II SA/Wa 1149/16

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Andrzej Kołodziej, Sędziowie WSA Ewa Kwiecińska (spr.), Janusz Walawski, Protokolant starszy specjalista Bogumiła Kobierska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 10 lutego 2017 r. sprawy ze skargi K.B. na uchwałę Zarządu Dzielnicy [...] z dnia [...] lutego 2016 r. nr [...] w przedmiocie niewyrażenia zgody na zakwalifikowanie i umieszczenie na liście osób zakwalifikowanych do najmu lokalu na czas nieoznaczony i wyrażenia zgody na zakwalifikowanie do najmu dotychczas zajmowanego lokalu socjalnego 1. stwierdza, że zaskarżona uchwała została wydana z naruszeniem prawa, 2. zasądza od Zarządu Dzielnicy [...] na rzecz skarżącej K.B. kwotę 300 (słownie: trzysta) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania. Zarząd Dzielnicy [...] uchwałą z dnia [...] lutego 2016 r. nr [...] wydaną na podstawie § 45 pkt 2, 4 i 5 i § 50 ust. 1 Statutu Dzielnicy [...], stanowiącego załącznik Nr 17 do uchwały Nr LXX/2182/2010 Rady m.st. Warszawy z dnia 14 stycznia 2010 r. w sprawie nadania statutów dzielnicom m.st. Warszawy (Dz. Urz. Woj. Maz. z 2016 r., poz. 420), § 6 pkt 8 uchwały Nr XLVI/1422/2008 Rady m.st. Warszawy z dnia 18 grudnia 2008 r. w sprawie przekazania dzielnicom m.st. Warszawy do wykonywania niektórych zadań i kompetencji m.st. Warszawy (Dz. Urz. Woj. Maz. Nr 220, poz. 9485, ze zm.) oraz w związku z § 16 ust. 1 pkt 1 i 2 i ust. 2, § 24 ust. 1 i § 26 ust. 1 i 8 uchwały Nr LVIII/1751/2009 Rady m.st. Warszawy z dnia 9 lipca 2009 r. w sprawie zasad wynajmowania lokali wchodzących w skład mieszkaniowego zasobu miasta stołecznego Warszawy (Dz. Urz. Woj. Maz. Nr 132, poz. 3937, ze zm.): - nie wyraził zgody na zakwalifikowanie i umieszczenie na uzupełnieniu listy osób zakwalifikowanych do najmu lokalu na czas nieoznaczony K. B. zamieszkałej w lokalu socjalnym nr [...] przy ulicy [...] w [...] oraz - wyraził zgodę na zakwalifikowanie K. B. zamieszkałej w lokalu socjalnym nr [...] przy ulicy [...] w [...] do umieszczenia na uzupełnieniu listy osób zakwalifikowanych do najmu dotychczas zajmowanego lokalu socjalnego na okres 5 lat. Wykonanie uchwały Zarząd Dzielnicy powierzył Naczelnikowi Wydziału Zasobów Lokalowych dla Dzielnicy [...]. W uzasadnieniu uchwały organ zaznaczył, że wniosek K. B. został zaopiniowana negatywnie odnośnie najmu lokalu na czas nieoznaczony z uwagi na uzyskiwany dochód w wysokości 935,87 zł miesięcznie w przeliczeniu na jedną osobę w gospodarstwie domowym, co kwalifikuje do przedłużenia umowy najmu na kolejny okres. Na koncie czynszowym nie figuruje zadłużenie czynszowe. Komisja Mieszkaniowa zaopiniowała pozytywnie wniosek do wynajęcia obecnie zajmowanego lokalu socjalnego na okres 5 lat. Oran stwierdził ponadto, że wnioskodawca nadal pozostaje w niedostatku i spełnia kryteria § 16 ust. 1 pkt 2 i ust. 2 uchwały nr LN/lll/1751/2009 Rady Miasta Stołecznego Warszawy z dnia 9 lipca 2009 r. w sprawie zasad wynajmowania lokali wchodzących w skład mieszkaniowego zasobu miasta stołecznego Warszawy z późniejszymi zmianami, do zawarcia umowy najmu lokalu na czas oznaczony. Strona wniosła do organu wezwanie do usunięcia naruszenia prawa w związku z wydaniem przedmiotowej uchwały. W piśmie z dnia [...] maja 2016 r. organ stwierdził, że nie znalazł podstaw do zmiany rozstrzygnięcia. K. B. wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na uchwałę Zarządu Dzielnicy [...] z dnia [...] lutego 2016 r. nr [...]