II SA/Wa 1146/11

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym : Przewodniczący: Sędzia WSA Ewa Marcinkowska po rozpoznaniu w dniu 13 października 2011 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku W. P. o przywrócenie terminu do wniesienia skargi w sprawie ze skargi W. P. na decyzję Prezesa Wojskowej Agencji Mieszkaniowej z dnia [...] lutego 2011 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wypłaty świadczenia mieszkaniowego postanawia -odmówić przywrócenia terminu do wniesienia skargi - W piśmie z dnia [...] października 2010 r. nr [...] skierowanym do W. P. Dyrektor Oddziału Terenowego Wojskowej Agencji Mieszkaniowej (WAM) stwierdził, iż brak jest podstaw prawnych do wypłacenia wyżej wymienionemu świadczenia mieszkaniowego. Działając poprzez swojego pełnomocnika, W. P. skierował do Prezesa WAM wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy. Prezes WAM w piśmie z dnia [...] lutego 2011 r. nr [...] wskazał, że stanowisko Dyrektora Oddziału Regionalnego WAM w G. o nieumieszczeniu W. P. na wykazie żołnierzy zawodowych do wypłaty świadczenia mieszkaniowego jest zgodne z obowiązującymi w przedmiotowym zakresie uregulowaniami prawnymi. Wskazane wyżej pismo Prezesa WAM zostało doręczone pełnomocnikowi W. P. w dniu 3 marca 2011 r. W dniu 15 marca 2011 r. pełnomocnik W. P. skierował do Prezesa WAM pismo zatytułowane "Wezwanie do usunięcia naruszenia prawa". W piśmie tym pełnomocnik strony wniósł o przyznanie W. P. prawa do świadczenia mieszkaniowego. W piśmie z dnia [...] marca 2011 r. Prezes WAM poinformował pełnomocnika W. P., że podtrzymuje stanowisko zajęte w swoim wcześniejszym piśmie z dnia [...] lutego 2011 r. Pełnomocnik W. P. wniósł w dniu 20 kwietnia 2011 r. skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wskazując, że jest ona wnoszona na akt Prezesa WAM dotyczący odmowy przyznania W. P. prawa do świadczenia mieszkaniowego. Postanowieniem z dnia 28 lipca 2011 r. sygn. akt II SA/Wa 1146/11 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie odrzucił powyższą skargę. W uzasadnieniu postanowienia Sąd stwierdził, że pismo Prezes WAM z dnia [...] lutego 2011 r. nr [...] stanowiło decyzję administracyjną i w związku z tym skargę należało wnieść w tym przypadku w terminie 30 dni od dnia jej doręczenia, stosownie do treści art. 53 § 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. W piśmie z dnia 4 sierpnia 2011 r. pełnomocnik skarżącego wystąpił do Sądu za pośrednictwem Prezesa Wojskowej Agencji Mieszkaniowej z wnioskiem o przywrócenie terminu do wniesienia skargi. W uzasadnieniu wniosku pełnomocnik skarżącego podniósł, że uchybienie terminu do wniesienia skargi nastąpiło bez winy skarżącego. Wskazał, że przyjęcie przez skarżącego trybu zaskarżenia rozstrzygnięcia Prezesa WAM poprzedzonego wezwaniem do usunięcia naruszenia prawa podyktowane zostało błędnym pouczeniem ze strony organu administracji o tym, że wydane rozstrzygnięcie nie stanowi decyzji administracyjnej. Podniósł, że zarówno Dyrektor Oddziału Regionalnego WAM w G. jak i Prezes WAM nie uznawali kierowanych do skarżącego pism za decyzje. Zarzucił, że od samego początku organy WAM rozstrzygające w przedmiocie wniosku skarżącego o przyznanie prawa do świadczenia mieszkaniowego wprowadzały stronę w błąd lub też niewłaściwie pouczały o sposobie rozstrzygnięcia, a tym samym możliwym trybie jego zaskarżenia. Pełnomocnik skarżącego powołał się również na art. 112 k.p.a. wskazując, że błędne pouczenie organu administracji o tym, że rozstrzygnięcie nie stanowi decyzji administracyjnej nie może szkodzić stronie. Stwierdził również, że nie można zarzucić stronie, ani jej pełnomocnikowi nieznajomości prawa, jako przyczyny uchybienia terminu. Wyjaśnił, że działając jako pełnomocnik skarżącego podejmował krok po kroku prawidłowe działania obowiązujące w procedurze z art. 52 § 3 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi i wykonywał je w terminie, na podstawie pouczenia, iż pisma Dyrektora Oddziału Regionalnego WAM i Prezesa WAM nie stanowią decyzji administracyjnych. Zdaniem pełnomocnika, skoro organ wskazywał, iż nie wydaje i