II SA/Wa 1165/17

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Maria Werpachowska (spr.), Sędziowie WSA Stanisław Marek Pietras, Adam Lipiński, Protokolant specjalista Sylwia Mikuła, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 26 stycznia 2018 r. sprawy ze skargi L.M. na decyzję Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego z dnia [...] czerwca 2017 r. nr [...] w przedmiocie odmowy udostępnienia informacji publicznej - oddala skargę - W dniu 19 kwietnia 2017 r. do Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego wpłynął wniosek L.M. o udostępnienie informacji publicznej w zakresie 1. Pełnej dokumentacji dotyczącej programu "Wsparcie Uniwersytetów Trzeciego Wieku" w 2016/2017, a to wytworzonych dokumentów związanych z: a) Organizacją konkursu i powoływaniem komisji oceniającej; b) Przebiegiem konkursu; c) Przebiegiem procesu oceny (dokumentów z zebrań komisji), protokołów ocen; d) Opinii prawnych dotyczących samego konkursu i jego przebiegu; e) Skarg związanych z konkursem. 2. Opiniami prawnymi i działaniami podjętymi przez Ministerstwo po 15 marca 2017 r. związanymi z rozstrzygnięciem konkursu i pkt. 1 wniosku. W odpowiedzi na wniosek, organ pismem z dnia 4 maja 2017 r. poinformował wnioskodawcę, że informacja publiczna dotycząca pytań 1 pkt a), b), d), e) oraz pytania 2, zgodnie z prośbą zawartą we wniosku może być udostępniona na miejscu w siedzibie Ministerstwa przy ul. Hożej 20 w Warszawie w dniu 11 maja 2017 r. Ponadto, poinformowano wnioskodawcę o przedłużeniu terminu do udzielenia odpowiedzi na pytanie 1 pkt c) do dnia [...] czerwca 2017 r. z uwagi na konieczność analizy prawnej wnioskowanych informacji. Minister Nauki i Szkolnictwa Wyższego decyzją z dnia [...] czerwca 2017 r. nr [...], na podstawie art. 16 ust. 1 w zw. z art. 1 ust. 2 i art. 5 ust. 2 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (Dz. U. z 2016 r. poz. 1764) – dalej "u.d.i.p.", art. 15 ust. 1 ustawy z dnia 30 kwietnia 2010 r. o zasadach finansowania nauki (Dz. U. z 2016 r. poz. 2045, z późn. zm.), dalej u.o.z.f.n. oraz art. 104 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2016 r. poz. 23, z późn. zm.) – dalej "k.p.a.", po rozpatrzeniu wniosku o udostępnienie informacji publicznej L.M. z dnia 19 kwietnia 2017 r., tj. dokumentów dotyczących programu "Wsparcie Uniwersytetów Trzeciego Wieku" wytworzonych w związku z przebiegiem procesu oceny - protokołów ocen, odmówił udostępnienia wnioskodawcy żądanej informacji publicznej. Organ wskazał, że w niniejszej sprawie zastosowanie mają przepisy ustawy o zasadach finansowania nauki. W komunikacie Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego z 12 października 2016 r. o ustanowieniu programu pod nazwą "Wsparcie Uniwersytetów Trzeciego Wieku" (M. P. z 2016 r. poz. 980), zwanym dalej "Komunikatem", ogłoszono, że na podstawie art. 26 ust. 2 u.o.z.f.n. ustanawia się z dniem 18 października 2016 r. program pod nazwą "Wsparcie Uniwersytetów Trzeciego Wieku". Zgodnie z pkt. IV Komunikatu wskazano, że środki finansowe na realizację projektów w ramach programu są przyznawane w drodze konkursu ogłoszonego przez Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego. Toteż, Minister Nauki i Szkolnictwa Wyższego w dniu 28 października 2016 r. opublikował na stronie internetowej Ministerstwa ogłoszenie o konkursie na finansowanie projektów w ramach programu pod nazwą "Wsparcie Uniwersytetów Trzeciego Wieku" zwane dalej "ogłoszeniem". Do oceny wniosków powołano zespół, który po dokonaniu oceny wniosków, sporządził listę rekomendowanych do finansowania wniosków i przedstawił ją ministrowi wraz z proponowaną wysokością dofinansowania i uzasadnieniem. W oparciu o rekomendacje zespołu minister podjął decyzję o przyznaniu środków finansowych na realizację projektów w ramach programu lub o odmowie ich przyznania. Podał, że w konkursie wnioski o