosku. Organ wskazał, że do wniosku przekazanego w dniu [...] marca 2025 r. M. G. dołączył również odpowiedź na wezwanie Biblioteki Narodowej z dnia 14 października 2024 r., podpisane 19 października 2024 r. stanowiące wykazanie istotnego interesu publicznego uzasadniające konieczność przetworzenia przez Bibliotekę Narodową informacji w odpowiedzi na wniosek. W ocenie organu nie zachodzi szczególna istotność interesu publicznego w przetworzeniu informacji, których udostępnienia domaga się wnioskodawca. Decyzja została podpisana przez Zastępcę Dyrektora Biblioteki Narodowej J. K. M. G. wniósł o ponowne rozpatrzenie sprawy. Dyrektor Biblioteki Narodowej decyzją z dnia [...] kwietnia 2025 r. nr [...], na podstawie art. 16 ust. 1 w oraz ust. 2 w zw. z art. 5 ust. 2 u.d.i.p. w zw. z art. 104 § 1 oraz art. 127 § 3 w zw. z art. 138 § 1 k.p.a., utrzymał w mocy decyzję [...] z dnia [...] marca 2025 r. Organ wskazał, że nie zachodzi szczególna istotność interesu publicznego w przetworzeniu informacji, których udostępnienia domaga się wnioskodawca. Wnioskowane informacje mają charakter przetworzonych w rozumieniu art. 3 ust. 1 pkt 1 u.d.i.p. a ich udostępnienie wiąże się wiąże się z dodatkową pracą podmiotu zobowiązanego, tj. z podejmowaniem pewnych czynności analitycznych, organizacyjnych i intelektualnych w oparciu o informacje proste, zaś podstawowym elementem przetwarzania jest tutaj analiza danych. Dodatkowo organ wskazał, że w szerszym ujęciu przetworzenie wiąże się także z nakładem pracy adresata angażującym po jego stronie zasoby konieczne dla prawidłowego funkcjonowania, która to sytuacja wymaga podjęcia działań organizacyjnych i angażowania środków osobowych zakłócających tok funkcjonowania i powodują trudności w realizowaniu zadań. Biblioteka Narodowa nie prowadzi wykazu zawieranych przez nią umów cywilno-prawnych w żądanym przez wnioskodawcę minimalnym zakresie. Brak jest powszechnie obowiązujących przepisów prawa, które formułują po stronie instytucji taki obowiązek, zaś czynności tego rodzaju w praktyce nie są podejmowane z uwagi na ich bezprzedmiotowość. Zestawienie, którego domaga się wnioskodawca, nie znajduje się w dyspozycji Biblioteki i musiałoby dopiero zostać specjalnie na żądanie wnioskodawcy przygotowane, co angażowałoby zasoby osobowe oraz czasowe Biblioteki. Wymagałoby bowiem zaangażowania pracowników, którzy nie realizowaliby w czasie przygotowywania tego rodzaju analizy swoich normalnych zadań, a zmuszeni byliby przeprowadzić szczegółową kwerendę w dokumentacji Biblioteki Narodowej w zakresie zawartych między 2 października a 31 grudnia 2024 r. umów cywilno-prawnych przez BN oraz przygotować wyselekcjonowane dane do udostępnienia poprzez opracowanie zestawienia zgodnie z treścią wniosku. Organ zwrócił uwagę, że wskazanie przez wnioskodawcę na swoje wykształcenie i subiektywnie oceniane kompetencje w zakresie możliwości przetwarzania i analizowania danych, wyciągania z nich wniosków i ich prezentowania nie wskazuje na szczególny interes publiczny. Tym bardziej nie dowodzi tego opis działań medialnych wnioskodawcy, miejsc publikacji jego wypowiedzi, fakt prowadzenia przez niego bloga, czy określanie samego siebie jako osobę mającą "możliwość zainteresować opinię publiczną poruszaną tematyką". Organ wyjaśnił, że Biblioteka jest narodową instytucją kultury, która, realizując swe zadania ustawowe, uczestniczy w obrocie cywilnoprawnym, i w tym celu zawiera miesięcznie znaczną ilość umów cywilnoprawnych o najróżniejszym przedmiocie, czy to w ramach zamówień publicznych niezbędnych dla bieżącego funkcjonowania, czy to w innych obszarach. Szereg z tego rodzaju umów należy do kategorii typowych dla wszystkich podmiotów publicznych, zaś inne są charakterystyczne z punktu widzenia zadań Biblioteki, co dotyczy np. nabywania materiałów bibliotecznych. Organ zwrócił uwagę, że prawo dostępu do informacji publicznej nie służy wkraczaniu obywatela w kompetencje kontrolne i nadzorcze zastrzeżone dla właściwych organów. Biblioteka Narodowa, będąc narodową instytucją kultury, podlega nadzorowi i kontroli czy to ze strony organizatora, tj. Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego, czy to ze strony innych uprawnionych organów, wyposażonych ustawowo w kompetencje umożliwiające weryfikację prawidłowości działań Biblioteki zarówno w obszarze realizacji jej ustawowych zadań, jak i w innych obszarach, w tym legalności i dyscypliny finansów publicznych. Kompetencje te w demokratycznym państwie prawnym nie służą każdemu obywatelowi, choć każdy obywatel może skorzystać z prawa wystąpienia do takich organów, jeśli jest zdania, że podmiot publiczny podlegający ich nadzorowi lub kontroli funkcjonuje w sposób nieprawidłowy. To te organy mają stosowne uprawnienia oraz niezbędne zasoby, w tym kadrowe, by dokonywać profesjonalnej oceny funkcjonowania podmiotu publicznego w obrocie cywilnoprawnym. Takich kompetencji nie ma wnioskodawca, co wskazuje zarówno na brak interesu publicznego w przetworzeniu żądane informacji, jak i pozorność wniosku o jej udostępnienie. Decyzja została podpisana przez Zastępcę Dyrektora Biblioteki Narodowej D. C. Decyzja Dyrektora Biblioteki Narodowej z dnia [...] kwietnia 2025 r. nr [...] stała się przedmiotem skargi M. G. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie. Skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji z dnia [...] marca 2025 r, nr [...], zobowiązanie organu do udzielenia informacji zgodnie z wnioskiem z dnia [...] marca 2025 r., zasądzenie zwrotu kosztów sądowych. Skarżący zarzucił naruszenie art. 61 ust. 1 Konstytucji RP, art. 10 ust. 1 u.d.i.p., art. 7 ust. 1 pkt 2 u.d.i.p., art. 6 ust. 1 u.d.i.p., art. 16 ust. 2 u.d.i.p. Skarżący w uzasadnieniu omówił szerzej zarzuty skargi, powołując na ich poparcie liczne orzecznictwo. Dyrektor Biblioteki Narodowej w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko wyrażone w zaskarżonych decyzjach. Organ dodatkowo zwrócił uwagę na skalę wniosków o udostępnienie informacji publicznej, które skarżący kieruje do BN oraz w konsekwencji liczbę skarg, które skarżący wnosi w związku z brakiem satysfakcjonujących go odpowiedzi, jak również motywację skarżącego, którą formułuje w swych wnioskach i skargach. Skarżący w piśmie procesowym z dnia 25 września 2025 r. podniósł dodatkowe zarzuty dotyczące podpisania decyzji przez Zastępców Dyrektora Biblioteki Narodowej. Wniósł o dokonanie oceny, czy osoby które podpisały decyzje w niniejszej sprawie posiadały upoważnienie Dyrektora Biblioteki Narodowej. Skarżący wniósł o uchylenie obu decyzji, ewentualnie stwierdzenie ich nieważności, jeśli wydane zostały bez upoważnienia. Skarżący zwrócił uwagę, że Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w bardzo podobnych sprawach o sygn. akt II SA/Wa 18/25 oraz II SA/Wa 19/25, stwierdził nieważność decyzji Dyrektora Biblioteki Narodowej. Organ wezwany do nadesłania upoważnień, jeśli takie zostały udzielone przez Dyrektora Biblioteki Narodowej, nadesłał datowane na 15 marca 2021 r. pełnomocnictwo dla J. K. Zastępcy Dyrektora Biblioteki Narodowej oraz z dnia 3 kwietnia 2025 r. pełnomocnictwo dla D. C. Zastępcy Dyrektora Biblioteki Narodowej (obejmujące okres od 3 kwietnia 2025 r. do 14 kwietnia 2025 r. w czasie nieobecności J. K.) do udzielania w imieniu Biblioteki Narodowej odpowiedzi na wnioski o dostęp do informacji publicznej. Organ nadesłał też dwa potwierdzenia "zakresu pełnomocnictwa" z dnia 30 września 2025 r., w