II SA/Wa 1117/10

WyrokWSA w Warszawie2010-11-19

Skład orzekający: Iwona Dąbrowska, Ewa Marcinkowska, Andrzej Kołodziej

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy pracownik najemny, który wykonywał pracę za granicą, może być uznany za osobę mającą miejsce zamieszkania w Polsce lub powracającą na terytorium Polski w rozumieniu art. 71 ust. 1 pkt b (ii) rozporządzenia Rady (EWG) nr 1408/71, co uprawnia go do zasiłku dla bezrobotnych w Polsce?
Ratio decidendi
Sąd stwierdził, że organy administracji nie wyjaśniły dostatecznie stanu faktycznego w zakresie miejsca zamieszkania skarżącego podczas pracy za granicą, co jest kluczowe dla zastosowania art. 71 ust. 1 pkt b (ii) rozporządzenia nr 1408/71. W związku z tym decyzje organów zostały uchylone, a sprawa przekazana do ponownego rozpatrzenia z obowiązkiem uzupełnienia postępowania dowodowego, w szczególności poprzez przesłuchanie strony w celu ustalenia miejsca zamieszkania i centrum interesów życiowych skarżącego.
Stan faktyczny
M. Z. zarejestrował się jako bezrobotny w Polsce i ubiegał się o zasiłek dla bezrobotnych z uwzględnieniem okresu zatrudnienia w Wielkiej Brytanii. Organy odmówiły przyznania zasiłku, uznając, że M. Z. nie spełnił wymogów dotyczących miejsca zamieszkania w Polsce podczas pracy za granicą. Skarżący twierdził, że wyjazd miał charakter zarobkowy i zachował miejsce zamieszkania w Polsce, co potwierdzały m.in. decyzje o abolicji podatkowej i inwestycje w nieruchomości w Polsce.
Rozstrzygnięcie
Uchylił zaskarżoną decyzję Ministra Pracy i Polityki Społecznej oraz decyzję Marszałka Województwa i stwierdził, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu w całości.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Iwona Dąbrowska (spr.), Sędziowie WSA Ewa Marcinkowska, Andrzej Kołodziej, Protokolant Sekretarz sądowy Maria Zawada, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 19 listopada 2010 r. sprawy ze skargi M. Z. na decyzję Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia [...] kwietnia 2010 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania prawa do zasiłku dla bezrobotnych 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz decyzję Marszałka Województwa [...] z dnia [...] lutego 2010 r. nr [...] , 2. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu w całości. Decyzją nr [...] z dnia [...] października 2009 r., wydaną na podstawie art. 8 ust. 1 pkt 8 lit. c, art. 71 ust. 1, 2, 6 i 7 ustawy z dnia 20 kwietnia 2004 r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy (Dz. U. z 2008 r. Nr 69, poz. 415 ze zm.), art. 67 i 71 ust. 1 pkt b (ii) rozporządzenia Rady (EWG) nr 1408/71 z dnia 14 czerwca 1971 r. w sprawie stosowania systemów zabezpieczenia społecznego do pracowników najemnych i ich rodzin przemieszczających się we Wspólnocie (Dz. U. (WE) L 149 z dnia 5 lipca 1971 r. ze zm.), § 2 ust. 1 pkt 1 i ust. 2 i 3 rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia 18 sierpnia 2009 r. w sprawie szczegółowego trybu przyznawania zasiłku dla bezrobotnych, stypendium i dodatku aktywizacyjnego (Dz. U. Nr 136, poz. 1118) w związku z art. 2 i art. 80 rozporządzenia Rady (EWG) nr 574/72 z dnia 21 marca 1972 r. w sprawie wykonywania rozporządzenia (EWG) nr 1408/71 (...) (Dz. Urz. (WE) L 74 z dnia 27 marca 1972 r.), a także Decyzją Komisji Administracyjnej ds. Zabezpieczenia Społecznego Pracowników Migrujących nr 199 z dnia 13 października 2004 r. w sprawie wzorów formularzy niezbędnych do stosowania rozporządzeń Rady (EWG) nr 1408/71 i (EWG) nr 574/72 (seria E 300) (2005/204/WE) (Dz. Urz. (WE) L 73 z 18 marca 2005 r.) oraz art. 104 Kodeksu postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm.), Marszałek Województwa [...] odmówił przyznania M. Z. prawa do zasiłku dla bezrobotnych. W uzasadnieniu decyzji organ podał, że w dniu [...] lipca 2009 r. M. Z. zarejestrował się w Powiatowym Urzędzie Pracy w [...] . Dnia [...] września 2009 r. do Wojewódzkiego Urzędu Pracy w [...] wpłynęły dokumenty M. Z. dotyczące ustalenia jego prawa do zasiłku dla bezrobotnych w Polsce z uwzględnieniem okresu zatrudnienia w Wielkiej Brytanii. W aktach tych znajduje się formularz E 301, potwierdzający okres ubezpieczenia spełniony przez M. Z. na terytorium Zjednoczonego Królestwa Wielkiej Brytanii i Irlandii Północnej. W dniu [...] września 2009 r. M. Z. złożył oświadczenie dotyczące jego sytuacji życiowej podczas pobytu w Wielkiej Brytanii. Ponadto organ wskazał, że M. Z. nie spełnił ostatniego okresu ubezpieczenia lub zatrudnienia na terytorium Polski i nie może on zostać uznany za pracownika, który podczas pracy za granicą posiadał miejsce zamieszkania w Polsce. Od tej decyzji M. Z. odwołał się do Ministra Pracy i Polityki Społecznej, który decyzją z dnia [...] grudnia 2009 r. uchylił decyzję organu I instancji i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia celem wezwania M. Z. do przedstawienia dokumentów potwierdzających twierdzenie, że podlegał w Polsce nieograniczonemu obowiązkowi podatkowemu od dochodów uzyskanych za granicą oraz ustalenia czy taka sytuacja miała miejsce przez cały okres jego pobytu za granicą. Wykonując te zalecenia, organ I instancji wezwał M. Z. do przedstawienia takich dokumentów. W dniu [...] lutego 2010 r. do WUP wpłynęły dokumenty przesłane przez M. Z. – decyzje administracji skarbowej o abolicji podatkowej za lata 2005 i 2006 oraz zeznanie podatkowe PIT – 38 za rok 2007. Decyzją z dnia [...] lutego 2010 r. Marszałek Województwa [...] , orzekł o odmowie przyznania M. Z. prawa do zasiłku dla bezrobotnych. W uzasadnieniu decyzji organ podał, że M. Z. nie spełnił ostatniego okresu ubezpieczenia lub zatrudnienia na terytorium Polski i nie może on zostać uznany za pracownika, który podczas pracy za granicą posiadał miejsce zamieszkania w Polsce. M. Z. odwołał się od tej decyzji i podał, że przez cały okres pracy w Wielkiej Brytanii podlegał w Polsce obowiązkowi podatkowemu. Wskazał, że zgodnie z Konwencją zawartą pomiędzy Rzeczpospolitą Polską a Zjednoczonym Królestwem Wielkiej Brytanii i Irlandii Północnej w sprawie unikania podwójnego opodatkowania i zapobiegania uchyleniu się od opodatkowania w zakresie podatków od dochodu i od zysków majątkowych, podpisaną w Londynie w dniu 20 lipca 2006 r. nie było konieczności składania przez niego zeznania podatkowego za rok 2007 i 2008. Dlatego też M. Z. uznał za niewłaściwe podawanie w decyzji przez organ argumentu o niepłaceniu podatków jako przyczynie odmowy przyznania mu zasiłku dla bezrobotnych. Minister Pracy i Polityki Społecznej decyzją z dnia [...] kwietnia 2010 r. nr [...] , wydaną na podstawie art. 8 ust. 2 oraz art. 71 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 20 kwietnia 2004 r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy (Dz. U. z 2008 r. Nr 69, poz. 415 ze zm.), art. 138 § 1 pkt 1 kpa, a także art. 67 ust. 3 i art. 71 ust. 1 pkt b (ii) rozporządzenia Rady (EWG) nr 1408/71 z dnia 14 czerwca 1971 r. w sprawie stosowania systemów zabezpieczenia społecznego do pracowników najemnych i ich rodzin przemieszczających się we Wspólnocie (Dz. U. (WE) L 149 z dnia 5 lipca 1971 r. ze zm.), utrzymał w mocy decyzję organu I instancji. W uzasadnieniu decyzji organ odwoławczy podkreślił, że organ I instancji działał w