II SA/Wa 1164/06

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Bronisław Szydło, Sędzia WSA Adam Lipiński,, Asesor WSA Przemysław Szustakiewicz, Protokolant Małgorzata Płodzicka, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 13 października 2006 r. sprawy ze skargi M. W. na decyzję Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] maja 2006 r. nr [...] w przedmiocie świadczenia w drodze wyjątku oddala skargę Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych decyzją z dnia [...] maja 2006 r. znak: [...], wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 kpa, utrzymał w mocy swoją poprzednią decyzję z dnia [...] czerwca 2005 r., wydaną na podstawie art. 83 ust. 1 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (t.j. Dz. U. z 2004 r. Nr 39, poz. 353 ze zm.), którą odmówił M. W. przyznania renty rodzinnej w drodze wyjątku po zmarłym w dniu [...], w wieku 46 lat, ojcu G. W. W uzasadnieniu podał, że niespełnione zostały wszystkie przesłanki określone w powołanym art. 83 ust. 1 ustawy, pozwalające na przyznanie tego środowiska. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie M. W., ur. [...], wnosił o uchylenie zaskarżonej decyzji i utrzymanej nią w mocy decyzji z dnia [...] czerwca 2005 r., zarzucając, że Prezes ZUS przy wydawaniu zaskarżonej decyzji nie wyjaśnił wszystkich okoliczności, które, w ocenie skarżącego, miały istotny wpływ na wynik rozstrzygnięcia. Podał, że w miesiącu maju zdał maturę i zamierza w październiku podjąć studia na wyższej uczelni. Jego starszy brat kontynuuje studia na [...], a starsza siostra w roku akademickim 2005/2006 podjęła studia dzienne na [...]. Rodzina utrzymuje się z wynagrodzenia, jakie otrzymuje jego matka G., zatrudniona na stanowisku nauczyciela. Wyjaśnił także, że jego ojciec G., nie pozostawał w zatrudnieniu, bowiem od września 2001 r. przebywał w zakładzie karnym, gdzie odbywał karę pozbawienia wolności na okres 6 lat, skazany przez Sąd Rejonowy w R. Podał także, że zarobki jego matki, nie wystarczają nawet na skromne utrzymanie czteroosobowej rodziny. Prezes ZUS w odpowiedzi na skargę, powołując się na ustalony stan faktyczny i prawny, wnosił o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Na wstępie należy wyjaśnić, ze zgodnie z art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę pod względem zgodności z prawem zaskarżonej decyzji administracyjnej. Innymi słowy, sąd administracyjny nie orzeka co do istoty sprawy w zakresie danego przypadku, lecz kontroluje legalność rozstrzygnięcia zapadłego w tym postępowaniu z punktu widzenia jego zgodności z prawem materialnym i obowiązującymi przepisami prawa procesowego. Rozpatrując skargę M. W. pod tym kątem, Sąd uznał, że jego skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Podstawę materialnotechniczną wydania zaskarżonych decyzji stanowił przepis art. 83 ust. 1 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (t.j. Dz. U. z 2004 r. Nr 39, poz. 353 z późn. zm.). Z treści tego przepisu wynika, że Prezes ZUS może przyznać świadczenie w drodze wyjątku, jeżeli wnioskodawca spełnia łącznie następujące przesłanki: ─ jest lub był osobą ubezpieczoną lub jest członkiem rodziny pozostałym po ubezpieczonym, ─ nie spełnia warunków ustawowych określonych w art. art. 83 ust. 1 powołanej ustawy o emeryturach i rentach z FUS wskutek szczególnych okoliczności, nie może podjąć pracy lub innej działalności objętej ubezpieczeniem społecznym z uwagi na całkowitą niezdolność do pracy w związku ze złym stanem zdrowia lub wiek, ─ nie posiada niezbędnych środków utrzymania. Renta rodzinna jest pochodną świadczenia osoby zmarłej, dlatego też zaznaczyć należy, że renta rodzinna jest świadczeniem pochodnym świadczenia, jakie przysługiwałoby osobie zmarłej, dlatego też w pierwszej kolejności rozpoznaniu