II SA/Wa 1106/06

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Eugeniusz Wasilewski, Sędziowie sędzia WSA Ewa Pisula-Dąbrowska, asesor WSA Jarosław Trelka (spr.), Protokolant Magda Magdoń, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 7 listopada 2006 r. sprawy ze skargi J. N. na orzeczenie [...] Wojewódzkiej Komisji Lekarskiej w W. z dnia [...] kwietnia 2006 r. nr [...] w przedmiocie zdolności do służby wojskowej 1. uchyla zaskarżone orzeczenie oraz utrzymane nim w mocy orzeczenie Powiatowej Komisji Lekarskiej w G. 2. określa, że zaskarżone orzeczenie nie podlega wykonaniu w całości. Orzeczeniem z dnia [...] lutego 2006 r. Powiatowa Komisja Lekarska w G. uznała J. N. za zdolnego do czynnej służby wojskowej i zaliczyła go do kategorii zdrowia A. Orzeczenie to wydano na podstawie art. 26 ust. 1 w zw. z art. 30a ust. 1 – 3 ustawy z dnia 21 listopada 1967 r. o powszechnym obowiązku obrony Rzeczypospolitej Polskiej (Dz. U. z 2004 r. Nr 241, poz. 2416 ze zm.) oraz na podstawie § 1 pkt 7 rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 25 czerwca 2004 r. w sprawie orzekania o zdolności do czynnej służby wojskowej oraz trybu postępowania wojskowych komisji lekarskich w tych sprawach (Dz. U. Nr 151, poz. 1595). Organ wskazał w uzasadnieniu, że stan zdrowia poborowego ustalono w oparciu o badanie fizycznej i psychicznej zdolności do służby wojskowej. Organ przeprowadził m.in. wywiad chorobowy, zapoznał się z dokumentacją lekarską, oparł się też na przeprowadzonych badaniach specjalistycznych i dodatkowych. W wyniku dokonanej oceny stanu zdrowia skarżącego organ ocenił, że – zgodnie z załącznikiem Nr 2 do powyżej wskazanego rozporządzenia – poborowy kwalifikuje się do kategorii zdrowia A. Przebyte przez skarżącego uszkodzenie [...] tylko nieznacznie upośledzają jego sprawność ruchową. W odwołaniu od powyższego orzeczenia skarżący podał, że pięć lat wcześniej w wyniku wypadku samochodowego doznał trwałego urazu barku [...]. Ma [...]. Nie może pracować w swoim zawodzie, dźwiganie ciężarów powyżej 15 kg sprawia mu ból. Codziennie bierze leki, nosi opatrunek uciskowy, jego sprawność ruchowa zmalała o 50%. Skarżący podał, że pomimo przedstawienia organowi I instancji dokumentacji powypadkowej oraz aktualnych wyników i prześwietleń barku, organ ten nie zwrócił na to uwagi. Po wykonaniu przez niego jednego przysiadu uznano go za zdolnego do służby wojskowej. Skarżący ocenił, że z jego dolegliwością nie będzie mógł wykonywać wydawanych w czasie służby wojskowej rozkazów. Do swojego odwołania dołączył zaświadczenie lekarskie z poradni ortopedycznej z dnia [...] marca 2006 r. oraz historię choroby, także z tej daty. Orzeczeniem z dnia [...] kwietnia 2006 r., po skierowaniu skarżącego na badanie specjalistyczne do poradni ortopedyczno-urazowej (badanie takie miało miejsce w dniu [...] kwietnia 2006 r.) [...] Wojewódzka Komisja Lekarska w W. utrzymała w mocy orzeczenie Komisji Powiatowej. Organ odwoławczy przeprowadził ze skarżącym wywiad chorobowy, dokonał badania lekarskiego, uwzględnił zgromadzoną dokumentację lekarską, przedłożony wynik badania ortopedycznego z [...] kwietnia 2006 r. Organ odwoławczy stwierdził u poborowego [...], bez upośledzenia lub znacznie upośledzające sprawność ruchową (przebyte uszkodzenia [...] nieznacznie upośledzające sprawność ruchową). Organ podtrzymał ocenę, że powyższe schorzenia kwalifikują skarżącego do kategorii zdrowia A. Jest on więc zdolny do służby wojskowej. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na powyższe orzeczenie z dnia [...] kwietnia 2006 r. skarżący ocenił, że organ rażąco naruszył prawo, uznając go za zdolnego do czynnej służby wojskowej, pomimo jego schorzeń. Zarzucił też brak ustalenia, czy uszkodzenie ciała skarżącego i jego dolegliwości mają charakter nawracający i czy pozwalają na wykonywanie obowiązków żołnierza czynnej służby wojskowej. Wniósł o zmianę orzeczenie poprzez uznanie, że jest on niezdolny do służby wojskowej lub o jego uchylenie. Ponownie ocenił, że stan jego zdrowia uniemożliwia wykonywanie czynności żołnierza, a to może skutkować jego odpowiedzialnością dyscyplinarną za niewykonanie rozkazu. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie. Wskazał, że rozpoznanie organu I instancji było prawidłowe, a zebrany materiał dowodowy, w tym badanie specjalistyczne w poradni ortopedycznej wskazywało, że skarżący jest zdolny do służby wojskowej. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 z późn. zm.), sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę pod względem zgodności z prawem zaskarżonej decyzji administracyjnej. Sąd analizuje zaskarżoną decyzję pod względem jej zgodności z prawem materialnym i formalnym obowiązującym w dacie wydania tej decyzji. Stosownie natomiast do art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm.) sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Skarga analizowana według tych kryteriów zasługuje na uwzględnienie. Przede wszystkim zauważyć należy, że stosownie do art. 107 Kodeksu postępowania administracyjnego decyzja powinna zawierać m.in. oznaczenie organu administracji publicznej, datę wydania, oznaczenie strony lub stron, powołanie podstawy prawnej, rozstrzygnięcie, uzasadnienie faktyczne i prawne, pouczenie, czy i w jakim trybie służy od niej odwołanie, podpis z podaniem imienia i nazwiska oraz stanowiska służbowego osoby upoważnionej do wydania decyzji. Uzasadnienie faktyczne decyzji powinno w szczególności zawierać wskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów, na których się oparł, oraz przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej, zaś uzasadnienie prawne – wyjaśnienie podstawy prawnej decyzji, z przytoczeniem przepisów prawa. Zaskarżona decyzja nie spełnia tych wymagań. W odwołaniu od orzeczenia z dnia [...] lutego 2006 r. skarżący podał szereg okoliczności, które, w jego ocenie, świadczą o wadliwości tego orzeczenia. Wskazał mianowicie, że w wyniku wypadku samochodowego doznał trwałego urazu barku [...]. Kontuzja ta trwa nadal – w jej efekcie skarżący ma, według jego stanowiska, [...]. Nie może pracować w swoim zawodzie, dźwiganie ciężarów powyżej 15 kg sprawia mu ból. Codziennie zażywa leki, nosi opatrunek uciskowy, jego sprawność ruchowa zmalała o 50%. Skarżący podał także, że z jego dolegliwością nie będzie mógł wykonywać wydawanych w czasie służby wojskowej rozkazów. Sąd orzekający w niniejszej sprawie nie jest oczywiście uprawniony do weryfikacji twierdzeń skarżącego. Sąd administracyjny kontrolując prawidłowość podjętej decyzji nie może też co do zasady prowadzić postępowania dowodowego, za wyjątkiem określonym w art. 106 § 3 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Ocena stanowiska zaprezentowanego przez stronę należy do podstawowych obowiązków organu. Powinien on dokładnie odnieść się do wszystkich argumentów przedstawionych przez skarżącego, wyjaśnić, czy twierdzenie, iż stan jego zdrowia nie pozwala ma dźwigać ciężarów, odniesione w wypadku obrażenia powodują u niego ból, zmuszony jest zażywać leki, a jego sprawność ruchowa jest znacząco obniżona, jest prawdziwe, czy nie. Jeśli organ oceniłby, iż te twierdzenia są prawdziwe, powinien wyjaśnić, dlaczego mimo tego uznaje skarżącego za zdolnego do czynnej służby wojskowej i nadaje mu kategorię zdrowia A. Niewątpliwe jest bowiem, że służba wojskowa wymaga sprawności fizycznej w stopniu, którego skarżący, jak wynika z jego oceny, nie posiada. Jeśli natomiast organ odmówił wiary skarżącemu co do prezentowanej oceny stanu zdrowia, także zobowiązany był wyjaśnić, dlaczego tej wiary odmawia, wskazać przesłanki, którymi kierował w swojej ocenie i przekonująco uzasadnić swoje stanowisko. Istotne jest przy tym, iż nie można uznać za prawidłowe