oparciu o przepisy rozporządzenia nr 1408/71 dotyczącego koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego oraz przepisy ustawy o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy. Ponadto organ podał, że ze zgromadzonego materiału dowodowego wynika, iż ostatnie okresy ubezpieczenia M. Z. spełnił na terytorium Wielkiej Brytanii. W związku z powyższym zgodnie z art. 67 ust. 3 ww. rozporządzenia, okresy te nie mogą być co do zasady uwzględnione przy ustalaniu prawa do zasiłku dla bezrobotnych na terytorium Polski. Wyjątek od powyższej zasady wprowadza art. 71 ust. 1 pkt b (ii) tego rozporządzenia, który stanowi, iż pracownik najemny, który oddaje się do dyspozycji służb zatrudnienia na terytorium państwa, gdzie zamieszkuje, lub który powraca na to terytorium, korzysta ze świadczeń zgodnie z ustawodawstwem tego państwa tak, jakby był tam ostatnio zatrudniony. Aby bezrobotny mógł korzystać ze świadczeń z tytułu bezrobocia w państwie, w którym nie był ostatnio zatrudniony (na podstawie art. 71 ust. 1 pkt b (ii) rozporządzenia), musi jednak nie tylko oddać się do dyspozycji służb zatrudnienia, ale także udokumentować fakt zamieszkania w tym państwie w trakcie wykonywania pracy w innym państwie członkowskim. Kwestią kluczową dla interpretacji powyższego przepisu jest rozumienie słowa "powraca". Zgodnie zaś z orzeczeniem ETS w sprawie C-76/76 – di Paolo (ECR 1977/1/00315), pojęcie państwa, w którym pracownik zamieszkuje, pojawiające się w art. 71 ust. 1 pkt b (ii) rozporządzenia nr 1408/71, musi zostać ograniczone do państwa, gdzie pracownik, chociaż pracujący w innym państwie, w dalszym ciągu stale przebywa i gdzie mieści się także stałe centrum jego interesów. Dodanie słów "lub który powraca na to terytorium" oznacza natomiast jedynie, iż pojęcie zamieszkania w danym państwie niekoniecznie wyklucza czasowy pobyt w innym państwie. Organ odwoławczy podkreślił, że w powołanym orzeczeniu ETS zdefiniował kryteria, na których należy się oprzeć przy ustalaniu, czy dana osoba może być uznana za pracownika powracającego w rozumieniu art. 71 ust. 1 pkt b (ii) rozporządzenia, uznając za takie długość oraz ciągłość okresu zamieszkiwania przed wyjazdem zainteresowanej osoby, długość i cel jej nieobecności, charakter zatrudnienia podjętego w innym państwie oraz zamiar osoby zainteresowanej w takiej postaci, jaka wynika ze wszystkich okoliczności sprawy. Organ powołał się także na decyzję Komisji Administracyjnej nr 160 z dnia 28 listopada 1995 r., dotyczącą zakresu stosowania art. 71 ust. 1 pkt b (ii) rozporządzenia nr 1408/71 w sprawie prawa do zasiłku dla bezrobotnych na rzecz pracowników, niebędących pracownikami przygranicznymi, którzy w trakcie swojego ostatniego okresu zatrudnienia mieszkali na stałe na obszarze państwa członkowskiego innego niż państwo właściwe (96/172/WE), podkreślając, iż zgodnie z ww. decyzją, art. 71 ust. 1 pkt b (ii) może być stosowany do pewnych kategorii pracowników, np. sezonowych, pracowników transportu międzynarodowego i innych kategorii, które również utrzymują bliskie związki z krajem swego pochodzenia, ale pod warunkiem, że w trakcie wykonywania ostatniej pracy zamieszkiwali lub zachowali miejsce zamieszkania w państwie innym niż państwo miejsca zatrudnienia. Nie można natomiast zaakceptować tego, aby z powodu zbyt szerokiej interpretacji pojęcia miejsca stałego zamieszkania zakres stosowania art. 71 rozporządzenia nr 1408/71 rozszerzono na wszystkich pracowników migrujących, którzy mają w miarę stałe zatrudnienie w państwie członkowskim i którzy pozostawili swoje rodziny w kraju swojego pochodzenia. Powołując się na zgromadzony