II SA/Wa 1079/13

WyrokWSA w Warszawie2014-03-12

Skład orzekający: Olga Żurawska-Matusiak, Jacek Fronczyk, Sławomir Fularski

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy żołnierzowi zawodowemu, którego decyzja o zwolnieniu z zawodowej służby wojskowej została uchylona przed dniem 1 stycznia 2008 r., przysługuje odszkodowanie na podstawie art. 116 ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych w brzmieniu obowiązującym od tej daty?
Ratio decidendi
Przepis art. 116 ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych w brzmieniu obowiązującym od dnia 1 stycznia 2008 r. ma zastosowanie wyłącznie do żołnierzy, w odniesieniu do których decyzje o zwolnieniu z zawodowej służby wojskowej zostały uchylone lub uznane za nieważne po tej dacie. W przypadku uchylenia decyzji przed 1 stycznia 2008 r., żołnierzowi nie przysługuje odszkodowanie na podstawie tego przepisu, jednakże nie pozbawia go to prawa do dochodzenia odszkodowania na drodze cywilnej na zasadach ogólnych.
Stan faktyczny
Skarżący, M.K., żołnierz zawodowy, domagał się przyznania odszkodowania z tytułu uchylenia decyzji o zwolnieniu go z zawodowej służby wojskowej. Decyzja ta została uchylona przez Ministra Obrony Narodowej w marcu 2006 r. Organ administracji odmówił przyznania odszkodowania, argumentując, że nowe przepisy dotyczące odszkodowań weszły w życie dopiero 1 stycznia 2008 r. i nie mają zastosowania do zdarzeń sprzed tej daty. Po wyczerpaniu drogi administracyjnej, skarżący wniósł skargę do WSA, zarzucając błędne ustalenia faktyczne i naruszenie przepisów prawa, w tym Konstytucji RP.
Rozstrzygnięcie
Oddala skargę.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Olga Żurawska-Matusiak, Sędziowie WSA Jacek Fronczyk, Sławomir Fularski (spr.), Protokolant Referent stażysta Małgorzata Ciach, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 12 marca 2014 r. sprawy ze skargi M. K. na decyzję Ministra Obrony Narodowej z dnia [...] kwietnia 2013 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania odszkodowania z tytułu uchylenia decyzji w przedmiocie zwolnienia z zawodowej służby wojskowej oddala skargę Decyzją z dnia [...] lutego 2013 r. nr [...] Dyrektor Departamentu Kadr Ministerstwa Obrony Narodowej, działając na podstawie art. 116 ust. 3 ustawy z dnia 11 września 2003 r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych (t. j.: Dz. U. z 2010 r., Nr 90, poz. 593 ze zm., dalej jako ustawa o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych) po rozpoznaniu wniosku [...] M.K. z dnia [...] listopada 2012 r. o przyznanie odszkodowania w związku z uchyleniem decyzji o zwolnieniu oficera z zawodowej służby wojskowej, odmówił przyznania wyżej wymienionemu odszkodowania od Skarbu Państwa z tytułu uchylenia decyzji Dyrektora Departamentu Kadr i Szkolnictwa Wojskowego MON nr [...] z dnia [...] lipca 2003 r. w przedmiocie zwolnienia z zawodowej służby wojskowej. W uzasadnieniu decyzji organ I instancji w pierwszej kolejności przedstawił stan faktyczny sprawy. Wskazał, że Dyrektor Departamentu Kadr i Szkolnictwa Wojskowego MON decyzją nr [...] z dnia [...] lipca 2003 r. wypowiedział ww. żołnierzowi stosunek służbowy zawodowej służby wojskowej. Minister Obrony Narodowej decyzją nr [...] (pkt [...]) z dnia [...] grudnia 2003 r. zwolnił wyżej wymienionego z dniem [...] czerwca 2004 r. z zawodowej służby wojskowej. Postanowieniem nr [...] z dnia [...] czerwca 2004 r. Minister Obrony Narodowej pozostawił wniesione przez żołnierza odwołanie od decyzji Dyrektora Departamentu Kadr i Szkolnictwa Wojskowego MON nr [...] z dnia [...] lipca 2003 r. bez rozpoznania, z uwagi na przekroczenie ustawowego terminu do jego wniesienia. Na skutek wniesionej przez oficera skargi, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 27 września 2005 r. (sygn. akt II SA/Wa 1648/04) uchylił postanowienie Ministra Obrony Narodowej nr [...] z dnia [...] czerwca 2004 r. W wykonaniu powyższego wyroku, Minister Obrony Narodowej decyzją nr [...] z dnia [...] marca 2006 r. uchylił decyzję Dyrektora Departamentu Kadr i Szkolnictwa Wojskowego MON nr [...] z dnia [...] lipca 2006 r. (oczywista omyłka pisarska organu - winno być [...] lipca 2003 r.) i umorzył postępowanie pierwszej instancji. Rozkazem personalnym Dyrektora Departamentu Kadr i Szkolnictwa Wojskowego MON nr [...] (pkt [...]) z dnia [...] kwietnia 2006 r. [...] M.K. z dniem [...] maja 2006 r. został wyznaczony na stanowisko służbowe [...] Delegatury [...] w [...]