których wskazał, że pełnomocnictwo udzielone J. K. i pełnomocnictwo udzielone D. C. obejmuje również wydawanie decyzji. Skarżący na rozprawie w dniu 1 października 2025 r. przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Warszawie podtrzymał skargę. Wniósł o stwierdzenie nieważności zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji. Wskazał, że sytuacja w tej sprawie dotycząca upoważnienia do działania w imieniu organu jest analogiczna jak w sprawach o sygn. akt II SA/Wa 18/25 i SA/Wa 19/25. Pełnomocnik organu wnosił jak w odpowiedzi na skargę. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje. Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2024 r., poz. 1267), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2024 r., poz. 935), zwanej dalej P.p.s.a. W świetle powołanych przepisów, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, w zakresie swojej właściwości, ocenia zaskarżoną decyzję administracyjną, postanowienie, czy też inny akt lub czynność z zakresu administracji publicznej dotyczącą uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa, z punktu widzenia ich zgodności z prawem materialnym i przepisami postępowania administracyjnego, według stanu faktycznego i prawnego obowiązującego w dacie wydania tego aktu lub podjęcia spornej czynności. Skarga podlegała uwzględnieniu. Przepis art. 61 ust. 1 i 2 Konstytucji RP stanowi, że obywatel ma prawo do uzyskiwania informacji o działalności organów władzy publicznej oraz osób pełniących funkcje publiczne. Prawo to obejmuje również uzyskiwanie informacji o działalności organów samorządu gospodarczego i zawodowego, a także innych osób oraz jednostek organizacyjnych w zakresie, w jakim wykonują one zadania władzy publicznej i gospodarują mieniem komunalnym lub majątkiem Skarbu Państwa. Prawo do uzyskiwania informacji obejmuje dostęp do dokumentów oraz wstęp na posiedzenia kolegialnych organów władzy publicznej pochodzących z powszechnych wyborów, z możliwością rejestracji dźwięku lub obrazu. Z kolei z art. 2 ust. 1 u.d.i.p. wynika, że każdemu przysługuje, z zastrzeżeniem art. 5, prawo dostępu do informacji publicznej. Używając w art. 2 ust. 1 u.d.i.p. pojęcia "każdemu", ustawodawca precyzuje zastrzeżone w Konstytucji obywatelskie uprawnienie, wskazując, że każdy może z niego skorzystać na określonych w tej ustawie zasadach. Ustawa reguluje zasady i tryb dostępu do informacji, mających walor informacji publicznych, wskazuje, w jakich przypadkach dostęp do informacji publicznej podlega ograniczeniu oraz kiedy żądane przez wnioskodawcę informacje nie mogą zostać udostępnione. Ustawa znajduje zastosowanie jedynie w sytuacjach, gdy spełniony jest jej zakres podmiotowy i przedmiotowy. W sprawie niniejszej jest bezsporne, że zarówno zakres podmiotowy, jak i przedmiotowy ustawy zostały spełnione. Dyrektor Biblioteki Narodowej jest podmiotem obowiązanym do udostępniania informacji publicznej – jako podmiot reprezentujący państwową instytucję kultury prowadzącą działalność biblioteczną, bibliograficzną, naukową, informacyjną, wydawniczą a także metodyczną i unifikacyjną w zakresie bibliotekarstwa (ustawa z dnia 27 czerwca 1997 r. o bibliotekach (Dz.U. z 2022 r., poz. 2393). Biblioteka Narodowa zaliczona jest do sektora finansów publicznych (art. 9 pkt 13 ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych, Dz.U. z 2023 r., poz. 1270). W sprawie nie ma też wątpliwości, że żądanie wnioskodawcy, o którym mowa w decyzji, dotyczy sfery faktów i danych publicznych, w tym informacji o majątku publicznym. Decyzja wydana została bowiem w przedmiocie odmowy udostępnienia wnioskodawcy: wykazu (ew. rejestru) wszystkich umów cywilno-prawnych zawartych przez Bibliotekę Narodową od 2 października 