II SA/Wa 1090/04

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Ewa Grochowska - Jung Sędzia WSA: Iwona Dąbrowska (spr.) Asesor WSA Joanna Kubę Protokolant Elwira Sipak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 6 grudnia 2004 r. sprawy ze skargi M.K. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] kwietnia 2004 r. nr [...] w przedmiocie zwrotu nienależnie pobranego zasiłku przedemerytalnego 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz utrzymaną nią w mocy decyzję organu pierwszej instancji 1. zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu w całości 2. zasądza na rzecz skarżącej od Wojewody [...] kwotę 36 (trzydzieści sześć) zł tytułem zwrotu kosztów przejazdu Pani M.K. zarejestrowała się w Powiatowym Urzędzie Pracy w O. w dniu [...] listopada 2001 r. i decyzją z dnia[...] grudnia 2001 r., wydaną na podstawie art. 37 j ust. 1 pkt 1 i ust. 2 ustawy z dnia 14 grudnia 1994 r. o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu (Dz.U. z 2001 r. Nr 6, poz. 56 ze zm.) przyznano skarżącej od dnia [...] grudnia 2001 r. zasiłek przedemerytalny. Starosta O., po wznowieniu postępowania w sprawie ustalenia prawa do zasiłku przedemerytalnego decyzją z dnia [...] czerwca 2003 r. uchylił swoją wcześniejszą decyzję z dnia [...] grudnia 2001 r., przyznającą skarżącej zasiłek przedemerytalny od dnia 1 grudnia 2001 r. i orzekł o odmowie przyznania tego zasiłku od dnia [...] grudnia 2001 r. W uzasadnieniu decyzji organ wskazał, że na podstawie pisma Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w O. z dnia [...] kwietnia 2003 r. ustalono, że skarżąca zgodnie z wyrokiem Sądu Okręgowego w W. nabyła prawo do renty z tytułu niezdolności do pracy za okres od dnia [...] grudnia 2000 r. do dnia [...] listopada 2001 r. Organ uznał, że skarżąca rejestrując się w dniu [...] listopada 2001 r. nie spełniała przesłanek bycia bezrobotnym bowiem przebywała w tym czasie na rencie z tytułu niezdolności do pracy. W wyniku odwołania skarżącej Wojewoda [...] decyzją z dnia [...] grudnia 2003 r. utrzymał decyzje w mocy. Decyzją z dnia [...] marca 2004 r., wydaną na podstawie art. 6 pkt 6 lit. c i art. 28 ust. 1, 2 i 3 ustawy z dnia 14 grudnia 1994 r. o zatrudnieniu przeciwdziałaniu bezrobociu (Dz.U. z 2003 r. Nr 58, poz. 514 ze zm.) Starosta O. orzekł o zwrocie przez skarżącą nienależnie pobranego zasiłku przedemerytalnego za okres od dnia [...] grudnia 2001 r. do dnia [...] marca 2003 r. w wysokości [...]zł. W uzasadnieniu decyzji organ wskazał, że skarżąca w momencie rejestracji w urzędzie pracy nie spełniała przepisów dotyczących osoby bezrobotnej. Bezrobotnym jest bowiem osoba, która nie nabyła prawa do emerytury lub renty z tytułu niezdolności do pracy, nie zatrudniona i nie wykonująca innej pracy zarobkowej, zdolna i gotowa do podjęcia zatrudnienia w pełnym wymiarze czasu pracy obowiązującego w danym zawodzie lub służbie, zarejestrowana w powiatowym urzędzie pracy właściwym dla miejsca zamieszkania. Skarżąca w momencie rejestracji pobierała rentę z tytułu niezdolności do pracy - ostatni dzień pobierania tego świadczenia był jednocześnie dniem rejestracji skarżącej w urzędzie zatrudnienia. Dlatego też organ uznał, że pobrany przez skarżącą zasiłek był świadczeniem nienależnym i podlegał zwrotowi. Od powyższej decyzji skarżąca odwołała się do Wojewody [...], który decyzją z dnia [...] kwietnia 2004 r. utrzymał decyzję w mocy. W jej uzasadnieniu wskazał, że nienależnym świadczeniem w rozumieniu art. 28 ust. 1 powołanej ustawy o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu jest świadczenie wypłacone mimo zaistnienia okoliczności powodujących ustanie prawa do jego pobierania oraz świadczenie wypłacone za okres, za który strona nabyła prawo do renty z tytułu niezdolności do pracy, jeżeli organ rentowy nie dokonał pomniejszenia. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego p. M. K. wniosła o uchylenie decyzji i zasądzenie kosztów postępowania zarzucając decyzji naruszenie art. 28 ust. 1 pkt 1 powołanej ustawy. W uzasadnieniu skargi podniosła, że o świadczeniu nienależnym można mówić w przypadku złej woli, której w jej przypadku nie było. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o oddalenie skargi i powołał argumenty zawarte w decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Sądy Administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem - art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. ustawy Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz. 1269). Skarga okazała się zasadna. Organy orzekające w sprawie zobowiązały skarżącą do zwrotu nienależnie pobranego świadczenia na podstawie art. 28 ust. 1, 2 i 3 powołanej ustawy o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu, nie precyzując, który z przypadków określonych w ust. 2 tego art. miał zastosowanie w sprawie. Wskazać należy, że materialnoprawną podstawą decyzji o zwrocie nienależnego świadczenia stanowi istotnie przepis art. 28 powołanej ustawy z dnia 14 grudnia 1994 r. o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu (Dz.U. z 2003 r. Nr 58, poz. 514). Jednakże dopiero ustęp 2 tego artykułu zawiera definicje 6 rodzajów nienależnych świadczeń. Każda z tych definicji ma charakter odrębny i samodzielny. O wyniku oceny legalności zaskarżonej decyzji przesądza zatem ustalenie czy stan faktyczny sprawy wypełnia hipotezę wskazanego w decyzji przepisu. Nie stanowi z pewnością samodzielnej podstawy obowiązku zwrotu nienależnego świadczenia samo uchylenie przez organ decyzji o przyznaniu świadczenia przedemerytalnego po wznowieniu postępowania. Ustawa o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu zawiera bowiem własną, odrębną i pełną regulację instytucji zwrotu nienależnie pobranego świadczenia. Organ zobowiązując skarżącą do zwrotu nienależnie pobranego świadczenia wskazał, że za nienależnie pobrane świadczenie uważa się m.in. świadczenie wypłacone mimo zaistnienia okoliczności powodujących ustanie prawa do jego pobierania oraz świadczenie wypłacone za okres, za który strona nabyła prawo do renty z tytułu niezdolności do pracy, jeżeli organ rentowy nie dokonał jego pomniejszenia. A zatem organ nie ustalił, które z przesłanek zawartych w art. 28 ust. 2 mają zastosowanie w sprawie i nie odniósł się do żadnej z nich. Dokonał on jedynie swoistej kompilacji przepisów łącząc ze sobą normy ustawy, zawarte w różnych punktach tego ustępu dla potrzeb stanu faktycznego sprawy. Zgodnie z art. 28 ust. 2 pkt 1 powołanej ustawy świadczeniem nienależnym jest świadczenie wypłacone pomimo zaistnienia okoliczności powodujących ustanie prawą do jego pobierania, jeżeli pobierający to świadczenie był pouczony o tych okolicznościach. A zatem z literalnego brzmienia tego przepisu wynika, że świadczenie jest wtedy nienależne, kiedy wypłacono je, mimo iż zaistniały okoliczności powodujące jego ustanie. Otóż wskazać należy, że w momencie wypłacania tych świadczeń - nie było wyroku Sądu Okręgowego w W., przyznającego skarżącej rentę z tytułu niezdolności do pracy w okresie od dnia [...] grudnia 2000 r. do dnia [...] listopada 2001 r. A zatem organ nie mógł stwierdzić, że w okresie wypłaty tego świadczenia zachodziły okoliczności powodujące, iż było ono świadczeniem nienależnym. Jeśli zaś chodzi o przesłanki z art. 28 ust. 2 pkt 3powołanej ustawy to zdaniem Sądu przepis ten również nie mógł mieć zastosowania w sprawie. Dotyczy on bowiem takiej sytuacji, gdy zasiłek przedemerytalny wypłacany był równocześnie z rentą z tytułu niezdolności do pracy, a organ rentowy nie dokonał jego pomniejszenia. Jak wynika z analizy akt sprawy, skarżącej przyznano rentę z tytułu niezdolności do pracy za okres od dnia [...] grudnia 2000 r. do dnia [...] listopada 2001 r., zasiłek zaś przedemerytalny skarżąca pobierała dopiero od dnia [...] grudnia 2001 r. Ponadto dodać należy, że zobowiązania finansowe nakładane na obywateli muszą wynikać wprost z normy prawnej przepisu powszechnie obowiązującego. Organ zatrudnienia, zobowiązując skarżącą do zwrotu nienależnie pobranego świadczenia nie wykazał w sposób nie budzący wątpliwości z czego wynikał ten obowiązek. Nie ulega zaś wątpliwości, że zobowiązania finansowe, nakładane na obywateli nie mogą być dorozumiane. Mając powyższe na uwadze Wojewódzki Sąd Administracyjny uznał skargę za zasadną i na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c powołanej ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1270 ze zm.) orzekł jak w sentencji. O wykonalności wyroku orzeczono na podstawie art. 152 powołanej ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. O kosztach orzeczono na podstawie art. 200 i 209 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. 5