II SA/Wa 1077/15

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Sławomir Antoniuk (spr.), Sędziowie WSA Ewa Grochowska-Jung, Eugeniusz Wasilewski, Protokolant specjalista Elwira Sipak, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 7 grudnia 2015 r. sprawy ze skargi M. R. – redaktora naczelnego kwartalnika "[...]" na odmowę udostępnienia informacji prasowej przez Instytut Przemysłu Organicznego na zapytanie prasowe z dnia [...] maja 2015 r., sygn. [...] postanawia: 1. odrzucić skargę; 2. zwrócić M. R. redaktorowi naczelnemu kwartalnika "[...]" kwotę 200 (dwieście) złotych tytułem uiszczonego wpisu od skargi. Redaktor Naczelny kwartalnika "[...]" M. R. (dalej jako Redaktor Naczelny) wnioskiem z dnia [...] maja 2015 r. wystąpił do Dyrektora Instytutu Przemysłu Organicznego (dalej jako Dyrektor Instytutu) w trybie zapytania prasowego o udzielenie informacji dotyczącej ilość wydanych przez Instytut certyfikatów klasyfikacyjnych w związku z klasyfikacją towarów niebezpiecznych w okres od 1 stycznia 2010 r. do 14 marca 2012 r. oraz ilości certyfikatów wydanych na towary nie będące towarami niebezpiecznymi. W odpowiedzi na powyższy wniosek Dyrektor Instytutu pismem z dnia [...] maja 2015 r. odmówił udzielenia żądanej informacji. Jako postawę rozstrzygnięcia podmiot obowiązany wskazał przepisy ustawy o zwalczaniu nieuczciwej konkurencji oraz stwierdził, iż odmowa udzielenia żądanej informacji jest zasadna z uwagi na tajemnicę przedsiębiorstwa. Podniósł także, iż z treści opublikowanej na stronie redakcyjnej "[...]" wynika, że wnioskodawcy znane są przybliżone kwoty opłat za badania, klasyfikacje i wydawanie certyfikatów przez Instytut, zatem podanie ilości wydanych certyfikatów pozwalałoby na wyliczenie przychodów uzyskiwanych przez Instytut z tego tytułu. Natomiast tego typu informacja stanowi tajemnicę przedsiębiorstwa. Powyższa odmowa Dyrektora Instytutu z dnia [...] maja 2015 r. stała się przedmiotem skargi wniesionej przez Redaktora Naczelnego do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie. Wnosząc o nakazanie udzielenia wnioskowanej informacji prasie Redaktor Naczelny podniósł, iż Instytut Przemysłu Organicznego jako instytut państwowy prowadzi działalność w sposób jawny, a dane finansowe o wynikach są publicznie dostępne i podlegają publikacji. W zakresie wykonania czynności administracyjnych Instytut nie ma prawa zasłaniać się ochroną przedsiębiorstwa pomimo, że powierzone czynności administracji, zgodnie z uzyskanym upoważnieniem, Instytut wykonuje jako działania wolnorynkowe. Skarżący podniósł także, iż podczas pozyskiwania informacji prasa jest zobowiązana wykazać ważny interes społeczny, który reprezentuje. W tym przypadku ważnym interesem społecznym związanym z koniecznością pozyskania ww. informacji jest okoliczność możliwego przekroczenia uprawnień przez osoby kierujące Instytutem, które pomimo istniejącego obowiązku pobierania opłaty skarbowej za czynności administracyjne, pobierały kwoty znacznie wyższe niż wynikające z ustawy o opłacie skarbowej oraz narażały na stratę przedsiębiorców. W odpowiedzi na skargę Dyrektor Instytutu wniósł o jej oddalenie oraz podtrzymał stanowisko zaprezentowane w uzasadnieniu zaskarżonej odmowy, jak też rozwinął argumentację świadczącą o potrzebie ochrony informacji stanowiącej tajemnicę przedsiębiorstwa. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Skarga jako niedopuszczalna podlega odrzuceniu. Na wstępie wskazać należy, wojewódzki sąd administracyjny przed przystąpieniem do merytorycznego rozpoznania wniesionej skargi, bada w pierwszej kolejności jej dopuszczalność, w tym zachowanie wymogów przewidzianych w art. 52 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm. – dalej jako p.p.s.a.). Zgodnie z § 1 tego artykułu skargę można wnieść po wyczerpaniu środków zaskarżenia, jeżeli służyły one skarżącemu w postępowaniu przed organem właściwym w sprawie, chyba że skargę wnosi prokurator, Rzecznik Praw Obywatelskich lub Rzecznik Praw Dziecka. Stosownie