materiał dowodowy w sprawie, w tym złożone pod rygorem odpowiedzialności karnej oświadczenie z dnia [...] września 2009 r. M. Z. wyjechał do Wielkiej Brytanii wyłącznie w celach zarobkowych, a przed wyjazdem za granicę zamieszkiwał w Polsce "w sposób ciągły". Podał też, że z przedstawionych przez M. Z. decyzji administracji skarbowej o abolicji podatkowej za lata 2005 i 2006 wynika, że podlegał on w Polsce nieograniczonemu obowiązkowi podatkowemu w latach 2005 i 2006. Organ stwierdził, że okoliczności te mogłyby wskazywać, że M. Z. nie założył w Wielkiej Brytanii trwałego ośrodka interesów życiowych. Mimo jednak tych okoliczności organ uznał, że M. Z. założył trwały ośrodek życiowy w Wielkiej Brytanii, bowiem treść ww. oświadczenia wskazuje, że był on zatrudniony w Wielkiej Brytanii na podstawie umowy o pracę zawartą na czas nieokreślony. Ponadto organ wskazał, że M. Z. nie przedstawił żadnych dokumentów potwierdzających podleganie w Polsce nieograniczonemu obowiązkowi podatkowemu od dochodów z pracy najemnej uzyskanych w Wielkiej Brytanii w latach 2007, 2008 i 2009, co oznacza, zdaniem organu, że nie wykazał podlegania w Polsce obowiązkowi podatkowemu od dochodów z pracy najemnej za granicą. Reasumując organ stwierdził, że analiza wszystkich wymienionych wcześniej okoliczności dowodzi, że centrum interesów życiowych M. Z. podczas ostatniego okresu ubezpieczenia była Wielka Brytania, a to oznacza, że nie może być traktowany jako osoba powracająca do swojego miejsca zamieszkania i nie może skorzystać z uprawnień określonych w art. 71 ust. 1 pkt b (ii) rozporządzenia nr 1408/71. M. Z., zdaniem organu, przyjeżdżając do Polski zmienił miejsce zamieszkania. Decyzja ta stała się przedmiotem skargi M. Z. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, w której wnosząc o jej uchylenie zarzucił organowi błędy formalne, poprzez nieuwzględnienie przez organ jego zeznania podatkowego za 2009 r., w sytuacji, gdy wezwany był do jego przedstawienia 29 stycznia 2010 r., czyli przed końcem terminu składania rozliczeń za rok 2009. Wskazał, że rozliczenie to złożył 26 kwietnia 2010 r. Zarzucił też decyzji przyjęcie niesłusznej tezy wskazującej, że jego centrum interesów życiowych znajduje się w Wielkiej Brytanii. W uzasadnieniu skargi skarżący odniósł się bowiem do swojego zatrudnienia w Wielkiej Brytanii na podstawie umowy o pracę na czas nieokreślony i wskazał, że zawarcie takiej umowy nie dowodzi założenia przez niego ośrodka interesów życiowych w Wielkiej Brytanii, a jedynie świadczy o chęci utrzymania źródła zarobkowania, dzięki czemu zaoszczędzona kwota pozwoliła mu na powrót do kraju. Wskazał, że przez pierwsze półtora roku pracy w Wielkiej Brytanii zatrudniony był najpierw tymczasowo (tj. bez okresu wypowiedzenia), później na czas określony na podstawie dwóch umów na okres 6 miesięcy. Warunkiem pozostania zatrudnionym w firmie było podpisanie umowy na czas nieokreślony. Powołując się na art. 25 Kodeksu cywilnego podał, że wyjeżdżając z Polski nie zmienił miejsca zamieszkania na Wielką Brytanię, gdyż jego wyjazd miał charakter tymczasowy, co oznacza, że powrócił do miejsca zamieszkania. Podał ponadto, że będąc w Wielkiej Brytanii przeznaczał wszystkie zarobki tam uzyskane na zakup nieruchomości i dalsze kształcenie zawodowe. W 2007 r. nabył w Polsce działkę rekreacyjną i w 2008 r. działkę budowlaną z zamiarem wybudowania dla siebie domu. Nadmienił, że w 2009 r. rozpoczął budowę domu, z kolei w październiku 2009 r. rozpoczął studia podyplomowe, których koszt pokrył z pieniędzy zarobionych w Wielkiej Brytanii. Ponadto wskazał, że okolicznością przemawiającą, że jego