II SA/Wa 1125/25

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący – asesor WSA Arkadiusz Koziarski po rozpoznaniu w dniu 9 października 2025 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi S. D. na pismo Szefa Centralnego Wojskowego Centrum Rekrutacji z dnia [...] kwietnia 2025 r. nr [...] w przedmiocie odmowy uchylenia przydziału mobilizacyjnego postanawia: odrzucić skargę Wnioskiem z dnia [...] lutego 2025 r. S. D. (dalej "skarżący") wystąpił do Szefa Wojskowego Centrum Rekrutacji w [...] o uchylenie przydziału mobilizacyjnego. W uzasadnieniu tego wniosku skarżący wskazał, że jest ojcem sprawującym opiekę nad dwójką małoletnich dzieci. Szef Wojskowego Centrum Rekrutacji w [...] udzielił odpowiedzi na powyższy wniosek w piśmie z dnia [...] lutego 2025 r. nr [...]. W piśmie tym organ ten poinformował skarżącego, że przedstawione przez skarżącego okoliczności , zgodnie z obowiązującymi przepisami nie znajdują się w katalogu ustawowych przesłanek umożliwiających dokonanie uchylenia przydziału mobilizacyjnego. Uznając powyższe pismo za decyzję administracyjną skarżący wniósł odwołanie do Szefa Centralnego Wojskowego Centrum Rekrutacji (dalej "organ" lub "Szef CWCR"). Szef CWCR udzielił skarżącemu odpowiedzi na powyższe odwołanie pismem z dnia [...] kwietnia 2025 r. nr [...]. W piśmie tym organ poinformował, że na podstawie przepisów ustawy z dnia 11 marca 2022r. o obronie Ojczyzny (Dz. U. 2024, poz. 248 z póżn. zm.) oraz rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 22 maja 2024 r. w sprawie przydziałów mobilizacyjnych i pracowniczych przydziałów mobilizacyjnych (Dz. U. z 2024 r. poz. 823) wskazane w piśmie okoliczności, w ocenie Szefa Ośrodka Zamiejscowego w [...] CWCR, nie stanowią podstawy do uchylenia przydziału mobilizacyjnego skarżącemu. Organ podniósł, że informacja udzielona w piśmie nr [...] z dnia [...] marca 2025 r. znajduje odzwierciedlenie w przepisach wyżej wskazanych aktów prawnych, a przytoczona argumentacja Szefa Wojskowego Centrum Rekrutacji w [...] jest prawidłowa. Dalej organ wyjaśnił, że na podstawie art. 531 ust. 9 ustawy o obronie Ojczyzny nadanie przydziału mobilizacyjnego następuje w formie karty mobilizacyjnej. Osoba, której nadano przydział mobilizacyjny lub pracowniczy przydział mobilizacyjny, jest obowiązana przyjąć kartę mobilizacyjną. W art. 531 ust. 10 ustawy wskazano, że w karcie mobilizacyjnej określa się co najmniej datę jej wydania, organ wydający, dane osobowe żołnierza rezerwy, pracownika lub innej osoby niebędącej pracownikiem, w tym stopień wojskowy, imię i nazwisko, dane jednostki wojskowej albo komórki organizacyjnej, w tym nazwę, adres, numer mobilizacyjny, pododdział, przydział mobilizacyjny lub pracowniczy przydział mobilizacyjny, a także termin i miejsce stawienia się do jednostki wojskowej albo komórki organizacyjnej, pouczenie o skutkach uchylania się odpowiednio od obowiązku służby wojskowej lub pracy, sposób postępowania w przypadku utraty karty oraz w przypadku niemożliwości stawienia się w miejscu określonym w tej karcie, a także wykaz przedmiotów użytku osobistego, które żołnierz rezerwy, pracownik lub inna osoba niebędąca pracownikiem powinna zabrać ze sobą, stawiając się do jednostki wojskowej albo komórki organizacyjnej w razie ogłoszenia mobilizacji i w czasie wojny. Z kolei z przepisów rozporządzenia w sprawie przydziałów mobilizacyjnych i pracowniczych przydziałów mobilizacyjnych nie wynika, aby uchylenie przydziału mobilizacyjnego następowało w drodze decyzji administracyjnej. W § 13 ust. 1 ww. rozporządzenia wskazano katalog przesłanek umożliwiających dokonanie uchylenia przydziału mobilizacyjnego, natomiast w § 13 ust 2 rozporządzenia określono, że szef wojskowego centrum rekrutacji, działając w porozumieniu z dowódcą jednostki wojskowej albo kierownikiem komórki organizacyjnej, a w przypadku stanowisk określonych w etacie komórek