II SA/Wa 1147/06

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Ewa Grochowska-Jung (spr.), Sędzia WSA Eugeniusz Wasilewski, Asesor WSA Jarosław Trelka, Protokolant Magda Magdoń, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 7 listopada 2006 r. sprawy ze skargi M. Z. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...] czerwca 2005 r. nr [...] w przedmiocie dodatku mieszkaniowego 1) uchyla zaskarżoną decyzję oraz utrzymaną nią w mocy decyzję Prezydenta Miasta W. z dnia [...] marca 2005 r. nr [...] 2) zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu w całości Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. decyzją z dnia [...] czerwca 2005 r. nr [...], po rozpatrzeniu odwołania M. Z., utrzymało w mocy decyzję Prezydenta Miasta W. z dnia [...] marca 2005 r. nr [...] o odmowie przyznania dodatku mieszkaniowego. W uzasadnieniu decyzji organ odwoławczy, powołując się na ustawę z dnia 21 czerwca 2001 r. o dodatkach mieszkaniowych, wskazał, że dodatek mieszkaniowy jest świadczeniem przyznawanym osobom mającym tytuł prawny do lokalu i spełniającym określone w tej ustawie warunki, zaś zasady ustalania wydatków na zajmowany lokal, stanowiących podstawę określenia dodatku, reguluje rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 23 grudnia 2001 r. Zgodnie z tym rozporządzeniem, dla celów ustalenia dodatku przyjmuje się kwotę 90 % faktycznych dodatków na lokal, co w przypadku zainteresowanej stanowi kwotę 183,09 zł (wydatki na lokal wynosiły 203,43 zł). Jak stwierdził dalej organ, zgodnie z art. 6 ust. 2 ustawy o dodatkach mieszkaniowych, jeżeli średni miesięczny dochód na osobę jest równy lub wyższy od 150 % kwoty najniższej emerytury (843,37zł), wtedy wydatki dla jednoosobowego gospodarstwa stanowią 20 % dochodu tegoż gospodarstwa. Skoro dla gospodarstwa zainteresowanej jest to kwota 195,19 zł, a kwota miesięcznych wydatków 183,09 zł nie przekracza dochodów jednoosobowego gospodarstwa (195,19 zł), to dodatek mieszkaniowy nie przysługuje. Skargę na powyższą decyzję wniosła zainteresowana, zarzucając błędną ocenę okoliczności faktycznych i brak wyjaśnienia zastosowania art. 6 ust. 6 ustawy. Zdaniem skarżącej, organ zanegował posiadanie przez nią tytułu prawnego do lokalu, choć ma przydział własnościowy i przyjął do obliczenia dodatku kwotę 183,09 zł zamiast 231,49 zł. W odpowiedzi na skargę organ wnosił o jej oddalenie, podkreślając, że art. 6 ust. 6 ustawy o dodatkach mieszkaniowych został zastosowany zasadnie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie postanowieniem z dnia 8 lutego 2006 r. zawiesił postępowanie sądowe. W uzasadnieniu postanowienia Sąd wskazał, iż przed Trybunałem Konstytucyjnym zawisła sprawa wszczęta pytaniem prawnym Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku w przedmiocie zgodności art. 9 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 21 czerwca 2001 r. o dodatkach mieszkaniowych (Dz. U. Nr 71, poz. 734 z późn. zm.) z art. 92 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej oraz zgodności § 2 ust. 2 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 28 grudnia 2001 r. w sprawie dodatków mieszkaniowych (Dz. U. Nr 156, poz. 1817) z art. 6 ust. 1 powołanej ustawy o dodatkach mieszkaniowych. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wskazał, iż rozstrzygnięcie omawianej kwestii będzie miało wpływ na rozstrzygnięcie w niniejszej sprawie, gdyż przy ustalaniu prawa skarżącej do dodatku mieszkaniowego ma zastosowanie przepis § 2 ust. 2 powołanego rozporządzenia. Zażalenie na to postanowienie złożyła skarżąca, podnosząc, iż postępowanie toczące się przed Trybunałem Konstytucyjnym nie ma związku z jej sprawą. Naczelny Sąd Administracyjny postanowieniem z dnia 23 maja 2006 r. sygn. akt I OZ 692/06 oddalił zażalenie, wskazując w uzasadnieniu, że przepisy, na których opiera się