II SA/Wa 1073/14

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Joanna Kube, Sędziowie WSA Anna Mierzejewska (spr.), Danuta Kania, , Protokolant specjalista Elwira Sipak, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 16 stycznia 2015 r. sprawy ze skargi P. P. na rozkaz personalny Komendanta [...] Policji z dnia [...] kwietnia 2014 r. nr [...] w przedmiocie odmowy zaliczenia pracy w gospodarstwie rolnym do wysługi lat 1. uchyla zaskarżony rozkaz personalny oraz utrzymany nim w mocy rozkaz personalny organu I instancji; 2. stwierdza, że zaskarżony rozkaz personalny nie podlega wykonaniu w całości; 3. zasądza od Komendanta [...] Policji na rzecz skarżącego P. P. kwotę 340 (trzysta czterdzieści) złotych, tytułem zwrotu kosztów postępowania. Komendant [...] Policji rozkazem personalnym nr [...] z dnia [...] kwietnia 2014 r. na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 w związku z art. 127 § 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 roku - Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2013 r., poz. 267) - po rozpatrzeniu odwołania P. P., asystenta Referatu Ochronnego Wydziału Prewencji Komendy Rejonowej Policji [...] od rozkazu personalnego Komendanta Rejonowego Policji [...] nr [...] z dnia [...] lutego 2014 roku w przedmiocie odmowy zaliczenia pracy w gospodarstwie rolnym do wysługi lat utrzymał w mocy zaskarżony rozkaz personalny. W uzasadnieniu rozkazu personalnego podał, że raportem z dnia [...] sierpnia 2012 roku [...] P. P. zwrócił się z prośbą do Komendanta Rejonowego Policji [...] o wliczenie okresu pracy w indywidualnym gospodarstwie rolnym od dnia [...] maja 1995 roku do dnia [...] lutego 1999 roku do wysługi lat. Do raportu wymieniony dołączył: - oświadczenie wnioskodawcy z dnia [...] kwietnia 2012 roku w sprawie zatrudnienia w gospodarstwie rolnym wskazujące, iż w okresie od dnia [...] maja 1995 roku do dnia [...] lutego 1999 roku pracował w gospodarstwie rolnym rodziców – D. i R.P.; - zeznanie świadka J. J. z dnia [...] kwietnia 2012 roku, z którego wynika, że wymieniony pracował stale w gospodarstwie rolnym rodziców – D. i R. P. położonym we wsiach [...] i [...] gm. [...] od dnia [...] maja 1995 roku do dnia [...] lutego 1999 roku; - zeznanie świadka L. W. z dnia [...] kwietnia 2012 roku, z którego wynika, że wymieniony pracował stale w gospodarstwie rolnym rodziców – D. i R. P. położonym we wsiach [...] i [...] gm. [...]od dnia [...] maja 1995 roku do dnia [...] lutego 1999 roku; - zaświadczenie znak [...] Wójta Gminy [...] z dnia [...]kwietnia 2012 roku, w którym potwierdzono, że P. P. w okresie od dnia [...] maja 1995 roku do dnia [...] lutego 1999 roku pracował w indywidualnym gospodarstwie rolnym rodziców – D. i R. P. w charakterze domownika. Powyższe urząd stwierdził na podstawie: oświadczenia zainteresowanego, zeznań świadków, poświadczeń o zameldowaniu na pobyt stały świadków, poświadczenia o zameldowaniu P. P. na pobyt stały w miejscu położenia gospodarstwa rolnego, zaświadczenia Starostwa Powiatowego w [...] z dnia [...] kwietnia 2012 roku nr: [...]; - poświadczenie o adresach i okresach zameldowania P.P., z którego wynika, iż wymieniony był zameldowany na pobyt stały kolejno pod następującymi adresami: od dnia [...] maja 1979 roku do dnia [...]maja 1980 roku - [...], od dnia [...] czerwca 1980 roku do dnia [...] lipca 1985 roku - [...] oraz od dnia [...] lipca 1985 roku do dnia [...] lipca 2010 roku - [...]; - zaświadczenie ze Starostwa Powiatowego w [...] z dnia [...] kwietnia 2012 roku, z którego wynika, że w okresie od dnia [...] maja 1995 roku do dnia [...] lutego 1999 roku istniało gospodarstwo rolne o powierzchni ogólnej 3.58 ha figurujące w rejestrze gruntów obrębu [...] i [...] gm. [...] na R. i D. P.; - poświadczenie zameldowania na pobyt stały L. W., z którego wynika, iż wymieniona jest zameldowana na pobyt stały pod adresem: [...] gm. [...] od dnia [...] grudnia 1993 roku; - poświadczenie zameldowania na pobyt stały J. J., z którego wynika, iż wymieniona jest zameldowana na pobyt stały pod adresem: [...] gm. [...] od dnia [...] lipca 1988 roku. Komendant Rejonowy Policji [...] pismami z dnia [...] września 2013 roku wezwał Panią L. W. oraz Panią J. J. do uzupełnienia zeznań, natomiast pismem z dnia [...] listopada 2013 roku wezwał [...] P. P. do uzupełnienia złożonych dokumentów o oświadczenie zawierające informacje o pracy w gospodarstwie rolnym rodziców. W dniu [...] października 2013 roku do Komendy Rejonowej Policji [...] wpłynęło pismo J. J., w którym świadek poinformowała, iż we wnioskowanych przez P. P. okresach pracowała we własnym gospodarstwie rolnym, znajdującym się nieopodal gospodarstwa R. i D. P. Zabudowania gospodarcze gospodarstwa świadka znajdują się w odległości około 100 metrów od gospodarstwa Państwa P., grunty rolne znajdowały się w różnych odległościach - część w tej samej odległości co zabudowania, natomiast część w odległości około 500-700 metrów. P. P. widywała wykonującego prace w gospodarstwie praktycznie codziennie. Wnioskujący, zgodnie z oświadczeniem świadka wykonywał prace związane z obchodzeniem zwierząt, tj. wywóz obornika, pracował przy