II SA/Wa 1119/05

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Iwona Dąbrowska Sędziowie WSA Eugeniusz Wasilewski Adam Lipiński (spr.) Protokolant Bartosz Piwoński po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 28 września 2005 r. sprawy ze skargi S. Z. na decyzję Prezesa Rady Ministrów z dnia [...] kwietnia 2005 r. nr [...] w przedmiocie renty specjalnej oddala skargę Prezes Rady Ministrów działając na podstawie art. 82 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (t.j. Dz. U. z 2004 r., Nr 39, poz. 353 ze zm.) decyzją z dnia [...] marca 2005 r. odmówił przyznania S. Z. emerytury specjalnej. W uzasadnieniu organ stwierdził, iż świadczenie z art. 82 ust. 1 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych może być przyznane tylko osobie znajdującej się w trudnej sytuacji bytowej, o ile inne okoliczności w sprawie wskazują na jej szczególny charakter, jak na przykład wybitne zasługi w jakiejś dziedzinie. Jednak zdaniem organu w niniejszym przypadku takie szczególne okoliczności nie występują. S. Z. złożył wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy. Prezes Rady Ministrów działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 Kodeksu postępowania administracyjnego decyzją nr [...] z dnia [...] kwietnia 2005 r. utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu organ wskazał, że przyznanie renty specjalnej na podstawie art. 82 ust. 1 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych jest możliwie w szczególnie uzasadnionych wypadkach. Przepis ten nie określa warunków, jakie powinny być spełnione, aby uzasadnione było przyznanie świadczenia. Przy rozpatrywaniu wniosków o przyznanie renty specjalnej, brana jest pod uwagę sytuacja bytowa wnioskodawcy, jednak nie stanowi ona jedynego kryterium przyznania świadczenia. Świadczenie specjalne może być przyznane osobie znajdującej się w trudnej sytuacji bytowej, o ile w sprawie wystąpią inne okoliczności wskazujące na jej szczególny charakter. Z akt sprawy wynika, że S. Z. pobiera świadczenia emerytalno-rentowe w wysokości 1.089 zł. brutto. Wysokość tego świadczenia nie uwzględnia wynagrodzenia pobieranego z innych źródeł niż umowa o pracę. Nie ma możliwości uwzględniania przy wyliczaniu podstawy świadczenia należności otrzymywanych z tytułu z innych źródeł niż umowa o pracę, ponieważ obowiązujące wówczas przepisy do podstawy wymiaru renty lub emerytury przyjmowały świadczenia wypłacane z osobowego funduszu płac. W rezultacie pobierane świadczenie emerytalno-rentowe jest o około 1.000 zł. niższe (jak to wyliczył skarżący) w porównaniu ze świadczeniem, które otrzymywałby gdyby zaliczyć dochody uzyskiwane z innych źródeł niż tylko praca świadczona w ramach umowy o pracę. Obecnie otrzymywany dochód nie pozwala zainteresowanemu utrzymać się i pokrywać koszty leczenia. Całkowita niezdolność do pracy wyklucza podjecie pracy dodatkowej. S. Z. pełnił funkcję ławnika w latach 1997 – 1999 oraz posiada liczne dyplomy i nagrody. Analizując powyższe okoliczności sprawy organ stwierdził, że brak jest możliwości przyznania S. Z. renty specjalnej. Organ wskazał na uznaniowy charakter tego świadczenia. W ocenie Prezesa Rady Ministrów brak jest w niniejszej sprawie takiego rodzaju szczególnego charakteru, który uzasadniałby przyznanie wnioskowanego świadczenia. W skardze na powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie oraz w piśmie (wpływ 22 września 2005 r.) S. Z. wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji. Wskazywał na trudną sytuację materialną i swoje rozliczne działania społeczne oraz na osiągnięcia w pracy zawodowej, w tym pełnienie przez okres ponad 7 lat funkcji kierownika wiejskiego domu kultury. Podnosił, że przepisy uniemożliwiające zaliczenie do emerytury dochodów wypłacanych z funduszy bezosobowych są dla niego krzywdzące. W odpowiedzi na skargę organ wnosił o jej oddalenie i podtrzymał argumenty zawarte w zaskarżonej decyzji, podkreślając, że dochodzone świadczenie nie ma charakteru socjalnego. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Na podstawie art. 13 par. 