II SA/Wa 1155/10

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Ewa Pisula-Dąbrowska Sędziowie WSA Ewa Grochowska-Jung Olga Żurawska-Matusiak (spr.) Protokolant Sekretarz sądowy Sylwia Mikuła po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 16 listopada 2010 r. sprawy ze skargi J. R. na decyzję Szefa Służby Celnej z dnia [...] marca 2010 r. nr [...] w przedmiocie zwolnienia ze Służby Celnej oddala skargę Decyzją z [...] marca 2010 r. Szef Służby Celnej, na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. i art. 188 ust. 5 ustawy z 27 sierpnia 2009 r. o Służbie Celnej (Dz. U. Nr 168, poz. 1323), utrzymał w mocy decyzję Dyrektora Izby Celnej w [...] z [...] grudnia 2009 r. w sprawie zwolnienia J. R. (dalej jako skarżący) ze służby. Do wydania powyższej decyzji doszło w następującym stanie sprawy. Postanowieniem z [...] listopada 2009 r. Dyrektor Izby Celnej w [...] wszczął postępowanie w sprawie zwolnienia ze służby funkcjonariusza celnego J. R. na podstawie art. 105 pkt 10 ustawy o Służbie Celnej. W piśmie z 7 grudnia 2009 r. skarżący zawarł wyjaśnienia odnośnie toczącego się przeciwko niemu postępowania karnego oraz wniósł o zawieszenie postępowania w sprawie zwolnienia ze służby, wskazując, że zwolnienie na podstawie art. 105 pkt 10 ustawy o Służbie Celnej stanowi naruszenie art. 42 ust. 3 Konstytucji RP, ponieważ każdego uważa się za niewinnego, dopóki jego wina nie zostanie stwierdzona prawomocnym wyrokiem Sądu. Postanowieniem z [...] grudnia 2009 r. Dyrektor Izby Celnej w [...] odmówił zawieszenia postępowania w sprawie zwolnienia ze służby, albowiem uznał, iż w przedmiotowej sprawie nie zostały spełnione przesłanki określone w art. 97 § 1 k.p.a. warunkujące zawieszenie postępowania. Skarżący złożył zażalenie, po rozpatrzeniu którego organ II instancji postanowieniem z [...] marca 2010 r. utrzymał skarżone postanowienie w mocy. Decyzją z [...] grudnia 2009 r. Dyrektor Izby Celnej w [...] na podstawie art. 105 pkt 10 i art. 188 ust. 2, 4 i 5 ustawy o Służbie Celnej zwolnił skarżącego ze Służby Celnej z dniem doręczenia decyzji, które nastąpiło 12 stycznia 2010 r. W uzasadnieniu decyzji organ wykazał, że na skutek prowadzenia przeciwko skarżącego śledztwa o popełnienie przestępstwa z art. 228 § 1 kk w zw. z art. 12 kk w zw. z art. 65 § 1 kk został on zawieszony w pełnieniu obowiązków służbowych na mocy decyzji z [...] sierpnia 2007 r. na okres 3 miesięcy. Okres zawieszenia został kolejnymi decyzjami przedłużony najpierw do [...] sierpnia 2008 r., następnie zaś do zakończenia prowadzonego postępowania karnego. Dwunastomiesięczny okres zawieszenia skarżącego w pełnieniu obowiązków służbowych funkcjonariusza celnego upłynął z dniem [...] sierpnia 2008 r., a przyczyna zawieszenia trwa, albowiem postępowanie karne toczy się nadal. Dyrektor Izby Celnej w [...] uznał, iż w sprawie wystąpiły przesłanki z art. 105 pkt 10 ustawy o Służbie Celnej, a zatem uzasadnionym było podjęcie decyzji o zwolnieniu skarżącego ze Służby Celnej. Wskazał ponadto na negatywne konsekwencje długotrwałego zawieszenia skarżącego w pełnieniu obowiązków służbowych dla Służby Celnej. Prawidłowa i terminowa realizacja nałożonych na Służbę Celną zadań wymaga bowiem pełnej obsady kadrowej posiadanych przez izbę celną etatów. Zawieszenie w pełnieniu obowiązków służbowych funkcjonariusza celnego powoduje blokadę etatu uniemożliwiającą jego obsadzenie przez inną osobę oraz dodatkowe obciążenie pracą innych funkcjonariuszy. Nadto Dyrektor Izby Celnej zwrócił uwagę na aspekt finansowy związany ze sprawą zawieszenia w obowiązkach służbowych funkcjonariuszy celnych, w postaci obowiązku wypłacania w okresie długotrwałego zawieszenia 50% uposażenia funkcjonariusza celnego. Od