sianokosach, żniwach, zasiewie pól, także przed dniem [...] maja 1995 roku. Następnie w dniu [...] listopada 2013 roku wpłynęło pismo świadka L. W., z którego wynika, iż świadek w podanym okresie pracowała codziennie w swoim gospodarstwie rolnym, które graniczy z gospodarstwem R. i D. P. - zbudowania gospodarcze znajdują się w odległości około 10 metrów, natomiast grunty rolne od 30 do 500 metrów. Wymienionego wykonującego prace w gospodarstwie rolnym świadek widywała codziennie po powrocie ze szkoły. P. P. wykonywał, zgodnie z oświadczeniem świadka, wszystkie prace związane z gospodarstwem - wyrzucał obornik, pomagał przy zasiewie, żniwach, sianokosach, jeździł do lasu po opał, naprawiał maszyny rolnicze. Wymieniony pomagał rodzicom w gospodarstwie także przed dniem [...] maja 1995 roku, także podczas przepustek z wojska. Świadek codziennie przebywała w gospodarstwie Państwa P. Pismem z dnia [...] grudnia 2013 roku [...] P. P. odpowiedział na zadane mu pytania, udzielając następujących odpowiedzi: - w okresie od [...] maja 1995 roku do [...] lutego 1999 roku uczęszczał do Liceum Ogólnokształcącego w [...], które oddalone było od jego miejsca zamieszkania o około 800 metrów. Czas dojścia na zajęcia to 10 minut. Zajęcia lekcyjne odbywały się od godziny 8.10 bądź późniejszej do godziny 12 bądź 14. Nigdy nie korzystał z internatu; - do zajęć szkolnych przygotowywał się zazwyczaj na przerwach międzylekcyjnych, mogło się zdarzyć, że uczył się w domu przez około 1 godzinę; - w gospodarstwie hodowane były: trzoda chlewna w ilości 10-15 sztuk, bydło - 1 krowa i 2 byki oraz kury; - w gospodarstwie uprawiane były zboża - pszenica, żyto, jęczmień i owies z przeznaczeniem na paszę dla zwierząt oraz na sprzedaż; - prace w gospodarstwie wykonywał od wczesnych godzin rannych a następnie po powrocie ze szkoły, pracował przy zwierzętach, sianokosach, żniwach, pomagał przy wyrabianiu opału na zimę. Była to praca stała; - z tego, co pamięta, nie korzystał w czasie wakacji z kolonii bądź wyjazdów wypoczynkowych. Komendant Rejonowy Policji [...]rozkazem personalnym nr [...] z dnia [...] lutego 2014 roku odmówił [...] P. P. zaliczenia pracy w gospodarstwie rolnym do wysługi lat, od której zależy wzrost uposażenia zasadniczego. Podstawę prawną decyzji stanowił art. 101 ust. 1 ustawy z dnia 6 kwietnia 1990 roku o Policji, § 3 ust. 1, § 4 i § 5 ust. 1 i 4 rozporządzenia MSWiA z dnia 6 grudnia 2001 roku w sprawie szczegółowych zasad otrzymywania i wysokości uposażenia zasadniczego policjantów, dodatków do uposażenia oraz ustalania wysługi lat, od której jest uzależniony wzrost uposażenia zasadniczego (Dz. U. Nr 152, poz. 1732 ze zm.) oraz art. 1 ust. 1 pkt 3 ustawy z dnia 20 lipca 1990 roku o wliczaniu okresów pracy w indywidualnym gospodarstwie rolnym do pracowniczego stażu pracy (Dz.U. Nr 54, poz. 310 ze zm.). W uzasadnieniu powyższego rozkazu personalnego organ I instancji wskazał, iż same zeznania świadków nie mogą zostać uznane za wystarczający dowód potwierdzający świadczenie stałej pracy w gospodarstwie rolnym, tym bardziej, że w aktach osobowych [...] P. P. brak jest jakichkolwiek informacji (zarówno w podaniu o przyjęcie do służby w Policji jak też w życiorysie) potwierdzających fakt pracy wymienionego w gospodarstwie rolnym rodziców. Od rozkazu ww. złożył odwołanie. W odwołaniu wymieniony zarzucił naruszenie: 1. art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 kpa poprzez niewyjaśnienie wszystkich istotnych okoliczności sprawy, dokonanie oceny materiału dowodowego w sposób wybiórczy i całkowicie dowolny, a w konsekwencji błędne ustalenie stanu faktycznego; 2. art. 107 § 3 kpa poprzez niewłaściwe uzasadnienie rozkazu personalnego; 3. art. 80 i art. 75 § 1 kpa poprzez dokonanie oceny zeznań świadków w sposób całkowicie dowolny, tj. w sposób sprzeczny z zasadami logiki i doświadczenia życiowego, odmawiając im bezzasadnie wiarygodności, podczas gdy zeznania te są, zdaniem pełnomocnika, spójne i wzajemnie ze sobą korespondują, jak również stanowią źródło dowodów równej mocy w odniesieniu do innych źródeł dowodowych, o których mowa w art. 75 § 1 kpa; 4. § 4 ust. 1 pkt 5 rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 6 grudnia 2001 roku w sprawie szczegółowych zasad otrzymywania i wysokości uposażenia zasadniczego policjantów, dodatków do uposażenia oraz ustalenia wysługi lat, od której jest uzależniony wzrost uposażenia zasadniczego, poprzez jego niezastosowanie i tym samym niezaliczenie do wysługi lat, uwzględnianej przy ustalaniu wzrostu uposażenia zasadniczego, okresów pracy w gospodarstwie rolnym rodziców w okresie wskazanym we wniosku, jako innego okresu podlegającego wliczeniu do okresu pracy lub służby. Komendant Rejonowy Policji [...] nie znalazł przesłanek do zmiany lub uchylenia decyzji w trybie samokontroli. Organ ponownie wskazał na art. 101 ust. 1 ustawy z dnia 6 kwietnia 1990 roku Policji (Dz. U. z 2011 r. Nr 287, poz. 1687 ze zmianami) zgodnie z którym, wysokość uposażenia zasadniczego policjanta jest uzależniona od grupy zaszeregowania jego stanowiska służbowego oraz od posiadanej wysługi lat. Zgodnie natomiast z § 4 ust. 1 rozporządzenia MSWiA z dnia 