II SA/Wa 1156/23

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Łukasz Krzycki, Sędzia WSA Andrzej Wieczorek, Asesor WSA Mateusz Rogala (spr.), Protokolant referent Edyta Brzezicka po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 11 czerwca 2024 r. sprawy ze skargi M. D. na pismo Szefa Centralnego Wojskowego Centrum Rekrutacji z dnia [...] kwietnia 2023 r. nr [...] w przedmiocie nadania pracowniczego przydziału mobilizacyjnego postanawia: odrzucić skargę Kartą mobilizacyjną wydaną w dniu [...] października 2022 r. przez Szefa Wojskowego Centrum Rekrutacji [...], na podstawie art. 531 ust. 5, 6, 8 i 9 w związku z art. 535 ust. 1 ustawy z dnia 11 marca 2022 r. o obronie Ojczyzny (Dz. U. z 2022 r., poz. 655), nadano M. D. pracowniczy przydział mobilizacyjny na określone w karcie mobilizacyjnej stanowisko. W piśmie z dnia [...] stycznia 2023 r. M. D. oświadczyła, że nie wyraża zgody na nadanie pracowniczego przydziału mobilizacyjnego, co wynika z konieczności sprawowania opieki nad małym dzieckiem. Jak wskazano w notatce Szefa Zarządu Zasobów Osobowych C-1 z dnia [...] lutego 2023 r. nr [...], w dniu [...] lutego 2023 r. ww. karta mobilizacyjna została odczytana M. D., co oznacza nadanie pracowniczego przydziału mobilizacyjnego. W piśmie z dnia [...] marca 2023 r. M. D. odwołała się od "decyzji" z dnia [...] lutego 2023 r. nr [...] dotyczącej nadania jej pracowniczego przydziału mobilizacyjnego. W odpowiedzi na powyższe Szef Centralnego Wojskowego Centrum Rekrutacji w piśmie z dnia [...] kwietnia 2023 r. nr [...] poinformował stronę o treści przepisów ustawy o obronie Ojczyzny regulujących nadawanie pracowniczych przydziałów mobilizacyjnych i stwierdził, że M. D. spełnia wymogi formalne do nadania takiego przydziału. M. D. w piśmie z dnia 12 maja 2023 r. wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę, wskazując, że jej przedmiotem jest pismo (określone przez skarżącą jako decyzja) Szefa Centralnego Wojskowego Centrum Rekrutacji z dnia [...] kwietnia 2023 r. nr [...]. Podniosła, że złożyła odwołanie od decyzji (w formie notatki służbowej) nadania jej pracowniczego przydziału mobilizacyjnego. W dniu [...] kwietnia 2023 r. otrzymała negatywną odpowiedź na odwołanie, tj. decyzję z dnia [...] kwietnia 2023 r., która dodatkowo nie zawierała pouczenia o środkach odwoławczych. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej odrzucenie, podnosząc, że karta mobilizacyjna nie ma charakteru decyzji administracyjnej i nie przysługuje od niej odwołanie, co wynika z treści art. 531 ustawy o obronie Ojczyzny. W piśmie procesowym z dnia 9 listopada 2023 r. skarżąca podtrzymała swoją skargę i podkreśliła, że droga sądowa w niniejszej sprawie jest dopuszczalna, co wynika z art. 45 ust. 1 Konstytucji RP. Trudno bowiem wyobrazić sobie, aby prawo do sądu nie obejmowało w państwie prawa tak poważnego wkroczenia w prawa jednostki, jakim jest nadanie pracowniczego przydziału mobilizacyjnego. Na rozprawie w dniu 11 czerwca 2024 r. pełnomocnik organu podniósł, że w sprawach nadawania pracowniczych przydziałów mobilizacyjnych prawodawca nie przewidział żadnej drogi zaskarżenia. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Skarga podlegała odrzuceniu, choć Sąd nie podzielił podnoszonych przez organ w toku postępowania argumentów, że ustawodawca nie przewiduje możliwości zaskarżenia do sądu administracyjnego aktu nadania pracowniczego przydziału mobilizacyjnego. Zgodnie z art. 3 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r., poz. 1634 ze zm., powoływanej dalej jako p.p.s.a.) kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na m.in.: 1) decyzje administracyjne; 2) postanowienia wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także na postanowienia rozstrzygające sprawę co do istoty; 3) postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które przysługuje zażalenie; 4) inne niż określone w pkt 