II SA/Wa 1128/19
WyrokWSA w Warszawie2019-11-28
Skład orzekający: Danuta Kania, Ewa Radziszewska-Krupa, Andrzej Wieczorek
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy organ administracji publicznej prawidłowo odmówił wyłączenia stosowania przepisów ustawy o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy, w sytuacji gdy skarżący spełnił przesłankę krótkotrwałej służby na rzecz totalitarnego państwa, a organ nie ocenił tej przesłanki indywidualnie?Ratio decidendi
Organ administracji publicznej nie może abstrahować od oceny przesłanki "krótkotrwałej służby" przed dniem 31 lipca 1990 r. przy rozpatrywaniu wniosku o wyłączenie stosowania przepisów ustawy o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy. Sąd uznał, że okres 5 miesięcy i 15 dni służby na rzecz totalitarnego państwa, stanowiący mniej niż 2% całego okresu służby skarżącego, może być uznany za krótkotrwały i wymaga indywidualnej oceny przez organ, która nie została przeprowadzona.Stan faktyczny
Skarżący B.M. złożył wniosek o wyłączenie stosowania wobec niego przepisów ustawy o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy, które obniżają świadczenia emerytalne za służbę na rzecz totalitarnego państwa. Organ odmówił uwzględnienia wniosku, uznając, że skarżący nie spełnił przesłanki "krótkotrwałej służby" przed 1990 r. oraz nie wykazał, że jego służba była pełniona z narażeniem życia i zdrowia. Skarżący zarzucił naruszenie przepisów prawa materialnego i procesowego, w tym nieuwzględnienie przesłanki krótkotrwałości służby.Rozstrzygnięcie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uchylił zaskarżoną decyzję Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji i zasądził od Ministra na rzecz skarżącego zwrot kosztów postępowania.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Danuta Kania, Sędzia WSA Ewa Radziszewska-Krupa, Sędzia WSA Andrzej Wieczorek (spr.), Protokolant starszy referent Agnieszka Fidor po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 28 listopada 2019 r. sprawy ze skargi B. M. na decyzję Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia [...] kwietnia 2019 r., nr [...] w przedmiocie odmowy wyłączenia stosowania przepisów ustawy 1) uchyla zaskarżoną decyzję; 2) zasądza od Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji na rzecz skarżącego B. M. kwotę 497 zł (słownie: czterysta dziewięćdziesiąt siedem złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania.
Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji (zwany dalej organem) decyzją
z dnia [...] kwietnia 2019r. nr [...] po rozpatrzeniu wniosku Pana B.M. (skarżący) odmówił wyłączenia stosowania wobec skarżącego art. 15c, art. 22a i art. 24a ustawy z dnia 18 lutego 1994 r. o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy Policji, Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego, Agencji Wywiadu, Służby Kontrwywiadu Wojskowego, Służby Wywiadu Wojskowego, Centralnego Biura Antykorupcyjnego, Straży Granicznej, Służby Ochrony Państwa, Państwowej Straży Pożarnej, Służby Celno-Skarbowej i Służby Więziennej oraz ich rodzin
(Dz. U. z 2019 r. poz. 288 ustawa o zaopatrzeniu).
Dyrektor Zakładu Emerytalno-Rentowego Ministerstwa Spraw Wewnętrznych
i Administracji w Warszawie decyzją z dnia [...] lipca 2017 r. o ponownym ustaleniu wysokości emerytury dokonał obniżenia świadczeń emerytalnych za okres służby skarżącego od [...] października 1982 roku do [...] kwietnia 1983 roku.
Skarżący wnioskiem z dnia [...] czerwca 2017 r. wystąpił do organu
o zastosowanie wobec niego art. 8a ustawy z dnia 18 lutego 1994 r. o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy Policji, Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego, Agencji Wywiadu, Służby Kontrwywiadu Wojskowego, Służby Wywiadu Wojskowego, Centralnego Biura Antykorupcyjnego, Straży Granicznej, Biura Ochrony Rządu, Państwowej Straży Pożarnej i Służby Więziennej oraz ich rodzin (ówcześnie obowiązujący Dz. U. z 2016 r. poz. 708, z późn. zm.). Szczegółowo opisał przebieg swojej służby, wskazując, że jego służbę przed 1990 r., należy uznać
za krótkotrwałą.