6 grudnia 2001 roku w sprawie szczegółowych zasad otrzymywania i wysokości uposażenia zasadniczego policjantów, dodatków do uposażenia oraz ustalania wysługi lat, od której jest uzależniony wzrost uposażenia zasadniczego (Dz. U. z 2001 r. Nr 152, poz. 1732 - ze zm.), wydanym na podstawie delegacji ustawowej zawartej m. in. w art. 102 powołanej ustawy o Policji, do wysługi lat uwzględnianej przy ustalaniu wzrostu uposażenia zasadniczego zalicza się: 1) okresy służby w Policji, 2) okresy służby w Urzędzie Ochrony Państwa, Straży Granicznej, Biurze Ochrony Rządu, Państwowej Straży Pożarnej i Służbie Więziennej, 3) okresy traktowane jako równorzędne ze służbą, o której mowa w pkt 1 i 2, wymienione w art. 13 ustawy z dnia 18 lutego 1994 roku o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy Policji, Urzędu Ochrony Państwa, Straży Granicznej, Biura Ochrony Rządu, Państwowej Straży Pożarnej i Służby Więziennej oraz ich rodzin, 4) zakończone okresy zatrudnienia wykonywanego w pełnym wymiarze czasu pracy; wymiar czasu pracy podlega sumowaniu w przypadku równoczesnego wykonywania zatrudnienia u różnych pracodawców w wymiarze nie niższym niż połowa obowiązującego w danym zawodzie lub na danym stanowisku, 5) inne okresy, jeżeli na podstawie odrębnych przepisów podlegają wliczeniu do okresu pracy lub służby, od którego zależą uprawnienia pracownicze lub wynikające ze stosunku służbowego. Przepis § 5 ust. 1 cytowanego rozporządzenia stanowi, że dokumenty potwierdzające okresy zaliczane do wysługi lat, o których mowa w § 4 ust. 1 pkt 2 - 5, policjant jest obowiązany złożyć w komórce organizacyjnej jednostki Policji właściwej do spraw kadr. W myśl § 5 ust. 2 powołanego rozporządzenia wysługę lat oraz poszczególne jej okresy składowe ustala się na dzień przyjęcia policjanta do służby, chyba że z przepisów odrębnych wynika inny termin zaliczenia danego okresu. Przepis ten stosuje się odpowiednio w przypadku zmiany wysługi lat w związku z zaliczeniem policjantowi dotychczas nieudokumentowanych okresów, o których mowa w § 5 ust. 1 (§ 5 ust. 3 rozporządzenia). Zatem, termin nabycia prawa do wzrostu uposażenia zasadniczego z tytułu wysługi lat oraz procentową jego wysokość określa się w decyzji ustalającej lub zmieniającej wysługę lat we wskazanym trybie, z uwzględnieniem przepisów o przedawnieniu (§ 5 ust. 4). Początkowa wysługa lat ustalana jest na dzień przyjęcia do służby. Z kolei procentowy wzrost uposażenia z tytułu zmiany wysługi ewentualnie przysługiwać będzie policjantowi od dnia złożenia całości dokumentów potwierdzających okresy zaliczane do wysługi lat, ponieważ zmiana uposażenia następuje z dniem zaistnienia okoliczności uzasadniających tę zmianę (art. 106 ust. 1 ustawy o Policji). Z powołanych wyżej regulacji wynika, że policjant ma możliwość zmiany wysługi lat w związku z zaliczeniem dotychczas nieudokumentowanych okresów, a może mieć to miejsce na przykład w sytuacji, gdy przy przyjęciu do służby funkcjonariusz nie dysponował dokumentami potwierdzającymi okresy podlegające wliczeniu do wysługi. W przedmiotowej sprawie należy zauważyć, że zgodnie z § 4 ust. 1 pkt 5 cytowanego rozporządzenia MSWiA z dnia 6 grudnia 2001 roku do wysługi lat uwzględnianej przy ustalaniu wzrostu uposażenia zasadniczego zalicza się inne okresy, jeżeli na podstawie odrębnych przepisów podlegają wliczeniu do stażu pracy, od którego zależą uprawnienia pracownicze lub wynikające ze stosunku służbowego. Za odrębny przepis w rozumieniu cytowanego powyżej rozporządzenia uważa się ustawę z dnia 20 lipca 1990 roku o wliczaniu okresów pracy w indywidualnym gospodarstwie rolnym do pracowniczego stażu pracy (Dz. U. Nr 54, poz. 310). Zgodnie z art. 1 ust. 1 pkt 3 tej ustawy wliczeniu do stażu pracy podlegają przypadające po dniu 31 grudnia 1982 roku okresy pracy w indywidualnym gospodarstwie rolnym w charakterze domownika w rozumieniu przepisów o ubezpieczeniu społecznym rolników indywidualnych i członków ich rodzin. Istotnym zagadnieniem w rozpatrywanej sprawie jest więc ustalenie normatywnej treści pojęcia domownika w rozumieniu przepisów o ubezpieczeniu społecznym rolników indywidualnych i członków ich rodzin, z którym ustawodawca związał możliwość zaliczenia pracy w indywidualnym gospodarstwie rolnym do ogólnego stażu pracy. Od dnia 1 stycznia 1991 roku pod pojęciem domownika zgodnie z art. 6 pkt 2 ustawy z dnia 20 grudnia 1990 roku o ubezpieczeniu społecznym rolników (Dz. U. z 2008 roku, Nr 50 poz. 291 tekst jednolity) należy rozumieć osobę bliską rolnikowi, która ukończyła 16 lat (lit. a), pozostaje z rolnikiem we wspólnym gospodarstwie domowym lub zamieszkuje na terenie jego gospodarstwa rolnego albo w bliskim sąsiedztwie (lit. b), stale pracuje w tym gospodarstwie rolnym i nie jest związana z rolnikiem stosunkiem pracy (lit. c). [...] P. P. wnioskując o zaliczenie mu dotychczas nieudokumentowanego okresu pracy w gospodarstwie rolnym do wysługi lat uwzględnianej przy ustalaniu wzrostu uposażenia zasadniczego przedstawił szereg dokumentów, które w jego ocenie potwierdzają słuszność złożonego wniosku. Zaznaczył, że ocena przedstawionych przez wnioskodawcę dokumentów należy każdorazowo