takiego uzasadnienia podjętego orzeczenia, które sprowadza się w istocie do przytoczenia odpowiednich fragmentów przywołanego wyżej rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 25 czerwca 2004 r. w sprawie orzekania o zdolności do czynnej służby wojskowej oraz trybu postępowania wojskowych komisji lekarskich w tych sprawach. Funkcją uzasadnienia decyzji administracyjnej jest przekonanie jej adresata, że decyzja taka podjęta została w zgodzie z obowiązującym prawem, respektuje ona interes społeczny i słuszny interes strony (art. 7 Kpa). W niniejszej sprawie istotne jest także, iż organ posługuje się, co zrozumiałe, specyficznymi terminami medycznymi, które nie wyjaśniają stronie przyczyn podjętego rozstrzygnięcia, a jedynie opisują z medycznego punktu widzenia stan zdrowia skarżącego. Sąd zdaje sobie oczywiście sprawę z faktu, że organ nie mógł uniknąć takiej formy swojego orzeczenia, ale tym bardziej powinien odnieść się do tych argumentów skarżącego, które w jego nieprofesjonalnej ocenie są istotne i uniemożliwiają mu pełnienie służby wojskowej. Sąd zauważa ponadto, że uzasadnienie zaskarżonego orzeczenia jest sprzeczne – stwierdzone schorzenie, tj. [...], organ odwoławczy ocenił jako "bez upośledzenia lub znacznie upośledzające sprawność ruchową...". Schorzenie nie może jednocześnie pozostawać bez wpływu na upośledzenie sprawności ruchowej i zarazem znacznie ją upośledzać. Zaskarżone orzeczenie w ogóle nie odnosi się więc do argumentów skarżącego. Tymczasem organ administracji, który nie ustosunkowuje się do twierdzeń uważanych przez strony za istotne dla sposobu załatwienia sprawy, uchybia obowiązkom wynikającym z art. 8 i 11 Kpa. Nie może też oczekiwać, że zrobi to za niego sąd, kontrolując zaskarżoną decyzję (wyrok NSA z dnia 11 lipca 2001 r., sygn. IV SA 703/99, LEX 51234). Organ był zobowiązany wszystkie te okoliczności wyjaśnić, zbadać, a swoim ustaleniom faktycznym i ich ocenie prawnej dać wyraz w uzasadnieniu decyzji. Braki w tym zakresie nie tylko uchybiają zasadzie przekonywania wyrażonej w art. 11 Kpa, ale uniemożliwiają sądowi administracyjnemu efektywną kontrolę podjętego w sprawie orzeczenia. Z tego względu zaskarżone orzeczenie podlegało uchyleniu. W niniejszym postępowaniu uchyleniu podlegało też orzeczenie wydane przez Powiatową Komisję Lekarską w G. Analizując je Sąd stwierdził, że nie wskazuje ono przepisów kompetencyjnych i formalnych, na podstawie których organ I instancji wydał swoje orzeczenie. Orzeczenie to zostało wydane w dniu [...] lutego 2006 r. W dniu 18 lutego tego roku weszło w życie rozporządzenie Rady Ministrów z 24 stycznia 2006 r. w sprawie komisji lekarskich oraz wynagradzania za udział w ich pracy (Dz. U. Nr 18, poz. 142 ze zm.). W § 8 określa ono skład powiatowych komisji lekarskich – składają się one z 3 lekarzy (w tym chirurg i internista), spośród których wojewoda wyznacza przewodniczącego komisji, sekretarza komisji oraz 2 osób średniego personelu medycznego. Komisja powiatowa składa się zatem z 6 osób. Tymczasem z osnowy tego orzeczenia wynika, że organ I instancji orzekał w składzie 4 osób (przewodniczący, dwaj członkowie i sekretarz). Sąd zauważa oczywiście, że redakcja tego rozporządzenia w zakresie składu organu, sposobu podejmowania rozstrzygnięć i ich podpisywania jest specyficzna – jego § 17 stanowi, że komisja powiatowa orzeka większością głosów, przy czym w głosowaniu dotyczącym zdolności poborowego do czynnej służby wojskowej nie biorą udziału członkowie komisji nie będący lekarzami. Orzeczenie komisji podpisuje jej przewodniczący, członkowie będący lekarzami i sekretarz. Z przepisów tych wynika więc, że sekretarz komisji i średni personel medyczny są równoprawnymi członkami tego organu, z wyjątkiem prawa do głosowania w sprawie zdolności poborowego do służby wojskowej. Mają oni przecież określony prawnie obowiązki (§ 13 ust. 