nie może wydać decyzji administracyjnej, to nie można przypisać stronie winy w braku odmiennego ustalenia. Podniósł, że pismo Prezesa WAM z dnia [...] lutego 2011 r. zostało uznane za decyzję administracyjną dopiero w postanowieniu Sądu z dnia 29 lipca 2011 r. Wcześniej nie było to jednoznaczne nawet dla organu. Podkreślił, że nawet profesjonalny pełnomocnik może działać i powinien wręcz działać w zaufaniu do organów administracji. Stwierdził, że profesjonalny pełnomocnik mógłby na bazie swojej wiedzy ocenić wydany akt i uznać, iż mimo swej wadliwości jest on decyzją, ale jedynie wówczas, gdyby sam organ wprost nie pouczał strony, że przedmiotowe rozstrzygnięcie decyzją nie jest. Pełnomocnik skarżącego podniósł także, że przy ocenie winy lub braku winy w uchybieniu terminu do dokonania czynności procesowej należy brać pod rozwagę nie tylko okoliczności, które uniemożliwiły stronie dokonanie tej czynności w terminie., lecz także okoliczności świadczące o podjęciu lub niepodjęciu przez stronę działań mających na celu dotrzymanie terminu. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył co następuje Stosownie do treści art. 86 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) sąd postanowi o przywróceniu terminu w sytuacji, gdy strona nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym bez swojej winy. Zgodnie z art. 87 § 1 powołanej ustawy pismo z wnioskiem o przywrócenie terminu wnosi się do sądu, w którym czynność miała być dokonana, w ciągu siedmiu dni od czasu ustania przyczyny uchybienia terminu. Oznacza to, że w pierwszej kolejności Sąd obowiązany jest zbadać, czy wniosek o przywrócenie terminu został złożony w zakreślonym w ustawie terminie. Postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 4 lutego 2011 r. o odrzuceniu skargi zostało doręczone pełnomocnikowi skarżącego w dniu 2 sierpnia 2011 r. Z treści uzasadnienia tego postanowienia pełnomocnik skarżącego dowiedział się, o uchybieniu terminu od wniesienia skargi. Wniosek o przywrócenie terminu pełnomocnik skarżącego złożył zaś w dniu 8 sierpnia 2011 r. Wniosek ten został zatem złożony w terminie określonym w art. 87 § 1 cytowanej ustawy. Rozpatrując wniosek skarżącego o przywrócenie terminu należy zwrócić uwagę, że kryterium braku winy, jako przesłanka przywrócenia terminu, wiąże się z obowiązkiem zachowania szczególnej staranności przez stronę przy prowadzeniu własnych spraw. O braku winy w niedopełnieniu obowiązku zachowania terminu do dokonania czynności procesowej można zatem mówić tylko w przypadku stwierdzenia, że dopełnienie obowiązku stało się niemożliwe z powodu przeszkody niedającej się przezwyciężyć. W ocenie Sądu, wskazane we wniosku okoliczności nie uprawdopodobniają, iż skarżący nie ponosi winy w uchybieniu terminu do wniesienia skargi. Zgodzić się należy z pełnomocnikiem skarżącego, że Dyrektor Oddziału Regionalnego WAM w G. istotnie poinformował skarżącego w piśmie (decyzji) z dnia [...] października 2010 r., że załatwienie sprawy dotyczącej świadczenia mieszkaniowego nastąpiło w formie pisemnej bez wydawania decyzji. Pismo Prezesa WAM z dnia [...] lutego 2011 r. również nie zawierało oznaczenia, iż stanowi ono decyzję administracyjną. Nie zamieszczono także w nim pouczenia o możliwości wniesienia skargi do sądu administracyjnego. Niemniej jednak należy zauważyć, że strona od momentu wniesienia odwołania od decyzji organu I instancji (w piśmie z dnia 10 grudnia 2010 r. zatytułowanym "Wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy dotyczącej wypłaty świadczenia mieszkaniowego") działa w sprawie poprzez profesjonalnego pełnomocnika. Działania pełnomocnika w tej sprawie były jednak niekonsekwentne i w ostateczności doprowadziły do uchybienia terminu do wniesienia skargi. Przede wszystkim należy zauważyć, że przyjmując, iż w przedmiocie odmowy wypłaty świadczenia mieszkaniowego nie jest wydawana decyzja administracyjna, a odmowa wypłaty tego świadczenia jest czynnością, o jakiej mowa w art. 3 § 2 pkt 4 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, to wezwanie do usunięcia naruszenia prawa, jako środek poprzedzający wniesienie