2024 roku do 31 grudnia 2024 roku włącznie, zawierającego: A) numer umowy B) nazwy wszystkich stron umowy, a w przypadku osób fizycznych: imiona i nazwiska (dane niezanonimizowane) C) imiona i nazwiska przedstawicieli stron umowy (dane niezanonimizowane) D) przedmiot umowy E) kwotę (wartość) umowy F) okres obowiązywania umowy G) datę zawarcia umowy - dzień, miesiąc i rok H) miejsce zawarcia umowy. Odmowa udostępnienia żądanej informacji nastąpiła z uwagi na uznanie, że informacja publiczna ma charakter informacji przetworzonej i wnioskodawca nie wykazał szczególnej istotności interesu publicznego w jej udostępnieniu. Ustalenia powyższego nie zmienia okoliczność powołania się przez organ na art. 5 ust. 2 u.d.i.p., albowiem treść decyzji nie pozostawia wątpliwości co do przyczyny odmowy udostępnienia żądanej informacji. Kontrolując zgodność z prawem zaskarżonej i poprzedzającej ją decyzji Sąd stwierdził, że wydane zostały one z rażącym naruszeniem prawa (art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a.). Wskazać należy, że co do zasady postępowanie wszczynane na podstawie u.d.i.p. ma charakter odformalizowany. Informacja publiczna, która może być niezwłocznie udostępniona jest udostępniana w formie ustnej lub pisemnej bez pisemnego wniosku, co uzasadnia przyjęcie, iż postępowanie w sprawie udzielenia informacji publicznej jest uproszczone. Ustawa nie przewiduje także jakichkolwiek wymagań formalnych wniosku składanego w formie pisemnej, może to być wniosek w formie emaila. Jeżeli organ (lub inny zobowiązany podmiot) dysponuje żądaną informacją publiczną i istnieje podstawa do jej udostępnienia bez opłat, to w postępowaniu tym nie mają w ogóle zastosowania przepisy k.p.a., bowiem informacja publiczna jest wtedy po prostu udostępniana, co przybiera postać czynności materialno-technicznej. Sytuacja wygląda jednak inaczej, gdy w sprawie chociażby potencjalnie zachodzi możliwość podjęcia przez organ decyzji o odmowie udostępnienia informacji publicznej lub decyzji o umorzeniu postępowania, albo też jakiegokolwiek innego aktu administracyjnego. Na gruncie art. 16 ust. 2 u.d.i.p. przyjęto w orzecznictwie sądowym, że przepisy k.p.a. mają zastosowanie do całego procesu wydawania decyzji (v. wyrok NSA z dnia 16 grudnia 2009 r. o sygn. akt I OSK 1002/09, orzeczenia.nsa.gov.pl). Zgodnie z art. 16 ust. 1 u.d.i.p., odmowa udostępnienia informacji publicznej oraz umorzenie postępowania o udostępnienie informacji w przypadku określonym w art. 14 ust. 2 przez organ władzy publicznej następują w drodze decyzji. Stosownie do art. 16 ust. 2 u.d.i.p. zdanie pierwsze, do decyzji, o których mowa w ust. 1, stosuje się przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego. Zgodnie natomiast z art. 17 ust. 1 u.d.i.p. do rozstrzygnięć podmiotów obowiązanych do udostępnienia informacji, niebędących organami władzy publicznej, o odmowie udostępnienia informacji oraz o umorzeniu postępowania o udostępnienie informacji przepisy art. 16 stosuje się odpowiednio. Decyzja o odmowie udostępnienia informacji publicznej powinna zatem zawierać elementy wymienione w art. 107 § 1 i 3 k.p.a., w tym podpis z podaniem imienia i nazwiska oraz stanowiska służbowego pracownika organu upoważnionego do wydania decyzji (art. 107 § 1 pkt 8 k.p.a.). W sprawie niniejszej decyzja z dnia [...] marca 2025 r. o odmowie udostępnienia informacji publicznej została podpisana przez Zastępcę Dyrektora Biblioteki Narodowej J. K. Zastępca podpisując decyzję nie powołał się na upoważnienie do działania w imieniu organu, tj. Dyrektora Biblioteki Narodowej. Natomiast zaskarżona decyzja z dnia [...] kwietnia 2025 r. została podpisana przez D. C., także Zastępcę Dyrektora Biblioteki Narodowej. Także w tej