do pracodawcy, który stwierdza fakt spełnienia wymogów określonych w ustawie i podejmuje decyzję o zaliczeniu danego okresu do pracowniczego stażu pracy. Pracodawca może nie przyznać prawa do określonego świadczenia pracowniczego, zwłaszcza, gdy dysponuje dowodami wskazującymi na odmienny niż podany w zaświadczeniu stan faktyczny. Podkreślić należy, że zgodnie z unormowaną w art. 7 kpa zasadą prawdy obiektywnej na organie administracji publicznej spoczywa obowiązek podjęcia wszelkich czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli. W szczególności powinien dokonać wszechstronnej oceny okoliczności konkretnego przypadku na podstawie analizy całego materiału dowodowego, a stanowisko wyrażone w decyzji uzasadnić w sposób wymagany przepisami Kodeksu postępowania administracyjnego. W ocenie organu odwoławczego Komendant Rejonowy Policji [...] w oparciu o zebrany w sprawie materiał dowodowy właściwie odmówił [...] P. P. zaliczenia do wysługi lat, od której uzależniony jest wzrost uposażenia zasadniczego okresu pracy w gospodarstwie rolnym rodziców od dnia [...] maja 1995 roku do dnia [...] lutego 1999 roku, stwierdzając, iż brak jest w jego ocenie podstaw do uznania wskazanego okresu pracy do wysługi lat, od której jest uzależniony wzrost uposażenia zasadniczego. Jak wynika z materiałów sprawy [...] P. P. w okresie od września 1994 roku do czerwca 1998 roku był uczniem Liceum Ogólnokształcącego w [...]. Podkreślić należy, że dojście do szkoły ponadpodstawowej zajmowało wymienionemu 10 minut w jedną stronę, zaś zajęcia w szkole, zgodnie z oświadczeniem z dnia [...] grudnia 2013 roku, trwały od 4 do 6 godzin dziennie. Zatem czas spędzony w szkole oraz potrzebny na dojście do niej zajmował wnioskodawcy od około 4 godzin i 20 minut dziennie do około 6 godzin i 20 minut dziennie. Samo uczestniczenie w zajęciach lekcyjnych jest absorbujące, trudno także uznać, iż wszelkie prace zadane do wykonania w domu oraz, pisanie wypracowań oraz czytanie zleconych lektur mogło zajmować maksymalnie około 1 godziny dziennie. Stwierdził, że nauka w szkole ponadpodstawowej oraz związane z nią obowiązki wymagane od uczniów, tj. lektury, lekcje, zadania domowe oraz przygotowanie się do zająć szkolnych, wykluczają stałą pracę w gospodarstwie rolnym. Oprócz bowiem czasu potrzebnego na naukę wymieniony potrzebował także czasu na dojazd do szkoły ponadpodstawowej oraz czasu na odpoczynek i posiłki. Trudno zatem uznać, iż spełnione zostało w tym przypadku kryterium stałej pracy w gospodarstwie rolnym, bowiem stałą pracą nie jest doraźna pomoc w wykonywaniu typowych obowiązków domowych, zwyczajowo wymaganych od dzieci jako członków rodziny rolnika (por. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 10 maja 2000 roku, sygn. akt II UKN 535/00. OSNP 2001 Nr 21, poz. 650). Podkreślenia wymaga, iż nauka w innej miejscowości od miejsca zamieszkania, odbywana w systemie dziennym, uniemożliwia podjęcie stałej pracy w gospodarstwie rolnym w rozmiarze pozwalającym na jej zaliczenie do okresu zatrudnienia (por. wyrok Sądu Apelacyjnego w Poznaniu z dnia 24 stycznia 1996 roku, sygn. akt III Aur 833/95, OSA 1998, nr 4 poz. 15, s. 67, LEX nr 32842). Jednocześnie nie oznacza to, że wymieniony nie pomagał rodzicom w prowadzeniu gospodarstwa. Pomoc ta jednak nie mogła mieć charakteru stałego, z uwagi na inne absorbujące zajęcie w tym czasie, jakim była nauka w szkole ponadpodstawowej. I to właśnie nauka w szkole i związane z nią obowiązki stanowiły w tym czasie główne zajęcie wnioskodawcy, nie zaś praca w gospodarstwie rolnym. Podkreślenia wymaga także wielkość gospodarstwa rolnego Państwa D. i R. P. Otóż zgodnie z przedstawionymi dokumentami gospodarstwo to w okresie od dnia [...] maja 1995 roku do dnia [...] lutego 1999 roku miało powierzchnię ogólną 3.58 ha. Nie sposób zatem dać wiary, że tak niewielki areał wymagał stałej pracy aż trzech osób - właścicieli tegoż gospodarstwa oraz ich syna – P. P., szczególnie że w owym gospodarstwie hodowano tylko około 10-15 sztuk trzody chlewnej, 1 krowę, 2 byki i kury. Ponadto zarówno świadkowie jak i wymieniony zapytani o wykonywane przez niego prace wskazywali głównie prace polowe, co świadczy o wykonywaniu tychże prac w określonych porach roku - około kilku tygodni w ciągu roku. Wskazać ponadto należy, że dokumenty zgromadzone podczas postępowania kwalifikacyjnego prowadzonego dla kandydatów ubiegających się o przyjęcie do służby w Policji, a włączone do akt osobowych, obok dokumentacji dołączonej do wniosku o zaliczenie do wysługi lat dotychczas nieudokumentowanych okresów pracy, stanowią również dokumentację mogącą mieć istotne znaczenie dla rozstrzygnięcia przedmiotowej kwestii zaliczenia wnioskowanego okresu pracy w gospodarstwie rolnym w charakterze domownika do wysługi lat uwzględnianej przy ustaleniu procentowego wzrostu uposażenia zasadniczego. W aktach osobowych [...] P. P. w dokumentacji związanej z przyjęciem do służby w Policji, a dotyczącej dotychczasowego życia wymienionego, tj. podanie, kwestionariusz osobowy brak jest informacji, jakoby pracował stale w gospodarstwie rolnym. Wobec powyższego stwierdzić należy, iż słusznie