. Skarżąca zarzuciła naruszenie art. 6, art. 7 i art. 8 ustawy – Kodeks postępowania administracyjnego poprzez: - wyrażenie zgody na przedłużenie umowy najmu lokalu socjalnego na okres 5 lat, podczas gdy o takie rozstrzygnięcie skarżąca nie wnosiła, - zastosowanie nieistniejącego w przepisach kryterium dochodowego, określającego minimum dochodowe, przy którym nie może zostać udzielona pomoc mieszkaniowa, poprzez podjęcie rozstrzygnięcia z rażącym naruszeniem prawa, które narusza zaufanie do władzy publicznej. Skarżąca zarzuciła także naruszenie: - § 4 ust. 2 ww. uchwały Rady m.st. Warszawy z dnia 9 lipca 2009 r. poprzez odmowę udzielenia pomocy mieszkaniowej przez wynajęcie lokalu mieszkalnego i zawarcie umowy najmu na czas nieoznaczony pomimo spełniania kryterium dochodowego wskazanego w przepisach, - § 16 pkt. 1 uchwały poprzez odmowę udzielenia pomocy mieszkaniowej przez wynajęcie lokalu mieszkalnego i zawarcie umowy najmu na czas nieoznaczony pomimo spełniania kryteriów wskazanych w tym przepisie. K. B. wniosła o stwierdzenie, że uchwała została wydana z rażącym naruszeniem prawa. Skarżąca podniosła, że po upływie okresu, na który została z nią zawarta umowa najmu lokalu socjalnego, wniosła o wynajęcie jej lokalu mieszkalnego na czas nieokreślony. Zarząd nie wyraził zgody na zakwalifikowanie i umieszczenie skarżącej na liście osób zakwalifikowanych do najmu innego lokalu na czas nieoznaczony i jednocześnie wyraził zgodę na przedłużenie umowy najmu na okres 5 lat, pomimo że skarżąca o to nie wnioskowała. Skarżąca wyjaśniła, że zamieszkuje w lokalu socjalnym z dwojgiem nastoletnich dzieci o różnej płci. Przedmiotowy lokal stanowi jeden pokój, w którym toczy się całe życie rodziny. Brak jest przestrzeni gwarantującej prywatność skarżącej i jej dzieci, umożliwiającej normalne funkcjonowanie, odpoczynek, odrabianie lekcji, przyjmowanie gości. Lokal jest całkowicie nieprzystosowany do struktury rodziny w nim zamieszkującej. Skarżąca podkreśliła, że wniosek został rozpoznany niegodnie z jego treścią i w sposób, który rażąco narusza prawo w części, w której odmawia się zawarcia umowy najmu innego lokalu mieszkalnego uwagi na zbyt niskiego dochody skarżącej. Przepisy uchwały wprowadzają górną a nie dolną granicę dochodów dla osób ubiegających się o pomoc mieszkaniową z zasobów [...], tym samym nie ma możliwości odmówienia udzielenia takowej z uwagi na zbyt niskie dochody wnioskodawcy. Do zastosowania takiego kryterium nie upoważnił organu również ustawodawca. Uchwała jest aktem wykonawczym, aktem prawa miejscowego, podjętym na podstawie upoważnienia ustawowego zawartego w art. 4 i art. 21 ustawy z dnia 21 czerwca 2001 r. o ochronie praw lokatorów. Skarżąca wskazała, że nie ma podstaw prawnych do ustalenia, iż osoba ubiegająca się o najem lokalu mieszkalnego posiada zbyt niskie dochody. W przypadku niskich dochodów jest możliwość udzielenia pomocy poprzez zastosowanie obniżki czynszu. Wniosek skarżącej został, w jej ocenie, rozpoznany z rażącym naruszeniem prawa polegającym na rozpoznaniu go w zakresie w nim niewskazanym jak i poprzez uznanie, że skarżąca nie spełnia kryteriów do udzielenia jej pomocy mieszkaniowej z uwagi na zbyt niskie dochody. Organ działał bez podstawy prawnej, nie podjął także wszelkich czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego mając na względzie wychowywanie najmłodszych obywateli w godnych warunkach, uwzględniających ich potrzeby rozwojowe. W odpowiedzi na skargę organ podtrzymał twierdzenia zawarte w treści zaskarżonej uchwały i wniósł o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje. Zaskarżona uchwała Zarządu Dzielnicy [...] nr [...] z dnia [...] lutego 2016 r. wydana została w oparciu o przepisy prawa miejscowego, a mianowicie przepisy uchwały nr LVIII/1751/2009 Rady Miasta Stołecznego Warszawy z dnia 9 lipca 2009 r. w sprawie zasad wynajmowania lokali mieszalnych wchodzących w skład mieszkaniowego zasobu miasta stołecznego Warszawy. Stosownie do § 16 ust. 1 cyt. uchwały Rady Miasta Stołecznego Warszawy po upływie okresu najmu lokalu socjalnego z dotychczasowym najemcą tego lokalu, można zawrzeć nową umowę najmu tego samego lub innego lokalu: 1. na czas nieoznaczony - pod warunkiem, że najemca nie zalega z opłatami za korzystanie z lokalu i spełnia kryteria określone w § 4 pkt 2, z zastrzeżeniem § 5 ust. 3a uchwały; w przypadku, gdy przedmiotem nowej umowy najmu jest lokal umieszczony w ewidencji lokali socjalnych, dokonuje się jego wykreślenia z tej ewidencji z chwilą zawarcia nowej umowy najmu; 2. na czas oznaczony nie dłuższy niż 5 lat - w przypadku nadal utrzymującej się szczególnie trudnej sytuacji życiowej dotychczasowego najemcy oraz pozostawania w niedostatku. Zawarcie umowy najmu na zasadach określonych w ust. 1 pkt 2 może nastąpić pod warunkiem, że dotychczasowy najemca nie zalega z opłatami za korzystanie z lokalu, przy czym warunek ten uważa się za spełniony również w przypadku występowania zaległości, jeśli zostało podpisane i jest realizowane porozumienie o spłacie zadłużenia. Z przepisu tego wynika, że jednym z warunków zawarcia umowy na czas nieoznaczony jest wyliczenie średniego miesięcznego dochodu na jednego członka rodziny gospodarstwa domowego w wysokości nieprzekraczającej minimum dochodowego zdefiniowanego w § 1 pkt 26 oraz powiększonego stosownie do regulacji zawartej w § 5 ust. 3a uchwały. W myśl § 1 pkt 26 uchwały przez minimum dochodowe – należy rozumieć średni miesięczny dochód, o którym mowa w pkt 24, na jednego członka gospodarstwa domowego w okresie 6 miesięcy poprzedzających datę złożenia wniosku o najem lokalu lub datę wystąpienia przez zarząd dzielnicy/burmistrza dzielnicy z żądaniem przedstawiania przez wnioskodawcę aktualnej informacji o dochodach, nieprzekraczającej 160% kwoty najniższej emerytury w gospodarstwie wieloosobowym i 220% tej kwoty w gospodarstwie jednoosobowym, a także w gospodarstwie osoby samotnie wychowującej dziecko (dzieci), obowiązujący w dniu złożenia wniosku lub w dniu wystąpienia przez zarząd dzielnicy/burmistrza dzielnicy z żądaniem przedstawienia przez wnioskodawcę aktualnej informacji o dochodach. Z kolei zawarcie umowy na czas oznaczony nie dłuższy niż 5 lat warunkuje pozostawienie przez wnioskodawcę w niedostatku. To ostatnie pojęcie zdefiniowane zostało w § 1 pkt 27 uchwały, w myśl którego przez pojęcie niedostatku należy rozumieć średni miesięczny dochód, o którym mowa w pkt 24, na jednego członka gospodarstwa domowego w okresie 6 miesięcy poprzedzających datę złożenia wniosku o najem lokalu, lub datę