II SA/Wa 1144/09

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Ewa Pisula – Dąbrowska (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Anna Mierzejewska, Sędzia WSA Andrzej Góraj, Protokolant Maria Zawada, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 5 stycznia 2010 r. sprawy ze skargi M. P. na decyzję Prezesa Rady Ministrów z dnia [...] maja 2009 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wznowienia postępowania w sprawie przyznania świadczenia specjalnego 1) oddala skargę 2) przyznaje ze środków budżetowych Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na rzecz pełnomocnika z urzędu adw. A. Z. kwotę 240 zł (dwieście czterdzieści zł) powiększoną o 22% podatku od towarów i usług w wysokości 52.80 (pięćdziesiąt dwa osiemdziesiąt) tytułem nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu. Prezes Rady Ministrów decyzją z dnia [...] maja 2009 r. nr [...], na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 w zw. z art. 127 § 3 k.p.a., utrzymał w mocy swoją wcześniejszą decyzję z dnia [...] marca 2009 r., którą to decyzją odmówił wznowienia postępowania w przedmiocie przyznania M. P. renty na podstawie art. 82 ust. 1 ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych zakończonego ostateczną decyzją z dnia [...] września 2004 r. nr [...]. W motywach uzasadnienia organ podał, że ostateczną decyzją z dnia [...] września 2004 r. utrzymana została decyzja z dnia [...] lipca 2004 r. odmawiająca przyznania M. P. renty specjalnej. Wskazał też, że wyrokiem z dnia 27 lipca 2005 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę M. P. na powyższą decyzję w przedmiocie odmowy przyznania renty specjalnej. Wyjaśnił, że w piśmie z dnia 27 listopada 2008 r., sprecyzowanym w piśmie z dnia 4 marca 2009 r., wnioskodawca domagał się wznowienia postępowania w przedmiocie przyznania renty specjalnej w wysokości 1.500 zł. Odmawiając wznowienia postępowania organ wyjaśnił, iż takie wznowienie jest możliwe tylko w przypadku zaistnienia przesłanek określonych w art. 145 lub art. 145a k.p.a. Stwierdził, że wnioskodawca uzasadniając wniosek o wznowienie postępowania, powołał się jedynie na pogarszającą się sytuację bytową związaną z faktem, że z dniem 1 stycznia 2009 r. utracił prawo do renty z tytułu niezdolności do pracy otrzymywanej z ZUS, a Miejski Ośrodek Pomocy Społecznej odmawia mu przyznania pomocy na pokrycie podstawowych potrzeb. Organ podkreślił, że wnioskodawca nie wskazał żadnej z okoliczności, o których mowa w art. 145 lub art. 145a k.p.a., w tym okoliczności wymienionych w art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a., oraz że wniosek i nadesłane dokumenty nie wskazują na to, że w sprawie wyszły na jaw istotne dla sprawy nowe okoliczności faktyczne lub nowe dowody istniejące w dniu wydania decyzji, nieznane organowi, który decyzję wydał. Dodatkowo organ podał, że z nadesłanych dokumentów nie wynika, aby w sprawie zachodziły przesłanki uzasadniające przyznanie świadczenia w trybie art. 82 ust. 1 ustawy o emeryturach i rentach z FUS, oraz że dokumenty, na które powołał się wnioskodawca po wydaniu ostatecznej decyzji Prezesa Rady Ministrów w przedmiocie odmowy przyznania renty specjalnej, nie mogłyby spowodować zmiany tej decyzji. W konkluzji stwierdził, że brak jest podstaw do wznowienia postępowania zakończonego ostateczną decyzją z dnia [...] września 2004 r. w przedmiocie odmowy przyznania renty specjalnej. Powyższa decyzja stała się przedmiotem skargi M. P. do tutejszego Sądu. Wnosząc o zmianę lub uchylenie zaskarżonej decyzji, skarżący podniósł, że od 16 lat jest osobą samotną, wymaga stałego leczenia