. Na podstawie decyzji Ministra Obrony Narodowej z dnia [...] czerwca 2006 r. w etacie nr [...] Delegatury [...] w [...] z dniem [...] czerwca 2006 r. zostało zlikwidowane stanowisko służbowe zajmowane przez wyżej wymienionego. Podjęto zatem działania mające na celu wyznaczenie żołnierza na inne stanowisko służbowe w Siłach Zbrojnych RP zgodnie z posiadanymi przez niego kwalifikacjami. W wyniku powyższych czynności ustalono, że brak jest możliwości wyznaczenia oficera na inne stanowisko służbowe. Z uwagi na powyższe, Szef Sztabu Generalnego Wojska Polskiego decyzją nr [...] z dnia [...] września 2006 r. wypowiedział [...] M.K. stosunek służbowy zawodowej służby wojskowej. W wyniku rozpatrzenia odwołania wniesionego przez oficera od decyzji Szefa Sztabu Generalnego Wojska Polskiego nr [...] z dnia [...] września 2006 r., Minister Obrony Narodowej ostateczną decyzją nr [...] z dnia [...] grudnia 2006 r. utrzymał w mocy zaskarżone rozstrzygnięcie. Wojewódzki Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 5 lipca 2007 r. (sygn. akt II SA/Wa 434/07) oddalił skargę [...] M.K. na decyzję Ministra Obrony Narodowej nr [...] z dnia [...] grudnia 2006 r. Następnie, Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 24 października 2008 r. (sygn. akt I OSK 1610/07) oddalił skargę kasacyjną oficera od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 5 lipca 2007 r. Dalej organ wskazał, że w dniu [...] listopada 2012 r. [...] M.K. wystąpił do Ministra Obrony Narodowej z wnioskiem o przyznanie, na podstawie art. 116 ustawy z dnia 11 września 2003 r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych odszkodowania z tytułu uchylenia decyzji Dyrektora Departamentu Kadr i Szkolnictwa Wojskowego MON nr [...] z dnia [...] lipca 2003 r. w przedmiocie zwolnienia oficera z zawodowej służby wojskowej. Rozpatrując przedmiotowy wniosek organ I instancji zauważył, że na podstawie art. 1 pkt 51 ustawy z dnia 24 sierpnia 2007 r. o zmianie ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych oraz o zmianie niektórych innych ustaw (Dz. U. Nr 176, poz. 1242) z dniem [...] stycznia 2008 r. zmieniono dotychczasowe brzmienie przepisu art. 116 ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych. W wyniku wprowadzonej nowelizacji, w art. 116 ust. 1 i 2 ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych przyjęta została zasada, że w razie uchylenia lub stwierdzenia nieważności decyzji o zwolnieniu z zawodowej służby wojskowej lub wypowiedzenia stosunku służbowego zawodowej służby wojskowej dokonanego przez organ wojskowy, data zwolnienia żołnierza z zawodowej służby wojskowej nie ulega zmianie, przy czym uznaje się, że zwolnienie żołnierza zawodowego nastąpiło w drodze wypowiedzenia stosunku służbowego zawodowej służby wojskowej dokonanego przez właściwy organ. Wprowadzenie wyżej przedstawionych reguł oznacza, że od dnia [...] stycznia 2008 r. wycofanie z obrotu prawnego decyzji o zwolnieniu żołnierza z zawodowej służby wojskowej nie pociąga za sobą skutku w postaci "reaktywowania" stosunku służbowego zawodowej służby wojskowej i przywrócenia tego żołnierza do służby wojskowej. Dodatkowo, w omawianym art. 116 ust. 3 ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych wprowadzono formę rekompensaty finansowej za niezgodne z prawem zwolnienie z zawodowej służby wojskowej w postaci odszkodowania od Skarbu Państwa. Zgodnie z tym przepisem żołnierzowi, w stosunku do którego została wycofana z obrotu prawnego decyzja o zwolnieniu z zawodowej służby wojskowej przysługuje od Skarbu Państwa odszkodowanie w wysokości sześciokrotności