Komendant Rejonowy Policji [...] zauważył, że wymieniony składając podanie o przyjęcie do służby w Policji nie identyfikował się ze stałą pracą na roli i pracy takiej nie świadczył. Stała praca w gospodarstwie rolnym wymaga bowiem, pewnego psychicznego nastawienia, polegającego na wiązaniu się w pewnym okresie czasu z gospodarstwem rolnym i nieszukaniu stałego zatrudnienia poza nim, natomiast [...] P. P. wkrótce po zakończeniu nauki w Liceum Ogólnokształcącym w [...], tj. w lutym 1999 roku rozpoczął służbę wojskową, a następnie złożył podanie o przyjęcie do służby w Policji. Z powyższego jednoznacznie wynika, iż wymieniony swoją przyszłość wiązał ze służbą na rzecz bezpieczeństwa, a nie z pracą na roli. Powyższe świadczyć również może, że treść składanych przez wnioskodawcę zeznań modyfikowana jest ze względu na cel w jakim są składane. Wskazać należy, iż zgromadzony w przedmiotowej sprawie obszerny materiał dowodowy bezsprzecznie dowodzi, iż wnioskowany okres pracy policjanta w gospodarstwie rolnym rodziców od dnia [...] maja 1995 roku do dnia [...] lutego 1999 roku nie miał charakteru pracy stałej. Podkreślenia wymaga fakt, iż czas spędzony w szkole oraz czas potrzebny na dotarcie do niej, zajmował stronie kilka godzin, nie licząc odpoczynku, co wyklucza możliwość uznania pracy w gospodarstwie rolnym rodziców za stałą. Zeznania świadków przedstawione w postępowaniu nie stanowią wystarczającego dowodu potwierdzającego stały charakter wykonywanej gospodarstwie pracy. Powyższa decyzja stała się przedmiotem skargi wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, w której skarżący zarzucił naruszenie: naruszenie przepisów postępowania, tj. art. 7 oraz art. 77 § 1, art. 80 oraz 107 § 3 Kpa - poprzez: a) sprzeczną z zasadami logiki i doświadczenia życiowego, a przez to dowolną, a nie swobodna ocenę zeznań świadków L. W. i J. J., wyrażająca się w odmowie dania wiary zeznaniom ww. świadków oraz bezpodstawnym przyjęciu, że zeznania te nie mogą stanowić wystarczającego dowodu potwierdzającego świadczenie przez skarżącego pracy w gospodarstwie rolnym rodziców w charakterze domownika; b) poczynienie w niniejszej sprawie ustaleń faktycznych wyłącznie na podstawie faktu braku poinformowania przez skarżącego w życiorysie o pracy w indywidualnym gospodarstwie rolnym w charakterze domownika, podczas gdy prawidłowa ocena materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie, w szczególności w postaci spójnych i wiarygodnych zeznań świadków, powinna doprowadzić do ustalenia, że brak informacji w życiorysie na temat tej pracy, jako okoliczność nie pozostająca w żadnym związku z ubieganiem się przez skarżącego o przyjęcie do pracy w Policji, nie stoi obecnie na przeszkodzie ustaleniu, że skarżący w charakterze domownika w gospodarstwie domowym pracował; c) przyjęcie, że udziałem skarżącego nie było "psychiczne nastawienie" do pracy w indywidualnym gospodarstwie rolnym, podczas gdy kwestia "psychicznego nastawienia" skarżącego do pracy w gospodarstwie rolnym nie była w najmniejszym zakresie przedmiotem postępowania dowodowego w sprawie, w związku z czym brak jest jakichkolwiek podstaw w materiale dowodowym sprawy do poczynienia i ustaleń takich wniosków; d) przyjęcie, iż Skarżący wykonywał w gospodarstwie rolnym rodziców tylko doraźną pomoc w wykonywaniu typowych obowiązków domowych, zwyczajowo wymaganych od dzieci jako członków rodziny rolnika, podczas gdy z materiału dowodowego nie wynika wniosek dokładnie odwrotny, bowiem praca skarżącego w gospodarstwie rolnym rodziców miała charakter stały i sprowadzała się do ciągłego wykonywania wszystkich prac, związanych z prowadzeniem gospodarstwa rolnego; e) naruszenie przepisów postępowania, tj. art. 8 zw. z art. 10 § 1 Kpa oraz art.81 Kpa - poprzez prowadzenie postępowania administracyjnego w sposób niebudzący zaufania jego uczestników do organów władzy publicznej, wyrażający się w poczynieniu ustaleń faktycznych w niniejszej sprawie na podstawie nieokreślonej dokumentacji związanej z przyjęciem do Policji, znajdującej się w aktach osobowych" oraz niezapewnieniu skarżącemu prawa do czynnego udziału w postępowaniu na każdym etapie, podczas gdy Organ był zobligowany do zapewnienia skarżącemu czynnego udziału w postępowaniu na każdym jego etapie, w tym był zobligowany umożliwić skarżącemu, przed wydaniem zaskarżonego rozkazu personalnego, wypowiedzenie się co do materiałów zgromadzonych w sprawie oraz wypowiedzenie się co do rzekomych rozbieżności zachodzących w materiale dowodowym zgromadzonym w sprawie, zaś brak zapewnienia Skarżącemu tego prawa nie może skutkować uznaniem danych okoliczności za udowodnione; f) naruszenie przepisów postępowania, tj. art. 9 Kpa - poprzez nieudzielenie skarżącemu, na etapie ubiegania się przez skarżącego o przyjęcie d Policji, wyczerpującej informacji na temat wszelkich okoliczności faktycznych i prawnych, które mogły mieć wpływ na ustalenie praw i obowiązków skarżącego w zakresie służby w Policji, w tym w zakresie zaliczenia poprzednich lat pracy do wysług lat, podczas gdy zgodnie z naczelną w postępowaniu administracyjnym zasadą informowania stron organ był zobowiązany do udzielenia