wystąpienia przez zarząd dzielnicy/burmistrza dzielnicy z żądaniem przedstawienia przez wnioskodawcę aktualnej informacji o dochodach, nieprzekraczający 100 % kwoty najniższej emerytury w gospodarstwie wieloosobowym i 130 % tej kwoty w gospodarstwie jednoosobowym, a także w gospodarstwie osoby samotnie wychowującej dziecko (dzieci), obowiązujący w dniu złożenia wniosku lub w dniu wystąpienia przez zarząd dzielnicy/burmistrza dzielnicy z żądaniem przedstawienia przez wnioskodawcę aktualnej informacji o dochodach. Analiza przedstawionej regulacji prowadzi do wniosku, że § 16 ust. 1 pkt 2 uchwały dotyczy umowy najmu lokali socjalnych, gdyż warunkiem jego zastosowania jest pozostawanie przez dotychczasowego najemcę w niedostatku, § 16 ust. 1 pkt 1 uchwały dotyczy zaś lokali niemających statusu lokalu socjalnego. Nie ulega też wątpliwości, że omawiane przepisy, posługując się pojęciem "pozostawanie w niedostatku" oraz "nieprzekraczanie minimum dochodowego" określają maksymalną wysokość dochodu członka rodziny, nie wskazują natomiast minimalnej wysokości dochodu warunkującej zawarcie umowy najmu lokalu z mieszkaniowego zasobu gminy. Skarżąca wykazuje dochód na poziomie upoważniającym do zwarcia umowy najmu lokalu socjalnego (pozostając w niedostatku). Nie ma zatem wątpliwości, że spełnia kryteria z § 16 ust. 1 pkt 2 uchwały. Wątpliwości może budzić natomiast kwestia spełnienia przez skarżącą kryterium dochodowego ujętego w § 16 ust. 1 pkt 1 uchwały. Skoro jednak w przepisie tym jest mowa o "minimum dochodowym" rozumianym, jako dochód maksymalny, to należy uznać, że skarżąca spełnia również kryterium dochodowe z § 16 ust. 1 pkt 1 uchwały. Przepis § 16 jest tak skonstruowany, że pozostawia ocenę tego, jaką umowę zawrzeć z najemcą (czy umowę na czas oznaczony lokalu socjalnego, czy umowę na czas nieoznaczony) podmiotowi dysponującemu mieszkaniowym zasobem gminy. Uzasadniając wybór, Zarząd Dzielnicy nie może jednak odwoływać się do przesłanki "zbyt niskiego dochodu", która nie znajduje oparcia w przepisach uchwały. W analizowanej sprawie dochód skarżącej – osiągany na poziomie "niedostatku" – był zasadniczą przyczyną podjęcia zaskarżonej uchwały, tj. odmowy zawarcia umowy najmu na czas nieoznaczony i wyrażenia zgody na zawarcie umowy najmu lokalu socjalnego na lat 5. Nie bez znaczenia jest również okoliczność, że skarżąca konsekwentnie twierdzi, że nie ubiegała się o najem lokalu socjalnego, która to okoliczność w ogóle nie została przez organ dostrzeżona. Zaskarżona uchwała podjęta zatem została z naruszeniem art. 6, art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a., co doprowadziło do naruszenia § 16 ust. 1 pkt 1 i 2 cyt. uchwały z dnia 9 lipca 2009 r. Biorąc pod uwagę powyższe uwagi, organ przy ponownym rozpatrzeniu sprawy winien ustalić, jakie jest żądanie skarżącej, a następnie rozważyć sprawę, nie ograniczając się do analizy dochodu skarżącego. Organ winien również pouczyć skarżącą o prawnych konsekwencjach formułowanego przez nią żądania, bacząc by rodzina nie została doprowadzona do bezdomności. Wobec powyższego Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na podstawie art. 147 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j.:Dz.U. z 2016 r., poz. 718 ze zm.) orzekł jak w sentencji. O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 200 P.p.s.a.