organizacyjnych w porozumieniu z Dyrektorem Generalnym urzędu obsługującego Ministra Obrony Narodowej, na jego wniosek albo wniosek żołnierza rezerwy może w uzasadnionych przypadkach uchylić przydział mobilizacyjny, jeżeli nie ma to negatywnego wpływu na zapewnienie mobilizacyjnego uzupełnienia jednostki wojskowej. W myśl zaś § 14 rozporządzenia, w przypadku uchylenia przydziału mobilizacyjnego szef wojskowego centrum rekrutacji niezwłocznie zawiadamia o tym dowódcę jednostki wojskowej oraz odbiera .od żołnierza PR, któremu uchylono przydział mobilizacyjny, kartę mobilizacyjną i niszczy ją protokolarnie oraz dokonuje odpowiednich adnotacji w ewidencji wojskowej. Organ wskazał, że biorąc pod uwagę powyższe, przepisy wskazanej wyżej ustawy oraz aktów wykonawczych do niej, nie nadają uprawnień szefom wojskowych centrów rekrutacji do wydawania decyzji w zakresie nadawania przydziałów mobilizacyjnych oraz w zakresie ich uchylania, ze względu na brak przepisów prawa, które przyznawałyby tym organom takie kompetencje. Oznacza to, że Szef Wojskowego Centrum Rekrutacji w [...] nie wydał decyzji w sprawie nadania przydziału mobilizacyjnego w stosunku do skarżącego oraz nie wydał decyzji w zakresie odmowy uchylenia nadanego przydziału. Oznacza to, że nie jest możliwe wniesienie odwołania od powyższych czynności. Szef CWCR stwierdził, że ustawa o obronie Ojczyzny nie przewiduje, by nadawanie przydziału mobilizacyjnego oraz jego uchylanie następowało w trybie. przewidzianym w ustawie z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. 2024, poz. 572) oraz by karta mobilizacyjna stanowiła decyzję administracyjną w rozumieniu powyższej ustawy. Jeżeli dochodzi do uchylenia przydziału mobilizacyjnego, to czynność ta następuje poprzez protokolarne zniszczenie karty mobilizacyjnej i dokonanie odpowiednich adnotacji ewidencyjnych. Dalej organ wyjaśnił, że przydział mobilizacyjny skarżącemu został nadany na podstawie art. 531 ust. 3 ustawy o obronie Ojczyzny, zgodnie z którym przydział mobilizacyjny nadaje się na wolne stanowisko służbowe lub do pełnienia nieobsadzonej funkcji wojskowej, a w razie potrzeby również na stanowiska lub funkcje, na które nadano już taki przydział. W ust. 4 tegoż przepisu określono, że "przydziałów mobilizacyjnych nie nadaje się osobom, które są wyłączone od obowiązku pełnienia służby wojskowej w razie ogłoszenia mobilizacji i w czasie wojny, oraz osobom, którym odroczono obowiązek służby wojskowej". Organ zwrócił uwagę, że skarżący w przesłanym piśmie domagając się uchylenia przydziału mobilizacyjnego, powołuje się na art. 5 ust. 3 pkt 1 ustawy o obronie Ojczyzny, a mianowicie fakt sprawowania opieki nad dzieckiem do lat 8, co w jego opinii jest jednoznaczne z wyłączeniem od obowiązku pełnienia służby wojskowej w razie ogłoszenia mobilizacji i w czasie wojny. W ocenie Szefa CWCR powyższe twierdzenie jest błędne, bowiem mylnie zinterpretowano pojęcie wyłączenia od obowiązku pełnienia służby wojskowej. Instytucję wyłączenia od obowiązku pełnienia służby wojskowej w razie ogłoszenia mobilizacji i w czasie wojny uregulowano w art. 541 ustawy o obronie Ojczyzny. Przepis ten jednoznacznie określa krąg podmiotów podlegających wyłączeniu oraz krąg podmiotów uprawnionych do złożenia wniosku o takie wyłączenie. Zgodnie z art. 541 ust. 5 ustawy wyłączenie następuje: 1) z urzędu i dotyczy osób, które: a) wykonują mandat posła albo senatora, b) wykonują mandat radnego, c) zajmują kierownicze stanowiska państwowe określone w art. 2 ustawy z dnia 31 lipca 1981 r. o wynagrodzeniu osób zajmujących kierownicze stanowiska państwowe (Dz. U. z 2023 r. poz. 624) lub stanowiska organów administracji publicznej w rozumieniu ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego, d) ze względu na posiadane kwalifikacje lub zajmowane stanowiska są niezbędne dla zapewnienia obrony lub bezpieczeństwa państwa; 2) na wniosek i dotyczy