II SA/Wa 1157/10

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Ewa Marcinkowska Sędzia WSA Olga Żurawska-Matusiak Sędzia WSA Iwona Dąbrowska (spr.) Protokolant starszy sekretarz sądowy Dorota Kwiatkowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 24 listopada 2010 r. sprawy ze skargi M. Z. na decyzję Szefa Służby Celnej z dnia [...] marca 2010 r. nr [...] w przedmiocie zwolnienia ze służby - oddala skargę - Dyrektor Izby Celnej w [...] wszczął w dniu [...] listopada 2009 r. postępowanie o zwolnienie ze służby funkcjonariusza celnego M. Z., w związku z upływem 12-miesięcznego okresu zawieszenia w pełnieniu obowiązków służbowych, a następnie decyzją z dnia [...] grudnia 2009 r. nr , wydaną na podstawie art. 105 pkt 10, art. 188 ust. 2, ust. 4 i ust. 5 ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. o Służbie Celnej (Dz. U. Nr 168, poz. 1323), zwolnił M. Z. ze Służby Celnej z dniem doręczenia decyzji. W uzasadnieniu decyzji organ wskazał, że na skutek wszczęcia przeciwko M. Z. postępowania karnego o popełnienie przestępstwa z art. 228 § 1 kk w zw. z art. 12 kk w zw. z art. 65 § 1 kk został on zawieszony w pełnieniu obowiązków służbowych na mocy decyzji Dyrektora Izby Celnej w [...] z dnia [...] czerwca 2008 r. na okres 3 miesięcy. Organ podał też, że w śledztwie prowadzonym przeciwko M. Z. Prokuratura Okręgowa w [...] , postanowieniem z dnia [...] czerwca 2008 r., sygn. akt [...] zastosowała wobec niego środki zapobiegawcze w postaci dozoru Policji, poręczenia majątkowego, zawieszenia w czynnościach oraz zakazu opuszczania kraju. Pismem z dnia 4 września 2008 r. Prokuratura Okręgowa w [...] poinformowała o dalszym stosowaniu wobec M. Z. środków zapobiegawczych. Następnie organ podał, że okres zawieszenia M. Z. w czynnościach został przedłużony do czasu zakończenia prowadzonego w stosunku do niego postępowania karnego, decyzją Dyrektora Izby Celnej w [...] z dnia [...] września 2008 r. Uzasadniając decyzję o zwolnieniu M. Z. ze służby organ wskazał, że dwunastomiesięczny okres zawieszenia M. Z. w pełnieniu obowiązków służbowych upłynął z dniem 12 czerwca 2009 r., a przyczyna zawieszenia trwała nadal, albowiem postępowanie karne w stosunku do M. Z. nie zostało zakończone. Organ uznał, że w sprawie wystąpiły zatem przesłanki z art. 105 pkt 10 pow. ustawy o Służbie Celnej, co uzasadniało podjęcie decyzji o zwolnieniu ze Służby Celnej. Organ wskazał ponadto, że długotrwały okres zawieszenia M. Z. w czynnościach, niepełnienie przez niego obowiązków służbowych oraz niemożność przewidzenia zakończenia postępowania karnego wiąże się z negatywnymi konsekwencjami dla Służby Celnej. Wskazał też, że prawidłowa i terminowa realizacja nałożonych na Służbę Celną zadań wymaga pełnej obsady kadrowej posiadanych przez izbę celną etatów. Organ stwierdził, że zawieszenie w pełnieniu obowiązków służbowych funkcjonariusza celnego powoduje blokadę etatu uniemożliwiającą jego obsadzenie przez inną osobę oraz dodatkowe obciążenie pracą innych funkcjonariuszy. Dodatkowo organ zwrócił uwagę na aspekt finansowy związany ze sprawą zawieszenia w obowiązkach służbowych funkcjonariuszy celnych, w postaci obowiązku wypłacania w okresie długotrwałego zawieszenia 50 % uposażenia funkcjonariusza celnego. Od powyższej decyzji M. Z. złożył odwołanie do Szefa Służby Celnej, w