do § 2 art. 52 p.p.s.a. przez wyczerpanie środków zaskarżenia należy rozumieć sytuację, w której stronie nie przysługuje żaden środek zaskarżenia, taki jak zażalenie, odwołanie lub wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy, przewidziany w ustawie. Ponadto skargę na akty lub czynności, o których mowa w art. 3 § 2 pkt 4 i 4a, można wnieść po uprzednim wezwaniu na piśmie właściwego organu - w terminie czternastu dni od dnia, w którym skarżący dowiedział się lub mógł się dowiedzieć o wydaniu aktu lub podjęciu innej czynności - do usunięcia naruszenia prawa (art. 52 § 3 p.p.s.a.). Powołane przepisy jednoznacznie wskazują, że ustawodawca uzależnił dopuszczalność skargi do sądu administracyjnego - w zależności od rodzaju skarżonego działania organu administracji publicznej - od wyczerpania przysługujących stronie środków zaskarżenia, bądź wezwania właściwego organu do usunięcia naruszenia prawa. Przepis art. 52 § 1 p.p.s.a. określa związek między postępowaniami administracyjnymi, w których podejmowane są decyzje administracyjne i określone postanowienia, które mogą być zaskarżone do wojewódzkiego sądu administracyjnego, a postępowaniem sądowoadministracyjnym. Wyraża on zasadę, że postępowanie sądowoadministracyjne nie może zostać uruchomione, jeżeli przed wniesieniem skargi w postępowaniu administracyjnym nie zostały wykorzystane określone środki weryfikacji kwestionowanych indywidualnych aktów administracyjnych. W niniejszej sprawie Redaktor Naczelny zwrócił się do Dyrektora Instytutu, w trybie zapytania prasowego, o udzielenie informacji o ilości certyfikatów wydanych przez Instytut w ramach zadań wykonywanych w ramach czynności administracyjnych. W odpowiedzi na to wezwanie Dyrektor Instytutu z dnia [...] maja 2015 r. odmówił udostępnienia wnioskowanej informacji i to rozstrzygnięcie zostało zaskarżone do Sąd. Zgodnie z art. 3a ustawy – Prawo prasowe (Dz. U. Nr 5, poz. 24 ze zm.), w zakresie prawa dostępu prasy do informacji publicznej stosuje się przepisy ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (Dz. U. Nr 112, poz. 1198). Przepis ten w istocie oznacza, że "w zakresie dostępu prasy do informacji publicznej zrównuje on prawa dziennikarza z prawami każdego podmiotu, który o taką informację może się ubiegać" (J. Sobczak Prawo prasowe. Komentarz, Warszawa 2008, opublikowany w LEX). Innymi słowy osoba, która w celach dziennikarskich chce otrzymać informację publiczną ma takie same uprawnienia w tym zakresie jak osoba działającą na podstawie ustawy o dostępie do informacji publicznej, a co za tym idzie stosuje się w przypadku takiej osoby zapisy ww. ustawy o dostępie do informacji publicznej. Powyższa ustawa w kompleksowy sposób reguluje zagadnienie dostępu do informacji publicznej, określa zarówno zakres podmiotowy i przedmiotowy jej stosowania oraz procedurę i tryb udostępniania informacji publicznej. Ustawa o dostępie do informacji publicznej (tekst jedn. Dz. U. z 2014 r., poz. 782 ze zm.) w art. 4 ustanawia podstawowy katalog podmiotów zobowiązanych do udostępnienia informacji publicznej. Należą do nich m.in. podmioty reprezentujące państwowe osoby prawne albo osoby prawne samorządu terytorialnego oraz podmioty reprezentujące inne państwowe jednostki organizacyjne albo jednostki organizacyjne samorządu terytorialnego, jak też podmioty reprezentujące inne osoby lub jednostki organizacyjne, które wykonują zadania publiczne lub dysponują majątkiem publicznym, oraz osoby prawne, w których Skarb Państwa, jednostki samorządu terytorialnego lub samorządu gospodarczego albo zawodowego mają pozycję dominującą w rozumieniu przepisów o ochronie konkurencji i konsumentów (art. 4 ust. 1 pkt 4 i 5 powołanej ustawy). W świetle powyższej regulacji nie budzi wątpliwości, iż Instytut Przemysłu Organicznego, jako podmiot działający na podstawie ustawy z dnia 30 kwietnia 2010 r. o instytutach badawczych (Dz. U. Nr 96, poz. 618 ze zm.) oraz prowadzący działalność na potrzeby bezpieczeństwa i obronności państwa (ujęty