II SA/Wa 1101/13

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie - Wojciech Wiktorowski po rozpoznaniu w dniu 15 listopada 2013 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku A.W. z dnia 2 września 2013 r. o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi A.W. na decyzję Rektora Uniwersytetu [...] w W. z dnia [...] kwietnia 2013 r. nr [...] w przedmiocie odmowy zwolnienia z obowiązku złożenia egzaminu z przedmiotu oraz zastąpienia przedmiotu zajęciami w formie konwersatorium postanawia: odmówić przyznania prawa pomocy Wnioskiem z dnia 2 września 2013 r. A.W. wystąpił o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych. W treści formularza wniosku skarżący oświadczył, że źródłem jego utrzymania w gospodarstwie domowym, które prowadzi wspólnie z rodzicami są przyznane im świadczenia rentowe w wysokości 1.100 i 825 zł brutto. Skarżący podał również, że rodzina posiada majątek w postaci domu o pow. 80 m2 oraz zgromadzonych zasobów pieniężnych w wysokości 10.000 zł. Dodatkowo podniósł, że jest zobowiązany do spłaty kredytu studenckiego w wysokości 18.000 zł. Do wniosku skarżący nie załączył jakichkolwiek dokumentów źródłowych potwierdzających informacje zamieszczone we wniosku. Z tego powodu, w piśmie z dnia 19 września 2013 r., skarżący został wezwany do przedstawienia, w terminie 14 dni, dokumentów źródłowych poświadczających dochody oraz możliwości płatnicze, tj.: wyciągów i wykazów z posiadanych przez skarżącego i jego rodzinę rachunków bankowych z okresu ostatnich trzech miesięcy, zaświadczeń potwierdzających wysokość przyznanych rodzicom świadczeń rentowych za okres ostatnich trzech miesięcy, dokumentów potwierdzających wysokość miesięcznych wydatków w gospodarstwie domowym za okres ostatnich trzech miesięcy, a także dokumentu wskazującego na aktualna wysokość pozostałego do spłaty kredytu studenckiego oraz terminu spłaty i wysokości poszczególnych rat kredytu. Wezwanie zostało doręczone skarżącemu w dniu 26 września 2013 r. Skarżący powyższego wezwania do dnia dzisiejszego nie wykonał. Rozpoznając wniosek o przyznanie prawa pomocy, w pierwszej kolejności należy zaznaczyć, że generalną zasadą postępowania sądowego jest ponoszenie kosztów związanych z udziałem w tym postępowaniu. Toteż każda osoba wszczynająca postępowanie powinna liczyć się z koniecznością poniesienia na ten cel wydatków. Wyjątek zaś od tej zasady ustawodawca przewidział w rozdziale 3 działu V ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.; dalej powoływana jako P.p.s.a.) zatytułowanym "Zwolnienie od kosztów sądowych"- a zwłaszcza w przepisach regulujących instytucję prawa pomocy (art. 243 – 263 P.p.s.a.). I tak, w myśl art. 246 § 1 P.p.s.a., prawo pomocy przysługuje osobie fizycznej w zakresie całkowitym - gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania, natomiast w zakresie częściowym – gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Użyte przez ustawodawcę sformułowanie "osoba ta wykaże" oznacza zatem, że to na wnioskodawcy, czyli osobie ubiegającej się o przyznanie prawa pomocy spoczywa obowiązek podania tych danych (w postaci oświadczeń oraz dokumentów źródłowych), które w sposób wystarczający i niebudzący wątpliwości pozwolą na ustalenie jego stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego. Co więcej, obowiązek ten w sposób jednoznaczny ustawodawca sprecyzował w art. 255 P.p.s.a. otwierając sądom administracyjnym możliwość żądania od wnioskodawców uzupełnienia niewystarczającego lub budzącego wątpliwości oświadczenia zawartego we wniosku o przyznanie prawa pomocy i nakładając na wnioskodawców obowiązek wykonania tych wezwań ("strona jest obowiązana na wezwanie (...)"). Jednocześnie należy zauważyć, że rozpoznając wniosek o przyznanie prawa pomocy nie bada się sytuacji majątkowej wnioskodawcy tylko w granicach jego zdolności zarobkowych, czy możliwości płatniczych, lecz dokonuje się tej oceny na tle sytuacji majątkowej w gospodarstwie domowym skarżącego, czyli bierze się też pod uwagę sytuację majątkową i możliwości płatnicze wszystkich osób pozostających wraz ze skarżącym we wspólnym gospodarstwie domowym. Natomiast to skarżący w składanym formularzu wniosku ma obowiązek zamieścić tego rodzaju dane w takim, szerokim zakresie lub uzupełnić je w przypadku, gdy są one niewystarczające lub budzą wątpliwości. Ustawodawca dał temu wyraz w treści art. 252 § 1 P.p.s.a. stwierdzając, że wniosek o przyznanie prawa pomocy powinien zawierać oświadczenie strony obejmujące dokładne dane o stanie majątkowym i dochodach oraz stanie rodzinnym. W niniejszej sprawie skarżący nie uzupełnił niewystarczających danych zamieszczonych we wniosku o przyznanie prawa pomocy. Skarżący nie uczynił bowiem zadość doręczonemu wezwaniu z dnia 19 wrzesnia 2013 r. i nie wykazał sytuacji majątkowej w prowadzonym gospodarstwie domowym, tj. nie usunął budzącego wątpliwości oświadczenia co do aktualnej sytuacji majątkowej. Otóż, to właśnie będące przedmiotem wezwania dokumenty potwierdzające wysokość miesięcznych wydatków w gospodarstwie domowym w zestawieniu z dokumentami wskazującymi rzeczywistą wysokość osiąganego w nim dochodu umożliwiłyby jednoznaczną ocenę możliwości płatniczych skarżącego i jego rodziny. Tylko bowiem w oparciu o te dokumenty możliwe byłoby ustalenie wysokości pozostałych skarżącemu, po odliczeniu niezbędnych wydatków, środków pieniężnych, które to środki mógłby on ewentualnie przeznaczyć na pokrycie kosztów sądowych w niniejszej sprawie. Ponadto skarżący nie złożył wyciągów i wykazów z posiadanych przez siebie i rodziców rachunków, tj. nie złożył tego rodzaju dokumentów źródłowych, za pomocą których mógłby wykazać - i to jednocześnie - tak wysokość wydatków, jak też dochodów i oszczędności. Skarżący nie przedstawił też dokumentu potwierdzającego aktualną wysokość zobowiązania pieniężnego, czyli nie złożył tego rodzaju dokumentu, który pozwoliłby z kolei na ustalenie, czy już z tego tylko tytułu możliwości płatnicze gospodarstwa domowego skarżącego nie podlegają zmniejszeniu do takiego poziomu, który uniemożliwia uiszczenie kosztów sądowych w niniejszej sprawie. Tym samym skarżący nie wykazał przesłanek wymaganych treścią przepisu art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a. Z tych względów na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 w zw. z art. 252 § 2 i art. 255 P.p.s.a., postanowiono, jak w sentencji.