II SA/Wa 1100/08

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Stanisław Marek Pietras, Sędziowie WSA Iwona Dąbrowska (spr.), Bronisław Szydło, Protokolant Marek Kozłowski, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 10 grudnia 2008 r. sprawy ze skargi R. O. na orzeczenie Komendanta Głównego Policji z dnia [...] maja 2008 r. nr [...] w przedmiocie odmowy uchylenia orzeczenia – oddala skargę – Komendant Wojewódzki Policji [...] orzeczeniem z [...] stycznia 2006 r. nr [...] utrzymał w mocy orzeczenie Komendanta Miejskiego Policji w S. z [...] października 2005 r., którym uznał [...] R. O. winnym popełnienia zarzucanych mu przewinień dyscyplinarnych i wymierzył karę dyscyplinarną nagany. Wnioskiem z 21 marca 2007 r. skierowanym do Komendanta Wojewódzkiego Policji [...] R. O. zwrócił się o wznowienie postępowania dyscyplinarnego, zakończonego prawomocnym orzeczeniem nr [...] z [...] stycznia 2006 r. Jako przesłankę uzasadniającą wznowienie postępowania wskazał wyrok Trybunału Konstytucyjnego z 19 marca 2007 r. w sprawie o sygn. K 47/05, którym orzekł o niezgodności art. 135 f ust. 1 punkt 4 ustawy z 6 kwietnia 1990 r. o Policji z art. 42 ust. 2 Konstytucji w związku z art. 31 ust. 3 Konstytucji RP w zakresie, w jakim przepis ten ograniczał jego prawo do faktycznej i profesjonalnej obrony. R. O. wskazał ponadto, że przepis art. 135 f ust. 1 punkt 4 ustawy z 6 kwietnia 1990 r. o Policji dyskryminował go jako obywatela. Postanowieniem z [...] kwietnia 2007 r. Komendant Wojewódzki Policji [...] odmówił wznowienia postępowania dyscyplinarnego. W efekcie złożonego zażalenia, Komendant Główny Policji postanowieniem z [...] czerwca 2007 r. nr [...] uchylił zaskarżone postanowienie i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia. W jego wyniku, postanowieniem z [...] września 2007 r. Komendant Wojewódzki Policji [...], na podstawie art. 135 r ust. 2 i 6 powołanej ustawy o Policji, wznowił postępowanie dyscyplinarne zakończone prawomocnym orzeczeniem nr [...] z [...] stycznia 2006 r. Postępowanie w sprawie zostało następnie zawieszone postanowieniem z [...] września 2007 r., z uwagi na toczące się przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Warszawie postępowanie, ze skargi R. O. na wydane wcześniej orzeczenie odmawiające wznowienia postępowania dyscyplinarnego. 16 listopada 2007 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wydał wyrok o sygnaturze akt II SA/Wa 1261/7, którym oddalił skargę R. O. Po uprawomocnieniu się powyższego orzeczenia Komendant Wojewódzki Policji [...] odwiesił zawieszone postępowanie i orzeczeniem z [...] kwietnia 2008 r. nr [...], wydanym na podstawie art. 135 s ust. 1 punkt 3 ustawy z 6 kwietnia 1990 r. o Policji odmówił uchylenia orzeczenia z [...] stycznia 2006 r. nr [...] W uzasadnieniu tego orzeczenia, powołując się na art. 135 r ust. 2 powołanej ustawy o Policji organ wskazał, że postępowanie dyscyplinarne wznawia się na wniosek ukaranego lub obwinionego, albo w przypadku jego śmierci na wniosek członka rodziny uprawnionego do renty rodzinnej, jeżeli w wyniku orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego stracił moc lub uległ zmianie przepis prawny, będący podstawą wydania orzeczenia dyscyplinarnego. Organ wskazał również, że w Dzienniku Ustaw nr 57 z 2 kwietnia 2007 r. pod pozycją 390 opublikowano wyrok Trybunału Konstytucyjnego z 19 marca 2007 r., sygnatura akt K 47/05, w którym orzeczono o niezgodności art. 135 f ust. 1 pkt. 4 ustawy o Policji z art. 42 ust. 2 w związku z art. 31 ust. 3 Konstytucji RP. Artykuł 135 f ust. 1 pkt. 4 ustawy o Policji stanowił, że w toku postępowania dyscyplinarnego obwiniony ma prawo do ustanowienia obrońcy spośród policjantów. Organ podał, że