podlega spełnienie powyższych przesłanek przez osobę zmarłą, a następnie ustalane jest prawo do tego świadczenia przez wnioskodawcę – członka rodziny po osobie zmarłej. Z użytego w powołanym art. 83 ust. 1 sformułowania "może przyznać" wynika, że podejmowane na tej podstawie decyzje mają charakter uznaniowy. Oznacza to, że organ decyzyjny posiada swobodę działania i możliwości wyboru określonego sposobu załatwienia sprawy. Do oceny Prezesa ZUS należało zatem podjęcie decyzji o przyznanie skarżącej świadczenia w drodze wyjątku lub odmowa przyznania tego świadczenia. Sądowa kontrola tego rodzaju decyzji jest ograniczona. Nie obejmuje ona bowiem celowości zaskarżonej decyzji. Sąd może zatem tylko badać, czy decyzja nie nosi cech dowolności, a więc, czy organ rozstrzygający zebrał cały materiał dowodowy i dokonał wyboru określonego sposobu załatwienia sprawy po wszechstronnym i dogłębnym rozważeniu wszystkich okoliczności sprawy. Prezes ZUS podejmujący decyzję administracyjną w sprawie świadczeń w trybie określonym w powołanym art. 83 ust. 1, jest związany rygorami procedury administracyjnej. Wynika to wyraźnie z przepisu art. 124 ustawy o emeryturach i rentach z FUS. Przepis ten stanowi, że w postępowaniu w sprawach o świadczenia określone w tej ustawie stosuje się przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego. Prezes ZUS winien więc przestrzegać zasady dochodzenia do prawdy materialnej (art. 7 kpa), a więc podejmować wszelkie kroki niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego. Jest zobowiązany do należytego i wyczerpującego informowania strony o okolicznościach faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania administracyjnego (art. 9 kpa). Musi wreszcie w sposób wyczerpujący zebrać, rozpatrzyć i ocenić cały materiał dowodowy (art. 77 § 3 i art. 80 kpa) oraz uzasadnić swoje rozstrzygnięcie według wymagań określonych w art. 107 § 3 kpa. W niniejszej sprawie Prezes ZUS przestrzegał wszystkich tych reguł procesowych, czego dowodem są przede wszystkim uzasadnienia obu jego decyzji. W uzasadnieniach decyzji powołano wszystkie okoliczności faktyczne w sprawie i na podstawie tak ustalonego stanu faktycznego Prezes ZUS odmówił skarżącemu prawa do renty rodzinnej po zmarłym ojcu. W ocenie Sądu, decyzjom tym nie można przypisać przekroczenia granic uznania administracyjnego. Prezes ZUS prawidłowo ustalił, że zmarły w dniu [...] ojciec skarżącego legitymował się łącznie okresem ubezpieczeniowym w wymiarze 20 lat 10 miesięcy i 16 dni, w tym okresem składkowym – 17 lat, 9 miesięcy i 16 dni oraz okresem nieskładkowym – 3 lata i 1 miesiąc. Przez okres 2 lat 11 miesięcy i 3 dni przed zgonem pozostawał bez zatrudnienia. Podczas pobytu w więzieniu, od września 2001 r., w czasie odbywania kary pozbawienia wolności nie był zatrudniony w zakładzie karnym. Prezes ZUS ustalił także, że czteroosobowa rodzina skarżącego utrzymuje się z wynagrodzenia, jakie pobiera matka skarżącego zatrudniona na stanowisku nauczycielki, w wysokości 3462,26 zł miesięcznie. Dochód na 1 osobę w tej rodzinie wynosi kwotę 865,56 złotych. Starsze rodzeństwo skarżącego – brat i siostra – studiuje na wyższych uczelniach i nie pracuje. Nie pracuje również skarżący. Rodzina mieszka w domu o pow. 60 m2 (piętro), posiada samochód [...]. Prezes ZUS ustalił także, że skarżący, ur. [...], z uwagi na obecny stan zdrowia jest zdolny do pracy zarobkowej. Sąd uznał więc, że Prezes ZUS należycie wykazał, że w niniejszej sprawie nie zostały spełnione przesłanki, o których mowa w powołanym art. 83 ust. 1 ustawy, co uzasadniało odmowę przyznania skarżącemu renty rodzinnej w drodze wyjątku, po zmarłym ojcu G. W. Z tych względów Sąd, na podstawie art. 151 w związku z art. 132 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm.), orzekł jak w sentencji.