kwoty uposażenia zasadniczego, wraz z dodatkami o charakterze stałym, należnego na ostatnio zajmowanym stanowisku służbowym, z uwzględnieniem powstałych zmian mających wpływ na prawo do uposażenia lub jego wysokość, a w przypadku gdy stanowisko służbowe, które żołnierz zawodowy zajmował przed zwolnieniem z zawodowej służby wojskowej, nie istnieje, według stawek na porównywalnym pod względem stopnia etatowego i grupy uposażenia stanowisku służbowym, obowiązujących w dniu uprawomocnienia się uchylonej decyzji. Organ wyjaśnił, że wyżej przedstawionych reguł ujętych w art. 116 ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych nie można zastosować w odniesieniu do ww. żołnierza. Przepis art. 1 pkt 51 ustawy z dnia 24 sierpnia 2007 r. o zmianie ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych oraz o zmianie niektórych innych ustaw - wszedł w życie zgodnie z art. 15 tej ustawy z dniem [...] stycznia 2008 r. co oznacza, że odnosi się wyłącznie do żołnierzy zawodowych w odniesieniu do których zostały uchylone lub uznane za nieważne decyzje o zwolnieniu z zawodowej służby wojskowej po dniu [...] stycznia 2008 r. W przypadku oficera - jak wskazano powyżej - uchylenie decyzji Dyrektora Departamentu Kadr i Szkolnictwa Wojskowego MON nr [...] z dnia [...] lipca 2003 r. w przedmiocie zwolnienia z zawodowej służby wojskowej nastąpiło decyzją Ministra Obrony Narodowej nr [...] z dnia [...] marca 2006 r. Zatem do tego zdarzenia prawnego, które miało miejsce w 2006 r. nie można zastosować przepisu prawa obowiązującego od dnia [...] stycznia 2008 r. Przepis ten odnosi się bowiem do zdarzeń powstałych po dacie jego obowiązywania. Na uwagę zasługuje także okoliczność, że w przepisach ustawy z dnia 24 sierpnia 2007 r. o zmianie ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych oraz o zmianie niektórych innych ustaw nie zawarto normy prawnej, na mocy której byłoby możliwe zastosowanie omawianej regulacji prawnej również do żołnierzy zawodowych, których decyzje o zwolnieniu z zawodowej służby wojskowej zostały uchylone do dnia [...] grudnia 2007 r. Każda norma prawna odnosi się do zdarzeń, które powstały po dacie jej wejścia w życie, chyba że prawodawca przewidzi możliwość jej zastosowania również do zdarzeń powstałych przed jej wejściem w życie. Tym samym, brak jest możliwości zastosowania reguł ujętych w znowelizowanym art. 116 ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych - z uwagi na ich termin wejścia w życie - w odniesieniu do ww. żołnierza. Odwołanie od powyższej decyzji organu I instancji wniósł M.K. Odwołujący się zanegował stanowisko ww. organu podnosząc, że na podstawie decyzji Dyrektora Departamentu Kadr i Szkolnictwa Wojskowego nr [...] z dnia [...] lipca 2003 r. został faktycznie zwolniony z zawodowej służby wojskowej i pobierał emeryturę wojskową. Wskazał też, że zwrócił świadczenie emerytalne wypłacone mu w okresie po zwolnieniu z zawodowej służby wojskowej. Jednakże organ wojskowy nie wypłacił równocześnie za ten okres uposażenia i nie uwzględnił go w wysłudze emerytalnej. Zdaniem oficera, z tych powodów powinno mu być obligatoryjnie naliczone i wypłacone "odszkodowanie jako zadośćuczynienie za poniesioną krzywdę i stan moralny z tytułu niesłusznego zwolnienia z zawodowej służby wojskowej z rażącym naruszeniem obowiązujących w tym zakresie przepisów prawa". Ponadto zainteresowany określił wysokość swojej szkody na kwotę około [...] zł, a także zarzucił naruszenie art. 77 ust. 1 Konstytucji RP, szeregu zasad ogólnych postępowania administracyjnego, przepisu art. 107 § 1 K.p.a. oraz "brak zawarcia ugody". Odwołujący się zgłosił również alternatywne roszczenie o odszkodowanie na podstawie art. 153 § 1 K.p.a. w związku z art. 145 § 1 K.p.a., jak również powołał się na treść art. 417 Kodeksu cywilnego. Minister Obrony Narodowej decyzją z dnia [...] kwietnia 2013 r., nr [...], mając za podstawę art. 127 § 2 i art. 138 § 1 pkt 1 K.p.a., zaskarżoną decyzję utrzymał w mocy. W uzasadnieniu organ przedstawił stan faktyczny sprawy i