decyzji nie powołano się na działanie z upoważnienia Dyrektora Biblioteki Narodowej. Sam fakt braku powołania się w decyzjach na upoważnienie nie przesądza jednakże o ich wadliwości. Istotne jest ustalenie, czy istniało upoważnienie do wydania decyzji (jej podpisania) w imieniu organu. Dokonując oceny w tym zakresie wskazania wymaga, że zgodnie z art. 16 ust. 4 ustawy z dnia 27 czerwca 1997 r. o bibliotekach (tj. Dz. U. z 2022 r. poz. 2393) szczegółowy zakres działania Biblioteki Narodowej i jej organów określa statut nadany przez ministra właściwego do spraw kultury i ochrony dziedzictwa narodowego. Zgodnie z § 22 Statutu Biblioteki Narodowej wprowadzonego zarządzeniem nr 21 Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego z dnia 30 lipca 2007 r. (tj. Dz. Urz. MKiDN z 2015 poz. 42 z późn. zm.) na czele Biblioteki Narodowej stoi dyrektor, który kieruje jej działalnością, reprezentuje ją na zewnątrz i jest za nią odpowiedzialny. Zastępcy dyrektora, zgodnie z § 24 Statutu, kierują zaś powierzonymi im sprawami i działalnością podporządkowanych im bezpośrednio komórek organizacyjnych Biblioteki oraz zastępują dyrektora. Podział ich kompetencji ustala dyrektor. Z § 35 Statutu wynika, do dokonywania czynności prawnych w imieniu Biblioteki, w tym składania oświadczeń woli w zakresie jej praw i zobowiązań majątkowych uprawniony jest dyrektor (ust. 1). Dyrektor może udzielić pisemnego pełnomocnictwa do dokonywania czynności, o których mowa w ust. 1, swoim zastępcom lub innym osobom (ust. 2). Z powyższych regulacji wynika, że do podejmowania decyzji w określonych sprawach w imieniu Dyrektora Biblioteki Narodowej, przez jego zastępców, wymagane jest pisemne upoważnienie Dyrektora Biblioteki Narodowej. Zastępcy Dyrektora Biblioteki Narodowej mogą zatem podpisywać decyzje w określonych sprawach w imieniu Dyrektora Biblioteki Narodowej na podstawie pisemnego upoważnienia udzielonego im przez Dyrektora Biblioteki Narodowej. W odpowiedzi na wezwanie Sądu do nadesłania upoważnień do podpisywania decyzji w imieniu organu, organ nadesłał datowane na 15 marca 2021 r. pełnomocnictwo dla J. K. Zastępcy Dyrektora Biblioteki Narodowej do udzielania w imieniu Biblioteki Narodowej odpowiedzi na wnioski o dostęp do informacji publicznej oraz datowane na 3 kwietnia 2025 r. pełnomocnictwo dla D. C. Zastępcy Dyrektora Biblioteki Narodowej (obejmujące okres od [...] kwietnia 2025 r. do [...] kwietnia 2025 r.) do udzielania, w czasie nieobecności J. K., w imieniu Biblioteki Narodowej odpowiedzi na wnioski o dostęp do informacji publicznej. Jednocześnie organ nadesłał dwa potwierdzenia z dnia 30 września 2025 r., w których wskazał, że pełnomocnictwo udzielone J. K. i pełnomocnictwo udzielone D. C. obejmuje również wydawanie decyzji. Z treści powyższych dokumentów wynika, że na dzień wydania zaskarżonej decyzji z dnia [...] kwietnia 2025 r. Zastępca Dyrektora Biblioteki Narodowej D. C. nie posiadał upoważnienia do wydawania decyzji administracyjnych w imieniu Dyrektora Biblioteki Narodowej w sprawach dostępu do informacji publicznej. Z dokumentów wynika, że także na dzień wydania poprzedzającej ją decyzji, tj. na dzień [...] marca 2025 r. Zastępca Dyrektora Biblioteki Narodowej J. K. nie posiadała upoważnienia do wydania decyzji administracyjnej o odmowie udostępnienia informacji publicznej w imieniu Dyrektora Biblioteki Narodowej. Pełnomocnictwo z dnia 15 marca 2021 r. i z dnia 3 kwietnia 2025 r. do udzielania w imieniu Biblioteki Narodowej odpowiedzi na wnioski o dostęp do informacji publicznej nie upoważniało odpowiednio J. K. i D. C. do wydawania decyzji administracyjnych o odmowie udostępnienia informacji publicznej w imieniu Dyrektora Biblioteki Narodowej. Ustalenia tego nie zmieniają datowane na 30 września 2025 r. potwierdzenia, w których organ zatwierdza niejako wydanie przez Zastępców decyzji. Przepisy dotyczące upoważnień na gruncie prawa administracyjnego podlegają wykładni ścisłej. Oznacza to, że nie mogą być w tej materii stosowane przez analogię przepisy prawa cywilnego odnoszące się do konwalidacji niektórych czynności prawnych (por. J. Pitera, Ważność upoważnienia administracyjnego oraz pełnomocnictwa w przypadku vacatu piastuna organu administracji publicznej, KPPubl. 