II SA/Wa 1152/15
WyrokWSA w Warszawie2015-11-23
Skład orzekający: Ewa Marcinkowska, Ewa Grochowska-Jung, Adam Lipiński
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy uchwała Zarządu Dzielnicy odmawiająca zakwalifikowania do umieszczenia na liście osób oczekujących na zawarcie umowy najmu lokalu socjalnego może zostać uznana za nieważną z powodu naruszenia zasad dobrej praktyki administracyjnej i przepisów proceduralnych, w szczególności poprzez niewyczerpujące zebranie i rozpatrzenie materiału dowodowego dotyczącego sytuacji finansowej wnioskodawców?Ratio decidendi
Sąd uznał, że zaskarżona uchwała została wydana z rażącym naruszeniem przepisów proceduralnych oraz zasad dobrej praktyki administracyjnej. Organ nie rozpoznał sprawy z należytym poszanowaniem tych zasad, nie wezwał wnioskodawców do złożenia dodatkowych wyjaśnień lub dokumentów w przypadku wątpliwości co do wysokości dochodów, a także nie wziął pod uwagę specyficznej sytuacji wnioskodawców jako obywateli Federacji Rosyjskiej. W związku z tym, stwierdzono nieważność uchwały.Stan faktyczny
M.B. i A.A., obywatele Federacji Rosyjskiej, złożyli wniosek o najem lokalu socjalnego. Zarząd Dzielnicy odmówił zakwalifikowania ich do umieszczenia na liście oczekujących, uznając, że wykazane dochody nie są adekwatne do kosztów utrzymania rodziny. Wnioskodawcy zarzucili organowi niewyczerpujące zebranie materiału dowodowego i wybiórczą ocenę sytuacji finansowej. Sąd uznał, że organ naruszył zasady postępowania administracyjnego i dobrej praktyki, nie wyjaśniając wątpliwości i nie biorąc pod uwagę specyfiki sytuacji wnioskodawców, co doprowadziło do stwierdzenia nieważności uchwały.Rozstrzygnięcie
Stwierdzono nieważność zaskarżonej uchwały Zarządu Dzielnicy.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Ewa Marcinkowska (spr.), Sędziowie WSA Ewa Grochowska-Jung, Adam Lipiński, Protokolant specjalista Aleksandra Weiher, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 23 listopada 2015 r. sprawy ze skargi M.B. i A.A. na uchwałę Zarządu Dzielnicy [...] z dnia [...] stycznia 2015 r. nr [...] w przedmiocie odmowy zakwalifikowania do umieszczenia na liście osób oczekujących na zawarcie umowy najmu lokalu socjalnego stwierdza nieważność zaskarżonej uchwały
Wnioskiem z dnia [...] września 2014 r. M. B. i jej mąż A. A. wystąpili do Urzędu Dzielnicy [...] o najem lokalu socjalnego z mieszkaniowego zasobu W. dla swojej [...]-osobowej rodziny.
Z przedłożonych dokumentów wynikało, że wnioskodawcy są obywatelami Federacji Rosyjskiej i na mocy Decyzji Szefa Urzędu ds. Cudzoziemców z dnia [...] marca 2009 r., zostali objęci ochroną uzupełniającą na terenie Rzeczypospolitej Polskiej (otrzymali Karty pobytu do dnia [...] kwietnia 2016 roku). Nie posiadają stałego miejsca zamieszkania - wynajmują lokal mieszkalny nr [...] przy ul. [...] w W. - umowa najmu zawarta w dniu [...] kwietnia 2014 r.
Na podstawie dokumentów, złożonych przez zainteresowanych ustalono, że M. B. nie pracuje. Rodzina utrzymuje się z zasiłku rodzinnego oraz dodatków do zasiłku rodzinnego przyznanych na trójkę dzieci - jest to kwota 3.792,00 zł. Mąż wnioskodawczyni, A. A. oświadczył, że pracuje jedynie dorywczo, nie jest zarejestrowany w Urzędzie Pracy — w badanym okresie uzyskał dochód w wysokości 7.800,00 zł. Łącznie za okres ostatnich 6 miesięcy przed dniem złożenia wniosku, rodzina osiągnęła dochód w kwocie 11.592,00 zł, czyli na jednego członka gospodarstwa domowego przypada 276,00 zł miesięcznie. Natomiast same koszty wynajmu lokalu to kwota 1.400,00 zł + opłaty licznikowe. Tym samym dochody deklarowane przez wnioskodawców pokrywają całkowite koszty najmu lokalu i na bieżące potrzeby zostaje niewielka kwota.
