II SA/Wa 1068/14

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Ewa Marcinkowska, Sędziowie WSA Ewa Pisula-Dąbrowska (spr.), Janusz Walawski, Protokolant Starszy sekretarz sądowy Sylwia Mikuła, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 6 marca 2015 r. sprawy ze skargi G. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] marca 2014 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przeznaczenia nieruchomości w ramach świadczeń planowanych do wykonania w czasie pokoju, w razie mobilizacji i w czasie wojny - oddala skargę - Prezydent Miasta W. decyzją nr [...] z dnia [...] stycznia 2014 r. sygn. [...], na podstawie art. 208 ust. 1 i art. 210 ust. 1 ustawy z dnia 21 listopada 1967 r. o powszechnym obowiązku obrony Rzeczypospolitej Polskiej (tekst jednolity Dz. U. z 2012 r., poz. 461 ze zm.), w związku z § 12 ust. 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 3 sierpnia 2004 r. w sprawie świadczeń rzeczowych na rzecz obrony w czasie pokoju (Dz. U. Nr 181, poz. 1872 ze zm.) oraz § 9 i § 11 ust. 5 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 27 kwietnia 2004 r. w sprawie przygotowania systemu kierowania bezpieczeństwem narodowym (Dz. U. Nr 98, poz. 978), odmówił przeznaczenia w ramach świadczeń rzeczowych wykonywanych w czasie pokoju, w razie ogłoszenia mobilizacji i w czasie wojny oddania w używanie na rzecz G. następujących nieruchomości: 1) 12.213,58 m2 powierzchni biurowej i 1.984,98 m2 powierzchni garażu podziemnego w budynku przy ul. [...] w [...]; 2) 11 m2 gruntu (parking naziemny), stanowiącego część działki numer ewidencyjny [...] z obrębu [...] w W. Powyższa decyzja została utrzymana w mocy decyzją Wojewody [...] z dnia [...] marca 2014 r. na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 K.p.a. W motywach uzasadnienia organ wskazał, że Dyrektor [...] wniósł o przeznaczenie w ramach świadczeń rzeczowych na uzupełnienie etatowych potrzeb planowanych do wykonania w czasie pokoju, w razie ogłoszenia mobilizacji i w czasie wojny nieruchomości położonych w [...] przy ul. [...] (powierzchni biurowej oraz dwóch stanowisk parkingowych). Odmawiając uwzględnienia wniosku organ stwierdził, że wniosek nie mógł zostać uwzględniony, albowiem obowiązek taki może być nałożony tylko na osoby, podmioty ustawowo zobowiązane do ich ponoszenia. Wyjaśnił, że G. przeniosła swoją siedzibę w [...] z ul. [...] na ul. [...], a następnie złożyła wniosek o przeznaczenie nieruchomości położonej przy ul. [...] w [...] na Główne Stanowisko Kierowania G. Organ ustalił, że objęte wnioskiem nieruchomości położone przy ul. [...] są wynajmowane przez G. od [...] Sp. z o.o. Oddział w Polsce. Wskazał, że zgodnie z art. 208 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 21 listopada 1967 r. o powszechnym obowiązku obrony RP na urzędy, instytucje państwowe oraz przedsiębiorców i inne jednostki organizacyjne, a także osoby fizyczne może być nałożony obowiązek świadczeń rzeczowych, polegający na oddaniu do używania posiadanych nieruchomości i rzeczy ruchomych na cele przygotowania obrony państwa. Nadto, że decyzje wydawane w ramach art. 208 ust. 1 są decyzjami uznaniowymi. Stwierdził, iż w rozpatrywanej sprawie istnieją okoliczności faktyczne i prawne uniemożliwiające nałożenie obowiązku świadczeń rzeczowych na rzecz obrony. Organ stwierdził, że G., jako główne stanowisko kierowania wskazał we wniosku swoją siedzibę mieszczącą się w [...] przy ul. [...] i w takim przypadku przygotowania głównego stanowiska kierowania w swojej stałej siedzibie, a więc w statutowym miejscu "urzędowania" G., tj. w [...] przy ul. [...] nie ma potrzeby występować z wnioskiem o przydzielenie tego obiektu w ramach świadczeń rzeczowych na rzecz obrony. Wskazał też, że przepisy wykonawcze - rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 27 kwietnia 2004 r. w sprawie przygotowania systemu kierowania bezpieczeństwem narodowym - nie przewidują możliwości przydzielenia obiektów na główne stanowiska kierowania w stałej siedzibie organu zobowiązanego do jego przygotowania. Skoro zatem wnioskodawca wskazał na główne stanowisko kierowania swoją siedzibę mieszczącą się w [...] przy ul. [...] i wyznaczył swoją