II SA/Wa 1076/12

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie: - Wojciech Wiktorowski po rozpoznaniu w dniu 2 sierpnia 2012 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku I.W. z dnia 16 kwietnia 2012 r. o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi I.W. na decyzję Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego z dnia [...] marca 2012 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania stypendium za osiągnięcia w nauce p o s t a n a w i a odmówić przyznania prawa pomocy W myśl art. 246 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.; dalej powoływana jako ppsa), prawo pomocy przysługuje osobie fizycznej w zakresie całkowitym - gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania, zaś w zakresie częściowym - gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Rozpatrując wniosek o przyznanie prawa pomocy w pierwszej kolejności należy zaznaczyć, że generalną zasadą postępowania sądowego jest ponoszenie kosztów związanych z udziałem w tym postępowaniu. Toteż każda osoba wszczynająca postępowanie powinna liczyć się z koniecznością poniesienia na ten cel wydatków. Wyjątek zaś od tej zasady ustawodawca przewidział w rozdziale 3 działu V powołanej ustawy – "Zwolnienie od kosztów sądowych"- a zwłaszcza w przepisach regulujących instytucję prawa pomocy (art. 243 – 263). Jak wynika zaś z treści powołanego art. 246 § 1 ustawy, dopiero gdy środki, którymi dysponuje skarżący okażą się niewystarczające można wystąpić o przyznanie prawa pomocy, a pomoc ta stosowana jest wobec osób nieposiadających żadnego dochodu lub oszczędności lub posiadających bardzo skromny dochód lub oszczędności, a więc wobec tych osób, które znajdują się w bardzo ciężkiej sytuacji materialnej, pozwalającej na zaspokojenie jedynie podstawowych potrzeb życiowych. Z treści wniosku I.W. wynika, że miesięczny dochód w jej gospodarstwie domowym, obejmującym dwie osoby, wynosi łącznie 2.000 brutto. Na kwotę tą składa się dochód osiągany przez skarżącą z tytułu zatrudnienia. Wedle oświadczenia, skarżąca gospodarstwo domowe prowadzi wspólnie z bratem pozostającym bez żadnego dochodu. W rubryce 7. formularza wniosku skarżąca jako wyłączny składnik swojego majątku wymieniła lokal mieszkalny o pow. 31 m2. Łączną, miesięczną wysokość wydatków w gospodarstwie domowym skarżąca oszacowała na kwotę 1.100 zł, przy czym w piśmie z dnia 20 lipca 2012 r. skarżąca wydatki te, łącznie z kosztami utrzymania brata, oszacowała już na kwotę ok. 1550 zł. Natomiast z treści dokumentu źródłowego w postaci wyciągu z rachunku bankowego za okres od [...] kwietnia 2012 r. do [...] lipca 2012 r., złożonego przez skarżącą w wykonaniu wezwania z dnia 20 czerwca 2012 r., wynika, że wszelkie wydatki związane z utrzymaniem gospodarstwa domowego pokrywane są ze środków zgromadzonych na tym rachunku bądź poprzez dokonywane przelewy bądź poprzez wypłaty gotówkowe. Wpływy na rachunku pochodzą z tytułu wynagrodzenia w wysokości 1.551,60 zł netto oraz z innych tytułów w różnych kwotach (200 zł – operacja z dnia [...] kwietnia 2012 r., 1.000 zł - operacja z dnia [...] maja 2012 r., 2.000 zł – operacja z dnia [...] czerwca 2012 r., 40 zł – operacja z dnia [...] czerwca 2012 r. , 246 zł – operacja z dnia [...] czerwca 2012 r., 260 zł – operacja z dnia [...] lipca 2012 r., 1.020 zł – operacja z dnia [...] lipca 2012 r.). Zgodnie z okresem historii operacji wykazanym na ww. wyciągu wpływy na rachunku skarżącej wyniosły w tym okresie 9.608, 19 zł, wydatki 8.596,16 zł, a saldo końcowe rachunku wyniosło 1.088, 14 zł. Oczywistym jest, że ponoszenie kosztów postępowania i wydatków związanych z ewentualnym ustanowieniem profesjonalnego pełnomocnika zawsze powoduje określony uszczerbek utrzymania skarżącego i jego rodziny, ale nie uzasadnia to jeszcze przyznania prawa pomocy chyba, że strona wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania albo poniesienie pełnych kosztów postępowania spowoduje uszczerbek utrzymania koniecznego strony i osób pozostających z nią we wspólnym gospodarstwie domowym. Jednakże ustalona w niniejszej sprawie sytuacja majątkowa skarżącej oraz jej rodziny prowadzi do wniosku, że skarżąca ma wystarczające środki, aby ponieść pełne koszty postępowania. Należy bowiem zauważyć, że koszt postępowania na obecnym jego etapie ogranicza się do obowiązku uiszczenia wpisu od skargi w wysokości 200 zł (§ 2 ust. 6 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi Dz. U. Nr 221, poz. 2193), podczas gdy średnie miesięczne dochody skarżącej wynoszą aż 3.200 zł netto. Tym samym koszt ten w zestawieniu z wyżej wymienionymi dochodami nie daje podstaw do przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie nawet po uwzględnieniu średniej wysokości miesięcznych wydatków (2.865 zł). Nawet bowiem po odliczeniu tejże kwoty wydatków, skarżącej pozostają wystarczające środki pieniężne na pokrycie kosztów sądowych w niniejszej sprawie, na co wskazuje nie tylko wymieniona powyżej wysokość salda końcowego rachunku na dzień [...] lipca 2012 r., ale też każdorazowo dodatnia wysokość salda na koniec każdego z ujętych na rachunku miesięcy. Z uwagi na aktualny stan majątkowy skarżącej także i dalsze, potencjalne koszty postępowania w niniejszej sprawie nie spowodują jakiegokolwiek uszczerbku utrzymania koniecznego dla niej i jej brata, a osiągane w gospodarstwie domowym dochody będą w dalszym ciągu stanowić ich wielokrotność. Z tych względów na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 i art. 258 § 2 pkt 7 ppsa, postanowiono jak w sentencji.