Wskazał, że jego służba w Milicji Obywatelskiej i Policji łącznie wynosi ponad 30 lat i przy ocenie przebiegu służby, głównie ten okres powinien być brany pod uwagę. Służba w Biurze Ochrony Rządu (BOR), jak poinformował ww., za którą otrzymał zmniejszoną emeryturę wynosi 5 miesięcy i 15 dni, i taki krótki okres nie powinien rzutować negatywnie na całość służby. Podniósł, że z BOR wrócił do Milicji Obywatelskiej (MO) na własną prośbę, co wiązało się ze znacznym obniżeniem grupy uposażenia. Wskazał, że dla niego najważniejsza była praca związania
z przeciwdziałaniem przestępczości. Podniósł, że przez cały okres służby zarówno przed 1990 r., jak i po zmianach ustrojowych, nie toczyło się przeciwko niemu żadne postępowanie dyscyplinarne, wyjaśniające, czy karne. Po tym okresie, jego służba była oceniana jako wzorowa oraz w większości była ona pełniona z narażeniem życia i zdrowia, co jest potwierdzone kolejnymi awansami w stopniu i stanowisku. Ponadto skarżący wyszczególnił, że w opiniach służbowych oceniany był jako osoba
o wysokich kwalifikacjach zawodowych, potrafiąca zaplanować i zorganizować nie tylko własną pracę, a także nie wymagająca nadzoru. Dodatkowo skarżący podkreślił, że obowiązki kierownicze w opinii jego przełożonych wykonywane były wzorowo, a opinie służbowe ww. nie zawierały treści, które w najmniejszym stopniu podważałyby jego uczciwość, czy lojalność wobec Policji. Wnioskodawca stwierdził również, że w zdecydowanej większości służbę pełnił z narażeniem życia i zdrowia, uczestnicząc w konwojach osób będących członkami zorganizowanych grup przestępczych m.in.: "grupy B.", "mafii p.", "mafii w.", "grupy R.", a tego typu czynności były szczególnie niebezpieczne i trudne. Nadto wskazał, że wykonywał konwoje zagraniczne, do wykonywana których zatrudniano doświadczonych policjantów.
Podniósł, że IPN w Zaświadczeniu z dnia [...] maja 2017 r. stwierdził, że nie figuruje w katalogu funkcjonariuszy, współpracowników, kandydatów na współpracowników organów bezpieczeństwa państwa, o których mowa w art. 5 ustawy o IPN. Tym samym uznał, że jego służba przed sierpniem 1990 r. nie jest negatywnie oceniana przez instytucje państwowe.
Organ zaskarżoną decyzją z dnia [...] kwietnia 2019 r. odmówił wyłączenia stosowania wobec skarżącego art. 15c, art. 22a i art. 24a ustawy o zaopatrzeniu. Organ uznał, że w zaskarżonej decyzji zadośćuczyniono dyspozycjom przepisów Kpa, wyjaśniony został stan faktyczny i prawny sprawy, w uzasadnieniu wskazano
i przeanalizowano podstawę prawną decyzji, zaś w osnowie decyzji wskazano fakty, które organ uznał za udowodnione oraz dowody, na których się oparł. Decyzja zawiera wszystkie elementy wymagane w oparciu o art. 107 § 1 Kpa.
Wskazał, że z pisma z dnia [...]maja 2017 r. Instytutu Pamięci Narodowej - Komisji Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu, tj. Informacji o przebiegu służby Nr [...] wynika, że skarżący pełnił służbę na rzecz totalitarnego państwa, o której mowa w art. 13b ustawy zaopatrzeniowej, w okresie służby od dnia [...] października 1982 r. do dnia [...] kwietnia 1983 r., czyli 5 miesięcy i 16 dni. Ustalono, że całkowity okres służby ww. wynosi 30 lat, 9 miesięcy i 10 dni, tj. od dnia [...] grudnia 1980 r. do dnia [...] września 2011 r. (do służby zaliczono także okres zasadniczej służby wojskowej od dnia [...] października 1980 r. do dnia [...] grudnia 1980 r., tj. 1 miesiąc i 23 dni).