skarżącemu takiej informacji, zaś wobec zaniechania jej udzielenia organ nie może dla siebie wywodzić z tego stanu rzeczy korzystnych skutków prawnych, przy jednoznacznym obarczaniu Skarżącego skutkami prawnymi swojego zaniechania; g) naruszenie przepisów postępowania, tj. art. 12 § 1 Kpa w zw. z art. 35 § 1-3 Kpa - poprzez prowadzenie postępowania w sposób opieszały, sprzeczny z zasadą szybkości i prostoty postępowania, wyrażające się w wydaniu decyzji w pierwszej instancji po upływie ponad około 1,5 roku od dnia wniesienia podania. W konsekwencji wniósł o: 1. uchylenie skarżonej decyzji i poprzedzającej jej decyzji organu pierwszej instancji w całości oraz przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania, 2. zaliczenie P. P. do wysługi lat pracy w indywidualnym gospodarstwie rolnym należącym do jego rodziców R. i D. P. w okresie od [...].05.1995 r. do [...].02.1999 r., 3. wyrównanie płatności do uposażenia zasadniczego 3 lata wstecz po złożeniu w dniu [...].08.2012 r. raportu do Komendanta Rejonowego Policji [...], o stwierdzenie pracy w indywidualnym gospodarstwie rolnym należącym do jego rodziców R. i D. P. w okresie od [...].05.1995 r. do [...].02.1999 r. wraz z ustawowymi odsetkami od [...].08.2009 r. do dnia zapłaty, 4. wyrównanie płatności do uposażenia zasadniczego począwszy od dnia [...].08.2012 r. do czasu stwierdzenia pracy P. P. w indywidualnym gospodarstwie rolnym należącym do jego rodziców R. i D. P. w okresie od [...].05.1995 r. do [...].02.1999 r. wraz z ustawowymi odsetkami od [...].08.2012 r. do dnia zapłaty, 5. zasądzenie na rzecz skarżącego kosztów postępowania według norm przepisanych, w tym kosztów zastępstwa adwokackiego. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie powołując argumenty jak w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył co następuje: Zgodnie z treścią art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Skarga P. P. analizowana pod tym kątem zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 99 ust. 1 ustawy z dnia 6 kwietnia 1990 r. o Policji (Dz. U. z 2011 r. Nr 287, poz. 1687 ze zm.), prawo do uposażenia powstaje z dniem mianowania policjanta na stanowisko służbowe. Uposażenie policjanta składa się z uposażenia zasadniczego i z dodatków do uposażenia (art. 100). Wysokość uposażenia zasadniczego policjanta jest uzależniona od grupy zaszeregowania jego stanowiska służbowego oraz od posiadanej wysługi lat (art. 101 ust. 1). Zmiana uposażenia następuje z dniem zaistnienia okoliczności uzasadniających tę zmianę (art. 106 ust. 1). Na podstawie art. 101 ust. 2 tej ustawy zostało wydane rozporządzenie Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 6 grudnia 2001 r. w sprawie szczegółowych zasad otrzymywania i wysokości uposażenia zasadniczego policjantów, dodatków do uposażenia oraz ustalania wysługi lat, od której jest uzależniony wzrost uposażenia zasadniczego, które w § 4 ust. 1 pkt 5 stanowi, że do wysługi lat uwzględnianej przy ustalaniu wzrostu uposażenia zasadniczego zalicza się inne (niż wymienione w § 4 ust. 1 pkt 1-4) okresy, jeżeli na podstawie odrębnych przepisów podlegają wliczeniu do okresu pracy lub służby, od którego zależą uprawnienia pracownicze lub wynikające ze stosunku służbowego. Komendant [...] Policji prawidłowo przyjął, że tymi odrębnymi przepisami są art. 1 ust. 1 pkt 3 ustawy z dnia 20 lipca 1990 r. o wliczaniu okresów pracy w indywidualnym gospodarstwie rolnym do pracowniczego stażu pracy (Dz. U. z 1990 r. Nr 54, poz. 310) oraz art. 6 pkt 2 ustawy z dnia 20 grudnia 1990 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników (t. j. Dz. U. z 2013 r., poz. 1403), jednak, stosując je w zaistniałym stanie faktycznym niniejszej sprawy, błędnie uznał, że wnioskowany okres pracy skarżącego w indywidualnym gospodarstwie rolnym rodziców nie może być w całości wliczony do stażu służby, celem ustalenia wzrostu uposażenia zasadniczego z tytułu wysługi lat. W myśl art. 1 ust. 1 pkt 3 ustawy z dnia 20 lipca 1990 r. o wliczaniu okresów pracy w indywidualnym gospodarstwie rolnym do pracowniczego stażu pracy, wliczeniu do stażu pracy podlegają przypadające po dniu 31 grudnia 1982 r. okresy pracy w indywidualnym gospodarstwie rolnym w charakterze domownika w rozumieniu przepisów o ubezpieczeniu społecznym rolników indywidualnych i członków ich rodzin. Pojęcie "domownika", wykonującego pracę w gospodarstwie rolnym, nie zostało zdefiniowane w powołanej ustawie z dnia 20 lipca 1990 r., lecz ustawodawca odesłał w zakresie ustalania jego normatywnej treści do przepisów o ubezpieczeniu społecznym rolników indywidualnych i członków ich rodzin. W przedmiotowej sprawie skarżący wskazał, że pracę w gospodarstwie rolnym rodziców w charakterze domownika wykonywał w latach 1997-2003, zatem mają w tym przypadku zastosowanie przepisy ustawy z dnia 20 grudnia 1990 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników. Zgodnie z art. 6 pkt 2 ustawy z dnia 20 grudnia 1990 r., domownikiem jest osoba bliska rolnikowi, która ukończyła 16 lat, pozostaje z rolnikiem we wspólnym gospodarstwie domowym lub zamieszkuje na terenie jego gospodarstwa rolnego albo w bliskim sąsiedztwie