i nie jest w stanie zaspokoić swoich podstawowych potrzeb bez naruszenia godności człowieka. Wskazał, że jego jedynym źródłem utrzymania jest renta inwalidzka w wysokości 467,62 zł netto, oraz że jej wysokość narusza jego prawo do godnego życia i leczenia, ponieważ nie przekracza połowy minimalnego wynagrodzenia. Podniósł również, że przepis art. 82 ust. 1 ustawy nie określa żadnych kryteriów, których spełnienie uzasadniałoby przyznanie świadczenia. Wyjaśnił, że Miejski Ośrodek Pomocy Społecznej w K. nagminnie odmawia mu przyznania pomocy finansowej. Skarżący podał, że otrzymuje rentę w wysokości 462,67 zł, a stałe miesięczne koszty utrzymania wynoszą 1.600 zł. W tej sytuacji zmuszony został do zaciągnięcia pożyczki od osób trzecich w kwocie 45.000 zł. Wskazując, że do zadłużenia doszło bez jego winy, wnosił o przyjęcie tego zadłużenia przez Rząd Rzeczypospolitej. Wyjaśnił też, że domagał się przyznania renty, a nie wznowienia postępowania. Podniósł również, że uzasadnienie decyzji nie zawiera aspektów humanitarnych, oraz że system emerytalny skazuje obywatela na zagładę biologiczną. Twierdził też, że organ nie rozpoznał jego wniosków, skarg na bezczynność organów ścigania, wymiar sprawiedliwości i Miejski Ośrodek Pomocy Społecznej w K. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie. Podkreślił, że przedmiotowe postępowanie nie dotyczyło przyznania świadczenia specjalnego, ale wznowienia postępowania administracyjnego. Wskazał, że w uzasadnieniu decyzji z dnia [...] marca 2009 r. organ wyjaśnił, że skarżący nie przedstawił dowodów na zaistnienie przesłanek wynikających z art. 145 bądź art. 145a k.p.a. Nadto, że występując o wznowienie postępowania, skarżący winien wykazać zachowanie terminów do wystąpienia z wnioskiem o wznowienie postępowania, czego nie uczynił. Wyjaśnił też, że nie mógł podjąć polemiki z argumentami skarżącego w przedmiocie przesłanek do przyznania świadczenia specjalnego, albowiem przedmiotem niniejszej sprawy była ocena zasadności wniosku o wznowienie postępowania. W piśmie z dnia 12 sierpnia 2009 r. (k-63) skarżący, odnosząc się do odpowiedzi na skargę, podniósł, że w dniu 27 listopada 2008 r. wniósł cztery wnioski do Prezesa Rady Ministrów i ich rozpoznanie winno nastąpić łącznie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Istota sporu sprowadza się do oceny, czego dotyczył wniesiony przez skarżącego wniosek z dnia 27 listopada 2008 r. (k-71) oraz wniosek z dnia 30 grudnia 2008 r. (k-75). Wobec złożonej ich treści organ, pismem z dnia 27 stycznia 2009 r. (k-76), wezwał skarżącego do sprecyzowania, czy wniosek z dnia 27 listopada 2008 r. należy potraktować jako wniosek o wznowienie postępowania w sprawie przyznania świadczenia pieniężnego zakończonego decyzją ostateczną. W odpowiedzi na powyższe wezwanie skarżący w piśmie z dnia 4 marca 2009 r. (k-100) wniósł m.in. o wznowienie postępowania. Odmawiając wznowienia postępowania, organ w uzasadnieniu decyzji z dnia [...] marca 2009 r. wskazał, że w piśmie z dnia 4 marca 2009 r. M. P. podał, że pismo z dnia 27 listopada 2008 r. należy potraktować jako wniosek o wznowienie postępowania w przedmiocie przyznania świadczenia specjalnego w trybie art. 82 ust. 1 ustawy o emeryturach i rentach z FUS. Nie można zatem, w ocenie Sądu, postawić organowi zarzutu, że wszczął postępowanie w trybie wznowieniowym i wydał w tym zakresie stosowne decyzje, uznając, że brak jest podstaw do jego wznowienia. Otwartą kwestią pozostaje natomiast to, czy równolegle do żądania wznowienia zakończonego postępowania nie można było wyprowadzić wniosku z jego pisma z dnia 27 listopada 2008 r., iż