powyższej decyzji J. R. złożył odwołanie do Szefa Służby Celnej. Zdaniem skarżącego decyzja Dyrektora Izby Celnej powinna być oparta na wnikliwym i wszechstronnym wyjaśnieniu stanu faktycznego i okoliczności sprawy. Skarżący podniósł, że nie przyczynił się do przedłużania toczącego się wobec niego postępowania karnego. Zwrócił uwagę, że decyzja o zwolnieniu została podyktowana oszczędnościami, zaś przyjęcie do służby nowego funkcjonariusza wiąże się z wysokimi kosztami zarówno pełnego miesięcznego uposażenia, jak i kosztami szeregu szkoleń przygotowawczych do pracy w Służbie Celnej. Wskazaną na wstępie decyzją Szef Służby Celnej utrzymał w mocy zaskarżone rozstrzygnięcie. Dla jego uzasadnienia wskazał, że z akt sprawy wynika, iż upłynął okres dwunastomiesięcznego zawieszenia skarżącego w pełnieniu obowiązków służbowych, liczony od dnia doręczenia decyzji z [...] sierpnia 2007 r. zawieszającej skarżącego w pełnieniu obowiązków, a zatem istniała przesłanka wymagana przepisem art. 105 pkt 10 ustawy stanowiącym podstawę prawną skarżonej decyzji. Przyczyną zawieszenia skarżącego w pełnieniu obowiązków służbowych funkcjonariusza celnego było wszczęcie postępowania karnego z art. 228 § 1 kk w związku z art. 12 kk w związku z art. 65 § 1 kk. Wobec skarżącego Sąd Rejonowy w [...] , postanowieniem z [...] sierpnia 2007 r. sygn. akt [...] , zastosował środki zapobiegawcze w postaci dozoru Policji oraz zakazu opuszczania kraju. Postępowanie karne prowadzone przeciwko skarżącemu toczy się nadal. W przedstawionym powyżej stanie faktycznym bezspornym jest, iż przyczyna zawieszenia w pełnieniu obowiązków służbowych skarżącego nie ustała, a zatem druga przesłanka wymagana przez przepis art. 105 pkt 10 ustawy o Służbie Celnej została spełniona. Nadto organ wskazał, że podniesiona w odwołaniu okoliczność przewlekłego prowadzenia postępowania karnego przeciwko skarżącemu, jako odnosząca się do odrębnego postępowania prowadzonego obecnie przez organy wymiaru sprawiedliwości, wykracza poza granice przedmiotowej sprawy. Szef Służby Celnej zwrócił przy tym uwagę, że zawieszenie w obowiązkach służbowych skarżącego, poprzez "blokadę etatu związaną z jednoczesnym odsunięciem od wykonywania czynności służbowych, powoduje utrudnienie w organizacji pracy w Izbie Celnej w [...] ". W jednostkach organizacyjnych izby istniejące niedobory kadrowe w stosunku do planowanej obsady praktycznie uległy dodatkowemu zwiększeniu wskutek zawieszenia w obowiązkach służbowych funkcjonariusza. Planowana obsada kadrowa w Izbie Celnej w [...] na dzień 31 grudnia 2008 r. wynosiła 1272 etaty, faktyczne zaś wykorzystanie etatów wynosiło 1199,25 etatów. Organ zwrócił uwagę, że do liczby faktycznie wykorzystywanych etatów zostały zaliczone etaty osób zawieszonych, których w izbie na koniec 2008 r. było 50 (w tej liczbie mieścił się również etat skarżącego). Taka sytuacja spowodowała konieczność zlecania dodatkowych zadań, przypisanych do etatów funkcjonariuszy zawieszonych, innym osobom pełniącym służbę. Ponadto organ wskazał, że przez cały okres zawieszenia funkcjonariusz otrzymuje 50% uposażenia, nie wykonując żadnych obowiązków służbowych. Taka sytuacja powoduje zablokowanie etatu przez cały okres zawieszenia funkcjonariusza celnego, przy jednoczesnym ponoszeniu kosztów z nim związanych. Jednocześnie organ zwrócił uwagę, że zwolnienie ze służby nie wyklucza w przyszłości powrotu funkcjonariusza celnego do Służby Celnej. Zgodnie z art. 109 ust. 1 ustawy o Służbie Celnej funkcjonariusz celny ma zagwarantowane prawo powrotu do służby na poprzednich warunkach w przypadku prawomocnego: 1) umorzenia postępowania karnego lub postępowania karnego skarbowego ze względu na okoliczności wymienione w art. 17 § 1 pkt 1, 2 