w pkt I ppkt 58 załącznika do rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 4 października 2010 r. w sprawie wykazów przedsiębiorców o szczególnym znaczeniu gospodarczo-obronnych (tekst jedn. Dz. U. z 2015 r., poz. 951), co do zasady jest podmiotem obowiązanym do udostępniania informacji publicznej. Instytut jest także obowiązany prowadzić i prowadzi Biuletyn Informacji Publicznej. Co zaś się tyczy przedmiotu żądania należy stwierdzić, iż informacja wnioskowana przez Redaktora Naczelnego stanowi informację publiczną. Bowiem zarządzeniem z dnia 15 marca 2012 r., wydanym na podstawie art. 9 ust. 2 ustawy z dnia 19 sierpnia 2011 r. (Dz. U. Nr 227, poz. 1367 ze zm.), Minister Gospodarki upoważnił Instytut Przemysłu Organicznego do wykonywania czynności administracyjnych w sprawach badań, klasyfikacji oraz warunków dopuszczania do przewozu towarów niebezpiecznych klas 1-3, 4.1, 4.2, 4.3, 5.1, 5.2, 6.1, 8 i 9. Informacja o ilości wystawionych, na podstawie powyższego upoważnienia, certyfikatów należy do publicznej sfery działalności Instytutu, dokonywanej w imieniu i niejako za organ administracji publicznej. Mieści się zatem w ustawowym pojęciu informacji o zasadach funkcjonowania podmiotów, o których mowa a art. 4 ust. 1, w tym o trybie działania władz publicznych i ich jednostek organizacyjnych, stanie przyjmowanych spraw, kolejności ich załatwiania lub rozstrzygania (art. 6 ust. 1 pkt 3 lit. a i e ustawy o dostępie do informacji publicznej). Skoro zatem w niniejszej sprawie kryterium podmiotowe i przedmiotowe stosowania ustawy o dostępie do informacji publicznej zostało spełnione, to przy rozpatrywaniu wniosku Redaktora Naczelnego z dnia [...] maja 2015 r. powinien mieć zastosowanie tryb w niej określony. W świetle art. 16 ust. 1 i 2 ustawy o dostępie do informacji publicznej, odmowa udostępnienia informacji publicznej oraz umorzenie postępowania o udostępnienie informacji w przypadku określonym w art. 14 ust. 2 przez organ władzy publicznej następują w drodze decyzji. Do decyzji, o których mowa w ust. 1, stosuje się przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego, z tym że: 1) odwołanie od decyzji rozpoznaje się w terminie 14 dni; 2) uzasadnienie decyzji o odmowie udostępnienia informacji zawiera także imiona, nazwiska i funkcje osób, które zajęły stanowisko w toku postępowania o udostępnienie informacji, oraz oznaczenie podmiotów, ze względu na których dobra, o których mowa w art. 5 ust. 2, wydano decyzję o odmowie udostępnienia informacji. Zgodnie zaś z art. 17 ust. 1 i 2 tej ustawy, do rozstrzygnięć podmiotów obowiązanych do udostępnienia informacji, niebędących organami władzy publicznej, o odmowie udostępnienia informacji oraz o umorzeniu postępowania o udostępnienie informacji przepisy art. 16 stosuje się odpowiednio. Wnioskodawca może wystąpić do podmiotu, o którym mowa w ust. 1, o ponowne rozpatrzenie sprawy. Do wniosku stosuje się odpowiednio przepisy dotyczące odwołania. Skarżący wniósł do Sądu skargę na decyzję odmowną Dyrektora Instytutu, od której przysługiwał mu środek zaskarżenia w postaci wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy. Skarżący nie wyczerpał przysługujących mu prawem środków zaskarżenia. W myśl art. 52 § 1 p.p.s.a. dopuszczalność skargi do sądu administracyjnego uwarunkowana jest uprzednim wyczerpaniem środków zaskarżenia służących skarżącemu w postępowaniu przed organem administracji (tutaj podmiotem obowiązanym). Postawiony w art. 52 § 1 p.p.s.a. warunek dopuszczalności skargi ma charakter bezwzględny. Oznacza to, że niewykorzystanie przez stronę dostępnych środków zaskarżenia (choćby niezawinione z powodu braku stosownego pouczenia w decyzji) powoduje, iż złożona do sądu administracyjnego skarga oceniona być musi jako niedopuszczalna i jako taka podlega odrzuceniu na podstawie art. 58 § 1 pkt 6 p.p.s.a. W konsekwencji przedmiotową skargę należało odrzucić na podstawie art. 58 § 1 pkt 6 p.p.s.a. O zwrocie wpisu orzeczono na mocy art. 232 § 1 pkt 1 p.p.s.a.