którym zarzucił naruszenie prawa materialnego, tj. art. 105 pkt 10 pow. ustawy o Służbie Celnej oraz przepisów postępowania, tj. art. 6, art. 7, art. 8, art. 10, art. 11 i art. 12 kpa i wniósł o uchylenie skarżonej decyzji. Decyzją z dnia [...] marca 2010 r. nr [...] , wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 Kpa oraz art. 188 ust. 5 pow. ustawy o Służbie Celnej, Szef Służby Celnej utrzymał w mocy decyzję Dyrektora Izby Celnej w [...] z dnia [...] grudnia 2009 r. Organ odwoławczy uzasadniając swoją decyzję wskazał, iż okres zawieszenia M. Z. w pełnieniu obowiązków służbowych na dzień wydania decyzji w przedmiocie zwolnienia go ze służby, to jest na dzień [...] grudnia 2009 r., wyniósł 18 miesięcy i 2 dni i znacznie przekroczył okres 12 miesięcy, o którym mowa w art. 105 pkt 10 pow. ustawy o Służbie Celnej. Zaistniała zatem przesłanka wymagana wspomnianym przepisem art. 105 pkt 10 ustawy, stanowiącym podstawę prawną skarżonej decyzji. Organ przypomniał, że przyczyną zawieszenia w pełnieniu obowiązków służbowych było wszczęcie przeciwko niemu postępowania karnego z art. 228 § 1 kk w związku z art. 12 kk w związku z art. 65 § 1 kk. oraz zastosowanie przez Prokuratora Okręgowego w [...] w stosunku do w stosunku do M. Z. jako środka zapobiegawczego min. zawieszenia w czynnościach służbowych. Organ podał, że pismem z dnia 28 września 2009 r. Prokuratura Okręgowa w [...] poinformowała o przekazaniu w dniu [...] września 2009 r. do Sądu Rejonowego w [...] aktu oskarżenia przeciwko M.Z. Z uwagi na fakt, że postępowanie sądowe dopiero się rozpoczęło oraz że tym samym aktem oskarżenia objęto wiele osób, organ stwierdził, że nie można było przewidzieć zakończenia postępowania karnego. Organ stwierdził, że bezspornym jest, iż przyczyna zawieszenia w pełnieniu obowiązków służbowych funkcjonariusza nie ustała i tym samym druga przesłanka wymagana przez przepis art. 105 pkt 10 ustawy została spełniona. Szef Służby Celnej uznał, iż organ pierwszej instancji rozważył zarówno interes społeczny jak i słuszny interes strony, mając na uwadze, konieczność zapewnienia realizacji zadań w podległej jednostce. Organ odwoławczy zwrócił uwagę, że funkcjonariusze Służby Celnej, ze względu na potrzebę zapewnienia bezstronności i rzetelności wykonywania obowiązków służbowych, a także transparentności zawodowej i majątkowej, są poddani w ustawie o Służbie Celnej licznym ograniczeniom, również w zakresie korzystania z praw chronionych konstytucyjnie. Funkcjonariusze Służby Celnej od momentu mianowania do służby poddać się muszą regułom pełnienia służby nacechowanej istnieniem specjalnych uprawnień, ale też szczególnych obowiązków. W konsekwencji funkcjonariusz nie może pominąć w swych oczekiwaniach ryzyka związanego z ustawowymi warunkami rozwiązania służby. W związku z powyższym kwestia uznaniowości skarżonej decyzji, w tym interes funkcjonariusza celnego jako strony, winna uwzględniać specyfikę statusu prawnego funkcjonariusza celnego. Skoro ustawodawca, kierując się interesem społecznym, uznał że funkcjonariusz celny powinien zostać zawieszony w pełnieniu obowiązków w związku z wszczęciem przeciwko niemu postępowania karnego w sprawie o przestępstwo umyślne ścigane z oskarżenia publicznego, to nie sposób zaakceptować twierdzeń, że w interesie strony zasadnym jest