i 6 Kodeksu postępowania karnego, 1) uniewinnienia, 2) uchylenia prawomocnego wyroku skazującego. Odnosząc się do okoliczności faktycznych sprawy, organ odwoławczy uznał, że wobec wystąpienia w sprawie przesłanek określonych wart. 105 pkt 10 ustawy o Służbie Celnej, skarżona decyzja została wydana przez Dyrektora Izby Celnej w [...] zgodnie z prawem. Nie zawiera ona również cech dowolności, mieszcząc się w granicach uznania administracyjnego. W skardze na powyższą decyzję, która wpłynęła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, skarżący wnosił o: uchylenie zaskarżonej decyzji w całości jako naruszającej prawo, zasądzenie kosztów postępowania według norm prawnych. Zaskarżonej decyzji zarzucił naruszenie art. 105 pkt 10 ustawy z o Służbie Celnej. W uzasadnieniu skargi skarżący podnosił, że decyzja o zwolnieniu została podyktowana oszczędnościami, zaś przyjęcie do służby nowego funkcjonariusza wiąże się z wysokimi kosztami zarówno pełnego miesięcznego uposażenia, jak i kosztami szeregu szkoleń przygotowawczych do pracy w Służbie Celnej. Zarzucił, że organ nie wziął pod uwagę jego blisko 30-letniego stażu pracy, w tym 25 lat w Służbie Celnej i zdobytego doświadczenia zawodowego. Podkreślił, że nie ma żadnego wpływu na tryb działania organów prowadzących postępowanie karne, jak również nie przyczynił się do przedłużenia toczącego się wobec niego postępowania. Ponadto skarżący podniósł, iż organ prowadzący postępowanie nie wziął pod uwagę przepisów przejściowych ustawy o Służbie Celnej, a mianowicie treści art. 231 ust. 1, z którego wynika, iż w sprawach ze stosunku służbowego, zaistniałych przed dniem wejścia w życie ustawy, stosuje się przepisy dotychczasowe. W odpowiedzi na skargę organ, wnosząc o jej oddalenie, podtrzymał w całości swoją dotychczasową argumentację. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, któremu skarga została przekazana przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie zgodnie z właściwością, zważył co następuje: Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Podstawę materialnoprawną decyzji Dyrektora Izby Celnej w [...] z dnia [...] grudnia 2009 r. o zwolnieniu J. R. – [...] w Oddziale Celnym w [...] ze Służby Celnej, stanowił przepis art. 105 pkt 10 ustawy o Służbie Celnej. Zgodnie z tym przepisem funkcjonariusza celnego można zwolnić ze służby w przypadku upływu 12 miesięcy okresu zawieszenia w pełnieniu obowiązków służbowych, jeżeli nie ustąpiły przyczyny będące podstawą zawieszenia. Zatem podstawą podjęcia decyzji o zwolnieniu był upływ 12 miesięcy zawieszenia skarżącego w czynnościach służbowych oraz to, że przyczyna zawieszenia w postaci prowadzenia postępowania karnego trwała nadal. W rozpoznawanej sprawie zaistnienie przesłanek z art. 105 pkt 10 ustawy o Służbie Celnej jest oczywiste. Skarżący bezspornie został zawieszony w czynnościach służbowych decyzją Dyrektora Izby Celnej w [...] z [...] sierpnia 2007 r. od dnia jej doręczenia, co nastąpiło dnia 29 sierpnia 2007 r., zaś kolejną decyzją tego organu z [...] listopada 2007 r. okres zawieszenia został przedłużony do [...] sierpnia 2008 r., a następnie decyzją z [...] sierpnia 2008 r. do czasu zakończenia prowadzonego przeciwko skarżącemu postępowania karnego. W dacie wszczęcia postępowania w przedmiocie zwolnienia skarżącego ze służby, łączny okres zawieszenia wyniósł ponad 2 lata i 2 miesiące. W dalszym ciągu trwały też przyczyny zawieszenia. Przed podjęciem decyzji o zwolnieniu skarżącego ze służby organ ustalił, że śledztwo [...] przeciwko J. R. i innym zostało zakończone. Podejrzanym były przedstawiane ostateczne zarzuty, a następnie mieli być zaznajamiani z materiałem dowodowym. Zaistnienie powyższych przesłanek pozwalało organowi na