finansowanie, w terminie, złożyło 85 podmiotów. Po wnikliwej analizie, spośród złożonych wniosków, zespół specjalistyczny wybrał 16 rekomendowanych do finansowania. Projekty wybrane do realizacji, zgłoszone we wnioskach złożonych w konkursie, są finansowane ze środków finansowych na naukę, wyodrębnionych w planie finansowym części budżetu państwa - "Nauka" na finansowanie programów i przedsięwzięć ustanawianych przez ministra właściwego do spraw nauki. Dysponentem środków finansowych, o których mowa w zdaniu poprzedzającym, jest Minister Nauki i Szkolnictwa Wyższego. Do projektów realizowanych ze środków finansowych na naukę stosuje się przepisy ustawy o zasadach finansowania nauki. Minister stwierdził, że wniosek o udostępnienie informacji publicznej z dnia 19 kwietnia 2017 r., złożony przez L.M., w zakresie przekazania dokumentów dotyczących programu "Wsparcie Uniwersytetów Trzeciego Wieku" związanych z przebiegiem procesu oceny - protokołów ocen w ramach programu "Wsparcie Uniwersytetów Trzeciego Wieku", dotyczy punktacji uzyskanej przez poszczególne wnioski od recenzentów, która jest wynikowym, liczbowym podsumowaniem recenzji stanowiącym jej integralny element i z tego względu, z uwagi na art. 15 ust. 1 u.o.z.f.n. oraz art. 5 ust. 2 u.d.i.p., nie podlega upublicznieniu. Ocena punktowa ekspertów, przyznana poszczególnym wnioskom w konkursie, podlega ochronie ustawowej, nie może być zatem udostępniona osobom trzecim. W ocenie Ministra, mając na uwadze powyższe, zobligowany jest do zastosowania normy przewidzianej w art. 15 ust. 1 w związku z art. 5 pkt 8 i 10 u.o.z.f.n., który mówi, że wnioski, recenzje, umowy i raporty z realizacji zadań finansowanych ze środków na naukę stanowią tajemnicę przedsiębiorstw w rozumieniu przepisów o zwalczaniu nieuczciwej konkurencji. Dokumentom tym ustawa nadaje status tajemnicy przedsiębiorstwa bez żadnych uwarunkowań i ograniczeń czasowych. Kategorycznemu sformułowaniu art. 15 ust. 1 u.o.z.f.n., nie towarzyszą żadne regulacje mogące dawać podstawę do zmiany statusu wskazanych w nim dokumentów. Reasumując, organ wskazał, że z przywołanych powyżej powszechnie obowiązujących przepisów prawa, a także uwzględniając aktualne stanowisko judykatury wynika, że z mocy prawa żądane przez wnioskodawcę informacje mają status informacji chronionej i występują ustawowe okoliczności nakazujące ograniczenie prawa do informacji publicznej. L.M., na podstawie art. 52 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tj. Dz. U. z 2017, poz. 1369) – dalej "P.p.s.a." w zw. z art. 107 § 1 pkt 8 i 9 k.p.a. oraz art. 17 ust. 2 ustawy z dnia 7 kwietnia 2017 r. o zmianie ustawy - Kodeks postępowania administracyjnego oraz niektórych innych ustaw skorzystał z prawa wniesienia skargi do sądu administracyjnego. Zaskarżonej decyzji zarzucając naruszenie art. 61 ust. 3 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej, art. 5 ust. 2 u.d.i.p. w zw. z art. 15 ust. 1 ustawy z dnia 30 kwietnia 2010 r. o zasadach finansowania nauki poprzez błędne przyjęcie, że wnioskowana informacja stanowi tajemnicę przedsiębiorstwa, wniósł o uchylenie decyzji Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego z [...] czerwca 2017 r. oraz o zasądzenie zwrotu kosztów postępowania według norm przepisanych. W odpowiedzi na skargę Minister nauki i szkolnictwa Wyższego wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zawartą w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, zważył co następuje: Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2016 r., poz. 1066 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym w świetle § 2 powołanego wyżej artykułu kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Innymi słowy, wchodzi tutaj w grę kontrola aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dokonywana pod względem ich zgodności z prawem materialnym i przepisami procesowymi, nie