II SA/Wa 1105/07

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Anna Mierzejewska, sędzia WSA Ewa Pisula-Dąbrowska, asesor WSA Jarosław Trelka (spr.), Protokolant Monika Michnik-Misterek, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 27 listopada 2007 r. sprawy ze skargi L. W. na decyzję Ministra Obrony Narodowej z dnia [...] maja 2007 r. nr [...] w przedmiocie odmowy sfinansowania przekwalifikowania zawodowego 1) uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Ministra Obrony Narodowej z dnia [...] marca 2007 r. nr [...] 2) określa, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu w całości. Major L. W. został zwolniony z zawodowej służby wojskowej decyzją Ministra Obrony Narodowej z dnia [...] lipca 2003 r. Zwolnienie nastąpiło w dniu [...] sierpnia 2003 r., a jego podstawą był upływ terminu wypowiedzenia stosunku służbowego dokonanego m.in. na podstawie art. 72 ust. 2 punkt 2 ustawy z dnia 30 czerwca 1970 r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych (Dz. U. z 1997 r. Nr 10, poz. 55 ze zm.). W dniu [...] października 2003 r. Dyrektor Departamentu Spraw Socjalnych i Rekonwersji Ministerstwa Obrony Narodowej (Dyrektor) wydał decyzję, w której wyraził L. W. zgodę na sfinansowanie przekwalifikowania zawodowego na podyplomowych studiach [...]. Kwota dofinansowania wynosiła [...]. Decyzja ta stała się ostateczna. W dniu [...] stycznia 2007 r. skarżący wniósł do Dyrektora o wydanie decyzji umożliwiającej wykorzystanie przyznanego świadczenia w kwocie [...] zł. Wskazał, że z powodu zaniechania rekrutacji na kierunku [...] w listopadzie 2003 r., po telefonicznym upewnieniu się u pracowników Departamentu, że możliwe będzie wykorzystanie tej kwoty na sfinansowanie jego kształcenia na innej uczelni i na innym kierunku, we wrześniu 2006 r. podjął studia na kierunku [...] w [...]. Decyzją z dnia [...] marca 2007 r. Minister Obrony Narodowej nie wyraził zgody na sfinansowanie skarżącemu przekwalifikowania zawodowego na studiach podyplomowych [...]. Podstawą tej decyzji był art. 183 ustawy z dnia 11 września 2003 r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych (Dz. U. Nr 179, poz. 1750 ze zm.), a także § 3 ust. 1 i § 10 rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z 7 czerwca 2004 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu korzystania przez żołnierzy zawodowych i byłych żołnierzy zawodowych z pomocy w zakresie przekwalifikowania, doradztwa zawodowego lub pośrednictwa pracy (Dz. U. Nr 147, poz. 1549 ze zm.). Organ wskazał, że stosownie do art. 183 ustawy z 11 września 2003 r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych, żołnierze zwolnieni z zawodowej służby wojskowej przed dniem 1 lipca 2004 r., którym na podstawie poprzedniej ustawy pragmatycznej przysługiwało prawo do pomocy w zakresie przekwalifikowania, doradztwa zawodowego lub pośrednictwa pracy realizowanego przez wyspecjalizowane organy, korzystają z pomocy określonej w art. 120 w okresie do dnia 31 grudnia 2005 r. Złożenie wniosku o przekwalifikowanie w styczniu 2007 r. było więc, w ocenie organu, spóźnione. We wniosku z dnia [...] kwietnia 2007 r. o ponowne rozpatrzenie sprawy skarżący podkreślił, że pracownicy stosownego Departamentu Ministerstwa Obrony Narodowej zapewniali go telefonicznie, iż możliwe będzie wykorzystanie pomocy przyznanej w 2003 r. na cele innego kształcenia. Nie zgodził się, że w styczniu 2007 r. składał nowy wniosek, lecz uznał, że zwrócił się jedynie o zgodę na wykorzystanie przyznanej już poprzednio kwoty na inny cel. Zarzucił też pracownikom Departamentu złą wolę i brak poinformowania go o treści przepisów. Decyzją z dnia [...] maja 2007 r. Minister Obrony Narodowej utrzymał w mocy swoją decyzję z [...] marca 2007 r. i powtórzył zawartą tam argumentację. Organ zauważył, że ustawa z 11 września 2003 r. miała długi okres vacatio legis, a ponadto wyznaczała w art. 183 długi termin dla korzystania z pomocy rekonwersyjnej. Skarżący mógł więc wystąpić ze stosownym wnioskiem we właściwym terminie. Terminu z art. 183 ustawy nie można przywrócić, gdyż jest to termin prawa materialnego. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na decyzję z [...] maja 2007 r. skarżący ponowił swoje stanowisko. Wskazał, że pracownicy Departamentu MON zapewniali go w rozmowach telefonicznych o możliwości wykorzystania przyznanej pomocy na inne cele w terminie późniejszym. Te zapewnienia były jednak sprzeczne z prawem, nie poinformowano go o stanie prawnym, w tym o wskazanym wyżej rozporządzeniu z 7 czerwca 2004 r., ani o art. 183 ustawy pragmatycznej. Naruszono tym samym, w ocenie skarżącego, art. 7 i 9 Kpa. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie i powtórzył swoje stanowisko. Dodał też, że art. 183 ustawy pragmatycznej jest przepisem szczególnym i wobec tego nie pozwala na zmianę decyzji z [...] października 2003 r. w trybie art. 155 Kpa. Organ nie mógł więc w tym trybie zmienić decyzji z 2003 r., gdyż w pojęciu "interes strony" nie mieści się orzekanie w sposób sprzeczny z przepisami prawa. Skarżący może nadal korzystać z uprawnień określonych w decyzji z [...] października 2003 r. Swoje stanowisko skarżący powtórzył w piśmie z dnia [...] lipca 2007 r., w którym dodatkowo zarzucił organowi pomijanie faktu, że sytuacja skarżącego jest wynikiem błędnego pouczania go przez pracowników organu. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę pod względem zgodności z prawem zaskarżonej decyzji administracyjnej. Sąd analizuje zaskarżoną decyzję pod względem jej zgodności z prawem materialnym i formalnym obowiązującym w dacie wydania tej decyzji. Stosownie natomiast do art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Skarga analizowana według wymienionych wyżej kryteriów zasługuje na uwzględnienie. Zasadniczym obowiązkiem organu administracji jest właściwe, precyzyjne ustalenie treści wniosku (podania) strony zwracającej się do niego o wydanie decyzji. Konieczność ustalenia tego wynika z zasady, że jednostka rozporządza swoim prawem. W tym zakresie strona dysponuje inicjatywą wszczęcia postępowania wynikającą z art. 61 § 1 Kpa (por. B. Adamiak, J. Borkowski - w OSP 1990/11-12/397- t.1, glosa do postanowienia NSA z dnia 3 grudnia 1987 r., SAB/Wr 8/87). Organ nie może zastępować strony w określeniu przedmiotu postępowania, gdyż tylko strona może rozporządzać swoim prawem (zasada dyspozycyjności), chyba że następuje wszczęcie postępowania z urzędu. We wniosku inicjującym postępowanie w niniejszej sprawie (wniosek z dnia [...] stycznia 2007 r.) skarżący zażądał wydania decyzji umożliwiającej wykorzystanie przyznanego w przeszłości świadczenia pieniężnego w kwocie [...] zł. Co prawda skarżący nie podał przepisu prawa materialnego czy procesowego, na którym opierał swoje żądanie, ale jest też oczywiste, że nie miał on żadnego obowiązku kwalifikacji prawnej tego żądania. Jego intencją było otrzymanie decyzji umożliwiającej wykorzystanie przyznanej w przeszłości pomocy. Jako zupełnie bezpodstawne należy więc ocenić stanowisko organu, iż w swoim wniosku skarżący zażądał wydania kolejnej decyzji w przedmiocie pomocy rekonwersyjnej. W toku postępowania administracyjnego oraz w skardze do Sądu skarżący zasadnie wywodził, że nie było jego zamiarem otrzymanie takiej pomocy po raz drugi, lecz uzyskanie jakiejś formy "pozwolenia" na przeznaczenie pomocy uzyskanej już w 2003 r. na inne cele edukacyjne. Jeśli organ po tak sformułowanym wniosku miał wątpliwości co do prawnego charakteru żądania strony, to mając na uwadze art. 7, 8, 9, 12 i 61 § 1 Kpa powinien zwrócić się do niej o sprecyzowanie żądania. Rzeczą organu było przy tym wyjaśnienie skarżącemu prawnych i faktycznych konsekwencji określonego stanowiska. Brak ustalenia rzeczywistych intencji skarżącego doprowadził do wydania decyzji nie w tym przedmiocie, który strona miała na uwadze. Niezasadnie więc organ wskazuje na art. 183 ustawy pragmatycznej, gdyż stosuje się go tylko wtedy, gdy przedmiotem żądania strony jest pomoc rekonwersyjna, a żądanie to zgłoszono po upływie wskazanego w tym przepisie terminu prawa materialnego. Zauważyć należy, że - jak wskazuje analiza odpowiedzi na skargę - organ zdał sobie sprawę z wadliwie określonego przedmiotu przeprowadzonego postępowania. Organ wywodził bowiem, że ewentualne zastosowanie art. 155 Kpa nie mogłoby doprowadzić do pozytywnego dla strony załatwienia jej wniosku, jako że nie mieści się w interesie społecznym orzekanie wbrew prawu. Na obecnym etapie Sąd zauważa więc jedynie, że w razie dalszych wątpliwości co do przedmiotu postępowania administracyjnego organ zobowiązany będzie odebrać od skarżącego jednoznaczne oświadczenie w tym zakresie. Wydane w sprawie decyzje muszą bowiem zapaść w tej sprawie, którą rzeczywiście zainicjowała strona. Na marginesie Sąd zauważa ponadto, że postępowanie w trybie art. 155 Kpa jest nowym, odrębnym postępowaniem administracyjnym, a nie kontynuacją postępowania, w którym zapadła decyzja zmieniana bądź uchylana. Niemniej o zasadności żądania skarżącego, złożonego w trybie art. 155 Kpa, można będzie wypowiedzieć się ostatecznie tylko wtedy, gdy ustalone zostanie, że zażądał on wydania decyzji w tym właśnie trybie. W tym też ewentualnym postępowaniu (bądź w innym - w zależności od treści żądania strony) organ przeanalizuje, czy zaszły przesłanki zmiany decyzji z [...] października 2003 r. w sposób oczekiwany przez skarżącego, albo innego, pozytywnego załatwienia jego wniosku o "wydanie decyzji umożliwiającej wykorzystanie przyznanego w przeszłości świadczenia pieniężnego w kwocie [...] zł.". W związku z powyższym, na podstawie art. 145 § 1 punkt 1 lit. "c" Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi Sąd orzekł, jak w sentencji wyroku. Korzystając z możliwości, jakie stwarza art. 135 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Sąd uchylił też decyzję organu z dnia [...] marca 2007 r. Odnośnie wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji podstawą orzeczenia był art. 152 ustawy procesowej.