zwolnienie funkcjonariusza celnego ze służby na podstawie przepisu art. 105 pkt 10 ustawy o Służbie Celnej, przy czym organ, stosując też przepis, w żadnym zakresie nie naruszył go. Oczywistym jest, że skarżący nie ma wpływu na tryb działania organów prowadzących postępowanie karne i nikt nie czyni mu zarzutu, że przyczynią się do przedłużenia toczącego się przeciwko niemu śledztwa. Wręcz przeciwnie, z postanowienia Sądu Rejonowego w [...] z [...] sierpnia 2007 r. wynika, że skarżący przyznał się do popełnienia zarzucanego mu czynu i wykazał się pełną gotowością do współpracy z organami ścigania. Okoliczności te jednak pozostają bez wpływu na skorzystanie przez organ z możliwości jaką mu stwarza powyższy przepis. Żadna z przesłanek z art. 105 pkt 10 ustawy o Służbie Celnej nie odnosi się do kwestii winy skarżącego i zasadności postawionych mu zarzutów, co czyni zarzuty skargi dotyczące prowadzonego postępowania karnego niezasadnymi. Decyzja wydana w oparciu o wskazany przepis ma charakter fakultatywny. Jednak, w ocenie Sądu, organ, podejmując decyzję o zwolnieniu skarżącego ze służby w warunkach uznania administracyjnego, w należyty sposób wyważył interes społeczny i słuszny interes strony i w sposób przekonujący uzasadnił swoje rozstrzygnięcie. Wykazał na trudności w wykonaniu zadań nałożonych na administrację celną, w tym na Izbę Celną w [...] wynikające z braków kadrowych, spowodowanych m.in. przez długotrwałe zawieszenie w pełnieniu obowiązków służbowych funkcjonariuszy celnych. Sytuacja ta w zdecydowany sposób utrudnia prawidłowe działanie służby i wymusza dodatkowe obciążenie pracą innych funkcjonariuszy. Uzasadnienia zaskarżonych decyzji, w których organy obu instancji obszernie przedstawiły problemy kadrowo-organizcyjne związane z niewykonywaniem przez funkcjonariusza celnego obowiązków służbowych, nie daje podstaw do stwierdzenia dowolności działania organu. Organy kierowały się dobrem służby i przez ten pryzmat oceniany był słuszny interes skarżącego. W wyroku z 19 października 2004 r. w sprawie sygn. akt K 1/04 Trybunał Konstytucyjny wskazał, że "Każdy funkcjonariusz Służby Celnej z uwagi na potrzebę zapewnienia bezstronności i rzetelności wykonywanych obowiązków, a także transparentność zawodową i majątkową, co w sposób bezpośredni wiąże się z doniosłością zadań tej służby – jest poddany licznym ograniczeniom również w zakresie korzystania z praw chronionych konstytucyjnie". W rozpoznawanej sprawie organ ponad dwa lata oczekiwał na zakończenie postępowania karnego wobec skarżącego. W sytuacji, gdy data jego zakończenia, z uwagi na zamiar skierowania aktu oskarżenia do Sądu, była nieokreślona, nie można czynić organowi zarzutu, że zdecydował się ponieść koszty związane z przyjęciem nowego funkcjonariusza do służby, pamiętając przy tym, że skarżący swoich obowiązków służbowych nie wykonywał przez cały okres zawieszenia. W tych okolicznościach długoletni staż skarżącego i dobra opinia wśród przełożonych musiały pozostać bez wpływu na wynik sprawy. Odnosząc się do ostatniego z zarzutów skargi, a dotyczącego niezastosowania w sprawie przepisów przejściowych zawartych w ustawie z 27 sierpnia 2009 r. o Służbie Celnej, zwrócić trzeba uwagę, że postępowanie w sprawie zwolnienia skarżącego ze służby zostało wszczęte postanowieniem z [...] listopada 2009 r., w czasie obowiązywania powyższej ustawy. Ustawa weszła w życie 31 października 2009 r., a zatem zarzut naruszenia jej przepisu art. 231 jest nieuprawniony. Przepis ten dotyczy bowiem spraw zaistniałych przed dniem wejścia w życie ustawy. Mając wszystkie powyższe okoliczności na uwadze, uznając zarzuty skargi za nieuzasadnione, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), orzekł jak w wyroku.