osób, których powołanie do służby wojskowej, o której mowa w ust. 1, groziłoby zaprzestaniem lub poważnym zakłóceniem pracy urzędu państwowego lub samorządowego albo działalności gospodarczej przedsiębiorcy niezbędnej dla zapewnienia obrony lub bezpieczeństwa państwa. Natomiast warunki uchylenia przydziału mobilizacyjnego zostały określone w § 13 ust. 1 rozporządzenia w sprawie przydziałów mobilizacyjnych i pracowniczych przydziałów mobilizacyjnych. Organ podniósł, że skarżący w związku ze sprawowaniem opieki na dzieckiem do lat 8 nie podlega wyłączeniu od obowiązku pełnienia służby (w związku z § 13 ust. 1 pkt 5 ww. rozporządzenia), stąd też Szef Wojskowego Centrum Rekrutacji w [...] nie znalazł podstawy do uchylenia przydziału mobilizacyjnego. Ponadto, przepis art. 5 ust. 3 ustawy o obronie Ojczyzny stanowi o niepodleganiu obowiązkowi służby wojskowej, natomiast posiadanie przydziału mobilizacyjnego nie jest tożsame (i nie oznacza samo w sobie) pełnienia czynnej służby wojskowej. Obowiązek pełnienia czynnej służby wojskowej w czasie pokoju, w przypadku żołnierza rezerwy, co do zasady powstaje w momencie powołania do tej służby stosowną decyzja administracyjną (kartą powołania), co następuje w odrębnej procedurze, która uprawnia osobę, na którą nałożono tego rodzaju obowiązek, do zaskarżenia decyzji o powołaniu w trybie określonym przepisami Kodeksu postępowania administracyjnego. Na powyższe pismo Szefa CWCR z dnia [...] kwietnia 2025 r, traktując je jako decyzję administracyjną, skarżący wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie. Skarżący wskazał, że zaskarżonej decyzji zarzuca naruszenie: 1. przepisów prawa materialnego mające istotny wpływ na treść wydanej decyzji, tj.: a. art. 5 ust. 3 pkt 1 w zw. z art. art. 531 ust. 1 ustawy o obronie Ojczyzny poprzez jego niezastosowanie i nie uchylenie wadliwie nadanego przydziału mobilizacyjnego, w sytuacji w której skarżący jest wyłączony z mocy prawa spod obowiązku pełnienia służby wojskowej, b. § 13 pkt 5 rozporządzenie Ministra Obrony Narodowej w sprawie przydziałów mobilizacyjnych i pracowniczych przydziałów mobilizacyjnych z dnia 22 maja 2024 r. poprzez jego niezastosowanie i nie uchylenie wadliwie nadanego przydziału mobilizacyjnego, w sytuacji w której Skarżący jest wyłączony z mocy prawa od pełnienia służby wojskowej. 2. przepisów postępowania mające istotny wpływ na treść wydanej decyzji, tj.: a. art. 107 § 1 k.p.a. poprzez wydanie decyzji administracyjnych przez organy I i II instancji nie zawierających elementów obligatoryjnych, w tym powołania podstawy prawnej i pouczenia o prawie do odwołania, b. art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. poprzez jego niezasadne zastosowanie przez Szefa CWCR i utrzymanie w mocy wadliwej decyzji organu 1 instancji, podczas gdy prawidłowe rozstrzygnięcie organu II instancji powinno polegać na zastosowaniu art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a. i w rezultacie - na uchyleniu w całości decyzji Szefa WCR w [...] oraz uchyleniu przydziału mobilizacyjnego nadanego wadliwie skarżącemu. W oparciu o te zarzuty skarżący wniósł o: 1. uchylenie w całości zaskarżonej decyzji Szefa CWCR; 2. uchylenie w całości poprzedzającego zaskarżonego orzeczenia decyzji Szefa WCR w [...], na podstawie; 3. zasądzenie od organu na rzecz skarżącego zwrotu kosztów postępowania, w kosztów zastępstwa procesowego, według norm przepisanych. W odpowiedzi na skargę Szef CWCR wniósł o odrzucenie skargi. W uzasadnieniu organ podniósł, że ani z przepisów ustawy o obronie Ojczyzny, ani z przepisów rozporządzenia w sprawie przydziałów mobilizacyjnych i pracowniczych przydziałów mobilizacyjnych nie wynika, aby nadanie lub uchylenie przydziału mobilizacyjnego następowało w drodze decyzji administracyjnej. Karta mobilizacyjna nie ma charakteru decyzji administracyjnej i nie przysługuje od niej odwołanie, co wynika z treści art. 