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) do rozpoznania sprawy właściwy jest wojewódzki sąd administracyjny, na którego obszarze właściwości ma siedzibę organ administracji publicznej, którego działalność została zaskarżona. W niniejszej sprawie sądem tym jest Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie. Natomiast zgodnie z treścią art. 1 par 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę pod względem zgodności z prawem zaskarżonej decyzji administracyjnej i to z przepisami obowiązującymi w dacie jej wydania. Przywołana wyżej zasada oznacza, że sąd administracyjny nie przyznaje dochodzonego świadczenia, a jedynie dokonuje kontroli decyzji administracyjnej pod kątem jej zgodności z prawem, czy organ dochował stosownej procedury przy podejmowaniu danej decyzji oraz czy rozważył wszystkie istotne okoliczności sprawy. Przyznanie czy też odmowa przyznania dochodzonego przez skarżącego świadczenia ma charakter decyzji uznaniowej. Nie znaczy to, że decyzja taka może być dowolna. Organ musi uzasadnić swoje preferencje i zasady jakimi się kierował wydając decyzję. Kontrola sądu administracyjnego sprowadza się zatem do sprawdzenia, czy podejmując daną decyzję organ nie tylko właściwie zastosował przepisy prawa, ale także wyczerpująco uzasadnił przyczyny wydania decyzji. Rozpatrywana pod tym względem skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Materialnoprawną podstawą zaskarżonej decyzji jest art. 82 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych. Przepis ten nie określa przesłanek przyznania świadczenia, decyzja w tej sprawie, podejmowana przez Prezesa Rady Ministrów, ma charakter uznaniowy. Organ każdorazowo ma przedstawić przesłanki faktyczne i prawne, którymi kierował się przy podjęciu takiej decyzji. W rozpatrywanej sprawie Prezes Rady Ministrów w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji wskazał, że zbadał wszystkie okoliczności sprawy: sytuację bytową i szczególne okoliczności wskazane przez skarżącego, uzasadniające w ocenie skarżącego przyznanie świadczenia. Zagadnienie zakwalifikowania danego przypadku, jako posiadającego przymiot szczególnego charakteru, zależy od wyłącznego uznania. Mogą to być zarówno wybitne zasługi w jakichś dziedzinach, jak również nadzwyczajne, szczególne zdarzenie losowe. W przedmiotowej sprawie żadne z takich zdarzeń nie miało miejsca. Zgromadzony w sprawie materiał dowodowy, który został dokładnie opisany w uzasadnieniu decyzji, jednoznacznie przemawia za trafnością podjętej decyzji. Skarżący przez kilka lat był ławnikiem w sądzie powszechnym, posiadał szereg dyplomów i pisemnych podziękowań jak dyplom z 1962 r. za osiągnięcia w produkcji rolnej, dwa dyplomy za aktywną pracę w Związku Młodzieży Wiejskiej i podziękowanie za aktywną pracę w tej organizacji, dyplom GUS za udział w przeprowadzaniu spisu powszechnego w 1970 r., w 1977 r. uzyskał nagrodę pieniężną z Powiatowego Związku Kółek Rolniczych w S., legitymuje się świadectwami ukończenia kursu chemicznej ochrony roślin i kursu II stopnia klasyfikacji zwierząt rzeźnych, dobrymi opiniami z pracy oraz z działalności w lokalnej Radzie Narodowej, pełnił także funkcję kierownika wiejskiego domu kultury. Trudno nie doceniać postawy, pracy społecznej oraz zawodowej działalności skarżącego, jednakże przedstawione wyżej osiągnięcia dalece odbiegają od pojęcia wybitnych zasług w danej dziedzinie. Skarżący nie jest ani wybitnym naukowcem, ani powszechnie uznanym twórcą czy słynnym sportowcem. Jego działalność, jakkolwiek godna pochwały, ma jedynie charakter lokalny. Podkreślenia wymaga, że zgodnie z dyspozycją art. 82 ust. 2 powyższej ustawy, Prezes Rady Ministrów corocznie przedstawia Sejmowi Rzeczypospolitej Polskiej informację o przyznanych świadczeniach szczególnych. Tak wiec poza kontrolą sądowoadministracyjną, mamy tu także do czynienia z kontrolą parlamentarną, wymagającą wskazania jakimi preferencjami kierowano się przyznając świadczenia w danym okresie. W ocenie Sądu, mając na uwadze wskazane na wstępie kryteria kontroli, decyzja jest prawidłowa, posiada oparcie w zebranym materiale dowodowym. Organ nie podjął jej w sposób dowolny. Także przeprowadzone postępowanie administracyjne nie zawiera błędów, które sankcjonowałby jej uchyleniem. Mając powyższe na względzie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na podstawie art. 151 w związku z art. 132 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w sentencji.