siedzibę na główne stanowisko kierowania, to tej nieruchomości nie można przydzielić na główne stanowisko kierowania, albowiem mieści się w niej stała siedziba wnioskodawcy. Brak jest zatem materialnoprawnych przesłanek do uwzględnienia wniosku, bowiem czym innym jest stała siedziba organu, a czym innym zapasowe miejsce pracy. Dodatkowo organ wyjaśnił, że właściciel przedmiotowej nieruchomości nie jest podmiotem obowiązanym do świadczeń na rzecz obrony RP. Wyjaśnił, [...] z siedzibą we F. jest podmiotem zagranicznym, utworzonym w oparciu o obce ustawodawstwo. Bez znaczenia pozostaje, że podmiot ten ma Oddział w Polsce wpisany do KRS. W ocenie organu, podmiot taki nie podlega powszechnemu obowiązkowi obronnemu, w myśl przepisów ustawy. W konkluzji stwierdził, że obowiązek ten nie dotyczy osób prawnych, mających status osoby zagranicznej w rozumieniu ustawy z dnia 2 lipca 2004 r. o swobodzie działalności gospodarczej (Dz. U. z 2013 r., poz. 672 ze zm.). Zgodnie bowiem z art. 5 pkt 4 ww. ustawy, jest on wyodrębnioną i samodzielną organizacyjnie częścią działalności gospodarczej, wykonywaną przez przedsiębiorcę poza jego siedzibą lub głównym miejscem wykonywania działalności. A zatem, oddział ten nie jest przedsiębiorcą, gdyż działa w imieniu i na rachunek spółki z siedzibą w [...], a więc osoby zagranicznej. Wskazał, że zgodnie z ustawą o swobodzie działalności gospodarczej, osobą zagraniczną jest osoba prawna, której siedziba znajduje się za granicą. Kryterium przesądzającym o "zagraniczności" danej osoby prawnej jest jedynie miejsce usytuowania (zarejestrowania) jej siedziby. Oznacza to, że każda osoba prawna z siedzibą za granicą jest osobą zagraniczną, w przeciwieństwie do osoby prawnej, której siedziba znajduje się na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej. Innymi słowy, osoba prawna z siedzibą za granicą jest osobą prawną prawa obcego, gdyż utworzoną na podstawie tego prawa, a osoba prawna z siedzibą na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej jest osobą prawną polskiego prawa, ponieważ utworzona została na podstawie ustawodawstwa polskiego. Dla oceny "zagraniczności" danej osoby prawnej nie ma znaczenia tryb jej utworzenia, forma organizacyjno-prawna, "pochodzenie" założycieli (wspólników, członków) lub kapitału czy też przedmiot działalności. Z akt sprawy wynika, że [...] z siedzibą we F. (adres: [...]) jest podmiotem (przedsiębiorcą) wpisanym do rejestru handlowego [...], prowadzonego przez Sąd Rejonowy we F., pod numerem [...], działającym poprzez swój oddział w Polsce, [...] Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością Oddział w Polsce (adres: [...]), KRS [...], Regon: [...], NIP [...]. Zatem na ww. spółkę nie może być nałożony obowiązek świadczeń rzeczowych na rzecz obrony. Zarówno [...] Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością Oddział w Polsce, jak i [...] z siedzibą we F., nie jest podmiotem obowiązanym do wykonywania zadań, wynikających w ustawy z dnia 21 listopada 1967 r. o powszechnym obowiązku obrony Rzeczypospolitej Polskiej, w tym także do świadczeń rzeczowych na rzecz obrony. Powyższa decyzja stała się przedmiotem skargi G. do tutejszego Sądu. Wnosząc o uchylenie zaskarżonych decyzji skarżący podniósł: 1) naruszenie art. 138 § 2 K.p.a., polegającego na niewłaściwej kontroli oraz odmowie uchylenia decyzji organu I instancji, pomimo przesłanek warunkujących jej uchylenie, 2) naruszenie przepisów prawa materialnego, tj. art. 202, art. 208 ust. 1 i art. 210 ust. 1 ustawy z dnia 21 listopada 1967 r. o powszechnym obowiązku obrony RP w związku z § 9 i § 11 ust. 5 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 27 kwietnia 2004 r. w sprawie przygotowania systemu kierowania bezpieczeństwem narodowym (Dz. U. Nr 98, poz. 978), poprzez ich niewłaściwe zastosowanie, które miało wpływ na wynik sprawy. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Stan faktyczny w sprawie jest bezsporny. Istota sporu sprowadzała się do oceny, czy na podmiot zagraniczny, mający siedzibę główną we F., działający poprzez Oddział w Polsce, może zostać nałożony obowiązek wykonywania zadań, wynikających z ustawy z dnia 21 listopada 1967 r. o powszechnym obowiązku obrony Rzeczypospolitej Polskiej (tekst jednolity Dz. U. z 2015 r., poz. 144). W ocenie Sądu, żaden przepis prawa nie wyłącza przedsiębiorcy, który posiada przymiot podmiotu zagranicznego z obowiązku wynikającego z art. 208 ust. 1 ustawy o powszechnym obowiązku obrony RP. Stosownie do tego przepisu, na urzędy i instytucje państwowe oraz przedsiębiorców i inne jednostki organizacyjne, a także osoby fizyczne może być nałożony obowiązek świadczeń rzeczowych, polegający na oddaniu do używania posiadanych nieruchomości i rzeczy ruchomych na cele przygotowania obrony Państwa. Nie ulega wątpliwości, że skarżący jest przedsiębiorcą, który na terenie RP, poprzez swój oddział, prowadzi działalność gospodarczą. A zatem podlega normie art. 208 ust. 1 ustawy o powszechnym obowiązku obrony RP. Wskazać też należy, iż strona skarżąca nie należy do katalogu podmiotów zwolnionych (wyłączonych) z omawianych obowiązków – art 209 ust. 4 przedmiotowej ustawy. Powyższy przepis w sposób enumeratywny wymienia tereny, pomieszczenia, środki transportu, maszyny i inny sprzęt, znajdujący się w posiadaniu określonych w tym przepisie instytucji i organów. Oczywistym jest, że w katalogu wyłączeń nie mieszczą się przedsiębiorcy. Za powyższą wykładnią przemawia też treść i wykładnia celowościowa art. 2 ustawy o powszechnym obowiązku obrony RP. Przepis ten stanowi, iż umacnianie obronności Rzeczypospolitej Polskiej, przygotowanie ludności i mienia narodowego na wypadek wojny oraz wykonywanie innych zadań w ramach powszechnego obowiązku obrony należy do wszystkich organów władzy i administracji rządowej oraz innych organów i instytucji państwowych, organów samorządu terytorialnego, przedsiębiorców i innych jednostek organizacyjnych, organizacji społecznych, a także do każdego obywatela, w zakresie określonym w ustawach. Skoro skarżący jest przedsiębiorcą (bezsporne), ciążą na nim obowiązki w zakresie określonym w ustawie. Dokonana przez Sąd wykładnia jest też zgodna z racją stanu RP. Odmienna wykładnia doprowadziłaby de facto do zwolnienia wszystkich przedsiębiorców zagranicznych, prowadzących działalność na terytorium RP, z obowiązków rzeczowych na rzecz obronności na wypadek wojny. Nadto w ocenie Sądu z pożytkami, wynikającymi z prowadzenia przedsiębiorstwa zagranicznego na terytorium RP, wiązać muszą się też obowiązki i obciążenia rzeczowe na wypadek wojny – wynikające z art. 208 ust. 1 ustawy o powszechnym obowiązku obrony RP. Dodatkowo wskazać należy, że G., jako główne stanowisko kierowania wskazał we wniosku swoją siedzibę, mieszczącą się w [...] przy ul. [...]. Uszło uwadze wnioskodawcy, iż w przypadku przygotowania głównego stanowiska kierowania w swojej stałej siedzibie, a więc w statutowym miejscu urzędowania G., tj. w [...] przy ul. [...], zbędnym było występowanie z wnioskiem o przydzielenie tego obiektu w ramach świadczeń rzeczowych na rzecz obrony. Wskazać należy, że przepisy wykonawcze rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 27 kwietnia2004 r. w sprawie przygotowania systemu kierowania bezpieczeństwem narodowym (Dz. U. Nr 98, poz. 978 ze zm.) nie przewidują możliwości przydzielania obiektów na główne stanowiska kierowania w stałej siedzibie podmiotu zobowiązanego do jego przygotowania. Stosownie do treści § 9 ww. rozporządzenia, główne stanowisko kierowania przygotowuje się w stałych siedzibach organów. Skoro G. wskazał na główne stanowisko swoją siedzibę w [...], przy ul. [...] i wyznaczył swoją siedzibę na główne stanowisko kierowania, to przedmiotowej nieruchomości nie można przydzielić na główne stanowisko kierowania, z uwagi na fakt, iż mieści się w niej stała siedziba wnioskodawcy. Reasumując, w przypadku posiadania stałej siedziby nie ma przeszkód do przygotowania w niej głównego stanowiska kierowania, do którego przygotowania zobowiązana była strona skarżąca na podstawie cytowanego rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 27 kwietnia 2004 r. W takiej sytuacji bezzasadnym wydaje się występowanie z wnioskiem o przydzielenie głównego stanowiska kierowania. Mając powyższe na uwadze, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.) orzekł, jak w sentencji.