531 ustawy o obronie Ojczyzny. Kwestie dotyczące przydziałów mobilizacyjnych nie są rozpatrywane przez organy wojskowe w formie objętej przepisami postępowania administracyjnego. Brak jest w konsekwencji przepisów powszechnie obowiązującego prawa, które przyznawałyby organom kompetencję do wydawania decyzji administracyjnych w sprawie nadawania i uchylania przydziałów mobilizacyjnych. Oznacza to, że Szef Wojskowego Centrum Rekrutacji w [...] nie wydał decyzji w sprawie nadania przydziału mobilizacyjnego w stosunku do skarżącego oraz nie wydał decyzji w zakresie odmowy uchylenia nadanego przydziału, co pociąga za sobą konsekwencję w postaci braku możliwości wniesienie odwołania od powyższych czynności. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje. Stosownie do treści art. 3 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r. poz. 935, z późn. zm.), powoływanej dalej jako "p.p.s.a.", kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na: 1) decyzje administracyjne; 2) postanowienia wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także na postanowienia rozstrzygające sprawę co do istoty; 3) postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które przysługuje zażalenie; 4) inne niż określone w pkt 1-3 akty lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa, z wyłączeniem aktów lub czynności podjętych w ramach postępowania administracyjnego określonego w ustawie z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2022 r. poz. 2000 i 2185), postępowań określonych w działach IV, V i VI ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2022 r. poz. 2651 i 2707), postępowań, o których mowa w dziale V w rozdziale 1 ustawy z dnia 16 listopada 2016 r. o Krajowej Administracji Skarbowej (Dz. U. z 2022 r. poz. 813, z późn. zm.), oraz postępowań, do których mają zastosowanie przepisy powołanych ustaw; 4a) pisemne interpretacje przepisów prawa podatkowego wydawane w indywidualnych sprawach, opinie zabezpieczające i odmowy wydania opinii zabezpieczających; 5) akty prawa miejscowego organów jednostek samorządu terytorialnego i terenowych organów administracji rządowej; 6) akty organów jednostek samorządu terytorialnego i ich związków, inne niż określone w pkt 5, podejmowane w sprawach z zakresu administracji publicznej; 7) akty nadzoru nad działalnością organów jednostek samorządu terytorialnego; 8) bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1-4 lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadku określonym w pkt 4a; 9) bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach dotyczących innych niż określone w pkt 1-3 aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczących uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa podjętych w ramach postępowania administracyjnego określonego w ustawie z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego oraz postępowań określonych w działach IV, V i VI ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa oraz postępowań, do których mają zastosowanie przepisy powołanych ustaw. Sądy administracyjne orzekają także w sprawach, w których przepisy ustaw szczególnych przewidują sądową kontrolę, i stosują środki określone w tych przepisach (art. 3 § 3 p.p.s.a.). W ocenie Sądu pismo Szefa CWCR z dnia [...] kwietnia 2025 r. nie stanowi decyzji administracyjnej i wobec tego skarga podlega odrzuceniu. W niniejszej sprawie skarżący wystąpił z wnioskiem o uchylenie przydziału mobilizacyjnego. Zgodnie z art. 2 pkt 29 ustawy o obronie Ojczyzny, przydział mobilizacyjny to imienne wyznaczenie żołnierza zawodowego, osoby będącej w rezerwie, na stanowisko służbowe określone etatem czasu wojennego, zgodnie z wymaganiami kwalifikacyjnymi oraz predyspozycjami określonymi dla tego stanowiska. Jak zaś stanowi art. 531 ust. 1 tej ustawy, żołnierzy rezerwy, których w pierwszej kolejności przewiduje się powołać do służby wojskowej pełnionej w