postępowanie w niniejszej sprawie są przedmiotem badania Trybunału Konstytucyjnego, a więc słusznym jest zawieszenie postępowania do czasu zakończenia postępowania przed Trybunałem Konstytucyjnym. W związku z wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego z dnia 9 maja 2006 r. sygn. akt P4/05, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie postanowieniem z dnia 29 czerwca 2006 r. podjął zawieszone postępowanie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Zgodnie z brzmieniem art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę pod względem zgodności z prawem zaskarżonej decyzji administracyjnej. Oznacza to, że kontrola sądowoadministracyjna sprowadza się do zbadania, czy organ, wydając zaskarżoną decyzją, nie naruszył przepisów prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Ocena dokonywana jest według stanu faktycznego i prawnego na dzień wydania aktu. Zgodnie z treścią art. 134 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm. – dalej zwanej p.p.s.a.), sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany granicami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Oznacza to, że sąd ma obowiązek dokonać oceny zgodności z prawem zaskarżonej decyzji nawet wówczas, gdy dany zarzut nie zostanie podniesiony w skardze. Rozpoznając sprawę w ramach wskazanych kryteriów, stwierdzić należy, że skarga analizowana pod tym względem zasługuje na uwzględnienie. Bezspornym jest, iż zarówno Prezydent Miasta W. w swojej decyzji z dnia [...] czerwca 2005 r., jak i Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. w zaskarżonej decyzji z dnia 21 czerwca 2005 r. zastosowały do ustalenia wydatków za zajmowany przez M. Z. lokal rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 28 grudnia 2001 r. (Dz. U. Nr 156, poz. 1817), które określa rodzaje wydatków stanowiących podstawę dla obliczenia dodatku mieszkaniowego. W przepisie § 2 pkt 2 powołanego rozporządzenia wskazano, iż do podstawy obliczenia dodatku mieszkaniowego przyjmuje się wydatki określone w tym rozporządzeniu w wysokości naliczonych i ponoszonych wydatków. Organy obu instancji przyjęły więc, iż przy ustalaniu kwoty wydatków na lokal, ponoszonych przez wnioskodawcę dla celów ustalenia dodatku, przyjmuje się kwotę w wysokości 90% faktycznych wydatków na lokal. Trybunał Konstytucyjny w wyroku z dnia 9 maja 2006 r. sygn. akt P 4/05 orzekł, że art. 9 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 21 czerwca 2001 r. o dodatkach mieszkaniowych jest niezgodny z art. 92 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej oraz że § 2 ust. 2 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 28 grudnia 2001 r. w sprawie dodatków mieszkaniowych (Dz. U Nr 156, poz. 1817) jest niezgodny z art. 6 ust 1 ustawy z dnia 21 czerwca 2001 r. o dodatkach mieszkaniowych. Zgodnie z treścią art. 190 pkt. 1 i 4 Konstytucji, orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego mają moc powszechnie obowiązującą i są ostateczne; orzeczenie Trybunału Konstytucyjnego o niezgodności z Konstytucją, umową międzynarodową lub z ustawą aktu normatywnego, na podstawie którego zostało wydane prawomocne orzeczenie sądowe, ostateczna decyzja administracyjna lub rozstrzygnięcie w innych sprawach stanowi podstawę do wznowienia postępowania, uchylenia decyzji lub innego rozstrzygnięcia na zasadach i w trybie określonych w przepisach właściwych dla danego postępowania. Sąd Najwyższy w uzasadnieniu wyroku z dnia 30 stycznia 2002 r. w sprawie sygn. akt V CA 1/02 (LEX nr 56019), komentując zapis art. 190 pkt. 1, stwierdza kategorycznie: "Art. 190 ust. 1 Konstytucji nadaje orzeczeniom Trybunału Konstytucyjnego rangę powszechnie obowiązujących i ostatecznych". Wyrok Trybunału Konstytucyjnego, sam w sobie, powoduje skutki uchylenia decyzji (tu rozkazu personalnego). Teza ta wynika, po pierwsze, z