Zarząd Dzielnicy [...] uchwałą nr [...] z dnia [...] stycznia 2015 r. wydaną na podstawie art. 6 ustawy z dnia 15 marca 2002 roku o ustroju miasta stołecznego Warszawy (Dz. U. Nr 41, poz. 361 z późn. zm.) i § 6 pkt 8 uchwały Nr XLVI/1422/2008 Rady m. st. Warszawy z dnia 18 grudnia 2008 r. w sprawie przekazania dzielnicom m. st. Warszawy do wykonywania niektórych zadań i kompetencji m. st. Warszawy (Dz. Urz. Woj. Maz. z 2008 roku, Nr 220, poz. 9485 z późn. zm.) oraz § 45 pkt 5 Statutu Dzielnicy [...] W., stanowiącego Załącznik Nr 11 do uchwały Nr LXX/2182/2010 Rady m. st. Warszawy z dnia 14 stycznia 2010 r. w sprawie nadania statutów dzielnicom miasta stołecznego Warszawy (Dz. Urz. Woj. Maz. z 2010 roku, Nr 32, poz. 453 z późn. zm.) i § 24 ust. 1 w związku z § 22 ust. 5 uchwały Nr LVIII/1751/2009 Rady m.st. Warszawy z dnia 9 lipca 2009 r. w sprawie zasad wynajmowania lokali wchodzących w skład mieszkaniowego zasobu miasta stołecznego Warszawy (Dz. Urz. Woj. Maz. z 2009 roku, Nr 132, poz. 3937 z późn. zm.), a także Protokołu nr [...] Komisji Mieszkaniowej z dnia [...] października 2014 r. odmówił zakwalifikowania M. B. i A. A. do umieszczenia na liście osób oczekujących na zawarcie umowy najmu lokalu socjalnego z mieszkaniowego zasobu W.
W uzasadnieniu uchwały wskazano, iż Komisja Mieszkaniowa Rady Dzielnicy [...] W. na posiedzeniu w dniu [...] października 2014 r. (Protokół Nr [...]) analizowała sprawę i uznała, że dochody wykazane we wniosku przez zainteresowanych nie są w pełni adekwatne do rzeczywistych kosztów utrzymania [...]-osobowej rodziny. Dlatego też wniosek został przez Komisję Mieszkaniową zaopiniowany negatywnie w oparciu o § 22 ust. 5 uchwały Nr LVIII/1751/2009 Rady m.st. Warszawy z dnia 9 lipca 2009 r. w sprawie zasad wynajmowania lokali wchodzących w skład mieszkaniowego zasobu miasta W.
Wnioskodawcy zostali poinformowani o treści powyższej uchwały pismem z dnia [...] stycznia 2015 r., które zostało im doręczone w dniu [...] stycznia 2015 r.
W dniu [...] kwietnia 2015 r. M. B. i A. A. skierowali do Zarządu Dzielnicy [...] W. wezwanie do usunięcia naruszenia prawa.
W uzasadnieniu tego wezwania zarzucili, że uchwała Zarządu Dzielnicy wydana została z naruszeniem przepisów prawa, tj. § 22 ust. 5 uchwały Nr LVIII/1751/2009 Rady m.st. Warszawy z dnia 9 lipca 2009 r. w sprawie zasad wynajmowania lokali wchodzących w skład mieszkaniowego zasobu miasta W. w zw. z art. 6, art. 7 i art. 77 § 1 K.p.a.
Uzasadniając powyższy zarzut podnieśli, iż organ nie wyjaśnił w sposób wyczerpujący stanu faktycznego sprawy, w szczególności zaniechał podjęcia czynności dowodowych w celu dokładnego ustalenia ich sytuacji finansowej oraz dokonał wybiórczej oceny zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego. Zaznaczyli, że do wniosku załączyli dokumenty potwierdzające ich niezwykle trudną sytuację materialną, w tym w szczególności złożyli oświadczenie męża dotyczące dochodu uzyskiwanego przez niego z prac dorywczych oraz decyzję w sprawie przyznania zasiłków rodzinnych na dzieci i dodatków do zasiłku rodzinnego, jak również zaświadczenie z Ośrodka Pomocy Społecznej stwierdzające, że ich rodzina objęta jest pomocą finansową w formie zasiłków celowych, które w miesiącach maj - lipiec 2014 r. wynosiły 500 zł miesięcznie, natomiast w sierpniu 2014 r. 700 zł. Pomoc finansowa z Ośrodka Pomocy Społecznej znalazła się jednak - co wynika z uzasadnienia uchwały Zarządu Dzielnicy - poza przedmiotem rozważań organu rozpoznającego sprawę, mimo że zgodnie z § 1 pkt 25 Uchwały przez dochód gospodarstwa domowego rozumieć należy dochody wnioskodawcy i osób zgłoszonych we wniosku do wspólnego zamieszkiwania w lokalu, wykazane ze wszystkich źródeł ich uzyskania i udokumentowane m.in. przez ośrodek pomocy społecznej. Podnieśli jednocześnie, że w chwili obecnej ich sytuacja jest odrobinę lepsza, gdyż córka Z. od września pracuje i zarabia około 1.300 - 1.400 zł miesięcznie.