ponownie podkreślił, że zgodnie z art. 15 ustawy z dnia 24 sierpnia 2007 r. o zmianie ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych oraz o zmianie niektórych innych ustaw (Dz. U. Nr 176 poz. 1242), nowe brzmienie art. 116 ustawy z dnia 11 września 2003 r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych, określone w art. 1 pkt 51 powołanej ustawy nowelizującej, weszło w życie z dniem [...] stycznia 2008 r. W wymienionej ustawie nowelizującej nie wprowadzono żadnej normy umożliwiającej stosowanie uregulowań zawartych w art. 116 powołanej wojskowej ustawy pragmatycznej w brzmieniu obowiązującym od dnia [...] stycznia 2008 r., do zdarzeń mających miejsce przed tą datą. Z powyższego wynika, że w związku z uchyleniem przed dniem [...] stycznia 2008 r. decyzji w sprawie wypowiedzenia stosunku służbowego zawodowej służby wojskowej dokonanego przez organ wojskowy, brak jest roszczenia o odszkodowanie na podstawie art. 116 ust. 3 wymienionej ustawy z dnia 11 września 2003 r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych. Tym samym, wniosek zainteresowanego z dnia [...] listopada 2012 r. o wypłacenie odszkodowania na podstawie art. 116 ust. 1 i ust. 3 wymienionej ustawy z dnia 11 września 2003 r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych nie znajduje oparcia w przepisach prawa. Odnosząc się do alternatywnego roszczenia odwołującego się o odszkodowanie na podstawie art. 153 § 1 K.p.a. w związku z art. 145 § 1 K.p.a., Minister wskazał, że nie może być ono dochodzone w postępowaniu administracyjnym. Organ odwoławczy wyjaśnił, że art. 153 K.p.a. został uchylony z dniem [...] września 2004 r. na mocy art. 2 pkt 1 ustawy z dnia 17 czerwca 2004 r. o zmianie ustawy - Kodeks cywilny oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. Nr 162, poz. 1692). W brzmieniu na dzień [...] września 2004 r. przepis art. 153 K.p.a. stanowił, że stronie, która poniosła szkodę na skutek wydania decyzji z naruszeniem przepisu art. 145 § 1 K.p.a. albo uchylenia takiej decyzji w wyniku wznowienia postępowania, służy roszczenie o odszkodowanie w zakresie i na zasadach określonych w przepisach Kodeksu cywilnego. Dochodzenie odszkodowania następuje w postępowaniu przed sądem powszechnym. Ponadto z art. 5 powołanej ustawy z dnia 17 czerwca 2004 r. o zmianie ustawy - Kodeks cywilny oraz niektórych innych ustaw wynika, że art. 153 K.p.a. ma zastosowanie jedynie do zdarzeń i stanów prawnych powstałych przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy (tj. przed dniem [...] września 2004 r.), w brzmieniu obowiązującym do tej daty, natomiast do zdarzeń i stanów prawnych powstałych po dniu [...] września 2004 r., do roszczeń odszkodowawczych stosuje się przepisy Kodeksu cywilnego, bez odesłania w przepisach K.p.a. Wobec powyższego Minister wskazał, że niezależnie od daty zdarzenia lub powstania stanu prawnego, z którego wywodzone jest roszczenie odszkodowawcze, może być ono dochodzone jedynie przed sądem powszechnym, w drodze postępowania cywilnego. Podobnie roszczenie odszkodowawcze wywodzone z art. 417 Kodeksu cywilnego może być rozpatrywane wyłącznie przez sąd powszechny. Poza zakresem niniejszej sprawy leżą zaś podnoszone przez oficera kwestie związane z pobieranym świadczeniem emerytalnym oraz uposażeniowe. Przepisy K.p.a. nie przewidują możliwości zawarcia ugody pomiędzy stroną a organem. Odnosząc się do pozostałych zarzutów odwołania Minister wskazał, że w postępowaniu nie została naruszona żadna z ogólnych zasad postępowania administracyjnego, a w szczególności zasada czynnego udziału strony w postępowaniu. Zainteresowany miał niczym nieskrępowaną możliwość przejawiania inicjatywy w sprawie, m.in. w formie składania pism i wniosków dowodowych. Zaskarżona decyzja odpowiada również wymogom formalnym określonym w art. 107 § 1 K.p.a. Brak jest również podstaw, by w rozstrzygnięciu decyzji organu I instancji upatrywać naruszenia konstytucyjnego prawa do odszkodowania za szkodę wyrządzoną przez niezgodne z prawem działanie organu władzy