Zdaniem organu skarżący po dniu 12 września 1989 r. rzetelnie wykonywał zadania i obowiązki. Wielokrotnie przyznawano mu zwiększony dodatek służbowy
do uposażenia oraz wyróżniano nagrodami pieniężnymi. Ponadto został odznaczony Srebrną Odznaką "Zasłużony Policjant", a także Złotym Medalem za Długoletnią Służbę, a w aktach sprawy nie stwierdzono informacji o wymierzonych wobec wnioskującego karach dyscyplinarnych. Podniósł, że w przedmiotowej sprawie brak jest dokumentów potwierdzających udział wymienionego w zdarzeniach, które mogły stanowić zagrożenie dla jego życia i zdrowia.
Organ wyjaśnił, że na podstawie art. 8a ustawy o zaopatrzeniu minister właściwy, do spraw wewnętrznych, w drodze decyzji, w szczególnie uzasadnionych przypadkach, może wyłączyć stosowanie art. 15c, art, 22a i art. 24a w stosunku
do osób pełniących służbę, o której mowa w art. 13b, ze względu na: 1) krótkotrwałą służbę przed dniem 31 lipca 1990 r. oraz 2) rzetelne wykonywanie zadań
i obowiązków po dniu 12 września 1989 r., w szczególności z narażeniem zdrowia
i życia.
Ponadto organ stwierdził, że przesłanki zawarte w art. 8a ww. ustawy są nieostre, co oznacza, że intencją ustawodawcy było zagwarantowanie uprawnionemu organowi możliwości indywidualnego podejścia do każdej sprawy przez wprowadzenie uznania administracyjnego.
Zdaniem organu, abstrahując od weryfikacji krótkotrwałości służby ww., nie spełnia on drugiej przesłanki z art. 8a ust. 1 ustawy. W zakresie analizy przesłanki rzetelności wykonywania przez stronę zadań i obowiązków po dniu 12 września
1989 r., należy wskazać, że organ nie kwestionuje rzetelnego wykonywania zadań
i obowiązków przez B.M. w trakcie pełnienia służby po dniu
12 września 1989 r. Z informacji przekazanych przez Komendanta Głównego Policji wynika, że ww. funkcjonariusz rzetelnie wykonywał zadania i obowiązki w okresie pełnienia służby w Policji, a dokumenty zgromadzone w sprawie, nie zawierają treści, które mogłyby podawać w wątpliwość rzetelność jego służby. Jednakże brak jest dowodów wprost potwierdzających, aby służba ta pełniona była z narażeniem zdrowia i życia. Przy czym zaznaczenia wymaga, że sam charakter zadań realizowanych w jednostkach organizacyjnych Policji i wynikające z niego prawdopodobieństwo możliwości zaistnienia sytuacji stanowiących zagrożenie życia
i zdrowia nie może być oceniany jako narażenie zdrowia i życia, o którym mowa
w art. 8a ust. 1 pkt 2 ustawy o zaopatrzeniu.
W tym stanie rzeczy organ orzekł, jak w decyzji.