Zaznaczyli też, że organ nie podjął jakichkolwiek dodatkowych czynności dowodowych w celu dokładnego ustalenia ich sytuacji finansowej, co było niezwykle ważne z punktu widzenia podstawy prawnej podjętej przez Zarząd Dzielnicy uchwały. Nie mieli zatem szansy wyjaśnić, że niektóre z ich dzieci miały opłacane przez Ośrodek Pomocy Społecznej obiady w szkole, a inne otrzymywały wsparcie bezpośrednio ze szkoły - w postaci wyżywienia i przyborów do nauki. Tego typu pomoc stanowiła dla nich bardzo duże odciążenie i pozwoliła przeżyć trudne chwile.
W konkluzji stwierdzili, że organ dokonując wybiórczej analizy i oceny materiału dowodowego oraz nie podejmując czynności dowodowych w celu dokładnego ustalenia stanu faktycznego sprawy dopuścił się naruszenia art. 6, art. 7 i art. 77 § 1 K.p.a., co w konsekwencji doprowadziło do niewłaściwego zastosowania § 22 ust. 5 Uchwały Nr LVIII/1751/2009 Rady m.st. Warszawy z dnia 9 lipca 2009 r.
Pismem z dnia [...] maja 2015 r. Wydział Zasobów Lokalowych dla Dzielnicy W. poinformował zainteresowanych, że sprawa zostanie przedłożona na posiedzenie Komisji Mieszkaniowej Rady Dzielnicy [...] W., które odbędzie się w miesiącu czerwcu 2015 r., a po wydaniu opinii przez Komisję Mieszkaniową, sprawa będzie skierowania do Zarządu Dzielnicy [...] W., celem podjęcia stosownej uchwały.
W dniu [...] czerwca 2015 r. M. B. i A. A. skierowali za pośrednictwem organu, skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na uchwałę Zarządu Dzielnicy [...] W. nr [...] z dnia [...] stycznia 2015 r. Uchwale tej zarzucili naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy tj.:
1. naruszenie § 22 ust. 5 Uchwały Nr LVIII/1751/2009 Rady miasta stołecznego Warszawy z dnia 9 lipca 2009 r. w sprawie zasad wynajmowania lokali wchodzących w skład mieszkaniowego zasobu miasta W. w zw. z art. 6, art. 7 i art. 77 § 1K.p.a. poprzez:
- brak wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia materiału dowodowego w zakresie ich sytuacji materialnej, w sytuacji gdy organ powziął wątpliwości co do wysokości deklarowanych przez nich dochodów;
- zaniechanie poczynienia ustaleń w zakresie źródeł utrzymania rodziny, a przez to niedokładne ustalenie stanu faktycznego sprawy;
- zaniechanie poddania wnikliwej analizie ich sytuacji mieszkaniowej, wybiórczą ocenę zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego i ograniczenie się do stwierdzenia, że ich dochody wskazane we wniosku nie są w pełni adekwatne do kosztów utrzymania [...]-osobowej rodziny, mimo że organ nie podjął żadnych czynności dowodowych w celu wyjaśnienia tych wątpliwości;
2. naruszenie § 22 ust. 5 Uchwały w zw. z art. 10 K.p.a. poprzez niezapewnienie wnioskodawcom wypowiedzenia się co do zebranego w sprawie materiału dowodowego przed podjęciem Uchwały Zarządu, a przez to pozbawienie ich prawa czynnego udziału w postępowaniu;
3. naruszenie art. 8 w zw. z art. 11 K.p.a., tzn. zasady ochrony zaufania strony postępowania do organu rozpoznającego jej sprawę, której urzeczywistnieniu służy m.in. obowiązek wyjaśniania przesłanek, ukierunkowujących załatwienie sprawy administracyjnej w określony sposób, poprzez dopuszczenie do wskazanych powyżej uchybień procesowych.
W związku z powyższymi zarzutami wnieśli o stwierdzenie nieważności zaskarżonej Uchwały w całości na podstawie art. 147 § 1 P.p.s.a oraz o przyznanie im prawa pomocy poprzez zwolnienie z obowiązku ponoszenia kosztów sądowych w całości na podstawie art. 244 § 1 P.p.s.a.
Jednocześnie poinformowali, że do dnia złożenia skargi organ nie odpowiedział na ich wezwanie do usunięcia naruszenia prawa.