skarżący domaga się również, po raz kolejny, przyznania świadczenia w trybie wyjątku. Materia ta pozostaje jednak poza przedmiotową sprawą (o wznowienie) i ewentualnie może być oceniana przez pryzmat bezczynności organu w tym zakresie. Wracając do oceny legalności zaskarżonej decyzji, stwierdzić należy, iż wyrokiem z dnia 27 lipca 2005 r., sygn. akt II SA/WA 2312/04, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę M. P. na decyzję z dnia [...] września 2004 r. nr [...], w przedmiocie świadczenia przyznanego w szczególnym trybie. Stosownie do art. 145 § 1 k.p.a. w sprawie zakończonej decyzją ostateczną wznawia się postępowanie, jeżeli: 1. dowody, na których podstawie ustalono istotne dla sprawy okoliczności faktyczne, okazały się fałszywe, 2. decyzja wydana została w wyniku przestępstwa, 3. decyzja wydana została przez pracownika lub organ administracji publicznej, który podlega wyłączeniu stosownie do art. 24, 25, 27, 4. strona bez własnej winy nie brała udziału w postępowaniu, 5. wyjdą na jaw istotne dla sprawy nowe okoliczności faktyczne lub nowe dowody istniejące w dniu wydania decyzji, nie znane organowi, który wydał decyzję, 6. decyzja wydana została bez uzyskania wymaganego prawem stanowiska innego organu, 7. zagadnienie wstępne zostało rozstrzygnięte przez właściwy organ lub sąd odmiennie od oceny przyjętej przy wydaniu decyzji (art. 100 § 2), 8. decyzja została wydana w oparciu o inną decyzję lub orzeczenie sądu, które zostało następnie uchylone lub zmienione. Podkreślić należy, iż skarżący nawet nie twierdził, że zaistniały przesłanki z ww. art. 145 § 1, z art. 145 § 2 czy art. 145a k.p.a. Trafnie organ ocenił i uznał, że przy braku spełnienia przesłanek wymienionych w tych przepisach należało, stosownie do art. 149 § 3 k.p.a., odmówić wznowienia postępowania zakończonego decyzją ostateczną w przedmiocie przyznania świadczenia specjalnego. Zasadnie też twierdził, że skarżący nie wykazał, że zachowane zostały przez niego terminy do wniesienia podania o wznowienie postępowania, o których mowa w art. 148 k.p.a. Reasumując, Sąd uznał, że zaskarżona decyzja odpowiada prawu. Pozostawiając bez odniesienia zarzuty sprecyzowane w skardze w zakresie zaistnienia przesłanek do przyznania świadczenia, wyjaśnić należy, iż dokonując oceny legalności zaskarżonej decyzji w przedmiocie wznowienia bez wpływu na przedmiotowe rozstrzygnięcie pozostaje to, czy aktualnie skarżący spełnia przesłanki do przyznania świadczenia specjalnego w trybie art. 82 ustawy o emeryturach i rentach z FUS. Niniejsza sprawa dotyczyła wznowienia postępowania zakończonego ostateczną decyzją, a instytucja wznowienia służy wyeliminowaniu z obrotu prawnego decyzji wydanych w wadliwy sposób. Wznowienie postępowania może nastąpić wyłącznie w razie błędów w sposobie prowadzenia postępowania administracyjnego, poprzedzającego wydanie kwestionowanej decyzji – vide wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 6 lutego 1998 r., sygn. akt II SA 1471/97 – Lex nr 41341. Decyzja ostateczna została wydana w dniu [...] września 2004 r. Ponieważ zarzuty skargi odnoszą się do aktualnej sytuacji skarżącego w zakresie istnienia przesłanek do przyznania świadczenia, a nie do postępowania zakończonego decyzją ostateczną, należało je jako bezprzedmiotowe pozostawić bez rozpoznania. Mając powyższe na uwadze Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm.), orzekł jak w sentencji. O kosztach orzeczono stosownie do art. 200 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi i § 18 ust. 1 pkt 1c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu (Dz. U. z 2002 r. Nr 163, poz. 1348).