II SA/Wa 1095/13

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Ewa Kwiecińska, Sędziowie WSA Olga Żurawska-Matusiak, Eugeniusz Wasilewski (spr.), , Protokolant specjalista Elwira Sipak, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 14 stycznia 2014 r. sprawy ze skargi K. F. na postanowienie Komendanta Głównego Straży Granicznej z dnia [...] marca 2013 r. nr [...] w przedmiocie odmowy udostępnienia kserokopii akt zakończonego postępowania dyscyplinarnego nr [...] - oddala skargę - Komendant Straży Granicznej postanowieniem nr [...] z dnia [..] marca 2013 r., wydanym na podstawie art. 73 § 2 oraz art. 74 ustawy – Kodeksu postępowania administracyjnego w zw. z § 42 rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 28 czerwca 2002 r. w sprawie przeprowadzania postępowania dyscyplinarnego wobec funkcjonariuszy Straży Granicznej (Dz. U. Nr 118, poz. 1015 ze zm.), po rozpatrzeniu zażalenia por. SG K. F. na postanowienie nr [...] Komendanta [...] Oddziału Straży Granicznej z dnia [...] stycznia 2013 r. w sprawie odmowy udostępnienia kserokopii akt zakończonego postępowania dyscyplinarnego nr [...], utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie. W uzasadnieniu postanowienia wskazano, iż w dniu [...] sierpnia 2012 r. por. SG K.F. skierował do Komendanta [....] Oddziału Straży Granicznej za pośrednictwem faxu wniosek o przesłanie na adres jego adwokata P.U. potwierdzonych za zgodność z oryginałem kserokopii całości akt zgromadzonych w toku postępowania dyscyplinarnego nr [...]. Z uwagi na fakt, że funkcjonariusz nie wykazał we wniosku ważnego interesu, pismem nr [...] z dnia [...] listopada 2012 r., został wezwany do uzupełnienia tego braku. Jednocześnie w piśmie zawarta była informacja, że nieuzupełnienie braku skutkować będzie pozostawieniem wniosku bez rozpoznania. Pismo zostało zwrócone do [...] Oddziału Straży Granicznej jako niedoręczone. W dniu [...] grudnia 2012 r. K. F. ponownie zwrócił się o przesłanie potwierdzonych za zgodność kserokopii całości akt postępowania dyscyplinarnego nr [...]. Komendant [...] Oddziału Straży Granicznej postanowieniem nr [...] z dnia [...] stycznia 2013 r. odmówił udostępnienie kserokopii akt zakończonego postępowania dyscyplinarnego nr [...]. Uzasadniając swoje rozstrzygnięcie organ I instancji wskazał, że z treści złożonego przez por. SG K. F. wniosku nie wynika jakoby została spełniona przesłanka przemawiająca za uzyskaniem potwierdzonych za zgodność z oryginałem kopii akt postępowania dyscyplinarnego nr [....] w postaci ważnego interesu. Na powyższe postanowienie K. F. złożył zażalenie do Komendanta Głównego Straży Granicznej, w którym wskazał, że ppłk SG J. P. umyślnie zwlekał z wydaniem wnioskowanych kopii akt postępowania dyscyplinarnego nr [...], powołując się przy tym na pismo nr [...] z dnia [...] marca 2012 r., w którym stwierdził, że nie może wysyłać swoich wniosków poprzez fax tylko poprzez np. urzędy pocztowe. Zdaniem funkcjonariusza jest to sprzeczne z art. 63 k.p.a. Ponadto podniósł, że nie posiada pisma nr [...] z dnia [...] listopada 2012 r. Niemniej jednak, czyniąc zadość Komendantowi [...] Oddziału Straży Granicznej, poinformował, że uwierzytelniona kserokopia akt postępowania dyscyplinarnego nr [...] jest niezbędna do dochodzenia praw jako strony przed sądami i prokuraturą, co pozwoli wykazać liczne nieprawidłowości popełnione m.in. przez prowadzącego postępowanie dyscyplinarne. Podnosząc powyższe K. F. wniósł o usunięcie z obiegu prawnego skarżonego postanowienia i spowodowanie wydania uwierzytelnionej kserokopii całości akt postępowania dyscyplinarnego nr [...]. Rozpatrując zażalenie organ odwoławczy podkreślił, że wniosek por. SG K.F. z dnia [...] grudnia 2012 r. dotyczy udostępnienia kserokopii akt postępowania dyscyplinarnego. W kwestii dostępu do akt postępowania dyscyplinarnego osoby, której ono dotyczy, zgodnie z § 17 ust. 1 pkt 3 rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 28 czerwca 2002 r. w sprawie przeprowadzania postępowania dyscyplinarnego wobec funkcjonariuszy Straży Granicznej (Dz. U. Nr 118, poz. 1015 ze zm.) w toku postępowania dyscyplinarnego obwiniony ma prawo do przeglądania akt i sporządzania z nich notatek. Powyższy akt normatywny nie reguluje zasad dostępu obwinionego