W uzasadnieniu skargi zarzucili, że organ nie wyjaśnił w sposób wyczerpujący stanu faktycznego sprawy, w szczególności zaniechał podjęcia czynności dowodowych w celu dokładnego ustalenia ich sytuacji finansowej oraz dokonał wybiórczej oceny zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego. Podkreślili, że do wniosku załączyli dokumenty potwierdzające ich niezwykle trudną sytuację, w tym w szczególności złożyli oświadczenie męża dotyczące dochodu uzyskiwanego przez niego z prac dorywczych oraz decyzję w sprawie przyznania zasiłków rodzinnych na dzieci i dodatków do zasiłku rodzinnego, jak również załączyli zaświadczenie z Ośrodka Pomocy Społecznej stwierdzające, że ich rodzina objęta jest pomocą finansową w formie zasiłków celowych, które w miesiącach maj - lipiec 2014 r. wynosiły 500 zł miesięcznie, natomiast w sierpniu 2014 r. 700 zł. Pomoc finansowa z Ośrodka Pomocy Społecznej znalazła się jednak - co wynika z uzasadnienia uchwały Zarządu Dzielnicy - poza przedmiotem rozważań organu rozpoznającego sprawę, mimo że zgodnie z § 1 pkt 25 Uchwały przez dochód gospodarstwa domowego rozumieć należy dochody wnioskodawcy i osób zgłoszonych we wniosku do wspólnego zamieszkiwania w lokalu, wykazane ze wszystkich źródeł ich uzyskania i udokumentowane m.in. przez ośrodek pomocy społecznej. Zaznaczyli też, że w chwili obecnej ich sytuacja jest odrobinę lepsza, gdyż ich córka Z. od września pracuje i zarabia około 1.300 - 1.400 zł miesięcznie.
Podkreślili jednocześnie, że organ nie podjął jakichkolwiek dodatkowych czynności dowodowych w celu dokładnego ustalenia ich sytuacji finansowej. Nie umożliwił im też zapoznania się ze zgromadzonym materiałem dowodowym, co nie pozostało bez wpływu na wynik sprawy. Nie mieli bowiem szansy wyjaśnić, że niektóre z ich dzieci miały opłacane przez Ośrodek Pomocy Społecznej obiady w szkole, a inne otrzymywały wsparcie bezpośrednio ze szkoły - w postaci wyżywienia i przyborów do nauki. Tego typu pomoc stanowiła dla nich bardzo duże odciążenie i pozwoliła przeżyć trudne chwile. Oni nie zdawali sobie natomiast sprawy, że są to okoliczności mogące mieć wpływ na wynik sprawy.
Organ dokonując wybiórczej analizy i oceny materiału dowodowego oraz nie podejmując czynności dowodowych w celu dokładnego ustalenia stanu faktycznego sprawy dopuścił się naruszenia art. 6, art, 7 i art. 77 § 1 K.p.a., co w konsekwencji doprowadziło do niewłaściwego zastosowania § 22 ust. 5 Uchwały.
Zarząd Dzielnicy [...] W. w odpowiedzi na skargę wniósł o jej odrzucenie na podstawie art. 58 § 1 pkt 2 i pkt 6 P.p.s.a., a w przypadku uznania, że skarga został złożona skutecznie - o jej oddalenie w całości.
W uzasadnieniu swojego stanowiska, powołując się na treść przepisu § 22 ust. 1 uchwały Nr LVIII/1751/2009 Rady m.st. Warszawy z dnia 9 lipca 2009 r. w sprawie zasad wynajmowania lokali wchodzących skład mieszkaniowego zasobu miasta W. organ podniósł, iż z przedstawionego przez M. B. i A. A. oświadczenia o otrzymywanych dochodach w okresie 6 miesięcy poprzedzających datę złożenia wniosku wynikało, iż rodzina osiągnęła dochód w kwocie 11 592,00 zł. Na przedmiotową kwotę składał się dochód deklarowany jedynie przez A. A., zasiłki rodzinne i dodatki przyznane na dzieci oraz zasiłki celowe z OPS. Nadto, nie zostały załączone odpowiednie dokumenty potwierdzające wysokość dochodów uzyskiwanych przez inne osoby zgłoszone we wniosku do wspólnego zamieszkiwania oprócz A. A .
