II SA/Wa 1116/08

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie - Iwona Maciejuk po rozpoznaniu w dniu 16 grudnia 2008 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku B. B. o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych oraz ustanowienia adwokata w sprawie ze skargi B. B. na decyzję Prezesa Rady Ministrów z dnia [...] czerwca 2008 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania emerytury specjalnej postanawia 1. oddalić wniosek w przedmiocie zwolnienia od kosztów sądowych, 2. ustanowić dla B. B. adwokata z urzędu, 3. zwrócić się do Okręgowej Rady Adwokackiej w W. o wyznaczenie adwokata dla B. B. B. B. wniosła o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych oraz ustanowienia adwokata w sprawie ze skargi na decyzję w przedmiocie odmowy przyznania emerytury specjalnej. Zgodnie z art. 239 pkt 1 lit. e ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), zwanej dalej również ppsa, strona skarżąca działanie lub bezczynność organu w sprawach z zakresu ubezpieczeń społecznych, a do takich należy wymieniona sprawa, nie ma obowiązku uiszczania kosztów sądowych. Koszty sądowe obejmują zarówno opłaty sądowe (wpis i opłatę kancelaryjną) jak i zwrot wydatków (art. 211 w zw. z art. 212 § 1 powołanej ustawy). Na mocy powołanego przepisu strona z mocy prawa zwolniona jest w niniejszej sprawie od ponoszenia kosztów sądowych w toku całego postępowania, a zatem zarówno przed sądem pierwszej instancji - Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Warszawie, jak i sądem drugiej instancji - Naczelnym Sądem Administracyjnym. W związku z tym, wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych nie podlega ocenie w odniesieniu do przesłanek określonych w ustawie i winien być oddalony. Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 254 § 1, art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 w zw. z art. 239 pkt 1 lit. e ppsa orzeczono, jak w punkcie 1 postanowienia. Odnosząc się do wniosku o ustanowienie adwokata z urzędu wskazać należy, iż zgodnie z art. 262 powołanej wyżej ustawy przepisy o przyznaniu prawa pomocy, w zakresie dotyczącym zastępstwa prawnego na zasadach prawa pomocy, mają odpowiednie zastosowanie do stron korzystających z ustawowego zwolnienia od obowiązku uiszczenia kosztów sądowych. Prawo pomocy w zakresie częściowym, obejmującym między innymi tylko ustanowienie adwokata, przysługuje osobie fizycznej, gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (art. 246 § 1 pkt 2 i art. 245 § 3 ppsa). W urzędowym formularzu wniosku o przyznanie prawa pomocy skarżąca podała, że we wspólnym gospodarstwie domowym pozostaje z rodzicami, którzy są osobami w podeszłym wieku. Na dochód w gospodarstwie domowym składa się emerytura matki skarżącej w wysokości 1000 zł brutto, emerytura ojca w wysokości 1380 zł brutto oraz zasiłek stały uzyskiwany przez wnioskodawczynię w wysokości 440 zł. Jako majątek wskazano budynek gospodarczy 80 m2 i oraz działkę rolną o powierzchni 7 tys. m2. Skarżąca i jej rodzice nie posiadają oszczędności ani przedmiotów wartościowych. Stałe miesięczne wydatki wykazane kopiami rachunków to: opłata za mieszkanie – 580 zł (z akt postępowania administracyjnego wynika, że jest to mieszkanie kwaterunkowe wymagające generalnego remontu, nie ma w nim centralnego ogrzewania), opłata za telefon – 152,83 zł, opłata za gaz – 96,30 zł. Z akt postępowania administracyjnego wynika także, że rodzice skarżącej (matka lat 96, ojciec lat 95) są osobami wymagającymi leczenia, a wydatki na leki wynoszą około 500 zł (pismo Dyrektora Ośrodka Pomocy Społecznej z dnia 26 września 2007 r. skierowane do Kancelarii Prezesa Rady Ministrów). Instytucja prawa pomocy stanowi realizację konstytucyjnej zasady prawa do sądu. Prawo to powinno być przyznawane wówczas, gdy strona jest w bardzo trudnej sytuacji materialnej, a odmowa przyznania prawa pomocy uniemożliwiałaby dostęp do sądu. Przez prawo do sądu należy przy tym rozumieć nie tylko prawo samego dostępu do sądu, tj. uruchomienia postępowania przed sądem ale również prawo do korzystania z pomocy profesjonalnego pełnomocnika, zwłaszcza, że w postępowaniu sądowoadministracyjnym przy wnoszeniu środka odwoławczego od orzeczenia wydanego w pierwszej instancji obowiązuje przymus adwokacko-radcowski. Z wniosku o przyznanie prawa pomocy wynika, że sytuacja materialna rodziny nie pozwala na ustanowienie profesjonalnego pełnomocnika z wyboru. Strona wykazała, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Wykazany dochód w gospodarstwie domowym nie należy wprawdzie do najniższych, jednakże po uwzględnieniu stałych miesięcznych wydatków udokumentowanych przez stronę (829,13 zł), a także ewentualnych wydatków na leki, na jedną osobę w gospodarstwie domowym pozostaje jedynie kwota około 500-600 zł. Mając na uwadze koszty codziennego utrzymania stwierdzić należy, że kwota, jaką dysponuje rodzina nie pozwala na poniesienie przez wnioskodawczynię pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla niej i rodziców. Z tego względu, na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 w zw. z art. 254 § 1 oraz art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzeczono jak w pkt. 2 i pkt. 3 postanowienia.