zasady związania sądu wykładnią dokonaną przez Trybunał Konstytucyjny – Naczelny Sąd Administracyjny w tezie wyroku z dnia 22 kwietnia 1999 r. sygn. akt IV SA 410/97 (publikacja LEX 44697) stwierdził, że "Powszechnie obowiązująca wykładnia ustawy wiąże organy państwa oraz sądy przez cały okres obowiązywania ustawy, tj. od daty jej wejścia w życie do dnia utraty mocy obowiązującej." – jak i po drugie, z zasady, że wyrok Trybunału Konstytucyjnego, wskazujący na niekonstytucyjność danego aktu, tworzy z mocy prawa przesłankę do wystąpienia z wnioskiem o wznowienie decyzji, o czym stanowi art. 145a Kodeksu postępowania administracyjnego, co z kolei pociąga za sobą określone skutki zawarte w treści art. 145 § 1 pkt 1 lit. b. Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (wcześniej skutki zawarte w art. 22 ust. 2 pkt 2 ustawy o Naczelnym Sądzie Administracyjnym). Teza wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego w sprawie sygn. akt II SA 1084/99 z dnia 18 czerwca 1999 r. (LEX nr 46247) stwierdza: Jest zasadą, że Naczelny Sad Administracyjny uchyla zaskarżoną decyzję, jeżeli stwierdzi występowanie w sprawie przesłanek do wznowienia postępowania administracyjnego. Skoro zatem okoliczność stwierdzenia przez Trybunał Konstytucyjny niezgodności aktu normatywnego z Konstytucją, umową międzynarodową lub z ustawą, na podstawie którego została wydana decyzja, jest podstawą do wznowienia postępowania administracyjnego (przesłanką wznowieniową), to taka regulacja prawna uzasadnia uchylenie zaskarżonej decyzji (oraz decyzji organu pierwszej instancji) przez Naczelny Sąd Administracyjny". Dalej w uzasadnieniu tego wyroku wskazano, że: "W świetle powołanej normy konstytucyjnej nasuwa się wniosek, że skutkiem orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego o niekonstytucyjności przepisu stanowiącego podstawę prawną ostatecznej decyzji jest, co do zasady, powinność uchylenia takiej decyzji. Wskazać trzeba także, iż przepisem art. 82 ustawy z dnia 1 sierpnia 1997 r. o Trybunale Konstytucyjnym wprowadzono do Kodeksu postępowania administracyjnego artykuł 145a stanowiący, iż można żądać wznowienia postępowania również w przypadku, gdy Trybunał Konstytucyjny orzekł o niezgodności aktu normatywnego z Konstytucją, umową międzynarodowa lub ustawą, na podstawie którego została wydana decyzja (§ 1) oraz że skargę w takiej sytuacji wnosi się w terminie jednego miesiąca od dnia wejścia w życie orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego (§ 2). Tak więc podnoszona okoliczność orzeczenia przez Trybunał Konstytucyjny o konstytucyjności danego aktu prawnego (podstawy decyzji administracyjnej) jest z woli ustawodawcy samodzielną podstawą wznowieniową. Stosownie natomiast do art. 22 ust. 2 pkt 2 ustawy z dnia 11 maja 1995 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym (Dz. U. Nr 74, poz. 368 ze zm.). decyzja lub postanowienie podlega uchyleniu, gdy Sąd ten stwierdzi naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego". Pogląd ten podzielają inne liczne orzeczenia Naczelnego Sądu Administracyjnego, np. wyrok z dnia 25 października 1999 r. w sprawie sygn. akt II SA 1294/99 (LEX nr 40240; wyrok z dnia 11 sierpnia 1999 r. w sprawie sygn. akt II SA 1027/99 (LEX nr 45809). Niejako na marginesie tych rozważań, podnieść tu należy, że wskazaną wyżej przesłankę wznowieniową, określoną w art. 145a Kodeksu postępowania administracyjnego, należy tu rozumieć jako abstrakcyjną możliwość, a więc dla uzyskania skutku uchylenia danej decyzji, gdy została ona już zaskarżona, nie jest konieczne wszczynanie osobnego postępowania, przewidzianego wyżej wskazanym przepisem. Z powyższych względów Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. b w związku z art. 152 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U, Nr 153, poz.), orzekł jak w sentencji.