oraz stale pracuje w tym gospodarstwie rolnym i nie jest związana z rolnikiem stosunkiem pracy. W ocenie Sądu, w pierwszej kolejności obowiązkiem organów było prawidłowe i pełne ustalenie stanu faktycznego sprawy, które jest zawsze zagadnieniem kluczowym, a także niezbędnym elementem zastosowania normy prawa materialnego. Podejmując rozkaz personalny, organ był związany regułami postępowania administracyjnego, które określały jego obowiązki w zakresie prowadzenia postępowania i orzekania. Stąd też zobligowany był m. in. do przestrzegania zasady dochodzenia do prawdy obiektywnej (art. 7 Kpa). Musiał też w sposób wyczerpujący zebrać, rozpatrzyć i ocenić cały materiał dowodowy (art. 77 § 1 Kpa i art. 80 Kpa) oraz uzasadnić swoje rozstrzygnięcie (art. 107 § 3 Kpa). Przechodząc na stan rozpoznawanej sprawy należy wskazać, że uzasadnienia zarówno zaskarżonego rozkazu personalnego, jak i poprzedzającego go rozkazu personalnego nie spełniają powyższych kryteriów. Nie zawierają bowiem przedstawienia prawidłowo ustalonego stanu faktycznego. Organy, badając problematykę łączenia przez skarżącego obowiązków ucznia szkoły ponadpodstawowej z wykonywaniem pracy w gospodarstwie rolnym rodziców, nie ustaliły w sposób stanowczy, czy taka okoliczność miała miejsce, czy też nie. W toku postępowania ustalono, że w sprawie zarówno świadkowie, jak i wnioskodawca w oświadczeniu podają, że praca w gospodarstwie rolnym rodziców była świadczona w sposób stały i pomimo tego stwierdzono, że praca skarżącego, w okresie uczęszczania do szkoły ponadpodstawowej mogła stanowić jedynie pomoc rodzicom w prowadzeniu gospodarstwa rolnego i miała charakter pracy doraźnej. Organy nie dokonały zatem prawidłowej analizy zeznań świadków. Jak wynika z akt sprawy skarżący w niniejszym postępowaniu powołał świadków, którzy zeznając w sposób spójny i logiczny potwierdzili okoliczności wskazywane przez funkcjonariusza. W takiej sytuacji organy mogły postąpić w dwojaki sposób, tj. uwzględnić wniosek strony o zaliczenie spornego okresu do pracowniczego stażu pracy lub też dokonać negatywnej oceny zeznań świadków. Organy, wybierając ten drugi sposób postępowania powinny dysponować innym materiałem dowodowym, z którego wynikałyby fakty przeczące twierdzeniom strony i świadków przez nią wskazanych. W ocenie Sądu, organy nie dysponowały materiałem dowodowym, z którego mogłyby wywieść wnioski sprzeczne z twierdzeniami strony. Za nietrafne należało uznać także stanowisko organów, sprowadzające się do twierdzenia, że oświadczenie skarżącego jest nieprawdziwe, gdyż w materiałach, składanych do organu na etapie ubiegania się o przyjęcie do służby w Policji, nie wspominał, że pracował w gospodarstwie rolnym rodziców w żądanym okresie. Takiej informacji strona nie musiała podawać, gdy starała się o przyjęcie do służby, bowiem wykonywanie pracy w gospodarstwie rolnym rodziców nie rzutowało na możliwość przyjęcia do służby w Policji. Stąd wnioski organów w tym zakresie należy uznać za zbyt daleko idące i nieoparte na realnych podstawach. Organ nie wykazał, aby ww. okoliczności uniemożliwiały sporną pracę. Zdaniem Sądu, organy nie posiadały też materiału dowodowego, umożliwiającego skuteczne podważenie twierdzeń skarżącego o wykonywaniu pracy w gospodarstwie rolnym rodziców w charakterze domownika w okresie, gdy pobierał naukę w szkole ponadpodstawowej. Pobieranie nauki w szkole nie wyklucza jeszcze możliwości wykonywania pracy w gospodarstwie rolnym rodziców w charakterze domownika. W sytuacji, gdy organy podnoszą stanowcze twierdzenia, że nie jest możliwe świadczenie pracy przez ucznia szkoły ponadpodstawowej, powinny dla takich konkluzji znaleźć oparcie w zebranych dowodach. Takiego materiału dowodowego organy nie zebrały. Przyjęły jedynie, że uczeń szkoły ponadpodstawowej, z uwagi na rozmiar obowiązków szkolnych, nie ma możliwości czasowych do tego, aby codziennie i systematycznie wykonywać stałą pracę w gospodarstwie rolnym. Wnioski takie należy uznać za gołosłowne, gdyż nie zostały poparte żadnymi dowodami. Podstawą odmowy ustalenia policjantowi wzrostu uposażenia zasadniczego z tytułu wysługi lat za okres pracy w gospodarstwie rolnym nie mogła także stanowić odległość od miejsca zamieszkania skarżącego do szkoły, bowiem nie była ona znacząca. W świetle powyższego, należało uznać, że organy nie dysponowały materiałem dowodowym, wystarczającym do skutecznego podważenia zeznań świadków, potwierdzających wykonywanie przez funkcjonariusza pracy we wskazanym okresie, a błędnie oceniając ich oświadczenia postąpiły pochopnie. Świadkowie zeznali zgodnie, że skarżący pracował w gospodarstwie rolnym swoich rodziców, gdy pobierał naukę w szkole, a cały swój czas wolny od nauki poświęcał na tą pracę. Doświadczenie życiowe wskazuje, że rozpoczęcie prac polowych jak i ich zakończenie następuje w miejscu zamieszkania, tj. w niewielkiej odległości od zamieszkania świadków. W tym miejscu należy zwrócić uwagę na wewnętrzną sprzeczność w dokonanej ocenie zeznań świadków. Z jednej strony organy nie uznały tych zeznań za wiarygodne, a z drugiej, oparły się na nich, ustalając, że skarżący jedynie pomagał rodzicom w prowadzeniu