II SA/Wa 1101/09

WyrokWSA w Warszawie2009-11-12

Skład orzekający: Janusz Walawski, Eugeniusz Wasilewski, Andrzej Kołodziej

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy odmowa przyznania świadczenia specjalnego na podstawie art. 82 ust. 1 ustawy o emeryturach i rentach z FUS, przy uznaniowym charakterze tego świadczenia, może być uznana za dowolną, jeśli organ administracji prawidłowo ustalił stan faktyczny i nie przekroczył granic uznania administracyjnego?
Ratio decidendi
Decyzja Prezesa Rady Ministrów wydana na podstawie art. 82 ust. 1 ustawy o emeryturach i rentach z FUS ma charakter uznaniowy, co oznacza, że sądowa kontrola takiej decyzji jest ograniczona do badania, czy nie nosi ona cech dowolności. Jeśli organ zebrał materiał dowodowy, prawidłowo ustalił stan faktyczny, a jego rozstrzygnięcie nie wykazuje cech dowolności, mimo że skarżący uważa swoją sytuację za trudną i zasługującą na świadczenie, sąd nie może uchylić decyzji odmawiającej przyznania świadczenia.
Stan faktyczny
Skarżący S. K. złożył skargę na decyzję Prezesa Rady Ministrów utrzymującą w mocy decyzję o odmowie przyznania mu świadczenia specjalnego (renty specjalnej). Organ odmówił przyznania świadczenia, uznając, że skarżący nie wykazał wybitnych zasług dla kraju ani rażąco niesprawiedliwej sytuacji bytowej, a jego osiągnięcia mają charakter lokalny. Skarżący podniósł, że jego dokumentacja potwierdza zasługi, jest chory i otrzymuje niską emeryturę. Sąd oddalił skargę.
Rozstrzygnięcie
Oddala skargę.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA - Janusz Walawski (spr.) Sędziowie WSA - Eugeniusz Wasilewski - Andrzej Kołodziej Protokolant - Maria Zawada po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 12 listopada 2009 r. sprawy ze skargi S. K. na decyzję Prezesa Rady Ministrów z dnia [...] maja 2009 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania świadczenia specjalnego - oddala skargę - Prezes Rady Ministrów, działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 z późn. zm.), w dniu [...] maja 2009 r. wydał decyzję nr [...], którą utrzymał w mocy swoją decyzję z dnia [...] kwietnia 2009 r. nr [...] o odmowie przyznania S. K. renty specjalnej. Decyzja o odmowie przyznania wnioskodawcy przedmiotowego świadczenia została wydana na podstawie art. 82 ust. 1 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (Dz. U. z 2004 r. Nr 39, poz. 353 z późn. zm.). W ocenie organu, z zebranego w sprawie materiału dowodowego nie wynika, że S. K. spełnia warunki uzasadniające przyznanie wnioskowanego świadczenia. Nie przedstawił on bowiem żadnych dowodów pozwalających na uznanie, że jego działalność polityczna, naukowa, społeczna, czy gospodarcza przyczyniła się do rozwoju kraju, a sytuacja bytowa, w jakiej się obecnie znajduje, jest rażąco niesprawiedliwa w odniesieniu do tych dokonań. Ponadto organ wyjaśnił, iż trudnych przeżyć wnioskodawcy i jego rodziny z okresu wojny, nie można uznać za szczególną okoliczność. Za taką okoliczność nie można uznać również jego działalności społecznej, faktu pełnienia wzorowo służby wojskowej, czy sumiennego wykonywania obowiązków, jako pracownika. Także niska kwota otrzymywanej emerytury nie jest okolicznością szczególną, w rozumieniu art. 82 ust. 1 ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych. Decyzja Prezesa Rady Ministrów z dnia [...] maja 2009 r. stała się przedmiotem skargi wniesionej przez S. K. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie. W skardze stwierdził on, iż nie zgadza się z odmową przyznania przedmiotowego świadczenia. Jego zdaniem, przekazana przez niego dokumentacja dobitnie potwierdza jego bezinteresowne zasługi na rzecz kraju i regionu, na przestrzeni wielu lat aktywności, którą kontynuuje po dzień dzisiejszy. Skarżący podał również, że jest osobą chorą i otrzymuje niskie świadczenie emerytalne. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie i podtrzymał stanowisko zaprezentowane w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Prezes Rady Ministrów, odmawiając skarżącemu przyznania wnioskowanego świadczenia, wydał decyzję na podstawie art. 82 ust. 1 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (Dz. U. z 2009 r. Nr 153, poz. 1227). Zgodnie z art. 82 ust. 1 powołanej ustawy, Prezes Rady Ministrów w szczególnie uzasadnionych wypadkach może przyznać emeryturę lub rentę na warunkach i w wysokości innej niż określone w ustawie. Z użytego w tym przepisie sformułowania "może przyznać" wynika, że podejmowane na tej podstawie decyzje mają charakter uznaniowy. Oznacza to, że organ posiada swobodę działania i możliwość wyboru określonego sposobu załatwienia sprawy. Sądowa kontrola tego rodzaju decyzji jest ograniczona. Nie obejmuje ona bowiem celowości zaskarżonej decyzji. Sąd może zatem badać jedynie, czy decyzja nie nosi cech dowolności, a więc czy organ rozstrzygający zebrał cały materiał dowodowy i dokonał wyboru określonego sposobu załatwienia sprawy po wszechstronnym i dogłębnym rozważeniu jej wszystkich okoliczności faktycznych. Przytoczony przepis nie określa przesłanek, jakie decydują o tym, iż konkretna sytuacja jest "uzasadnionym przypadkiem". Ustawodawca nie określił w nim żadnych kryteriów, których spełnienie uzasadniałoby przyznanie świadczenia, określonego w tym przepisie. Ocenę, czy dane okoliczności są "uzasadnionym przypadkiem", czy też nie, ustawodawca pozostawił Prezesowi Rady Ministrów. Organ, wydając decyzję administracyjną na podstawie art. 82 ust. 1 przedmiotowej ustawy, jest związany rygorami procedury administracyjnej. Obowiązek ten wynika z art. 124 ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych, który stanowi, że w postępowaniu w sprawach o świadczenia określone w ustawie stosuje się przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego, chyba że niniejsza ustawa stanowi inaczej. Zgodnie z tym przepisem, Prezes Rady Ministrów ma obowiązek przestrzegać zasady dochodzenia do prawdy materialnej (art. 7 k.p.a.), a więc podejmować wszelkie kroki niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego. Jest zobowiązany do należytego i wyczerpującego informowania strony o okolicznościach faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie jej praw i obowiązków, będących przedmiotem postępowania administracyjnego (art. 9 k.p.a.). Musi wreszcie w sposób wyczerpujący zebrać, rozpatrzyć i ocenić cały materiał dowodowy (art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a.) oraz uzasadnić swoje rozstrzygnięcie według wymagań, określonych w art. 107 § 3 k.p.a. Należy stwierdzić, że w niniejszej sprawie Prezes Rady Ministrów przestrzegał wszystkich tych reguł procesowych, czego dowodem jest zebrany w sprawie materiał dowodowy i uzasadnienie zaskarżonej decyzji, w którym przedstawiono wszystkie okoliczności faktyczne w sprawie. Na podstawie tak ustalonego stanu faktycznego Prezes Rady Ministrów odmówił skarżącemu przyznania wnioskowanego świadczenia. Zdaniem Sądu, wobec powyższego, zaskarżonej decyzji nie można przypisać przekroczenia granic uznania administracyjnego. W rozpoznawanej sprawie Prezes Rady Ministrów prawidłowo ustalił, że sytuacja bytowa skarżącego jest trudna. Organ również prawidłowo ustalił, że skarżący nie legitymuje się żadnymi wybitnymi zasługami w jakiejkolwiek dziedzinie, mającej znaczenie dla kraju. Osiągnięcia skarżącego, jak trafnie uznał organ, mają charakter lokalny. Fakt, że skarżący otrzymuje – w jego ocenie – niezadawalające co do wysokości świadczenie emerytalne, nie może być uznany za okoliczność uzasadniającą przyznanie mu wnioskowanego świadczenia. Sąd uznał więc, że Prezes Rady Ministrów należycie wykazał, że w niniejszej sprawie nie zostały przez skarżącego spełnione przesłanki, o których mowa w art. 82 ust. 1 ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych, co uzasadniało odmowę przyznania skarżącemu świadczenia specjalnego. Z tych względów Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 151 w związku z art. 132 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm.), orzekł, jak w sentencji.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 29.07.2026. · Źródło