Skargę na powyższą decyzję wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skarżący, zarzucając naruszenie:
1) przepisów prawa materialnego w postaci art. 8a ustawy o zaopatrzeniu,
2) przepisów prawa procesowego, przez naruszenie art. art. 7, art. 8, art. 11,
art. 77 § 1, i art. 107 § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego (Kpa.),
3) przepisów prawa procesowego, przez naruszenie art. 78 § 1 Kpa. poprzez nieuwzględnienie wniosków dowodowych zgłoszonych przez wnioskodawcę,
Szczegółowo opisał przebieg swojej służby, wskazując, że jego służbę przed 1990 r., za pełnienie której dokonano mu obniżenia emerytury, należy uznać za krótkotrwałą. Zaznaczył, że jego służba w Milicji Obywatelskiej i Policji łącznie wynosi ponad 30 lat i przy ocenie przebiegu służby, głównie ten okres powinien być brany pod uwagę. Służba w Biurze Ochrony Rządu, za którą otrzymał zmniejszoną emeryturę wynosi 5 miesięcy i 15 dni, i taki krótki okres nie powinien rzutować negatywnie na całość służby. Podniósł, że z Biura Ochrony Rządu wrócił do Milicji Obywatelskiej na własną prośbę, co wiązało się ze znacznym obniżeniem grupy uposażenia, ponieważ dla ww. najważniejsza była praca związania
z przeciwdziałaniem przestępczości. Wskazał, że przez cały okres służby zarówno przed 1990 r., jak i po zmianach ustrojowych, nie toczyło się przeciwko niemu żadne postępowanie dyscyplinarne, wyjaśniające, czy karne. Nadmienił, że jego służba była oceniana jako wzorowa oraz w większości była pełniona z narażeniem życia
i zdrowia, co jest potwierdzone kolejnymi awansami w stopniu i stanowisku. Ponadto wyszczególnił, że w opiniach służbowych oceniany był jako osoba o wysokich kwalifikacjach zawodowych, potrafiąca zaplanować i zorganizować nie tylko własną pracę, a także nie wymagająca nadzoru. Dodatkowo podkreślił, że obowiązki kierownicze były przez niego w opinii jego przełożonych wykonywane wzorowo,
a z kolei opinie służbowe ww. nie zawierały treści, które w najmniejszym stopniu podważałyby jego uczciwość, czy lojalność wobec Policji. Stwierdził, że
w zdecydowanej większości służbę pełnił z narażeniem życia i zdrowia, uczestnicząc w konwojach osób będących członkami zorganizowanych grup przestępczych m.in.: "grupy B.", "mafii p.", "mafii w.", "grupy R.", a tego typu czynności były szczególnie niebezpieczne i trudne.
W związku z powyższym wnosił o uchylenie zaskarżonej decyzji organu
i zasądzenie kosztów postępowania
W odpowiedzi na skargę organ podtrzymał stanowisko.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje.
Skarga zasługuje na uwzględnienie.
Przedmiotem skargi jest decyzja organu z dnia [...] kwietnia 2019 r. odmawiająca wyłączenia stosowania wobec skarżącego art. 15c, art. 22a i art. 24a ustawy o zaopatrzeniu.
Sąd w składzie orzekającym z urzędu posiada wiedzę o tym, że postanowieniem z dnia [...] stycznia 2018 r. (sygn. akt [...]) Sąd Okręgowy w W. Sekcja XIII Wydziału Ubezpieczeń Społecznych zwrócił się z pytaniem prawnym do Trybunału Konstytucyjnego o zbadanie zgodności art. 15c, art. 22a, art. 13 ust. 1 lit. 1c, w związku z art. 13b ustawy o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy Policji (...), w brzmieniu nadanym jej przez art. 1 ustawy z dnia 16 grudnia 2016 r. o zmianie ustawy o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy Policji (...) oraz art. 1 i 2 ustawy z dnia 16 grudnia 2016 r. o zmianie ustawy o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy Policji (...) z Konstytucją Rzeczypospolitej Polskiej (sprawa zarejestrowana pod sygn. akt P 4/18).
Sąd nie stwierdził podstaw do zawieszenia z urzędu przedmiotowego postępowania w świetle powyższych okoliczności. Przepis art. 125 § 1 pkt 1 p.p.s.a. stanowi, że sąd może zawiesić postępowanie z urzędu, jeżeli rozstrzygnięcie sprawy zależy od wyniku innego toczącego się postępowania administracyjnego, sądowoadministracyjnego, sądowego, przed Trybunałem Konstytucyjnym lub Trybunałem Sprawiedliwości Unii Europejskiej. Należy podkreślić, że związek tych postępowań musi być bezpośredni, a rozstrzygnięcie spraw w innych postępowaniach mieć charakter zagadnienia wstępnego. Takiego charakteru nie można przypisać rozstrzygnięciu zagadnienia prawnego przez Trybunał Konstytucyjny w sprawie o sygn. akt P 4/18.