miejscem zamieszkania podczas pobytu w Wielkiej Brytanii była Polska jest fakt, że skorzystał z abolicji podatkowej za lata 2005 i 2006, co oznacza, że został uznany za osobę mającą w danym okresie centrum interesów życiowych i miejsce zamieszkania na terenie Polski. Skarżący podkreślił ponadto, że fakt niezłożenia przez niego zeznań podatkowych za lata 2007 i 2008 nie oznacza, że nie posiada w Polsce miejsca zamieszkania, bowiem oznaczałoby to, że wszystkie osoby, które nie uzyskały w danym roku dochodów podlegających opodatkowaniu podatkiem od osób fizycznych i nie prowadziły działalności gospodarczej i które na skutek tego nie złożyły zeznania PIT nie zamieszkują w Polsce. Minister Pracy i Polityki Społecznej w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie, podtrzymując w całości stanowisko wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym w świetle paragrafu drugiego powołanego wyżej artykułu kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Innymi słowy, wchodzi tutaj w grę kontrola aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dokonywana pod względem ich zgodności z prawem materialnym i przepisami procesowymi, nie zaś według kryteriów odnoszących się do słuszności rozstrzygnięcia. Ponadto, co wymaga podkreślenia, Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi; Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.). Rozpoznając skargę w świetle powołanych wyżej kryteriów, Sąd stwierdził, iż zasługuje ona na uwzględnienie, gdyż organy administracji obu instancji nie wyjaśniły dostatecznie stanu faktycznego istotnego dla rozstrzygnięcia sprawy. Jedną z naczelnych zasad postępowania administracyjnego jest określona w art. 7 kpa zasada dochodzenia prawdy obiektywnej, nakładająca na organy prowadzące postępowanie obowiązek wszechstronnego zbadania sprawy pod względem faktycznym i prawnym. Zasadę tę realizuje szereg przepisów szczegółowych, które nakładają na organ obowiązek wyczerpującego zebrania, rozpatrzenia i oceny całego materiału dowodowego. Jedynie bowiem na podstawie całokształtu materiału dowodowego organ może ocenić, czy dana okoliczność została udowodniona (art. 77 § 1 i art. 80 kpa). Wydanie prawidłowej decyzji w każdym przypadku poprzedzać powinno więc dokładne ustalenie stanu faktycznego i prawnego istotnego w sprawie (stosownie do treści art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 kpa). Pamiętać przy tym należy, że treść uzasadnienia podjętej decyzji powinna dokumentować wypełnienie przez organ wymienionych obowiązków procesowych i odnosić się do zakresu przeprowadzonego postępowania w sprawie. Art. 107 kpa stanowi, iż decyzja powinna zawierać uzasadnienie faktyczne i prawne, przy czym uzasadnienie faktyczne powinno w szczególności zawierać wskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów, na których się oparł, oraz przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej, zaś uzasadnienie prawne powinno zawierać wyjaśnienie podstawy prawnej decyzji, z przytoczeniem przepisów prawa. W niniejszej sprawie skarżący ubiegał się o przyznanie prawa do zasiłku dla bezrobotnych w oparciu o przepisy rozporządzenia Rady (EWG) nr 1408/71 z dnia 14 czerwca 1971 r. w sprawie stosowania systemów zabezpieczenia społecznego do pracowników najemnych i ich rodzin przemieszczających się we Wspólnocie, poprzez zaliczenie okresu jego zatrudnienia w Wielkiej Brytanii od maja 2005 r. do czerwca 2009 r. do okresu uprawniającego do zasiłku dla bezrobotnych w Polsce. Zgodnie z art. 67 ww. rozporządzenia, bezrobotny, ubiegający się o świadczenia z tytułu bezrobocia, ma co do zasady prawo do uwzględnienia, w