II SA/Wa 1107/06

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA - Stanisław Marek Pietras, Asesor WSA - Jacek Fronczyk, Asesor WSA - Janusz Walawski (spr.), Protokolant - Joanna Cygan, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 11 października 2006 r. sprawy ze skargi S. O. na orzeczenie Komisji do Spraw Służby Zastępczej z dnia [...] kwietnia 2006 r. nr [...] w przedmiocie przeznaczenia do odbycia służby zastępczej 1) stwierdza nieważność zaskarżonego orzeczenia oraz utrzymanego nim w mocy orzeczenia organu pierwszej instancji 2) zaskarżone orzeczenie nie podlega wykonaniu w całości S. O. w dniu 30 stycznia 2006 r. złożył do Komisji do Spraw Służby Zastępczej w K. wniosek o zwolnienie z odbycia zasadniczej służby wojskowej oraz "pracy zastępczej". Komisja Wojewódzka do Spraw Służby Zastępczej w K., działając na podstawie art. 10 ust. 1 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o służbie zastępczej (Dz. U. Nr 233, poz. 2217 z późn. zm.), w dniu [...] lutego 2006 r. wydała orzeczenie nr [...] o przeznaczeniu ww. do odbycia służby zastępczej. W uzasadnieniu orzeczenia organ podał m.in., że S. O. wskazał w wyznawanej doktrynie religijnej podstawę wyłączającą możliwość odbywania zasadniczej służby wojskowej, jak również wykazał znajomość zagadnień wiary i ich związek z wyznawaną doktryną religijną. Ponadto przedstawił zaświadczenie wydane przez Zarząd Związku Strażnica Towarzystwo Biblijne i Traktatowe Zarejestrowany Związek Wyznania Świadków Jehowy w Polsce, iż jest kaznodzieją – ordynowanym Sługą Bożym w zborze Świadków Jehowy N. Od powyższego orzeczenia S. O. w dniu 9 marca 2006 r. złożył do Komisji do Spraw Służby Zastępczej w W. odwołanie, w którym podniósł, że podjęcie służby zastępczej równałoby się ze służbą wojskową, ponieważ jest zlecane przez armię i jej podlega. Podjęcie tej służby byłoby jednoznaczne z wyzbyciem się przez niego neutralności i pogwałceniem jego chrześcijańskiego sumienia. Komisja do Spraw Służby Zastępczej w W., na podstawie art. 13 ust. 1 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o służbie zastępczej (Dz. U. Nr 223, poz. 2217 z póżn. zm.), w dniu [...] kwietnia 2006 r. wydała orzeczenie nr [...], którym utrzymała w mocy orzeczenie organu pierwszej instancji. W jego uzasadnieniu organ podał m.in., że przekonania religijne stanowiące powód do ubiegania się o skierowanie do służby zastępczej nie mogą być podstawą do zwolnienia z wypełnienia powszechnego obowiązku obrony. Odbywanie służby zastępczej nie wiąże się w jakikolwiek sposób z podległością organizacyjną wobec administracji wojskowej, z przeszkoleniem wojskowym bądź posługiwaniem się bronią, ma charakter swoistej służby społeczeństwu i nie może naruszać powszechnie akceptowanych zasad moralnych bądź przekonań religijnych. Ani prawnie, ani faktycznie służba zastępcza nie jest formą realizacji służby wojskowej. Powyższe orzeczenie stało się przedmiotem skargi złożonej przez S. O. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, w której stwierdził, że zaskarżona decyzja ignoruje jego neutralność podyktowaną chrześcijańskim sumieniem. Oświadczył, że nie podejmie żadnej "pracy zastępczej" i jest świadom swojej decyzji. W dniu 6 lipca 2006 r. ww. złożył pismo procesowe, nazwane uzupełnieniem skargi, w którym wyjaśnił, iż w jego skardze nie chodzi o przynależność bądź jej brak do jakiejkolwiek grupy społecznej. Chodzi raczej o zasady moralne i sumienie wyszkolone na Piśmie Świętym, którymi się kieruje w życiu. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie i podtrzymał stanowisko przedstawione w uzasadnieniu zaskarżonego orzeczenia. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Artykuł 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 z późn. zm.) statuuje zasadę kontroli przez sądy administracyjne działalności administracji publicznej, a kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Skarga oceniana pod tym kątem zasługuje na uwzględnienie, jednakże z przyczyn innych niż w niej podniesione. Zgodnie bowiem z art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm.), sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawa prawną. Zaskarżona decyzja została wydana w wyniku przeprowadzonego postępowania administracyjnego, wszczętego z wniosku S. O.. Artykuł 11 ust. 1 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o służbie zastępczej stanowi, że poborowy, który został, na podstawie przepisów ustawy z dnia 21 listopada 1967 r. o powszechnym obowiązku obrony Rzeczypospolitej Polskiej (Dz. U. z 2002 r. Nr 21, poz. 205 z późn. zm.), przeznaczony do odbycia zasadniczej służby wojskowej albo przeszkolenia wojskowego, może złożyć wniosek o przeznaczenie go do służby zastępczej. Z treści powyżej przytoczonego przepisu wynika, że postępowanie administracyjne może być wszczęte tylko na wniosek. Co prawda wniosek został złożony, jednakże nie wynikało z niego jednoznacznie, że wnioskodawca żąda wszczęcia postępowania administracyjnego w zakresie określonym w art. 11 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o służbie zastępczej (Dz. U. Nr 223, 2217 z późn. zm.). We wniosku tym zawarta została również prośba o zwolnienie wnioskodawcy z odbycia zasadniczej służby wojskowej. Zgodnie z art. 64 § 2 Kpa, jeżeli podanie nie czyni zadość innym wymaganiom ustalonym w przepisach prawa, należy wezwać wnoszącego do usunięcia braków w terminie siedmiu dni z pouczeniem, że nieusunięcie tych braków spowoduje pozostawienie podania bez rozpoznania. Natomiast art. 65 § 1 Kpa stanowi, że jeżeli organ administracji publicznej, do którego podanie wniesiono, jest niewłaściwy w sprawie, niezwłocznie przekazuje je do organu właściwego. Przekazanie sprawy następuje w drodze postanowienia, na które służy zażalenie. Z akt administracyjnych wynika, że organ nie zastosował się do dyspozycji określonych w powyżej przytoczonych przepisach Kodeksu postępowania administracyjnego. Nie ulega wątpliwości, że skarżący był uprawniony do złożenia wniosku, o którym mowa w art. 11 ust. 1 ustawy o służbie zastępczej. Jednakże wobec uzasadnionych wątpliwości co do zakresu żądań w nim zawartych, organ zobowiązany był na podstawie art. 64 § 2 Kpa wezwać skarżącego do sprecyzowania żądania. Obowiązku tego dopełnił i de facto - wszczął postępowanie z urzędu, które zostało zakończone zaskarżoną decyzją. Należy podkreślić, że sprecyzowanie żądania jest niezbędne ze względu na to, że żądanie to jest wiążące dla organu i zakreśla zakres rozstrzygnięcia. W tym stanie faktycznym i prawnym nie mogło zostać wszczęte postępowanie administracyjne, co oznacza także, że przedmiotowy wniosek (żądanie) nie mógł być załatwiony poprzez wydanie decyzji. Ponadto, skoro skarżący wnosił o zwolnienie z obowiązku obycia zasadniczej służby wojskowej, to obowiązkiem organu było na podstawie art. 65 § 1 Kpa wydanie postanowienia o przekazaniu w tej części wniosku organowi właściwemu do jego rozpatrzenia. Tego organ również nie uczynił. Zdaniem Sądu, decyzja organu pierwszej instancji dotknięta jest wadą nieważności określoną w art. 156 § 1 pkt 2 Kpa, gdyż wydana została z rażącym naruszeniem art. 11 ust. 1 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o służbie zastępczej oraz art. 64 § 2 i art. 65 Kpa. Natomiast zaskarżona decyzja, która utrzymała tę decyzję w mocy została wydana z rażącym naruszeniem prawa określonym w art. 156 § 1 pkt 2 Kpa. W tym stanie rzeczy Sąd odstąpił o badania zasadności podniesionych w skardze zarzutów, jak i argumentów podniesionych w odpowiedzi na skargę. Mając powyższe na względzie, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na podstawie art. 145 § 1 pkt 2 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi w zw. z art. 156 § 1 pkt 1 i 2 Kpa oraz art. 152 pierwszej z powołanych ustaw, orzekł jak w sentencji wyroku.