Zaznaczyć należy, że zawieszenie postępowania sądowego powinno być uzasadnione względami celowościowymi, sprawiedliwości jak również ekonomiki procesowej. Sensem fakultatywnego zawieszenia procesu sądowoadministracyjnego jest wskazanie racjonalnej podstawy dla przerwania jego biegu, gdyż tylko w takich okolicznościach może być zrealizowana jedna z podstawowych wartości, jaką jest rzetelne rozpoznanie sprawy. Zdaniem Sądu, dla realizacji tej wartości w przedmiotowej sprawie nie jest celowe ani usprawiedliwione wprowadzenie elementu zwłoki w jej rozpatrzeniu poprzez zawieszenie postępowania.
Przechodząc do merytorycznej oceny sprawy stwierdzić należy, że ustawa
z 16 grudnia 2016 r. o zmianie ustawy o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy Policji (...) przewiduje obniżenie emerytur i rent inwalidzkich wszystkim funkcjonariuszom, którzy pozostawali w służbie przed dniem 2 stycznia 1999 r.
i którzy w okresie od dnia 22 lipca 1944 r. do dnia 31 lipca 1990 r. pełnili służbę
w wymienionych w ustawie instytucjach i formacjach (tzw. służba na rzecz państwa totalitarnego). Obniżeniu podlegają także renty rodzinne, pobierane
po funkcjonariuszach, którzy taką służbę pełnili.
Zgodnie z art. 15c ust. 1 powołanej ustawy, w przypadku osoby, która pełniła służbę na rzecz totalitarnego państwa, o której mowa w art. 13b, i która pozostawała w służbie przed dniem 2 stycznia 1999 r., emerytura wynosi: (1) 0% podstawy wymiaru - za każdy rok służby na rzecz totalitarnego państwa, o której mowa w art. 13b; (2) 2,6% podstawy wymiaru - za każdy rok służby lub okresów równorzędnych ze służbą, o których mowa w art. 13 ust. 1 pkt 1, 1a oraz 2-4.
Przepisy art. 14 i art. 15 ust. 1-3a, 5 i 6 stosuje się odpowiednio. Emerytury nie podwyższa się zgodnie z art. 15 ust. 2 i 3, jeżeli okoliczności uzasadniające podwyższenie wystąpiły w związku z pełnieniem służby na rzecz totalitarnego państwa, o której mowa w art. 13b (ust. 2). Wysokość emerytury ustalonej zgodnie z ust. 1 i 2 nie może być wyższa niż miesięczna kwota przeciętnej emerytury wypłaconej przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych, ogłoszonej przez Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych (ust. 3). W celu ustalenia wysokości emerytury, zgodnie z ust. 1-3, organ emerytalny występuje do Instytutu Pamięci Narodowej - Komisji Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu z wnioskiem o sporządzenie informacji, o której mowa w art. 13a ust. 1 (ust. 4). Przepisów ust. 1 - 3 nie stosuje się, jeżeli osoba, o której mowa w tych przepisach, udowodni, że przed rokiem 1990, bez wiedzy przełożonych, podjęła współpracę i czynnie wspierała osoby lub organizacje działające na rzecz niepodległości Państwa Polskiego (ust. 5).
Zgodnie natomiast z art. 22a ust. 1 omawianej ustawy w przypadku osoby, która pełniła służbę na rzecz totalitarnego państwa, o której mowa w art. 13b, rentę inwalidzką ustaloną zgodnie z art. 22 zmniejsza się o 10% podstawy wymiaru za każdy rok służby na rzecz totalitarnego państwa, o której mowa w art. 13b. Przy zmniejszaniu renty inwalidzkiej okresy służby, o której mowa w art. 13b, ustala się z uwzględnieniem pełnych miesięcy.