koniecznym zakresie, okresów ubezpieczenia lub zatrudnienia przebytych pod działaniem ustawodawstw państw członkowskich Unii Europejskiej (UE), pozostałych państw Europejskiego Obszaru Gospodarczego (EOG) lub Konfederacji Szwajcarskiej (Szwajcarii), pod warunkiem, że ukończył ostatnio okresy zatrudnienia zgodnie z ustawodawstwem, na podstawie którego występuje o przyznanie świadczenia. Wyjątek od powyższej zasady wprowadza art. 71 ust. 1 pkt b (ii) tego rozporządzenia, który stanowi, iż pracownik najemny, który oddaje się do dyspozycji służb zatrudnienia na terytorium państwa, gdzie zamieszkuje, lub który powraca na to terytorium korzysta ze świadczeń zgodnie z ustawodawstwem tego państwa tak, jakby był tam ostatnio zatrudniony. Przeniesienie obowiązku wypłaty zasiłku dla bezrobotnych z państwa członkowskiego, będącego miejscem ostatniego zatrudnienia, do państwa członkowskiego, stanowiącego miejsce zamieszkania, jest w świetle tego przepisu uzasadnione dla tej kategorii pracowników, którzy zachowują bliską więź z krajem, w którym osiedlili się i zwykle mieszkają. Skarżący ubiegał się o przyznanie prawa do zasiłku dla bezrobotnych w oparciu o okresy zatrudnienia spełnione wyłącznie na terytorium Wielkiej Brytanii, a zatem w niniejszej sprawie zasadniczą kwestią było ustalenie, czy może być uznany w świetle art. 71 ust. 1 pkt b (ii) rozporządzenia za osobę mającą w okresie tego zatrudnienia miejsce zamieszkania w Polsce lub powracającą na terytorium tego kraju. W świetle orzecznictwa ETS wyrażenie "państwa członkowskiego, w którym pracownik zamieszkuje" należy ograniczyć do państwa, w którym pracownik, choć jest zatrudniony w innym państwie członkowskim, zwykle mieszka i gdzie koncentrują się jego interesy życiowe. Oceniając zatem możliwość zastosowania art. 71 ust. 1 pkt b (ii) rozporządzenia należy wziąć pod uwagę długość i ciągłość zamieszkiwania, zanim dana osoba przeprowadziła się, czas trwania i cel nieobecności, charakter zatrudnienia podjętego w innym państwie członkowskim, a także uwarunkowane tymi okolicznościami intencje danej osoby. Należy w tym kontekście uwzględniać sytuację rodzinną pracownika, powód dla którego pracownik przeprowadził się oraz charakter jego pracy (vide: wyrok ETS z dnia 17 lutego 1977 r. w sprawie di Paolo, C-76/76). Organy administracji przed wydaniem rozstrzygnięcia w niniejszej sprawie zobowiązane były zatem do przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego na powyższe okoliczności, aby móc odpowiedzieć na pytanie, czy w stosunku do skarżącego zachodzi sytuacja, o której mowa w art. 71 ust. 1 pkt b (ii) rozporządzenia. Jest to bowiem przepis szczególny dotyczący określenia ustawodawstwa właściwego w przedmiocie świadczeń z tytułu bezrobocia, co oznacza, że jeżeli przesłanki jego stosowania zostały spełnione, ustawodawstwem właściwym jest ustawodawstwo wskazane przez ten przepis. W ocenie Sądu organy administracji w niniejszej sprawie nie wywiązały się z obowiązku przeprowadzenia stosownego postępowania wyjaśniającego na okoliczność spełnienia przez skarżącego przesłanek z art. 71 ust. 1 pkt b (ii) rozporządzenia. Z treści wniosku strony oraz złożonych przez nią w toku postępowania administracyjnego oświadczeń organy wywiodły, iż w okresie zatrudnienia w Wielkiej Brytanii miejscem zamieszkania M. Z., gdzie koncentrowały się jego interesy życiowe, było to państwo. Organy nie wzięły jednak pod uwagę, iż zgodnie z oświadczeniem skarżącego zawartym we wniosku, jego wyjazd do Wielkiej Brytanii miał charakter wyłącznie zarobkowy. Nie podjęto próby wyjaśnienia, jaka była faktyczna intencja i cel tego wyjazdu, czy skarżący