skargi do sądu administracyjnego, należało wnieść do Dyrektora Oddziału Regionalnego WAM w G. w terminie 14 dni od dnia doręczenia skarżącemu pisma z dnia [...] października 2010 r.. Zgodnie bowiem z art. 52 § 3 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, jeżeli ustawa nie przewiduje środków zaskarżenia w sprawie będącej przedmiotem skargi, skargę na akty lub czynności, o których mowa w art. 3 § 2 pkt 4 i 4a, można wnieść po uprzednim wezwaniu na piśmie właściwego organu - w terminie czternastu dni od dnia, w którym skarżący dowiedział się lub mógł się dowiedzieć o wydaniu aktu lub podjęciu innej czynności - do usunięcia naruszenia prawa. Skargę w takim przypadku stosownie do treści art. 53 § 2 cytowanej ustawy wnosi się w terminie trzydziestu dni od dnia doręczenia odpowiedzi organu na wezwanie do usunięcia naruszenia prawa, a jeżeli organ nie udzielił odpowiedzi na wezwanie, w terminie sześćdziesięciu dni od dnia wniesienia wezwania o usunięcie naruszenia prawa. W niniejszej sprawie zaś skarżący po doręczeniu pisma Dyrektora Oddziału Regionalnego WAM w G. z dnia [...] października 2010 r., działając poprzez swojego pełnomocnika, złożył pismo zatytułowane "Wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy dotyczącej wypłaty świadczenia mieszkaniowego", skierowane do Prezesa WAM. Pełnomocnik skarżącego wybrał zatem drogę właściwą dla trybu odwoławczego, skierował bowiem wniesiony przez siebie środek odwoławczy do organu wyższej instancji. Gdyby zaś pełnomocnik skarżącego potraktował działanie Dyrektora Oddziału Regionalnego WAM w G., jako akt lub czynność, o którym mowa w art. 3 § 2 pkt 4 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, to winien wezwanie do usunięcia naruszenia prawa skierować do organu, który dokonał tej czynności, czyli właśnie do Dyrektora. Pełnomocnik skarżącego tymczasem wezwał do usunięcia naruszenia prawa Prezesa WAM, po otrzymaniu pisma (decyzji) z dnia [...] lutego 2011 r. W ocenie Sądu pełnomocnik skarżącego na etapie postępowania odwoławczego prawidłowo zinterpretował pismo Dyrektora Oddziału Regionalnego WAM jako decyzję administracyjną, jednakże następnie błędnie zainicjował procedurę właściwą dla aktów i czynności, o których mowa w art. 3 § 2 pkt 4 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, kierując do Prezesa WAM wezwanie do usunięcia naruszenia prawa. W efekcie takich działań skarga do Sądu została wniesiona dopiero po otrzymaniu odpowiedzi na wezwanie do usunięcia naruszenia prawa, a nie w terminie 30 dni od dnia doręczenia decyzji Prezesa WAM. Dodatkowo należy podnieść jeszcze jedną kwestię istotną, w ocenie Sądu, w okolicznościach niniejszej sprawy. Przy założeniu, że odmowa wypłaty świadczenia mieszkaniowego na rzecz skarżącego nastąpiła w drodze czynności Dyrektora Oddziału Regionalnego WAM w G., pełnomocnik skarżącego będący radcą prawnym, winien liczyć się z możliwości potraktowania przez organy WAM jego odwołania (pisma z dnia 10 grudnia 2010 r. nazwanego "Wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy dotyczącej wypłaty świadczenia mieszkaniowego") jako wezwania do usunięcia naruszenia prawa, skierowanego wprawdzie w tym przypadku nie do organu, który dokonał czynności, ale błędnie do organu wyższego stopnia. W tej sytuacji skargę winien on wnieść w terminie określonym w art. 53 § 2 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, tj. w terminie 30 dni od dnia doręczenia odpowiedzi organu na wezwanie do usunięcia naruszenia prawa. W tej sytuacji pełnomocnik skarżącego nie może skutecznie powoływać się na normę zawartą w art. 112 k.p.a. wskazującą, że błędne pouczenie w decyzji co do prawa odwołania albo wniesienia powództwa do sądu powszechnego lub skargi do sądu administracyjnego nie może szkodzić stronie, która zastosowała się do tego pouczenia. Stąd też, w ocenie Sądu, nie można stwierdzić, że uchybienie terminu do wniesienia skargi kasacyjnej nastąpiło w niniejszej sprawie na skutek przeszkód niedających się przezwyciężyć. Z tych względów, na podstawie art. 86 § 1 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie postanowił, jak w sentencji.