1-3 akty lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa, z wyłączeniem aktów lub czynności podjętych w ramach postępowania administracyjnego określonego w ustawie z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2022 r. poz. 2000 i 2185), postępowań określonych w działach IV, V i VI ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2022 r. poz. 2651 i 2707), postępowań, o których mowa w dziale V w rozdziale 1 ustawy z dnia 16 listopada 2016 r. o Krajowej Administracji Skarbowej (Dz. U. z 2022 r. poz. 813, z późn. zm.), oraz postępowań, do których mają zastosowanie przepisy powołanych ustaw. Ponadto, zgodnie z art. 3 § 3 p.p.s.a., sądy administracyjne orzekają także w sprawach, w których przepisy ustaw szczególnych przewidują sądową kontrolę i stosują środki określone w tych przepisach. Przedmiotem skargi do Sądu w niniejszej sprawie (co w sposób niebudzący wątpliwości wynika z treści skargi) skarżąca uczyniła pismo Szefa Centralnego Wojskowego Centrum Rekrutacji z dnia [...] kwietnia 2023 r. nr [...]. W ocenie skarżącej, pismo to stanowi w istocie decyzję administracyjną. Tego stanowiska Sąd nie podziela, bowiem ustawa o obronie Ojczyny nie przewiduje wydawania decyzji administracyjnych w sprawie nadawania pracowniczych przydziałów mobilizacyjnych. Wręcz przeciwnie, zarówno z przepisów ustawy o obronie Ojczyzny, jak i rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 16 marca 2017 r. w sprawie przydziałów mobilizacyjnych i pracowniczych przydziałów mobilizacyjnych (Dz. U. z 2017 r., poz. 725 ze zm.), które obowiązywało w dniu nadania skarżącej pracowniczego przydziału mobilizacyjnego, wynika, że kwestie dotyczące przydziałów mobilizacyjnych nie są rozpatrywane przez organy wojskowe w takiej formie. Zgodnie z art. 2 pkt 23 ustawy o obronie Ojczyzny, pracowniczy przydział mobilizacyjny to imienne wyznaczenie pracownika resortu obrony narodowej albo pracownika zatrudnionego u innego pracodawcy na stanowisko określone etatem czasu wojennego. Jak zaś stanowi art. 531 ust. 5 tej ustawy, pracownikom resortu obrony narodowej nadaje się pracownicze przydziały mobilizacyjne na stanowiska określone w etacie jednostki wojskowej albo komórki organizacyjnej występujące w czasie wojny. Przydziały mobilizacyjne oraz pracownicze przydziały mobilizacyjne nadaje oraz uchyla szef wojskowego centrum rekrutacji, działając w porozumieniu z dowódcą jednostki wojskowej, a w przypadku stanowisk określonych w etacie komórek organizacyjnych, w porozumieniu z Dyrektorem Generalnym urzędu obsługującego Ministra Obrony Narodowej (art. 531 ust. 8). Co szczególnie istotne, w myśl art. 531 ust. 9 ustawy o obronie Ojczyzny, nadanie przydziału mobilizacyjnego oraz pracowniczego przydziału mobilizacyjnego następuje w formie karty mobilizacyjnej. Osoba, której nadano przydział mobilizacyjny lub pracowniczy przydział mobilizacyjny, jest obowiązana przyjąć kartę mobilizacyjną. W art. 531 ust. 10 ustawy wskazano, że w karcie mobilizacyjnej określa się co najmniej datę jej wydania, organ wydający, dane osobowe żołnierza rezerwy, pracownika lub innej osoby niebędącej pracownikiem, w tym stopień wojskowy, imię i nazwisko, dane jednostki wojskowej albo komórki organizacyjnej, w tym nazwę, adres, numer mobilizacyjny, pododdział, przydział mobilizacyjny lub pracowniczy przydział mobilizacyjny, a także termin i miejsce stawienia się do jednostki wojskowej albo komórki organizacyjnej, pouczenie o skutkach uchylania się odpowiednio od obowiązku służby wojskowej lub pracy, sposób postępowania w przypadku utraty karty oraz w przypadku niemożliwości stawienia się w miejscu określonym w tej karcie, a także wykaz przedmiotów użytku osobistego, które żołnierz rezerwy, pracownik lub inna osoba niebędąca pracownikiem powinna zabrać ze sobą, stawiając się do jednostki wojskowej albo komórki organizacyjnej w razie ogłoszenia mobilizacji i w czasie wojny. Ustawa