publicznej. Odmowa przyznania odszkodowania na podstawie przepisu szczególnego, obowiązującego w stosunku do zdarzeń powstałych po dniu [...] stycznia 2008 r., nie pozbawia bowiem zainteresowanego prawa do dochodzenia odszkodowania na podstawie innych przepisów. Dodatkowo organ odwoławczy wyjaśnił, że zadośćuczynienie stanowi formę rekompensaty z tytułu szkody niemajątkowej. Podstawą żądania zadośćuczynienia jest krzywda niemajątkowa w postaci ujemnych przeżyć związanych z cierpieniami psychicznymi i fizycznymi. Natomiast odszkodowanie jest formą naprawienia szkody majątkowej. Skargę na ww. decyzję Ministra Obrony Narodowej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wniósł M.K. (dalej jako "skarżący") zarzucając jej błędne ustalenia faktyczne. Skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji. W uzasadnieniu skargi skarżący podniósł, że zaskarżona decyzja jest sprzeczna z prawem i jest dla niego krzywdząca. Mimo uchylenia decyzji Departamentu Kadr i Szkolnictwa Wojskowego MON nr [...] z dnia [...] lipca 2003 r. w przedmiocie zwolnienia go z zawodowej służby wojskowej - to okres od dnia [...] marca 2005 r. do dnia [...] maja 2006 r. nie został zaliczony skarżącemu do ciągłości wysługi i nie wypłacono mu z tego tytułu należnych świadczeń pieniężnych - zaś pobrane za ten okres świadczenie emerytalne zwrócił niezasadnie w całości. Na skutek rażących błędów popełnionych przez resort MON i Wojskowe Biuro Emerytalne skarżącemu została wyrządzona dotkliwa szkoda w wysokości około [...] zł. Przepis art. 417 Kodeksu cywilnego stanowi zaś, że za szkodę wyrządzoną przez niezgodne z prawem działanie lub zaniechanie przy wykonywaniu obowiązków władzy publicznej ponosi odpowiedzialność odszkodowawczą Skarb Państwa. Skarżący jest przekonany, że w zaskarżonej decyzji naruszono przepisy prawa materialnego jak też prawa proceduralnego, a sam fakt utrzymania w mocy decyzji organu I instancji - w tym przypadku stanowi wyraz instrumentalnego traktowania przepisów prawa oraz dowolnego rozumowania kompetencji przez organ kadrowy - który merytorycznie tę decyzję opracował i podsunął Ministrowi Obrony Narodowej do podpisu. Dalej skarżący podniósł, że ma uzasadnione konstytucyjnie prawo do uzyskania zadośćuczynienia, ponieważ w myśl art. 77 ust. 1 Konstytucji RP - każdy ma bowiem prawo do wynagrodzenia szkody, jaka została mu wyrządzona przez niezgodne z prawem działanie organu władzy publicznej. Skarżący zaskarżonej decyzji zarzucił: - rażące naruszenie art. 10 § 1 K.p.a. polegające na pozbawieniu go prawa: do czynnego udziału w każdym stadium postępowania, zgłaszania wniosków dowodowych, możliwości wypowiedzenia się przed wydaniem zaskarżonej decyzji co do zebranych dokumentów i materiałów oraz zgłaszanych żądań; - rażące naruszenie art. 77 ust. 1 Konstytucji RP; rażące naruszenie art. 7, art. 8, art. 9 K.p.a.; brak zawarcia ugody - polegającej na ustaleniu wysokości zadośćuczynienia za doznaną przez niego krzywdę z tytułu rażącego naruszenia obowiązującego prawa - zwalniając go z zawodowej służby wojskowej; rażące naruszenie art. 107 § 1 K.p.a.; brak obligatoryjnie - prawidłowego - naliczenia i wypłacenia mu odszkodowania jako zadośćuczynienia za poniesioną krzywdę i stan moralny z tytułu niesłusznego zwolnienia go z zawodowej służby wojskowej z rażącym naruszeniem obowiązujących w tym zakresie przepisów prawa. Skarżący podniósł, że jeżeli organ rozpatrujący ponownie zaskarżoną przez niego decyzję nr [...] z dnia [...] lutego 2013 r. nie dostrzegł możliwości zastosowania reguł ujętych w znowelizowanym art. 116 ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych to powinien rozpatrzyć i przyznać mu odszkodowanie na podstawie art. 153 § 1 w związku z art. 145 § 1 K.p.a. - który to został uchylony z dniem [...] września 2004 r., ale był w obiegu prawnym w czasie wydawania przez resort MON decyzji nr [...] z dnia [...] grudnia 2003 r. wydanej w oparciu o wypowiedzenie stosunku służbowego nr [...] z dnia [...] lipca 2003 r. Skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości na podstawie art. 156 § 1 ust. 2, 5, 7 K.p.a., jako niezgodnej ze stanem faktycznym i ponowne rozpatrzenie sprawy - poprzez prawidłowe naliczenie i wypłacenie mu odszkodowania jako zadośćuczynienia za poniesioną krzywdę i stan moralny w związku z nieprawidłowym zwolnieniem go z zawodowej służby wojskowej i przeniesieniem do rezerwy z rażącym naruszeniem obowiązujących przepisów prawa w tym zakresie. W odpowiedzi na skargę Minister Obrony Narodowej wniósł o jej oddalenie, przytaczając w uzasadnieniu swego stanowiska argumentację, jakiej użył w zaskarżonej decyzji. Dodatkowo organ wskazał, że jego decyzje stwierdzające faktyczne zwolnienie zainteresowanego z zawodowej służby wojskowej, wskutek upływu terminu wypowiedzenia stosunku służbowego, dokonanego przez organ wojskowy zostały wydane dla celów ewidencyjnych, a tym samym nie mają charakteru konstytutywnego. Wydanie tych decyzji, jak również data tego zdarzenia, nie mają żadnego znaczenia dla rozstrzygnięcia przedmiotowej sprawy. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Oceniając legalność zaskarżonej decyzji wskazać należy, iż kryterium kontroli wykonywanej przez sądy administracyjne określa art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), który stanowi, że jest ona sprawowana pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Kontrola sądów administracyjnych polega więc na zbadaniu, czy organ administracji publicznej nie naruszył prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. W ocenie Sądu, organ prawidłowo odmówił skarżącemu odszkodowania na podstawie art. 116 ustawy z dnia 11 września 2003 r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych w brzmieniu obowiązującym od dnia [...] stycznia 2008 r. Zgodnie z tym przepisem, w razie uchylenia orzeczenia, o którym mowa w art. 111 pkt 11 i 13 - 15 lub art. 112 ust. 1 pkt 1, albo uchylenia lub stwierdzenia nieważności decyzji o zwolnieniu z zawodowej służby wojskowej lub wypowiedzenia stosunku służbowego zawodowej służby wojskowej dokonanego przez organ wojskowy, ulegają uchyleniu skutki tego orzeczenia lub decyzji, jakie wynikły dla żołnierza zawodowego z tego tytułu (ust. 1). W przypadkach, o których mowa w ust. 1, data zwolnienia z zawodowej służby wojskowej nie ulega zmianie, przy czym uznaje się, że zwolnienie żołnierza zawodowego nastąpiło w drodze wypowiedzenia stosunku służbowego zawodowej służby wojskowej dokonanego przez właściwy organ (ust. 2). Żołnierzowi zawodowemu, o którym mowa w ust. 1, przysługuje od Skarbu Państwa odszkodowanie w wysokości sześciokrotności kwoty uposażenia zasadniczego, wraz z dodatkami o charakterze stałym, należnego na ostatnio zajmowanym stanowisku służbowym, z uwzględnieniem powstałych zmian mających wpływ na prawo do uposażenia lub jego wysokość, a w przypadku gdy stanowisko służbowe, które żołnierz zawodowy zajmował przed zwolnieniem z zawodowej służby wojskowej, nie istnieje, według stawek na porównywalnym pod względem stopnia etatowego i grupy uposażenia stanowisku służbowym, obowiązujących w dniu uprawomocnienia się orzeczenia lub decyzji wymienionych w ust. 1 (ust. 3). W tym brzmieniu przepis został wprowadzony na podstawie art. 1 pkt 51 ustawy z dnia 24 sierpnia 2007 r. o zmianie ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych oraz o zmianie niektórych innych ustaw (Dz. U. Nr 176, poz. 1242). W uzasadnieniu do projektu ustawy podano, że proponowane w niej rozwiązania mają na celu poprawę efektywności systemu kadrowego w Siłach Zbrojnych RP. Wskazano, że dotychczasowe przepisy ustawy pragmatycznej nie zawierały regulacji dotyczących spraw związanych uchyleniem lub stwierdzeniem nieważności decyzji zwalniającej żołnierza z zawodowej służby wojskowej. W takich przypadkach w większości uznawano, że żołnierz nie został zwolniony ze służby i wypłacono mu uposażenie za cały czas, jaki upłynął od dnia zwolnienia. Często były to okresy kilkuletnie. Nowe brzmienie art. 116 ustawy porządkuje ten obszar. W razie zaistnienia takich przypadków ulegać będą