skarżący w toku postępowania dyscyplinarnego ustanowił obrońcę spośród policjantów, a we wniosku o wznowienie postępowania nie wykazał, aby obrońca ten był niewystarczający oraz w jaki sposób ustanowienie profesjonalnego obrońcy poprawiłoby jego sytuację w postępowaniu. Ponadto podał, że brak ustanowienia profesjonalnego obrońcy w postępowaniu nie wykluczał możliwości korzystania z jego porad poza postępowaniem dyscyplinarnym. Niepowołanie profesjonalnego obrońcy nie miało więc, w ocenie organu, wpływu na treść orzeczenia dyscyplinarnego. Orzeczenie to było prawidłowe, co potwierdził wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego [...] z 19 lipca 2006 r. sygnatura akt [...], oddalający skargę R. O. na orzeczenie dyscyplinarne Komendanta Wojewódzkiego Policji [...] nr [...] z [...] stycznia 2006 r., utrzymujące w mocy orzeczenie dyscyplinarne Komendanta Miejskiego Policji w S. nr [...] z [...] października 2005 r. Organ wyjaśnił ponadto, że art. 135 f ust. 1 punkt 4 powołanej ustawy o Policji, który zakwestionował Trybunał Konstytucyjny, nie był podstawą wydania orzeczenia dyscyplinarnego, lecz regulował jedynie funkcjonowanie w postępowaniu dyscyplinarnym obrońcy. W odwołaniu od orzeczenia z [...] kwietnia 2008 r. R. O. zarzucił organowi podważanie przez niego wyroku Trybunału Konstytucyjnego oraz postępowanie niezgodne z art. 42 ust. 2 i art. 8 ust. 2 Konstytucji RP poprzez niezapewnienie przez przełożonego udziału we wznowionym postępowaniu dyscyplinarnym obrońcy z urzędu oraz nieprzeprowadzenie z udziałem obrońcy wszystkich czynności dowodowych, które zostały przeprowadzone w postępowaniu dyscyplinarnym. Orzeczeniem z [...] maja 2008 r. nr [...] Komendant Główny Policji utrzymał w mocy orzeczenie nr [...] z [...] kwietnia 2008 r. i wskazał, że ze względu na trwałość zapadłych rozstrzygnięć nadzwyczajny tryb jakim jest wznowienie postępowania dyscyplinarnego możliwy jest tylko w ściśle określonych przypadkach, wymienionych w art. 135 r ust. 1 i 2 powołanej ustawy o Policji. Stwierdzenie braku wymienionych w ustawie przesłanek, uniemożliwia modyfikację zapadłego rozstrzygnięcia w jakimkolwiek zakresie. Ponadto Komendant Główny Policji oprócz argumentów już powołanych przez organ pierwszej instancji dodał, że R. O. nie wykazał, w jaki sposób profesjonalny obrońca mógłby wpłynąć na bieg i w konsekwencji na efekt postępowania dyscyplinarnego. Odnosząc się zaś do postulowanego przez R. O. powtórzenia wszystkich czynności dowodowych w postępowaniu wskazał, że nie zezwala na to art. 135 s ust. 1 powołanej ustawy o Policji, który ogranicza przeprowadzenie czynności dowodowych we wznowionym postępowaniu dyscyplinarnym wyłącznie do przyczyn wznowienia. Powoływaną zaś przez R. O. przyczyną wznowienia postępowania był wyrok Trybunału Konstytucyjnego i dlatego w ramach czynności dowodowych, zdaniem organu winien on jedynie zbadać czy orzeczenie takie istotnie zapadło i w jaki sposób usunięcie z obrotu prawnego niekonstytucyjnego przepisu mogło wpłynąć na zawarte w orzeczeniu rozstrzygnięcie. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie R. O. zarzucił organowi naruszenie prawa materialnego poprzez błędną wykładnie art. 132 ust. 3 pkt 1 powołanej ustawy o Policji, polegające na przyjęciu, że wydawane policjantom polecenia służbowe wiążą ich także po służbie. Zarzucił organowi ponadto, podobnie jak w odwołaniu od orzeczenia nr [...] z [...] kwietnia 2008 r. naruszenie prawa materialnego poprzez nieuwzględnienie, względnie błędną interpretację treści wyroku Trybunału Konstytucyjnego z 19 marca 2007 r. Zarzucił też wykorzystywanie procedury dyscyplinarnej do innych celów niż została ustanowiona. Uzasadniając skargę R. O. odniósł się bezpośrednio do samej sprawy, która była przedmiotem postępowania dyscyplinarnego i wskazał, że zachowanie policjanta po służbie nie podlega odpowiedzialności dyscyplinarnej. Wskazał ponadto, że zarówno organy Policji jaki i Wojewódzki Sąd Administracyjny błądzą i nie respektują treści postanowienia Trybunału Konstytucyjnego. R. O. wniósł o uchylenie zaskarżonego orzeczenia oraz orzeczenia organu pierwszej instancji, a także o uchylenie orzeczenia dyscyplinarnego pierwszej i drugiej instancji, które było przedmiotem wznowienia postępowania. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie i powtórzył swoje stanowisko w sprawie. Organ zauważył, że przepisy ustawy o Policji, na podstawie których wydano orzeczenie dyscyplinarne, nie zostały zakwestionowane przez Trybunał Konstytucyjny. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Badając legalność zaskarżonej decyzji stwierdzić należy, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Na wstępie rozważań wskazać należy, że skarżący wnosząc o wznowienie postępowania dyscyplinarnego, zakończonego orzeczeniem Komendanta Wojewódzkiego Policji [...] nr [...] z [...] stycznia 2006 r. jako podstawę do jego wznowienia powołał wyrok Trybunału Konstytucyjnego z 19 marca 2007 r. o sygnaturze akt K 47/05, mocą którego art. 135 f ust. 1 pkt 4 ustawy o Policji został uznany za niezgodny z art. 42 ust. 2 w zw. z art. 31 ust. 3 Konstytucji RP. Zgodnie z tak sformułowanym wnioskiem organ wszczął postępowanie na podstawie 135 r ust. 2 ustawy z 6 kwietnia 1990 r. o Policji (Dz. U. z 2007 r. Nr 43, poz. 277 ze zm.). Zgodnie z tym przepisem postępowanie dyscyplinarne wznawia się na wniosek ukaranego lub obwinionego, albo w przypadku jego śmierci na wniosek członka rodziny uprawnionego do renty rodzinnej), jeżeli w wyniku orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego stracił moc lub uległ zmianie przepis prawny będący podstawą wydania orzeczenia dyscyplinarnego. Wniosek o wznowienie składa się w terminie miesiąca od dnia wejścia w życie orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego (ust. 3 art. 135 r). Po wznowieniu postępowania organ przeprowadzi czynności dowodowe ograniczone do przyczyn wznowienia (art. 135 s ustawy Policji). Przypomnieć należy, że podstawą wydanego w sprawie orzeczenia dyscyplinarnego, którym to orzeczeniem ukarano R. O. karą nagany był art. 132 ust. 1 ustawy o Policji w związku z § 14 i 15 załącznika do zarządzenia nr 805 Komendanta Głównego Policji z 31 grudnia 2003 r. (Dziennik Urzędowy Komendy Głównej Policji nr 1, poz.3) – Zasady etyki zawodowej policjanta, oraz pkt. 1 Regulaminu ogólnego i musztry Policji Zarządzenia nr 11/98 Komendanta Głównego Policji z 20 maja 1998 r. w sprawie wprowadzenia do użytku służbowego w Policji Regulaminu ogólnego i musztry Policji. Przepis zaś, który uznany został przez Trybunał Konstytucyjny za niezgodny z Konstytucją RP t. j. art. 135 f ust. 1 pkt 4 ustawy o Policji nie stanowił podstawy orzeczenia dyscyplinarnego, a był jedynie jednym z wielu przepisów o charakterze procesowym. Nie zaszła więc sytuacja opisana w art. 135 r ust. 2 powołanej ustawy o Policji, to jest w wyniku tego orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego nie stracił mocy żaden przepis stanowiący podstawę wydania orzeczenia dyscyplinarnego o wymierzeniu skarżącemu kary nagany. Prawidłowo zatem organ odmówił uchylenia, w wyniku wznowienia postępowania orzeczenia dyscyplinarnego w oparciu o wskazany wyżej przepis. Ponadto wskazać należy, że stwierdzenie niekonstytucyjności przepisu art. 135 f ust. 1 pkt. 4 ustawy o Policji nie oznacza, że wszelkie zapadłe wcześniej orzeczenia dyscyplinarne, które zapadły przed wejściem wyroku Trybunału Konstytucyjnego, przed wydaniem, których