W przypadku osoby, która pełniła służbę na rzecz totalitarnego państwa,
o której mowa w art. 13b, i została zwolniona ze służby przed dniem 1 sierpnia 1990 r. rentę inwalidzką wypłaca się w kwocie minimalnej według orzeczonej grupy inwalidzkiej (ust. 2). Wysokość renty inwalidzkiej, ustalonej zgodnie z ust. 1, nie może być wyższa niż miesięczna kwota przeciętnej renty z tytułu niezdolności do pracy wypłaconej przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych, ogłoszonej przez Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych (ust. 3). W celu ustalenia wysokości renty inwalidzkiej, zgodnie z ust. 1 i 3, organ emerytalny występuje do Instytutu Pamięci Narodowej - Komisji Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu z wnioskiem o sporządzenie informacji, o której mowa w art. 13a ust. 1. Przepisy art. 13a stosuje się odpowiednio (ust. 4).
Przepisów ust. 1 i 3 nie stosuje się, jeżeli osoba, o której mowa w tych przepisach, udowodni, że przed rokiem 1990, bez wiedzy przełożonych, podjęła współpracę i czynnie wspierała osoby lub organizacje działające na rzecz niepodległości Państwa Polskiego (ust. 5).
Stosownie zaś do treści art. 8a ust. 1 powołanej ustawy, minister właściwy
do spraw wewnętrznych, w drodze decyzji, w szczególnie uzasadnionych przypadkach, może wyłączyć stosowanie art. 15c, art. 22a i art. 24a w stosunku
do osób pełniących służbę, o której mowa w art. 13b, ze względu na: (1) krótkotrwałą służbę przed dniem 31 lipca 1990 r. oraz (2) rzetelne wykonywanie zadań
i obowiązków po dniu 12 września 1989 r., w szczególności z narażeniem zdrowia
i życia. Do osób, o których mowa w ust. 1, stosuje się odpowiednio przepisy art. 15, art. 22 i art. 24 (ust. 2).
W ocenie Sądu w art. 8a zawarte są przesłanki, tj.;
1) krótkotrwała służba przed dniem 31 lipca 1990 r.
2) rzetelne wykonywanie zadań i obowiązków po dniu 12 września 1989 r.,
w szczególności z narażeniem zdrowia i życia.
Wskazane przesłanki powinny być spełnione łącznie i jednocześnie uprawdopodobnione. W ocenie Sądu, należy zauważyć, że w świetle art. 8a ze szczególnie uzasadnionym przypadkiem mamy do czynienia w sytuacji, gdy skarżący spełni dwie powyżej przywołane przesłanki.
Decyzje wydawane przez organ na podstawie ww. przepisu mają charakter decyzji uznaniowych, gdyż określone w nim przesłanki nie są jednoznaczne
i pozostawiają organowi swobodę dokonania ich oceny, oczywiście na podstawie ustalonego stanu faktycznego sprawy znajdującego potwierdzenie w zebranym materiale dowodowym. Zakres badania decyzji posiadającej cechy uznania administracyjnego sprowadza się do oceny, czy wydanie decyzji zostało poprzedzone prawidłowo przeprowadzonym postępowaniem, z odpowiednim zachowaniem procedury administracyjnej. Wybór natomiast rozstrzygnięcia
w ramach uznania administracyjnego, dokonywany na podstawie kryteriów słuszności i celowości pozostaje poza kontrolą sądowoadministracyjną (v. wyrok NSA z dnia 23 stycznia 2009 r. sygn. akt II OSK 1488/08, orzeczenia.nsa.gov.pl).
Kontrola zaskarżonej decyzji przez sąd administracyjny sprowadza się zatem do oceny, czy zaskarżona decyzja nie nosi cech dowolności, czy organ wybrał prawnie dopuszczalny sposób rozstrzygnięcia i czy wyboru tego rozstrzygnięcia dokonał po ustaleniu i rozważeniu wszystkich istotnych dla sprawy okoliczności.
W sprawie niniejszej organ dokonał istotnych ustaleń stanu faktycznego, co do okresów pełnienia służby oraz rzetelności wykonywania zadań i obowiązków, a także braku informacji o narażeniu zdrowia i życia, które to ustalenia są kwestionowane przez stronę głównie w zakresie pełnienia służby z narażeniem zdrowia i życia.