Natomiast z oświadczenia Z. A. z dnia [...] września 2014 r. w sprawie uzyskania dochodów wynika, iż pracowała ona od [...] maja 2014 roku do [...] sierpnia 2014 roku na umowę zlecenie, a następnie od [...] września 2014 r. rozpoczęła umowę o pracę. Kolejno z oświadczenia I. A. z dnia [...] września 2014 r. w sprawie uzyskania dochodów wynika, iż pracuje od [...] września 2014 r. Jednakże w złożonym wniosku o najem lokalu mieszkalnego z dnia [...] września 2014 r. w pkt 10 odnośnie informacji dotyczących gospodarstwa domowego wnioskodawcy zostało wskazane, że nikt z rodziny oprócz A. A., nie uzyskuje dochodów. W związku z powyższym, nie przedstawiano rzetelnej informacji o uzyskiwanych dochodach przez członków rodziny, którzy zostali zgłoszeni do wspólnego zamieszkiwania tj. Z. A. oraz I. A.
Zatem, nie powinno budzić wątpliwości, iż wnioskodawca w sposób nierzetelny wykazał uzyskiwany dochód gospodarstwa domowego, przez który zgodnie z § 1 pkt 25 ww. uchwały należy rozumieć zarówno dochody wnioskodawcy, jak i osób zgłoszonych we wniosku do wspólnego zamieszkiwania w lokalu, wykazane ze wszystkich źródeł ich uzyskiwania i udokumentowane w szczególności przez: pracodawcę, ośrodek pomocy społecznej, Zakład Ubezpieczeń Społecznych, wojewódzki urząd pracy, urząd skarbowy.
Mając powyższe na uwadze, na mocy § 22 ust. 5 Komisja Mieszkaniowa Rady Dzielnicy [...] W. zasadnie odmówiła zakwalifikowania wniosku, jeżeli informacje zawarte w oświadczeniu wnioskodawcy zawierają nieprawdę oraz w przypadku odmowy złożenia oświadczeń bądź dokumentów umożliwiających przeprowadzenie analizy, o której mowa w ust. 2. Dlatego też stanowisko Komisji Mieszkaniowej Rady Dzielnicy [...] W. z dnia [...] października 2014 r., zawarte w uchwale Zarządu Dzielnicy [...] W. Nr [...] z dnia [...] stycznia 2015 r., w którym odmówiono zakwalifikowania ww. wnioskodawców do umieszczania ich na liście osób oczekujących na zawarcie umowy najmu lokalu socjalnego z mieszkaniowego zasobu W. należy uznać za uzasadnione, a tym samym skargę za bezzasadną.
Uzasadniając wniosek o odrzucenie skargi organ zaznaczył natomiast, że dnia [...] kwietnia 2015 r. do Urzędu Dzielnicy [...] W. wpłynęło od skarżących wezwanie do usunięcia naruszenia prawa, wywołane podjęciem uchwały Zarządu Dzielnicy [...] W. Nr [...] z dnia [...] stycznia 2015 roku. Wezwanie do usunięcia naruszenia prawa zostało złożone zatem z uchybieniem terminu określonego art. 52 § 3 P.p.s.a, ponieważ zawiadomienie o podjętej uchwale Zarządu Dzielnicy [...] W. skarżący otrzymali w dniu [...] stycznia 2015 r. Z powodu nieskuteczności złożenia wezwania do usunięcia naruszenia prawa, organ nie udzielił odpowiedzi na wezwanie.
Zważywszy natomiast, że przedmiotowa skarga wpłynęła do Urzędu W. w dniu [...] czerwca 2015 r., to stwierdzić należy, ze skarga została złożona z uchybieniem terminu określonego w art. 53 § 2 P.p.s.a. oraz bez wyczerpania trybu wezwania do usunięcia naruszenia prawa, co czyni ją niedopuszczalną i uzasadnia jej odrzucenie.
Postanowieniem referendarza sądowego Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 8 września 2015 r. skarżącym przyznane zostało prawo pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych.
Sąd na rozprawie w dniu 23 listopada 2015 r .dopuścił do udziału w sprawie w charakterze uczestnika postępowania Stowarzyszenie [...] z siedzibą w W.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:
Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych, sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym w świetle paragrafu drugiego powołanego wyżej artykułu kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Chodzi więc o kontrolę aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dokonywaną pod względem ich zgodności z prawem materialnym i przepisami procesowymi, nie zaś według kryteriów słuszności.
W myśl zaś art. 134 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (dalej jako P.p.s.a.) Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.
Zaskarżona w niniejszej sprawie uchwała Zarządu Dzielnicy [...] W. Nr [...] z dnia [...] stycznia 2015 r., wbrew stanowisku organu wyrażonemu w odpowiedzi na skargę, mieści się w katalogu aktów i czynności wymienionych w art. 3 § 2 pkt 6 P.p.s.a., w myśl którego kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na akty organów jednostek samorządu terytorialnego i ich związków, inne niż określone w pkt 5, podejmowane w sprawach z zakresu administracji publicznej.