obwinieni funkcjonariusze nie korzystali z prawa do ustanowienia profesjonalnego pełnomocnika ze względu na treść art. 135 f ust. 1 pkt 4 ustawy o Policji, były wydawane z naruszeniem prawa w stopniu uzasadniającym ich wyeliminowanie z obrotu. Byłoby to uzasadnione tylko w przypadku, jeżeli obwiniony wykazałby, że ze względu na ograniczenie wynikające z niekonstytucyjności przepisu nie brał w ogóle udziału w postępowaniu. Pogląd taki wyraził Naczelny Sąd Administracyjny, oddalając skargę kasacyjną w sprawie o sygnaturze akt I OSK 1160/07 z 2 lipca 2007 r. W rozpoznawanej zaś sprawie skarżący nie wskazał w jaki sposób niekonstytucyjne wyłączenie możliwości ustanowienia w sprawie adwokata lub radcy prawnego mogło wpłynąć na ograniczenie możliwości jego działania w postępowaniu dyscyplinarnym. Wskazać ponadto należy, że skarżący w postępowaniu dyscyplinarnym ustanowił obrońcę i nie odwołał go do końca postępowania, a ponadto udział obrońcy w postępowaniu nie wykluczał osobistego udziału w nim obwinionego. Jako obwiniony został on bowiem pouczony o przysługujących mu uprawnieniach i analiza akt sprawy nie potwierdziła, aby organ ograniczał skarżącego w korzystaniu z tych uprawnień. Nie wskazywał tego również sam skarżący w swoim wniosku o wznowienie postępowania. A zatem stwierdzić należy, że skarżący miał zagwarantowane wszystkie uprawnienia procesowe, a brak możliwości ustanowienia pełnomocnika profesjonalisty nie miało wpływu na treść orzeczenia. Zgodzić się należy ze stanowiskiem organu, że skarżący nie wykazał w jaki sposób profesjonalna obrona mogłaby wpłynąć na bieg i w konsekwencji na efekt postępowania. Twierdził jedynie, że w świetle wyroku Trybunału Konstytucyjnego obowiązkiem przełożonego dyscyplinarnego było powtórzenie wszystkich czynności dowodowych w postępowaniu, po dopuszczeniu do udziału obrońcy. Na takie zaś działanie nie zezwala art. 135 s ust. 1 powołanej ustawy o Policji, zgodnie z którym po wznowieniu postępowania przeprowadza się postępowanie ograniczone do przyczyn wznowienia. Realizując postulat z art. 135 s ust. 1 powołanej ustawy o Policji organ ustalił, że wskazany przez skarżącego wyrok Trybunału Konstytucyjnego istotnie zapadł, jednakże uznany za niekonstytucyjny przepis ustawy nie stanowił podstawy prawnej wydanego orzeczenia dyscyplinarnego i nie miał on bezpośredniego wpływu na wydane rozstrzygnięcie. Nie było zatem obowiązku, a nawet potrzeby powtarzania wszystkich czynności dowodowych przeprowadzonych w postępowaniu dyscyplinarnym. Nie jest też zasadny zarzut skarżącego co do kwestionowania przez organ wyroku Trybunału Konstytucyjnego, gdyż na żadnym etapie wznowionego postępowania organ nie kwestionował tego wyroku, a argumenty strony skarżącej sprowadzają się w przeważającym zakresie do powtórzenia argumentacji zawartej w tym wyroku. Odnosząc się zaś do pozostałych zarzutów skarżącego, w tym do naruszenia przez organ prawa materialnego, polegającego na błędnej wykładni art. 132 ust. 3 pkt 1 powołanej ustawy o Policji, to wskazać należy, że zarzuty te nie mogły być przedmiotem badania Sądu bowiem sprawa toczyła się w trybie wznowienia postępowania dyscyplinarnego, a ponadto prawomocnym orzeczeniem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego [...] z 19 lipca 2006 r. o sygnaturze akt [...] oddalano skargę na orzeczenie Komendanta Wojewódzkiego Policji [...], w którym badano prawidłowość decyzji o ukaraniu skarżącego karą nagany. A zatem skoro kontrola legalności zaskarżonego orzeczenia nie wykazała, że zostało ono wydane z naruszeniem przepisów stanowiących jego podstawę prawną dlatego, na podstawie art. 151 w związku z art. 132 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), orzekł jak w sentencji.