uchyleniu skutki tego orzeczenia lub decyzji, jakie wyniknęły dla żołnierza zawodowego z tego orzeczenia w jego stosunku służbowym zawodowej służby wojskowej. Natomiast data zwolnienia z zawodowej służby wojskowej nie ulegnie zmianie. Uznawać się będzie, że zwolnienie żołnierza zawodowego nastąpiło w drodze wypowiedzenia stosunku służbowego zawodowej służby wojskowej dokonanego przez właściwy organ. Jednocześnie przyjęto, że żołnierzowi takiemu będzie przysługiwało od Skarbu Państwa odszkodowanie w wysokości sześciokrotności kwoty uposażenia zasadniczego wraz z dodatkami o charakterze stałym, należne na ostatnio zajmowanym stanowisku służbowym, z uwzględnieniem powstałych zmian mających wpływ na prawo do uposażenia lub jego wysokość, a w przypadku gdy stanowisko, które żołnierz zawodowy zajmował przed zwolnieniem z zawodowej służby wojskowej, nie istnieje, według stawek na porównywalnym pod względem stopnia etatowego i grupy uposażenia stanowisku służbowym, obowiązującym w dniu uprawomocnienia się orzeczenia lub decyzji. Ponadto żołnierz taki będzie mógł ubiegać się o powołanie do zawodowej służby wojskowej na ogólnie obowiązujących zasadach. Mając na względzie powyższe, stwierdzić należy, że organ dokonał prawidłowej wykładni art. 116 ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych. Słusznie zauważył, że wprowadzenie wyżej przedstawionych reguł oznacza, że od dnia [...] stycznia 2008 r. wycofanie z obrotu prawnego decyzji o zwolnieniu żołnierza z zawodowej służby wojskowej nie pociąga za sobą skutku w postaci "reaktywowania" stosunku służbowego zawodowej służby wojskowej i przywrócenia tego żołnierza do służby wojskowej. Trafnie też organ wyjaśnił, że wyżej przedstawionych reguł ujętych w art. 116 ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych nie można zastosować w odniesieniu do skarżącego. Przepis art. 1 pkt 51 ustawy z dnia 24 sierpnia 2007 r. o zmianie ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych oraz o zmianie niektórych innych ustaw - wszedł bowiem w życie zgodnie z art. 15 tej ustawy dopiero z dniem [...] stycznia 2008 r. co oznacza, że odnosi się wyłącznie do żołnierzy zawodowych w odniesieniu do których zostały uchylone lub uznane za nieważne decyzje o zwolnieniu z zawodowej służby wojskowej po dniu [...] stycznia 2008 r. Tymczasem w przypadku skarżącego Minister Obrony Narodowej decyzją z dnia [...] marca 2006 r. uchylił decyzję Dyrektora Departamentu Kadr i Szkolnictwa Wojskowego z dnia [...] lipca 2003 r. Skoro więc nowe brzmienie art. 116 ustawy z dnia 11 września 2003 r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych, określone w art. 1 pkt 51 powołanej ustawy nowelizującej, weszło w życie z dniem [...] stycznia 2008 r., a w wymienionej ustawie nowelizującej nie wprowadzono żadnej normy umożliwiającej stosowanie uregulowań zawartych w art. 116 powołanej wojskowej ustawy pragmatycznej w brzmieniu obowiązującym od dnia [...] stycznia 2008 r., do zdarzeń mających miejsce przed tą datą, to słusznie stwierdził organ, że wniosek skarżącego z dnia [...] listopada 2012 r. o wypłacenie odszkodowania nie znajduje oparcia w ww. przepisie. Wskazać też należy, że odszkodowanie przysługuje przy zaistnieniu przesłanek wskazanych w ust. 1 i 2 art. 116, a zatem musi wystąpić zwolnienie żołnierza ze służby, uchylenie tej decyzji przy jednoczesnym przyjęciu, że data zwolnienia z zawodowej służby wojskowej nie ulega zmianie i uznaniu, że zwolnienie żołnierza zawodowego nastąpiło w drodze wypowiedzenia stosunku służbowego zawodowej służby wojskowej przez właściwy organ (ust. 2 art. 116). W przedmiotowej sprawie przesłanka określona w ust. 2 art. 116 cyt. ustawy nie zaistniała, gdyż w przypadku skarżącego w następstwie uchylenia decyzji o zwolnieniu z zawodowej służby wojskowej przepis ten nie miał zastosowania. Uchylenie przez Ministra Obrony Narodowej decyzją nr [...] z dnia [...] marca 2006 r. decyzji Dyrektora Departamentu Kadr i Szkolnictwa Wojskowego MON nr [...] z dnia [...] lipca 2003 r. i umorzenie postępowanie pierwszej instancji zniosło stan prawny w zakresie skutków jakie wywołała decyzja o zwolnieniu go z zawodowej służby wojskowej. Zauważyć zaś należy, że rozkazem personalnym Dyrektora Departamentu Kadr i Szkolnictwa Wojskowego MON nr [...] (pkt [...]) z dnia [...] kwietnia 2006 r. skarżący z dniem [...] maja 2006 r. został wyznaczony na stanowisko służbowe [...] Delegatury [...] w [...]