Naczelny Sąd Administracyjny w uchwale z dnia 21 lipca 2008 r. sygn. akt I OPS 4/08 (publ. Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych, orzeczenia.nsa.gov.pl) wskazał, że uchwała Zarządu Dzielnicy W. odmawiająca zakwalifikowania i umieszczenia na liście osób oczekujących na najem lokalu mieszkalnego z zasobu gminy, jest innym niż prawo miejscowe aktem z zakresu administracji publicznej, o którym mowa w art. 3 § 2 pkt 6 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. NSA stwierdził ponadto, że jest to rozstrzygnięcie indywidualne, gdyż rozstrzyga, czy określonej osobie może być udzielona pomoc w zakresie zaspokojenia jej potrzeb lokalowych z wykorzystaniem lokali znajdujących się w mieszkaniowym zasobie gminy.
Skarżący byli zatem zobowiązani, zgodnie z przepisem art. 52 § 4 P.p.s.a., przed wniesieniem skargi do Sądu wezwać organ na piśmie do usunięcia naruszenia prawa, nie byli jednak związani w tym zakresie terminem określonym w art. 52 § 3 P.p.s.a.
Jak wynika z akt sprawy, wezwanie do usunięcia naruszenia prawa skarżący skierowali do organu w dniu [...] kwietnia 2015 r., na które organ nie udzielił odpowiedzi.
Skarga została natomiast nadana na adres organu, za pośrednictwem urzędu pocztowego, w dniu [...] czerwca 2015 r., a więc z zachowaniem terminu sześćdziesięciodniowego, o którym mowa w art. 53 § 2 P.p.s.a. W tej sytuacji należało uznać ją za dopuszczalną i nie było podstaw do jej odrzucenia.
Przechodząc do merytorycznej oceny skargi Sąd uznał, że zasługuje ona na uwzględnienie.
Podstawę prawną zaskarżonej uchwały indywidualnej stanowiła uchwała abstrakcyjna Nr LVIII/1751/2009 Rady m.st. Warszawy z dnia 9 lipca 2009 r. w sprawie zasad wynajmowania lokali wchodzących w skład mieszkaniowego zasobu W., która zawiera zarówno przepisy materialne jak i procesowe - reguluje tryb podejmowania uchwały indywidualnej, jak również faktyczne podstawy jej przyjęcia.
Do takich uchwał indywidualnych, wbrew zarzutom skargi, nie mają zastosowania przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego co powoduje, że nie podlegają one kontroli sądu administracyjnego pod względem zgodności z przepisami postępowania administracyjnego. Uchwały te podlegają jednak badaniu przez sąd pod kątem zasad dobrej administracji i konstytucyjnej zasady - wyrażonej w art. 2 Konstytucji RP - działania w granicach i na podstawie prawa. Ponadto Karta Praw Podstawowych Unii Europejskiej przyjęta w grudniu 2000 r. w Nicei, umieściła w katalogu zawartych w niej praw prawo do dobrej administracji (art. 41). Oznacza to, że prawem i to podstawowym obywatela Unii Europejskiej jest domaganie się od organów i instytucji Unii bezstronnego, zgodnego z prawem rozpatrzenia, bez zbędnej zwłoki, sprawy wniesionej do danego organu lub instytucji. Prawu temu towarzyszy obowiązek organów i instytucji, a także wszystkich zatrudnionych w nich funkcjonariuszy, właściwego, zgodnego z prawem obywatela, załatwienia sprawy. Nie ma przy tym żadnych powodów przemawiających przeciwko uznaniu standardów zawartych w Kodeksie za przydatne do wyznaczania obowiązków polskiej administracji oraz do interpretacji zarówno prawa materialnego, jak i procesowego, przy czym "dobra praktyka administracyjna", o której stanowi uchwalony w dniu 6 września 2001 r. przez Parlament Europejski "Europejski Kodeks Dobrej Administracji", jest pojęciem szerszym niż przestrzeganie przepisów prawa. Zgodnie z treścią jego art. 6 ust. 1, w toku podejmowania decyzji urzędnik zapewni, że przyjęte działania pozostaną współmierne do obranego celu. Urzędnik będzie w szczególności unikać ograniczania praw obywateli lub nakładania na nich obciążeń, jeżeli ograniczenia te lub obciążenia byłyby niewspółmierne do celu prowadzonych działań. Natomiast według ust. 2 tegoż przepisu, w toku podejmowania decyzji urzędnik zwróci uwagę na stosowne wyważenie spraw osób prywatnych i ogólnego interesu publicznego.
W ocenie Sądu Zarząd Dzielnicy [...] W. nie rozpoznał niniejszej sprawy z poszanowaniem zasad dobrej praktyki administracyjnej.