o obronie Ojczyzny nie przewiduje natomiast, by nadawanie pracowniczego przydziału mobilizacyjnego następowało w formie decyzji administracyjnej, a w szczególności, by decyzję administracyjną stanowiła karta mobilizacyjna. Brak jest w konsekwencji przepisów powszechnie obowiązującego prawa, które przyznawałyby organom kompetencję do wydawania decyzji administracyjnych w sprawie nadawania pracowniczych przydziałów mobilizacyjnych. W związku z powyższym w ustawie o obronie Ojczyzny nie przewidziano również, by od nadanego w formie karty mobilizacyjnej pracowniczego przydziału mobilizacyjnego przysługiwało stronie prawo do wniesienia odwołania. Zaskarżone pismo, stanowiące odpowiedź organu na "odwołanie" skarżącej od notatki Szefa Zarządu Zasobów Osobowych C-1 z dnia [...] lutego 2023 r. nr [...], nie stanowi z tych przyczyn decyzji administracyjnej w rozumieniu art. 3 § 1 pkt 1 p.p.s.a. W ocenie Sądu, pismo Szefa Centralnego Wojskowego Centrum Rekrutacji z dnia [...] kwietnia 2023 r. nr [...] nie należy również do aktów i czynności wymienionych w 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a., na które przysługuje skarga do sądu administracyjnego. Tego rodzaju akty lub czynności charakteryzują się bowiem tym, że mają charakter publicznoprawny, są podejmowane w sprawie indywidualnej, skierowane są do oznaczonego podmiotu oraz dotyczą uprawnienia lub obowiązku tego podmiotu. Samo zaś uprawnienie lub obowiązek, którego akt lub czynność dotyczy, winno być określone w przepisie prawa powszechnie obowiązującego. Podstawowym wyznacznikiem poddania danego aktu lub czynności kognicji sądu administracyjnego jest to, że zostaje on dokonany w ramach pełnienia przez podmiot funkcji administracji publicznej. Zdaniem Sądu, należy zgodzić się ze skarżącą, że akt nadania pracowniczego przydziału mobilizacyjnego może zostać uznany za akt określony w art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a. i jako taki podlegający kontroli sądowoadministracyjnej. Akt ten bowiem ma charakter publicznoprawny, indywidualny, jest skierowany do oznaczonego podmiotu i kształtuje prawa i obowiązki tego podmiotu. Jednak – jak już wyżej wskazano – nadanie pracowniczego przydziału mobilizacyjnego następuje w formie karty mobilizacyjnej i to ten akt spełnia wyżej określone wymogi pozwalające uznać go za akt podlegający kontroli sądu administracyjnego na podstawie art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a. Tego rodzaju aktem kształtującym prawa i obowiązki strony nie jest natomiast zaskarżone w niniejszej sprawie pismo z dnia [...] kwietnia 2023 r., które ma charakter wyłącznie informacyjny. Zawiera ono jedynie informację o tym, jakie jest stanowisko organu w sprawie uprzednio nadanego już skarżącej pracowniczego przydziału mobilizacyjnego, a także przytoczenie obowiązujących w tym zakresie przepisów. Z powołanych wyżej przyczyn Sąd stwierdził, że zaskarżonego w niniejszej sprawie pisma nie można uznać ani za decyzję administracyjną ani za akt lub czynność wymienioną w art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a. Decyduje o tym przede wszystkim informacyjny charakter tego pisma. Dany akt lub czynność, aby mogły być przedmiotem skargi do sądu administracyjnego powinny ustalać (odmawiać ustalenia), stwierdzać (odmawiać stwierdzenia), potwierdzać (odmawiać potwierdzenia) uprawnienia lub obowiązki określone przepisami prawa administracyjnego (por. T. Woś, H. Knysiak – Molczyk, M. Romańska, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, LexisNexis, Warszawa 2005, s. 61). Tymczasem zaskarżone pismo nie rozstrzyga w żaden sposób o uprawnieniach lub obowiązkach skarżącej wynikających z przepisów prawa. Z tego też względu skargę należało uznać za niedopuszczalną. Mając powyższe na uwadze, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na podstawie art. 58 § 1 pkt 6 i § 3 p.p.s.a. postanowił jak w sentencji.