Ze zgromadzonego w niniejszej sprawie materiału dowodowego, w tym
z przekazanej przez Instytut Pamięci Narodowej - Komisję Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu Informacji o przebiegu służby wynika, że wnioskodawca pełnił służbę na rzecz totalitarnego państwa, o której mowa w art. 13b ustawy zaopatrzeniowej, w okresie od dnia 31 października 1982 r. do dnia 15 kwietnia 1983 r., czyli 5 miesięcy i 16 dni. Ustalił, że całkowity okres służby ww. wynosi 30 lat, 9 miesięcy i 10 dni, tj. od dnia 22 grudnia 1980 r. do dnia 30 września 2011 r. (do służby zaliczono także okres zasadniczej służby wojskowej od dnia 30 października 1980 r. do dnia 21 grudnia 1980 r., tj. 1 miesiąc i 23 dni).
Jedną z przesłanek umożliwiających organowi zastosowanie wobec skarżącego art. 8a ustawy o zaopatrzeniu jest "krótkotrwałość" służby na rzecz totalitarnego państwa. Przesłanka formalna - krótkotrwałość musi być każdorazowo oceniana indywidualnie, z zastrzeżeniem, że winną być ona rozpatrywana przede wszystkim w ujęciu bezwzględnym, jako długość okresu służby na rzecz totalitarnego państwa. Dodatkowo organ winien ocenić powyższą przesłankę w aspekcie proporcjonalnym, tj. w porównaniu do stosunku służby na rzecz totalitarnego państwa do całości okresu służby byłego funkcjonariusza. Oznacza to, że obok oceny czy dany okres czasu może być uznany jako "krótkotrwały" w ujęciu ogólnym, powinien on być także oceniony abstrakcyjnie, jako stosunek tego czasu do całego okresu służby.
Zdaniem Sądu przesłanka krótkotrwałości nie została oceniona. Służba skarżącego łącznie wynosiła ponad 30 lat i przy ocenie przebiegu służby, ten okres powinien być brany pod uwagę. Skarżący przez około zaledwie 5 miesięcy i 15 dni, tj. mniej niż 2% całej służby pełnił ją na rzecz totalitarnego państwa (w rozumieniu tej ustawy, tj. pracował w formacji, która jest opisana w ustawie jako służba na rzecz totalitarnego państwa).
Trafnie organ wskazał w decyzji, że krótkotrwałość musi być każdorazowo oceniana indywidualnie. Zgadzając się z organem, co do tego, że każdy przypadek należy rozpatrywać indywidualnie, stwierdzić należało, że jako krótkotrwała może być też rozumiana służba, której czas trwania w porównaniu do całego okresu służby nie był długi, tj. trwał w porównaniu do tego okresu krótko. Taka sytuacja występuje
w niniejszej sprawie. Nie można w przypadku skarżącego stwierdzić, że jego służba na rzecz totalitarnego państwa była służbą wieloletnią i charakteryzowała się trwałością. W stanie faktycznym tej sprawy interpretując indywidualną sprawę należy przyjąć, że okres 5 miesięcy i 15 dni może być uznany za okres krótkotrwały.
W każdym z tych przypadków zarówno w ujęciu bezwzględnym – długości tego okresu, jak i w ujęciu proporcjonalnym – stosunku długości tego okresu do całego okresu służby okres trwający 5 miesięcy i 15 dni w pojęciu semantycznym może być uznany za krótkotrwały. W tym stanie rzeczy, organ indywidualnie oceniając sprawę winien wykazać z jakiego powodu uważa, że taki okres powinien rzutować negatywnie na całość służby.