Zaskarżona uchwała odmawiająca zakwalifikowania M. B. i A. A. do umieszczenia na liście osób oczekujących na zawarcie umowy najmu lokalu socjalnego z mieszkaniowego zasobu W. oparta została na przepisie § 22 ust. 5 uchwały Nr LVIII/1751/2009 Rady m.st. Warszawy z dnia 9 lipca 2009 r. w sprawie zasad wynajmowania lokali wchodzących w skład mieszkaniowego zasobu miasta W.
Zgodnie z tym przepisem odmowa złożenia oświadczeń i dokumentów, o których mowa w ust. 1 (tj. dotyczących stanu majątkowego oraz wysokości uzyskiwanych dochodów), potwierdzenie w nich nieprawdy, odmowa złożenia oświadczeń bądź dokumentów umożliwiających przeprowadzenie analizy, o której mowa w ust. 2, jak również informacje uzyskane w toku analizy, o której mowa w ust. 2, mogą stanowić podstawę odmowy zakwalifikowania wniosku.
Zarząd Dzielnicy [...] W. w uzasadnieniu zaskarżonej uchwały odmawiającej zakwalifikowania skarżących do najmu lokalu socjalnego, powołując się na opinię Komisji Mieszkaniowej stwierdził, że dochody wykazane we wniosku przez zainteresowanych nie są w pełni adekwatne do rzeczywistych kosztów utrzymania [...]-osobowej rodziny.
W odpowiedzi na skargę organ dodatkowo wyjaśnił, że w złożonym wniosku o najem lokalu mieszkalnego z dnia [...] września 2014 r. w pkt 10 odnośnie informacji dotyczących gospodarstwa domowego wnioskodawcy zostało wskazane, że nikt z rodziny oprócz A. A., nie uzyskuje dochodów. Natomiast z oświadczenia córki Z. A. z dnia [...] września 2014 r. w sprawie uzyskania dochodów wynika, iż pracowała ona od [...] maja 2014 roku do [...] sierpnia 2014 roku na umowę zlecenie, a następnie od [...] września 2014 r. rozpoczęła umowę o pracę. Z oświadczenia córki I. A. z dnia [...] września 2014 r. w sprawie uzyskania dochodów wynika z kolei, iż pracuje od [...] września 2014 r. W związku z powyższym, nie przedstawiano rzetelnej informacji o uzyskiwanych dochodach przez członków rodziny, którzy zostali zgłoszeni do wspólnego zamieszkiwania tj. Z. A. oraz I. A.
W ocenie Sądu powyższe okoliczności wskazane przez organ w odpowiedzi na skargę nie dawały podstaw do negatywnego rozpoznania wniosku skarżących w oparciu o przepis § 22 ust. 5 uchwały Nr LVIII/1751/2009 Rady m.st. Warszawy z dnia 9 lipca 2009 r. Wnioskodawcy nie odmówili bowiem złożenia oświadczeń i dokumentów dotyczących ich stanu majątkowego oraz wysokości uzyskiwanych dochodów, jak też nie można zarzucić, że potwierdzili w nich nieprawdę.
Wprawdzie z informacji zamieszczonych w pkt 10 wniosku wynikało, że nikt z członków rodziny zgłoszonych do wspólnego zamieszkiwania oprócz A. A., nie uzyskuje dochodów. Nie mniej jednak z pisemnych oświadczeń córek wnioskodawcy Z. A. oraz I. A. załączonych do tego wniosku wynikało, że pozostawały one okresowo w zatrudnieniu. Do wniosku załączone zostały także kopie umów na podstawie, których Z. A. świadczyła pracę. Nie można zatem z powyższego wywodzić, że wnioskodawcy próbowali świadomie zataić jakieś informacje dotyczące uzyskiwanych dochodów przez poszczególnych członków ich rodziny lub, że potwierdzili nieprawdę w złożonych dokumentach.
Jeżeli w złożonym wniosku oraz załączonych do niego dokumentach pojawiły się jakieś nieścisłości, które wzbudziły uzasadnione wątpliwości organu, że wykazane dochody nie są w pełni adekwatne do rzeczywistych kosztów utrzymania [...]-osobowej rodziny, to należało wezwać wnioskodawców do złożenia dodatkowych wyjaśnień lub dokumentów.
Organ powinien przy tym mieć na uwadze, że wnioskodawcy są obywatelami Federacji Rosyjskiej, którzy na mocy Decyzji Szefa Urzędu ds. Cudzoziemców z dnia [...] marca 2009 roku, zostali objęci ochroną uzupełniającą na terenie Rzeczypospolitej Polskiej (otrzymali Karty pobytu do dnia [...] kwietnia 2016 roku). Dlatego też mogą mieć pewne problemy, chociażby z uwagi na barierę językową, z właściwym wypełnianiem druków formularzy oraz właściwym rozumieniem pewnych zagadnień prawnych.