w okresie zatrudnienia w Wielkiej Brytanii utrzymywał bliskie związki z krajem swego pochodzenia oraz jaka była jego sytuacja rodzinna. Nie wyjaśniono tym samym, czy w trakcie wykonywania pracy w Wielkiej Brytanii skarżący zachował swoje miejsce zamieszkania w Polsce. Skarżący w odwołaniu podniósł, że wyjazd do Wielkiej Brytanii miał charakter zarobkowy, w 2007 r. kupił działkę rekreacyjną, a w 2008 r. budowlaną i wszystkie oszczędności przeznaczał na budowę domu oraz na dalsze kształcenie. Budowę domu rozpoczął w maju 2009 r., a w październiku 2009 r. rozpoczął studia podyplomowe. Organ odwoławczy nie przeprowadził jednak żadnego uzupełniającego postępowania dowodowego na powyższą okoliczność, poprzestając jedynie w swoich ustaleniach na fakcie niezłożenia przez skarżącego zeznania podatkowego PIT za 2008 i 2007 r. oraz wskazując, że zawarcie przez skarżącego umowy na czas nieokreślony świadczy o założeniu ośrodka interesów życiowych skarżącego w Wielkiej Brytanii. Należy zgodzić się z organem, który powołując się na orzecznictwo ETS oraz decyzję Komisji Administracyjnej nr 160 z dnia 28 listopada 1995 r., podniósł, że nie byłoby uzasadnione, gdyby – z uwagi na zbyt szeroką interpretację terminu miejsca zamieszkania – doprowadzono do sytuacji, kiedy wszyscy pracownicy migrujący, zatrudnieni w jednym państwie członkowskim, których rodziny mieszkają na stałe w innym państwie członkowskim, zostali objęci wyjątkiem zawartym w art. 71 rozporządzenia nr 1408/71. W ocenie Sądu, nie można jednak odmówić zastosowania art. 71 ust. 1 pkt b (ii) rozporządzenia, w sytuacji, gdy pracownik wyjeżdża tylko na pewien czas z kraju swojego pochodzenia, w celach wyłącznie zarobkowych, zachowując w tym czasie swoje miejsce zamieszkania w państwie pochodzenia gdzie koncentrują się jego interesy życiowe. Mając powyższe względy na uwadze, Sąd uznał, iż ustalenia w zakresie stanu faktycznego sprawy i jego ocena dokonana przez organy obu instancji w niniejszej sprawie są niewystarczające, a w konsekwencji uniemożliwiają Sądowi dokonanie pełnej i jednoznacznej oceny zgodności zaskarżonej decyzji pod względem materialnoprawnym. Sąd administracyjny nie czyni bowiem własnych ustaleń w sprawie, a jedynie ocenia zaskarżony akt pod względem jego zgodności z prawem materialnym i przepisami procesowymi. Taka kontrola jest jednak możliwa tylko w warunkach wyczerpującego dokonania przez organ ustaleń faktycznych. Przy ponownym rozpoznaniu sprawy organy winny uzupełnić postępowanie dowodowe, a w szczególności przeprowadzić, w oparciu o przepis art. 86 kpa, dowód z przesłuchania strony na okoliczność ustalenia miejsca zamieszkania skarżącego, tj. miejscu, w którym skarżący zwykle mieszka i gdzie koncentrują się jego interesy życiowe, w okresie jego pracy w Wielkiej Brytanii. Organy winny również mieć na uwadze, iż dowód z przesłuchania strony jest dowodem posiłkowym i może być przeprowadzony wówczas, gdy po wyczerpaniu środków dowodowych lub z powodu ich braku pozostały niewyjaśnione fakty istotne dla rozstrzygnięcia sprawy. Ponadto, organy winny mieć na względzie treść art. 153 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, który stanowi, iż ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie organ, którego działanie lub bezczynność było przedmiotem zaskarżenia. Z uwagi na powyższe, działając na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) oraz art. 152 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2002 r. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie orzekł, jak w sentencji wyroku.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 28.07.2026. · Źródło