2009/1–2, s. 91, wyrok WSA w Warszawie z dnia 20 kwietnia 2006 r., sygn. akt I SA/Wa 1061/05, LEX nr 221933). W tej sytuacji stwierdzić należało, że decyzja Dyrektora Biblioteki Narodowej z dnia [...] marca 2025 r. i z dnia [...] kwietnia 2025 r. nie zostały podpisane przez osoby upoważnione do wydania decyzji w imieniu organu. Decyzja administracyjna wydana przez osobę nieposiadającą umocowania do jej wydania jest z mocy art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. nieważna, jako wydana z rażącym naruszeniem prawa (vide: wyrok NSA w Warszawie z dnia 17 stycznia 1989 r., sygn. akt I SA 1019/88, ONSA 1990, Nr 1 poz. 4; wyrok NSA z dnia 11 kwietnia 2006 r., sygn. akt I OSK 703/05, LEX nr 209123). Sąd wskazuje jednocześnie, że z uzasadnień decyzji nie wynika, aby organ na etapie rozpoznawania sprawy podjął jakiekolwiek czynności wyjaśniające mające na celu ustalenie, czy organ w ogóle zawarł jakieś umowy cywilno-prawne w okresie wskazywanym przez wnioskodawcę, co stanowi naruszenie art. 7 k.p.a. Ma to o tyle istotne znaczenie, że decyzję o odmowie udostępnienia informacji publicznej można wydać jeśli organ dysponuje żądaną informacją publiczną. Podkreślenia wymaga, że zgodnie z art. 4 ust. 3 u.d.i.p., obowiązane do udostępniania informacji publicznej są podmioty, o których mowa w ust. 1 i 2, będące w posiadaniu takich informacji. Zatem, o odmowie udostępnienia informacji publicznej w formie kwalifikowanego aktu prawnego jakim jest decyzja administracyjna można mówić tylko wtedy, gdy podmiot zobowiązany jest w posiadaniu żądanej informacji publicznej. W odniesieniu do powołanej w decyzjach argumentacji mającej przemawiać za przetworzonym charakterem żądanej informacji publicznej, wskazania wymaga, że w orzecznictwie sądowoadministracyjnym prezentowany jest pogląd, który podziela Sąd rozpoznający niniejszą sprawę, zgodnie z którym, jeżeli udzielenie informacji prostej wymaga w istocie takiego nakładu środków i zaangażowania pracowników, które negatywnie wpływa na tok realizacji ustawowych zadań podmiotu zobowiązanego, a w szczególności, gdy wymaga analizowania całego zasobu posiadanych dokumentów, w celu udzielenia żądanej informacji, której oczekuje wnioskodawca, to wówczas można taką informację uznać za przetworzoną (v. wyrok NSA z dnia 25 kwietnia 2012 r. sygn. akt I OSK 202/12, orzeczenia.nsa.gov.pl). W tej sprawie - na tym etapie postępowania – wskazano wprawdzie, że Biblioteka Narodowa nie prowadzi wykazu zawieranych przez nią umów cywilno-prawnych w żądanym przez wnioskodawcę minimalnym zakresie. Jak wskazano, zestawienie, którego domaga się wnioskodawca, nie znajduje się w dyspozycji Biblioteki i musiałoby dopiero zostać specjalnie na żądanie wnioskodawcy przygotowane, co angażowałoby zasoby osobowe oraz czasowe Biblioteki. Wskazano, że wymagałoby to zaangażowania pracowników, którzy nie realizowaliby w czasie przygotowywania tego rodzaju analizy swoich normalnych zadań, a zmuszeni byliby przeprowadzić szczegółową kwerendę w dokumentacji Biblioteki Narodowej w zakresie zawartych między 2 października a 31 grudnia 2024 roku umów cywilno-prawnych przez BN oraz przygotować wyselekcjonowane dane do udostępnienia poprzez opracowanie zestawienia