powierzenie funkcjonariuszowi celnemu innych zadań w służbie mimo toczącego się postępowania karnego. Jednocześnie organ wskazał, że zwolnienie ze służby nie wyklucza powrotu funkcjonariusza celnego do Służby Celnej. Zgodnie bowiem z art. 109 ust. 1 ustawy o Służbie Celnej, funkcjonariusz celny ma zagwarantowane prawo powrotu do służby na poprzednich warunkach w przypadku prawomocnego umorzenia postępowania karnego ze względu na okoliczności wymienione w art. 17 § 1 pkt 1, 2 i 6 Kodeksu postępowania karnego; uniewinnienia; uchylenia prawomocnego wyroku skazującego. W ocenie organu II instancji, Dyrektor Izby Celnej w [...] wykazał, że zawieszenie w obowiązkach służbowych funkcjonariusza, poprzez "blokadę etatu" związaną z jednoczesnym odsunięciem od wykonywania czynności służbowych, powoduje utrudnienie w organizacji pracy w Izbie Celnej w [...] . W jednostkach organizacyjnych izby istniejące niedobory kadrowe w stosunku do planowanej obsady praktycznie uległy dodatkowemu zwiększeniu wskutek zawieszenia w obowiązkach służbowych funkcjonariuszy. Planowana obsada kadrowa w Izbie Celnej w [...] na dzień 31 grudnia 2008 r. wynosiła 1272 etaty, faktyczne zaś wykorzystanie etatów wynosiło 1199,25 etatów. Zwrócił uwagę, że do liczby faktycznie wykorzystywanych etatów, to jest do 1199,25 etatów zostały zaliczone etaty osób zawieszonych, których w izbie na koniec 2008 r. było 50, w tej liczbie mieścił się również etat M. Z. Taka sytuacja spowodowała konieczność zlecania dodatkowych zadań, przypisanych do etatów funkcjonariuszy zawieszonych, innym osobom pełniącym służbę. Powyższa sytuacja oraz trudny do przewidzenia czas zakończenia postępowania karnego prowadzonego przeciwko M. Z. wpłynęła na podjęcie decyzji o jego zwolnieniu ze służby. W skardze na powyższą decyzję M. Z. zarzucił jej naruszenie art. 7, art. 8, art. 10 kpa oraz art. 105 pkt 10 poprzez brak rozstrzygnięcia merytorycznego sprawy w aspekcie art. 7 kpa. Zarzucając powyższe, skarżący wniósł o uchylenie wydanych w sprawie decyzji. W uzasadnieniu skargi podniósł, że organy uwypuklały jedynie swój własny interes pomijając słuszny interes strony. W odpowiedzi na skargę Szef Służby Celnej wniósł o jej odrzucenie z uwagi na przekroczenie terminu do jej złożenia. Ponadto organ podtrzymał stanowisko przedstawione w zaskarżonej decyzji. Postanowieniem z dnia 25 sierpnia 2010 r. Wojewódzki Sąd administracyjny w Warszawie przywrócił skarżącemu termin do wniesienia skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym w świetle § 2 powołanego wyżej artykułu kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Innymi słowy, wchodzi tutaj w grę kontrola aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dokonywana pod względem ich zgodności z prawem materialnym i przepisami procesowymi, nie zaś według kryteriów słusznościowych. W świetle tych kryteriów skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Podstawę materialnoprawną decyzji Dyrektora Izby Celnej w [...] z dnia [...] grudnia 2009 r., o zwolnieniu M. Z. ze Służby Celnej, stanowił art. 105 pkt 10 ustawy o Służbie Celnej, zgodnie z którym funkcjonariusza celnego można zwolnić ze służby w przypadku upływu 12 miesięcy okresu zawieszenia w pełnieniu obowiązków służbowych, jeżeli nie ustąpiły przyczyny będące podstawą zawieszenia. Podstawą zatem podjęcia