. Po uchyleniu decyzji z dnia [...] lipca 2003 r. podjęto więc działania mające na celu wyznaczenie żołnierza na inne stanowisko służbowe w Siłach Zbrojnych RP zgodnie z posiadanymi przez niego kwalifikacjami. Dopiero natomiast w wyniku ustalenia, że brak jest możliwości wyznaczenia skarżącego na inne stanowisko służbowe decyzją z dnia [...] września 2006 r. wypowiedziano mu stosunek służbowy zawodowej służby wojskowej. W związku z powyższym, uznać należy, że skarżący w dniu złożenia wniosku o przyznanie odszkodowania, określonego w art. 116 przedmiotowej ustawy, nie spełniał warunków, o których mowa w tym przepisie, tzn. nie był żołnierzem uprawnionym do otrzymania tego świadczenia. Przedmiotowe odszkodowanie przysługuje bowiem wyłącznie żołnierzom, w odniesieniu do których decyzje o zwolnieniu z zawodowej służby wojskowej uchylono lub stwierdzono ich nieważność po dniu [...] stycznia 2008 r. Skarżący do tej grupy żołnierzy nie należy. Nadto, odszkodowanie, o którym mowa w art. 116 ust. 3 przedmiotowej ustawy, przysługuje wyłącznie w przypadkach wymienionych w ust. 1 tego przepisu, tzn. gdy w sytuacji zmiany decyzji o zwolnieniu żołnierza z zawodowej służby wojskowej, nie będzie on mógł dalej pełnić służby. Tymczasem, w niniejszej sprawie, po uchyleniu decyzji o zwolnieniu ze służby wyznaczono skarżącego na inne stanowisko służbowe, istniała więc przynajmniej możliwość pełnienia przez niego dalszej służby. Prawidłowo organ wyjaśnił skarżącemu, że przepis art. 116 ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych nie wyklucza uprawnienia poszkodowanego bezprawnie wydaną decyzją do dochodzenia naprawienia szkody, w oparciu o zasady ogólne przewidziane art. 4171 § 2 w zw. z art. 417 § 1 Kodeksu cywilnego na drodze postępowania cywilnego przed sądem powszechnym. Zasadnie organ również wskazał, że roszczenie skarżącego o odszkodowanie na podstawie art. 153 § 1 K.p.a. w związku z art. 145 § 1 K.p.a. nie może być dochodzone w postępowaniu administracyjnym. Art. 153 K.p.a. został bowiem uchylony z dniem [...] września 2004 r. na mocy art. 2 pkt 1 ustawy z dnia 17 czerwca 2004 r. o zmianie ustawy - Kodeks cywilny oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. Nr 162, poz. 1692). Istotne jest również to, że w brzmieniu na datę [...] września 2004 r. przepis art. 153 K.p.a. stanowił, że stronie, która poniosła szkodę na skutek wydania decyzji z naruszeniem przepisu art. 145 § 1 K.p.a. albo uchylenia takiej decyzji w wyniku wznowienia postępowania, służy roszczenie o odszkodowanie w zakresie i na zasadach określonych w przepisach Kodeksu cywilnego. Dochodzenie takiego odszkodowania następuje w postępowaniu przed sądem powszechnym. Sąd nie stwierdził naruszenia pozostałych wskazanych w skardze przepisów prawa, jak również innych przepisów w niej niewskazanych, które miałyby wpływ na uchylenie lub stwierdzenie nieważności zaskarżonej decyzji. W ocenie Sądu, wbrew zarzutowi skarżącego, brak jest również podstaw, by w rozstrzygnięciu organu można było dopatrzeć się naruszenia konstytucyjnego prawa do odszkodowania za szkodę wyrządzoną przez niezgodne z prawem działanie organu władzy publicznej. Zgodzić się wypada w tym miejscu z organem, że odmowa przyznania odszkodowania na podstawie przepisu szczególnego, obowiązującego w stosunku do zdarzeń powstałych po dniu [...] stycznia 2008 r., nie pozbawia skarżącego prawa do dochodzenia odszkodowania na podstawie innych przepisów. Mając powyższe na uwadze, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2012., poz. 270 ze zm.), orzekł jak w sentencji.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 27.07.2026. · Źródło