zgodnie z treścią wniosku. Z decyzji nie wynika jednakże o kwerendę jakich dokumentów chodzi. Organ nie wyjaśnił wśród jakich dokumentów Biblioteki pracownicy mieliby poszukiwać umów cywilnoprawnych (jaki zbiór dokumentów miałby być przeszukiwany, czy wszystkie dokumenty posiadane przez Bibliotekę Narodową, czy tylko konkretny zbiór dokumentów i jakich). Z decyzji wynika, że organ nie prowadzi wykazu umów. Nie wynika jednak, czy organ nie prowadzi odrębnego zbioru umów. Organ nie stwierdził, że nie posiada zbioru umów. Z decyzji nie wynika jakie środki (osobowe, techniczne, finansowe) muszą być zaangażowane w przygotowanie informacji, jak wielu pracowników trzeba byłoby oddelegować do przygotowania informacji, jak wielki jest zbiór, w którym miałaby zostać przeprowadzona kwerenda, na jaki czas pracownicy mieliby być oddelegowani do podjęcia czynności w sprawie wniosku, jakie konkretnie czynności muszą być dokonane w celu zadośćuczynienia żądaniu. Z decyzji nie wynika, o jaką ilość dokumentów (umów zawartych we wskazanym okresie 3 miesięcy) chodzi, z których wnioskodawca domaga się żądanego zestawienia. W pewnych przypadkach suma informacji prostych może przekształcić się w informację przetworzoną, jeżeli uwzględnienie wniosku wymaga ich zgromadzenia poprzez przegląd materiałów źródłowych, w których są zawarte, a ilość informacji prostych jest znaczna i angażuje po stronie organu znaczne środki i zasoby. Sąd zauważa, że na tym etapie sprawy nie wykazano nawet w przybliżeniu rzędu wielkości dokumentów niezbędnych do realizacji wniosku, ani liczby pracowników, którzy musieliby być oddelegowani do sporządzenia odpowiedzi na wniosek. Organ nie stwierdził nadto w decyzji, że w istocie wyszukanie i przygotowanie żądanej informacji publicznej zakłóci normalny tok funkcjonowania organu. Samo przywołanie poglądów orzecznictwa sądowoadministracyjnego nie zastępuje dokonania przez organ ustaleń i ocen w konkretnym stanie faktycznym. Z decyzji nie wynika, czy przygotowanie żądanej informacji wpłynęłoby w sposób istotny na funkcjonowanie organu, tzn. utrudniło lub uniemożliwiło jego funkcjonowanie. Powyższe stanowi uchybienie przepisowi art. 7, art. 77 § 1, art. 80 k.p.a., jak również przepisowi art. 107 § 3 k.p.a., które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Ponownie rozpoznając sprawę Dyrektor Biblioteki Narodowej zobowiązany będzie zatem do ustalenia, czy we wskazywanym przez wnioskodawcę okresie zawarł w ogóle jakieś umowy cywilno-prawne, ewentualnie ile takich umów zostało zawartych, a następnie jakie konkretnie czynności musiałyby zostać podjęte w oparciu o dane, którymi dysponuje organ, w celu wygenerowania informacji wnioskowanych przez skarżącego. Dopiero w oparciu o tak poczynione ustalenia organ winien ponownie ocenić, czy podjęte czynności i sposób postępowania z wnioskowaną informacją publiczną skutkuje uznaniem, że ma ona charakter informacji publicznej przetworzonej. W przypadku podtrzymania stwierdzenia, że żądana informacja stanowi informację publiczną przetworzoną, organ zobowiązany będzie do rzetelnego wyjaśnienia w uzasadnieniu wszystkich wyżej wymienionych okoliczności z uwzględnieniem regulacji art. 107 § 3 k.p.a. Organ oceni też istnienie po stronie wnioskodawcy szczególnie istotnego interesu publicznego. Mając powyższe na uwadze, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na podstawie art. 145 § 1 pkt 2 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w punkcie 1 wyroku. O kosztach postępowania, jak w punkcie 2 wyroku, Sąd orzekł na podstawie art. 200 powołanej ustawy. Do kosztów tych Sąd zaliczył uiszczony wpis sądowy od skargi (200 zł).

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 24.07.2026. · Źródło