4, 5 i 6), pobierają określone wynagrodzenie (§ 23 pkt 2 i 3). § 17 ust. 1 zdanie 2 tego rozporządzenia przewiduje sposób podejmowania decyzji w sytuacji równości głosów – decyduje wówczas głos przewodniczącego. Świadczy to o tym, że istnieje głosowanie, w którym biorą udział wszyscy członkowie komisji w liczbie 6 osób. Gdyby bowiem w każdym głosowaniu mogli brać udział wyłącznie lekarze, których przecież jest 3, niemożliwe byłoby wystąpienie sytuacji równości głosów, a § 17 ust. 1 zdanie 2 tego rozporządzenia uznać należałoby za zbędny i bezprzedmiotowy. Wszystko to wskazuje, że członkowie komisji powiatowej niebędący lekarzami biorą udział w głosowaniu innym, niż mającym za przedmiot zdolność poborowego do czynnej służby wojskowej. Analizując przepisy ustawy o powszechnym obowiązku obrony Rzeczypospolitej Polskiej (art. 26 ust. 1) oraz § 8 ust. 1 powołanego wyżej rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z 25 czerwca 2004 r. w sprawie orzekania o zdolności do czynnej służby wojskowej oraz trybu postępowania wojskowych komisji lekarskich w tych sprawach (rozporządzenie to, w braku innej regulacji, stosować należy odpowiednio do "cywilnych" komisji lekarskich) wyodrębnić można głosowanie w kwestii zdolności do czynnej służby wojskowej oraz głosowanie w przedmiocie przyznania poborowemu określonej kategorii zdrowia. Właśnie w tym drugim głosowaniu udział powinni brać członkowie komisji nie będący lekarzami. Oczywiście takie głosowanie będzie konieczne, jeśli orzekający w sprawie zdolności do czynnej służby wojskowej członkowie komisji będący lekarzami ustalą, że skarżący jest niezdolny do czynnej służby wojskowej. Wówczas bowiem otwarta stanie się kwestia przydzielenia mu jednej z trzech kategorii niezdolności: B, D lub E (art. 30a ust. 1 ustawy o powszechnym obowiązku obrony Rzeczypospolitej Polskiej oraz § 8 ust. 1 rozporządzenia z 25 czerwca 2004 r.). W razie oceny członków – lekarzy, iż poborowy jest zdolny do czynnej służby wojskowej, przydzielona może mu zostać bowiem jedynie kategoria zdrowia A. Jako dodatkowe poparcie stanowiska, że członkowie komisji powiatowej nie będący lekarzami biorą udział w głosowaniu w kwestii kategorii zdrowia poborowego Sąd wskazuje na fakt, że poprzednio obowiązujące rozporządzenie Rady Ministrów z 6 marca 2000 r. w sprawie komisji lekarskich i komisji poborowych oraz wynagradzania za udział w ich pracy (Dz. U. Nr 16, poz. 205 ze zm.) w ogóle nie ograniczało praw członków niebędących lekarzami z zakresie głosowania (§ 15 ust. 1 tego rozporządzenia). Aktualne rozporządzenie ogranicza te prawa "w głosowaniu przy orzekaniu o zdolności poborowych do czynnej służby wojskowej". Zatem w innych głosowaniach (głosowaniu), rozumując a contrario, sekretarz i średni personel medyczny zachowują prawo głosu. Powyższe rozważania wskazują, że choć w zasadniczej kwestii zdolności poborowego do służby wojskowej głosować mogą jedynie członkowie komisji powiatowej będący lekarzami, to jednak organ ten podejmuje swoje orzeczenia in gremio, w składzie określonym w § 17 obowiązującego rozporządzenia z dnia 24 stycznia 2006 r. Ponieważ, jak wyżej wskazano, Sąd nie mógł zbadać formalnej prawidłowości sposobu podjęcia przez organ I instancji swojego orzeczenia, nie wskazuje ono bowiem trybu jego podjęcia i przepisów formalnych, na podstawie których je wydano, Sąd korzystając z uprawnień określonych w art. 134 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzeczenie to uchylił. Powyższe uwagi dotyczące poprawnego uzasadnienia orzeczenia pozostają aktualne także wobec orzeczenia Powiatowej Komisji Lekarskiej w G.. W związku z powyższym, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. "c" Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi Sąd orzekł, jak w pkt 1 wyroku. Wstrzymując wykonanie zaskarżonego orzeczenia Sąd orzekł na podstawie art. 152 tej ustawy.