gospodarstwa. W ocenie Sądu, organy przejęły w sposób nieuprawniony, że jest to gospodarstwo niewielkich rozmiarów i nie ma w nim wystarczającej ilości pracy dla trzech osób. Rozpoznając przedmiotową sprawę należy wziąć pod uwagę to, że w rozumieniu ustawy z dnia 20 grudnia 1990 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników, charakter pracy domownika w gospodarstwie rolnym nie może być utożsamiany z charakterem pracy rolnika w takim gospodarstwie. Domownik nie prowadzi zawodowej działalności rolniczej na własny rachunek, lecz wyłącznie pomaga rolnikowi w prowadzeniu takiej działalności, zatem nie musi on pracować w takim samym wymiarze godzinowym jak rolnik i może pozwolić sobie na jednoczesne kształcenie się. Na takie rozumienie charakteru pracy domownika wskazuje rozróżnienie przez ustawodawcę w art. 6 pkt 1 i 2 powołanej ustawy definicji rolnika i domownika. Gdyby zamiarem ustawodawcy było jednakowe traktowanie nakładu pracy domownika i rolnika oraz ich wkładu w rozwój gospodarstwa rolnego, to z pewnością nie wprowadzałby takiego rozróżnienia. Nie można zatem przyjmować, że skoro osoba, mająca status domownika, realnie pomagając rolnikowi w prowadzeniu gospodarstwa rolnego, jednocześnie pobiera naukę w szkole, to jej praca w tym gospodarstwie nie ma z tego powodu charakteru stałego. Ocena taka musi być dokonywana w odniesieniu do konkretnych okoliczności faktycznych. W wyroku z dnia 29 lipca 2011 r., sygn. akt I OSK 321/11 (publ. https://cbois.nsa.gov.pl) Naczelny Sąd Administracyjny wskazał, że obecnie w orzecznictwie bardziej liberalnie podchodzi się do przesłanki "stałej pracy" i przyjmuje się, że nie należy utożsamiać jej z koniecznością nieustannego, przez cały czas wykonywania prac w gospodarstwie rolnym. W związku z tym ocena "stałości pracy w gospodarstwie rolnym" musi być dokonywana na tle okoliczności konkretnej sprawy. Wyjaśnienia pojęcia "wykonywania pracy w charakterze stałym w gospodarstwie rolnym" wielokrotnie podejmował się też Sąd Najwyższy. W wyroku z dnia 4 października 2006 r., sygn. akt II UK 42/2006 (publ. OSNP 2007/19-20/292) Sąd Najwyższy wskazał na potrzebę odstąpienia od rozumienia "stałości pracy w gospodarstwie rolnym" jako nieustannego, przez cały czas, ciągłego, wykonywania prac w gospodarstwie. Podkreślił, że mając na względzie cel i funkcje omawianej ustawy, ustanowienie obowiązku ubezpieczenia społecznego domownika dotyczy osób niebędących posiadaczami gospodarstwa rolnego, a powiązanych z gospodarstwem rolnym tylko szczególnym stosunkiem cechującym domownika. Nieodzowne jest zatem sięgnięcie do specjalnego znaczenia jego roli w społeczno-gospodarczych stosunkach wiejskich, której specyfikę uwypukla porównanie określenia domownika w art. 6 pkt 2 i definicji rolnika sformułowanej w art. 6 pkt 1 ustawy. Zestawienie tych przepisów pokazuje, że istota działań domownika, który nie prowadzi zawodowej działalności rolniczej na własny rachunek, sprowadza się do pomocy rolnikowi w prowadzeniu gospodarstwa, czyli do wykonywania prac wskazanych przez prowadzącego gospodarstwo, leżących w zakresie jego decyzji gospodarczych. Mając to na względzie, należy zaaprobować stanowisko, że wystarczające dla uznania pracy domownika w gospodarstwie rolnym za stałą jest wykonywanie w jej przebiegu wszystkich zabiegów agrotechnicznych związanych z prowadzoną produkcją w rozmiarze dyktowanym potrzebami i terminami tych prac oraz używaniem ułatwiającego te prace sprzętu. Stanowisko to nawiązuje do wyroku z dnia 21 kwietnia 1998 r., sygn. akt II UKN 3/98 (niepublikowanego), w którym Sąd Najwyższy przyjął, że praca domownika w gospodarstwie rolnym, wykonywana w wymiarze czasu stosownym do prawidłowego jego funkcjonowania, zgodnie z jego strukturą, przy uwzględnieniu jego obszaru oraz ilości pracujących w nim osób, jest pracą stałą. Rozpoznając przedmiotową sprawę ponownie, uwzględniając wykładnię dokonaną przez Sąd w niniejszym uzasadnieniu, organy będą zobowiązane ustalić stan faktyczny w sposób kompletny, dokonując przy tym oceny zgromadzonych dowodów w taki sposób, aby ocena ta była swobodna, lecz nie dowolna. Organy są oczywiście uprawnione do zakwestionowania przedłożonych przez stronę dowodów, lecz muszą to uczynić w sposób przekonywujący. Wyczerpujące rozpatrzenie materiału dowodowego polega bowiem na takim ustosunkowaniu się do każdego ze zgromadzonych w sprawie dowodów, z uwzględnieniem wzajemnych powiązań między nimi, aby uzyskać jednoznaczność ustaleń faktycznych. Dopiero pełne ustalenie stanu faktycznego daje podstawę do przyjęcia, że wynikająca z art. 80 Kpa zasada swobodnej oceny dowodów nie została przekroczona. Mając powyższe na względzie, Sąd uznał, że organy nie wyjaśniły sprawy w sposób wymagany przepisami art. 7, art. 77 i art. 107 § 3 Kpa, które to naruszenie przepisów postępowania administracyjnego mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, a także dokonały niewłaściwej wykładni pojęcia "domownika". Z tych względów, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), orzekł jak w sentencji wyroku. W oparciu o art. 152 tej ustawy, Sąd wstrzymał wykonanie zaskarżonego rozkazu personalnego w całości.