do akt dyscyplinarnych po zakończeniu postępowania dyscyplinarnego. Zgodnie z § 42 cyt. rozporządzenia w sprawach nieuregulowanych rozporządzeniem stosuje się odpowiednio przepisy k.p.a. Na gruncie k.p.a. kwestia dostępu do akt postępowania administracyjnego uregulowana została w przepisie art. 73. W myśl art. 73 § 1 k.p.a. strona ma prawo wglądu w akta sprawy, sporządzania z nich notatek, kopii lub odpisów. Prawo to przysługuje również po zakończeniu postępowania. Czynności określone w § 1 są dokonywane w lokalu organu administracji publicznej w obecności pracownika tego organu (art. 73 § 1a k.p.a.). Strona może żądać uwierzytelnienia odpisów lub kopii akt sprawy lub wydania jej z akt sprawy uwierzytelnionych odpisów, o ile jest to uzasadnione ważnym interesem strony (art. 73 § 3 k.p.a.). Uwzględniając treść § 42 rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 28 czerwca 2002 r. w sprawie przeprowadzania postępowania dyscyplinarnego wobec funkcjonariuszy Straży Granicznej, stanowiącego o odpowiednim stosowaniu przepisów k.p.a., organ wskazał, że odpowiednie stosowanie określonych przepisów prawa nie oznacza stosowania ich wprost. Skoro w toku postępowania dyscyplinarnego funkcjonariusz ma prawo do przeglądania akt postępowania dyscyplinarnego oraz sporządzania z nich notatek, to tym samym należy przyjąć, że po zakończeniu postępowania dyscyplinarnego zakres uprawnień, o których mowa w art. 73 k.p.a., powinien odpowiadać zakresowi uprawnień przysługujących funkcjonariuszowi Straży Granicznej w toku postępowania dyscyplinarnego. W kontekście powyższego, mając na uwadze § 17 ust. 1 pkt 3 w związku z § 42 cyt. rozporządzenia, funkcjonariuszowi Straży Granicznej po zakończeniu postępowania dyscyplinarnego przysługuje prawo dostępu do akt tego postępowania, ale tylko w zakresie przeglądania akt i sporządzania z nich notatek. Zdaniem organu odwoławczego funkcjonariusz po zakończeniu postępowania dyscyplinarnego posiada uprawnienie porównywalne z uprawnieniem przysługującym obwinionemu w toku postępowania. Przenosząc powyższe rozważania na grunt omawianej sprawy organ odwoławczy stwierdził, że odmowa organu I instancji udostępnienia por. SG K. F. kserokopii akt zakończonego postępowania dyscyplinarnego nr [...] jest uzasadniona. Niemniej jednak organ I instancji zbyt szeroko zinterpretował kwestię związaną z odpowiednim stosowaniem przepisów k.p.a. w postępowaniu dyscyplinarnym w zakresie dostępu do akt postępowania dyscyplinarnego. W kontekście powyższego stwierdził, że organ I instancji miał podstawy do odmowy por. SG K. F. udostępnienia kserokopii akt zakończonego postępowania dyscyplinarnego nr [...]. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie K.F. zarzucił powyższemu postanowieniu błędne ustalenie stanu faktycznego poprzez przyjęcie, że przepisy rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 28 czerwca 2002 r. w sprawie przeprowadzania postępowania dyscyplinarnego wobec funkcjonariuszy Straży Granicznej mają wyższą wagę prawną, aniżeli przepisy ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego. Podnosząc powyższe zarzuty, skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia i zasądzenie kosztów postępowania. W uzasadnieniu skargi skarżący podniósł, iż od przeszło pół roku występuje do organów Straży Grancznej o udostępnienie kserokopii akt postępowania dyscyplinarnego, aby móc dochodzić swoich praw przed sądami i prokuraturą. W toku postępowania odmówiono mu i jego obrońcy wglądu do akt postępowania i nie udostępniono kserokopii tychże akt, czym pozbawiono prawa do obrony. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, wskazując, iż podnoszony przez skarżącego zarzut naruszenia przepisów rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 28 czerwca 2002 r. w sprawie przeprowadzania postępowania dyscyplinarnego wobec funkcjonariuszy Straży Granicznej oraz Kodeksu postępowania karnego, nie jest zasadny. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Oznacza to, iż wojewódzki sąd administracyjny kontroluje legalność rozstrzygnięcia zapadłego w postępowaniu administracyjnym z punktu widzenia jego zgodności z prawem materialnym i obowiązującymi przepisami prawa procesowego. Dokonując oceny zasadności skargi K. F. na postanowienie Komendanta Głównego Policji, Sąd doszedł do przekonania, że nie zawiera ona uzasadnionych podstaw. Tryb przeprowadzania postępowań dyscyplinarnych wobec funkcjonariuszy Straży Granicznej określa, na podstawie art. 136b ustawy o Straży Granicznej, rozporządzenie Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 28 czerwca 2002 r. w sprawie przeprowadzania postępowania dyscyplinarnego wobec funkcjonariuszy Straży Granicznej (Dz. U. Nr 118, poz. 1015, ze zm.). Wskazać należy, że uprawnienia, jakie przysługują obwinionemu w postępowaniu dyscyplinarnym, określone zostały w § 17 wskazanego rozporządzenia, który stanowi, iż w postępowaniu dyscyplinarnym obwiniony ma prawo do: (1) odmowy składania wyjaśnień, (2) zgłaszania wniosków dowodowych, (3) przeglądania akt postępowania dyscyplinarnego oraz sporządzania z nich notatek, (4) wnoszenia zażaleń na postanowienia, o których mowa w § 21 ust. 5, § 22 ust. 2, § 24 ust. 4 i § 39 ust. 5. Przeglądanie akt postępowania dyscyplinarnego jest jednym z podstawowych praw do obrony obwinionego. Z prawa tego obwiniony może korzystać w każdym stadium postępowania, w ramach realizacji swojego prawa do obrony i z poszanowaniem uprawnień innych uczestników postępowania w tym osób postępowanie takie prowadzących. Prawo przeglądania akt postępowania dyscyplinarnego jest szczególnie istotne dla prawidłowego realizowania prawa do obrony w fazie końcowej postępowania, przed zamknięciem etapu zgromadzenia dowodów i poprzedzającą fazę orzekania. To prawo zostało szczegółowo uregulowane w § 22 rozporządzenia jako prawo do zapoznania (zaznajomienia) się z aktami postępowania dyscyplinarnego. W przepisie tym zawarto także obowiązek stosownego pouczenia obwinionego (przez osobę prowadzącą postępowanie) o tym prawie i o możliwości złożenia wniosku o uzupełnienie przez obwinionego postępowania o wskazane dowody. Z akt postępowania dyscyplinarnego nr [...] wynika, iż pismem z dnia [...] lipca 2012 r. działający w imieniu obwinionego K. F. adwokat – P.U. zwrócił się do Komendanta [...] Oddziału Straży Granicznej o wyznaczenie terminu zaznajomienia się z aktami. W odpowiedzi na pismo organ przekazał drogą mailową informację, że prośba dotycząca zapoznania się z aktami może być zrealizowana we wskazanym w piśmie terminie, tj. 9 lipca 2012 r., w godzinach pracy urzędu. Zdaniem Sądu, organ prawidłowo przyjął, że zarówno przepisy ustawy o Straży Granicznej, jak i rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji w sprawie przeprowadzania postępowania dyscyplinarnego wobec funkcjonariuszy Straży Granicznej stanowią o możliwości przeglądania akt postępowania dyscyplinarnego oraz sporządzania z nich notatek przez obwinionego i jego obrońcę. Przepisy te kompleksowo regulują prawa obwinionego i jego obrońcy w toku postępowania dyscyplinarnego, w szczególności uprawnienia te enumeratywnie wymienia § 17 rozporządzenia i z tego względu brak jest podstaw do rozszerzenia tego katalogu poprzez § 42 nakazujący w sprawach nieuregulowanych rozporządzeniem odpowiednio stosować przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego. Zgodnie bowiem z § 42 rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 28 czerwca 2002 r. w sprawie prowadzenia postępowania dyscyplinarnego wobec funkcjonariuszy Straży Granicznej przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego mają zastosowanie w postępowaniu dyscyplinarnym tylko w zakresie nieuregulowanym przepisami tego rozporządzenia. Sąd w pełni podziela stanowisko organu, że § 17 cytowanego rozporządzenia jest katalogiem zamkniętym, szczegółowo regulującym kwestie związane z przeglądaniem akt postępowania dyscyplinarnego i sporządzaniem z nich notatek i powyższy katalog nie podlega rozszerzeniu w oparciu o dyspozycję § 42 nakazującym w sprawach nieuregulowanych rozporządzeniem odpowiednio stosować przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego (por. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wlkp. z dnia 16 października 2013 r., sygn. akt II SA/Go 731/13). Mając na uwadze powyższe Sąd uznał, że zaskarżone postanowienie nie narusza prawa, natomiast argumentacja skargi nie zasługuje na uwzględnienie, dlatego też zgodnie z art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.) orzekł, jak w wyroku.