decyzji o zwolnieniu ze służby był upływ 12 miesięcy zawieszenia skarżącego w czynnościach służbowych oraz to, że przyczyna zawieszenia w postaci prowadzenia postępowania karnego trwała nadal. W rozpoznawanej sprawie zaistnienie przesłanek z art. 105 pkt 10 ustawy o Służbie Celnej jest oczywiste. Skarżący został bowiem zawieszony w czynnościach służbowych, decyzją Dyrektora Izby Celnej w [...] z dnia [...] czerwca 2008 r., zaś kolejną decyzją tego organu z dnia [...] września 2008 r. okres zawieszenia został skarżącemu przedłużony, do czasu zakończenia prowadzonego przeciwko niemu postępowania karnego. Wskazać należy, że w dacie wszczęcia postępowania w przedmiocie zwolnienia skarżącego ze służby, łączny okres zawieszenia wyniósł 18 miesięcy, a zatem znacznie przekroczył termin z art. 105 okt 10 ustawy. Ponadto w dalszym ciągu trwały też przyczyny zawieszenia, bowiem w dniu [...] września 2009 r. przesłano do Sądu Rejonowego w [...] akt oskarżenia. Przed podjęciem decyzji o zwolnieniu organ ustalił, że postępowanie sądowe przeciwko skarżącemu nie zostało zakończone. Stwierdzić należy, że zaistnienie powyższych przesłanek pozwalało niewątpliwie organowi na zwolnienie funkcjonariusza celnego ze służby, na podstawie przepisu art. 105 pkt 10 ustawy o Służbie Celnej. Niezasadny jest zatem zarzut podjęcia decyzji wyłącznie w oparciu o częściowy materiał dowodowy, czy też braku ustaleń stanu faktycznego sprawy poprzez "pryzmat zastosowania właściwych przepisów prawa". Prawidłowo organ wskazał, że żadna z przesłanek z art. 105 pkt 10 ustawy o Służbie Celnej nie odnosi się do kwestii winy skarżącego i zasadności postawionych mu zarzutów, a zatem zarzuty dotyczące prowadzonego postępowania karnego, w niniejszej sprawie nie mogą odnieść skutku. Wbrew zarzutom skargi, Dyrektor Izby Celnej zgodnie z art. 7 i 77 § 1 kpa podjął wszelkie niezbędne kroki do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz załatwienia sprawy, w sposób wyczerpujący zebrał i rozpatrzył istotny dla rozstrzygnięcia sprawy materiał dowodowy. Ponadto podkreślić należy, że organ podejmując decyzję o zwolnieniu skarżącego ze służby w warunkach uznania administracyjnego, w należyty sposób wyważył interes społeczny i słuszny interes strony. Wskazał bowiem na trudności w wykonaniu zadań nałożonych na administrację celną, w tym na Izbę Celną w [...] wynikające z braków kadrowych, spowodowanych m.in. przez długotrwałe zawieszenie w pełnieniu obowiązków służbowych funkcjonariuszy celnych. Sytuacja taka niewątpliwie bardzo utrudnia prawidłowe działanie służby i wymusza dodatkowe obciążenie pracą innych funkcjonariuszy. Uzasadnienia zaskarżonych decyzji, w których organy obu instancji obszernie przedstawiły problemy kadrowo-organizcyjne związane z niewykonywaniem przez funkcjonariusza celnego obowiązków służbowych, nie daje podstaw do stwierdzenia o dowolności działania organu. Ponadto wskazać należy, że organ nie miał możliwości zatrudnić skarżącego na żadnym innym stanowisku służbowym w Izbie Celnej bowiem pamiętać należy, że zawieszenie w czynnościach służbowych skarżącego było jednym ze środków zapobiegawczych, które zastosowane zostały przez Prokuraturę Okręgową w [...] . Uznając zatem zarzuty skargi za nieuzasadnione, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), orzekł jak w wyroku.