Tymczasem z uzasadnienia zaskarżonej decyzji nie wynika wprost stanowisko organu, czy w przypadku skarżącego spełniona została przesłanka wymieniona
w art. 8a ust. 1 pkt 1 ustawy zaopatrzeniowej, dotycząca "krótkotrwałej służby przed dniem 31 lipca 1990r.". Organ posłużył się bowiem sfomułowaniem "abstrahując
od weryfikacji krótkotrwałości służby", co w istocie oznacza, iż z przyczyn, które nie zostały wyjaśnione w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, organ pominął w niniejszej sprawie, czy też uznał za nieistotną, kwestię weryfikacji przesłanki z art. 8a ust. 1 pkt 1 ustawy zaopatrzeniowej w stanie faktycznym niniejszej sprawy. Słowo "abstrahować" oznacza bowiem "nie brać pod uwagę tego co w danym momencie uważa się za mniej istotne; pomijać" (por. Uniwersalny Słownik Języka Polskiego pod redakcją prof. S. Dubisza, t. 1, s. 7, Wydawnictwo Naukowe PWN, Warszawa
2003 r.). Takiego stanowiska organu nie sposób zaakceptować w świetle obowiązków wynikających z art. 7, art. 77 § 1 oraz art. 107 § 3 Kpa..
Wymaga podkreślania, że organ winien był dokonać rzetelnej oceny przesłanki krótkotrwałości służby skarżącego na rzecz totalitarnego państwa w rozumieniu
art. 13b ustawy zaopatrzeniowej zarówno w ujęciu bezwzględnym (długości tego okresu), jak i proporcjonalnym - w odniesieniu do całego okresu służby skarżącego. Oceny tej jednak organ nie dokonał, nie wyjaśnił też z jakich przyczyn uznał ostatecznie, że skarżący nie spełnił przesłanki z art. 8a ust. 1 pkt 1 ustawy zaopatrzeniowej. Organ poprzestał jedynie na stwierdzeniu, że całkowity okres służby skarżącego wynosi 30 lat, 9 miesięcy i 10 dni, z czego służba na rzecz totalitarnego państwa obejmuje 5 miesięcy i 16 dni. Oznacza to, że organ całkowicie zaniechał dokonania oceny, czy w przypadku skarżącego ww. przesłanka została spełniona, czy też nie i z jakiego powodu.
Ustawodawca wymaga, aby osoba, w odniesieniu do której organ może zastosować art. 8a ustawy o zaopatrzeniu emerytalnym rzetelnie wykonywała zadania i obowiązki po dniu 12 września 1989 r., wskazuje przy tym, że to rzetelne wykonywanie zadań i obowiązków ma miejsce w szczególności wówczas, gdy służba była pełniona z narażeniem zdrowia i życia. Organ nie kwestionuje rzetelności służby. Należy zauważyć, że z kopii akt osobowych przez Instytut Pamięci Narodowej - Komisję Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu - nie wynika, aby skarżący nierzetelnie wykonywał zadania i obowiązki w okresie pełnienia służby po dniu 12 września 1989 r. Ze zgromadzonych w sprawie dokumentów wynika, że skarżący po dniu 12 września 1989 r. rzetelnie wykonywał zadania i obowiązki.
Z informacji dotyczącej przebiegu służby wnioskodawcy wynika, że w trakcie służby w zajmował kolejne, wyższe stanowiska służbowe, miał podwyższane uposażenie, był awansowany na kolejne stopnie i otrzymywał nagrody, a także był pozytywnie opiniowany.
W ocenie Sądu, zwrot "szczególnie z narażeniem zdrowia i życia" traktować należy jako dodatkowy czynnik wpływający na ocenę wartości rzetelnej służby funkcjonariusza natomiast zwrot ten nie może w żaden sposób niweczyć rzetelności służby w rozumieniu wskazanym powyżej zarówno przez Sąd.
W tym stanie rzeczy ponownie rozpoznając sprawę organ weźmie pod uwagę stanowisko Sądu, ponownie rozważy okoliczności faktyczne sprawy w kontekście przesłanek wymienionych w art. 8a ust. 1 i ust. 2 ustawy zaopatrzeniowej, a swe stanowisko należycie uzasadni stosownie do wymogów określonych w art. 107 § 3 Kpa..
Mając powyższe na uwadze, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie,
na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i c) p.p.s.a., orzekł jak w wyroku.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 28.07.2026. · Źródło