razie ogłoszenia mobilizacji i w czasie wojny, przeznacza się do tej służby przez nadanie w czasie pokoju przydziału mobilizacyjnego na stanowiska służbowe lub do pełnienia funkcji wojskowych, które są określone w etacie jednostki wojskowej i występują w czasie wojny. Przydziały mobilizacyjne oraz pracownicze przydziały mobilizacyjne nadaje oraz uchyla szef wojskowego centrum rekrutacji, działając w porozumieniu z dowódcą jednostki wojskowej, a w przypadku stanowisk określonych w etacie komórek organizacyjnych, w porozumieniu z Dyrektorem Generalnym urzędu obsługującego Ministra Obrony Narodowej (art. 531 ust. 8). Co szczególnie istotne, w myśl art. 531 ust. 9 ustawy o obronie Ojczyzny, nadanie przydziału mobilizacyjnego oraz pracowniczego przydziału mobilizacyjnego następuje w formie karty mobilizacyjnej. Osoba, której nadano przydział mobilizacyjny lub pracowniczy przydział mobilizacyjny, jest obowiązana przyjąć kartę mobilizacyjną. W art. 531 ust. 10 ustawy wskazano, że w karcie mobilizacyjnej określa się co najmniej datę jej wydania, organ wydający, dane osobowe żołnierza rezerwy, pracownika lub innej osoby niebędącej pracownikiem, w tym stopień wojskowy, imię i nazwisko, dane jednostki wojskowej albo komórki organizacyjnej, w tym nazwę, adres, numer mobilizacyjny, pododdział, przydział mobilizacyjny lub pracowniczy przydział mobilizacyjny, a także termin i miejsce stawienia się do jednostki wojskowej albo komórki organizacyjnej, pouczenie o skutkach uchylania się odpowiednio od obowiązku służby wojskowej lub pracy, sposób postępowania w przypadku utraty karty oraz w przypadku niemożliwości stawienia się w miejscu określonym w tej karcie, a także wykaz przedmiotów użytku osobistego, które żołnierz rezerwy, pracownik lub inna osoba niebędąca pracownikiem powinna zabrać ze sobą, stawiając się do jednostki wojskowej albo komórki organizacyjnej w razie ogłoszenia mobilizacji i w czasie wojny. Ustawa o obronie Ojczyzny nie przewiduje, by nadawanie przydziału mobilizacyjnego żołnierzom rezerwy następowało w formie decyzji administracyjnej, a w szczególności, by decyzję administracyjną stanowiła karta mobilizacyjna. W § 13 ust. 1 rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 22 maja 2024 r. w sprawie przydziałów mobilizacyjnych i pracowniczych przydziałów mobilizacyjnych (Dz. U. z 2024 r. poz. 823) wskazano, katalog przesłanek warunkujących uchylenie przydziału mobilizacyjnego. Z kolei w § 13 ust. 2 tego rozporządzenia wskazano, że szef wojskowego centrum rekrutacji, działając w porozumieniu z dowódcą jednostki wojskowej albo kierownikiem komórki organizacyjnej, a w przypadku stanowisk określonych w etacie komórek organizacyjnych w porozumieniu z Dyrektorem Generalnym urzędu obsługującego Ministra Obrony Narodowej, na jego wniosek albo wniosek żołnierza rezerwy może w uzasadnionych przypadkach uchylić przydział mobilizacyjny, jeżeli nie ma to negatywnego wpływu na zapewnienie mobilizacyjnego uzupełnienia jednostki wojskowej. Z przepisów cytowanego rozporządzenia nie wynika jednak, aby uchylenie przydziału mobilizacyjnego następowało w drodze decyzji administracyjnej. Brak jest w konsekwencji przepisów powszechnie obowiązującego prawa, które przyznawałyby organom kompetencję do wydawania decyzji administracyjnych w sprawie nadawania bądź uchylania przydziałów mobilizacyjnych (por wyrok WSA w Warszawie z dnia 14 marca 2024 r., sygn. akt II SA/Wa 106/24, orzeczenia.nsa.gov.pl). Wobec powyższego stwierdzić należy, że zaskarżone pismo nie stanowi decyzji administracyjnej. Skierowane ono zastało do skarżącego w sprawie niepodlegającej rozstrzygnięciu w drodze decyzji administracyjnej. Ma ono charakter wyłącznie informacyjny. Wobec skarga jako niedopuszczalna podlega odrzuceniu. Mając powyższe na uwadze Sąd, na podstawie art. 58 § 1 pkt 1 i 6 oraz § 3 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji postanowienia.