Jak wynika natomiast z informacji zawartych zarówno w wezwaniu do usunięcia naruszenia prawa, jak i w skardze, rodzina wnioskodawców objęta jest pomocą finansową w formie zasiłków celowych z Ośrodka Pomocy Społecznej. Niektóre z ich dzieci miały też opłacane przez Ośrodek Pomocy Społecznej obiady w szkole, a inne otrzymywały wsparcie bezpośrednio ze szkoły - w postaci wyżywienia i przyborów do nauki. Ponadto, córka Z. A. pracuje od września 2014 r. i zarabia około 1.300 - 1.400 zł miesięcznie.
Organ te wszystkie okoliczności powinien zatem wziąć pod uwagę przy ocenie sytuacji majątkowej rodziny wnioskodawców oraz uzyskiwanych przez nich dochodów, zobowiązując wcześniej wnioskodawców do odpowiedniego ich udokumentowania poprzez złożenie zaświadczeń wystawionych przez właściwe organy, instytucje lub pracodawców.
Zgodnie bowiem z § 1 pkt 25 uchwały Nr LVIII/1751/2009 Rady m.st. Warszawy z dnia 9 lipca 2009 r. przez dochód gospodarstwa domowego należy rozumieć dochody wnioskodawcy i osób zgłoszonych we wniosku do wspólnego zamieszkiwania w lokalu, wykazane ze wszystkich źródeł ich uzyskiwania i udokumentowane w szczególności przez: pracodawcę, ośrodek pomocy społecznej, Zakład Ubezpieczeń Społecznych, wojewódzki urząd pracy, urząd skarbowy.
Organ powinien mieć też na uwadze, że przepis § 22 ust. 3 ww. Uchwały Rady Miasta W. stanowi, że burmistrz dzielnicy lub osoba przez niego upoważniona może zwrócić się do właściwego ośrodka pomocy społecznej o wydanie opinii na temat sytuacji osobistej, rodzinnej, dochodowej i majątkowej wnioskodawcy oraz osób zgłoszonych przez niego do wspólnego zamieszkiwania.
Organ może więc z własnej inicjatywy zebrać pewne informacje dotyczące sytuacji dochodowej i majątkowej wnioskodawców oraz ich rodziny.
Przepis art. 4 ust. 2 ustawy z dnia 21 czerwca 2001 r. o ochronie praw lokatorów, mieszkaniowym zasobie gminy i o zmianie Kodeksu cywilnego (Dz. U. z 2014 r. poz. 150) stanowi, że gmina na zasadach i w wypadkach przewidzianych w ustawie zapewnia lokale socjalne i lokale zamienne, a także zaspokaja potrzeby mieszkaniowe gospodarstw domowych o niskich dochodach.
W przepisie tym ustawodawca określił zatem kategorie osób, które posiadają prawo do najmu lokalu mieszkalnego z gminnego zasobu, a osobami takimi są jak wskazuje powyższy przepis, osoby nie mające zaspokojonych potrzeb mieszkaniowych, mieszkające na terenie gminy, posiadające niskie dochody.
Obowiązkiem organu rozpoznającego wniosek o najem lokalu z gminnego zasobu jest zatem takie działanie aby nie pozbawić możliwości uzyskania pomocy mieszkaniowej z gminnego zasobu osobę, która spełnia podstawowe kryteria przedmiotowe (jak warunki zamieszkiwania i wysokość dochodu).
Mając powyższe na względzie Sąd uznał, że zaskarżona uchwała wydana została z rażącym naruszeniem przepisu § 22 ust. 5 uchwały Nr LVIII/1751/2009 Rady Miasta Stołecznego Warszawy z dnia 9 lipca 2009 r. w sprawie zasad wynajmowania lokali wchodzących w skład mieszkaniowego zasobu miasta W., a także z naruszeniem zasad dobrej praktyki administracyjnej.
Zachodzą zatem podstawy do stwierdzenia jej nieważności w oparciu o przepis art. 147 § 1 P.p.s.a.
Rozpoznając ponownie sprawę organ, zobligowany będzie poddać wnikliwej analizie sytuację materialną wnioskodawców oraz dochody uzyskiwane przez ich gospodarstwo domowe i dopiero wtedy ocenić, czy poczynione ustalenia mogą stanowić podstawę odmowy zakwalifikowania wniosku skarżących o wynajem lokalu socjalnego, co powinno znaleźć odzwierciedlenie w uzasadnieniu podjętej uchwały.
Mając powyższe na względzie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 147 § 1 P.p.s.a., orzekł jak w sentencji wyroku.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 27.07.2026. · Źródło