zaś według kryteriów słusznościowych. Ponadto Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną - art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017 r., poz. 1369 ze zm.). Oceniając zasadność skargi w świetle wskazanych wyżej kryteriów Sąd stwierdził, iż skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Przystępując do rozpoznania niniejszej sprawy, należy stwierdzić, że pomiędzy stronami postępowania bezsporne jest, że Minister Nauki i Szkolnictwa Wyższego, dalej "Minister", jest podmiotem zobowiązanym do udostępniania informacji publicznej, na podstawie art. 4 ust. 1 pkt 1 u.d.i.p. a wnioskowana informacja w postaci pełnej dokumentacji dotyczącej programu "Wsparcie Uniwersytetów Trzeciego Wieku" a to wytworzonych dokumentów związanych z przebiegiem procesu oceny (dokumentów z zebrań komisji), protokołów ocen stanowi informację publiczną na podstawie art. 1 ust. 1 w zw. z art. 6 ust. 1 u.d.i.p. Istota sprawy w niniejszym postępowaniu sprowadzała się do oceny czy żądana informacja podlegała ograniczeniu na zasadach określonych w art. 5 ust. 2 u.d.i.p., a w zasadzie do wykładni art. 15 ust. 1 i 3 u.o.z.f.n. gdyż na tym przepisie organ oparł skarżone rozstrzygnięcie. Podstawy ograniczenia dostępu do informacji publicznej reguluje ustawa o dostępie do informacji publicznej. Zgodnie z jej art. 5 ust. 2 prawo do informacji publicznej podlega ograniczeniu ze względu na prywatność osoby fizycznej lub tajemnicę przedsiębiorcy. Ograniczenie to nie dotyczy informacji o osobach pełniących funkcje publiczne, mających związek z pełnieniem tych funkcji, w tym o warunkach powierzenia i wykonywania funkcji, oraz przypadku, gdy osoba fizyczna lub przedsiębiorca rezygnują z przysługującego im prawa. Tajemnica przedsiębiorcy została więc wprost wskazana jako dobro chronione, stanowiące przeszkodę w udostępnieniu informacji publicznej. Pojęcie "tajemnicy przedsiębiorstwa zostało zdefiniowane w art. 11 ust. 4 ustawy z dnia 16 kwietnia 1993 r. o zwalczaniu nieuczciwej konkurencji (Dz.U. z 2003 Nr 153, poz.1503 ze zm.), zgodnie z którym przez tajemnicę przedsiębiorstwa rozumie się nieujawnione do wiadomości publicznej informacje techniczne, technologiczne, organizacyjne przedsiębiorstwa lub inne informacje posiadające wartość gospodarczą, co do których przedsiębiorca podjął niezbędne działania w celu zachowania ich poufności. Przepis zaś art. 15 ust. 1 u.o.z.f.n. przesądza, że wnioski, recenzje, umowy i raporty z realizacji zadań finansowanych ze środków na naukę, stanowią tajemnicę przedsiębiorstw w rozumieniu przepisów o zwalczaniu nieuczciwej konkurencji. Literalna wykładnia powyższej regulacji prowadzi do wniosku, że ustawodawca przesądził w niej, że wnioski, recenzje, umowy i raporty są dokumentami poufnymi. Skoro bowiem ustawodawca posłużył się sformułowaniem "stanowią", to nie pozostawił tym samym żadnego luzu decyzyjnego co do możliwości innej kwalifikacji charakteru posiadanego przez wnioski, recenzje, umowy i raporty. Sąd w obecnym składzie podziela pogląd wyrażony przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w wyroku z dnia 9 listopada 2011 r., sygn. akt II SA/Kr 1082/15, że "Dokumentom tym ustawa nadaje status tajemnicy przedsiębiorstwa bez żadnych uwarunkowań i, co istotne, bez ograniczeń czasowych. Kategorycznemu sformułowaniu art. 15 ust. 1 ustawy z dnia 30 kwietnia 2010 r. o zasadach finansowania nauki nie towarzyszą żadne regulacje mogące dawać podstawę do zmiany statusu w/w dokumentów. Jedynym zaś podmiotem uprawnionym do udostępniania informacji o wynikach realizacji zadań finansowanych ze środków finansowych na naukę, jest ten, który otrzymał środki finansowe na realizację tych zadań (art. 15 ust. 2). Stwierdzić więc należy, że wymienione dokumenty, ustawowo zaliczone do kategorii tajemnicy przedsiębiorstwa, choć stanowią informację publiczną, nie podlegają udostępnieniu w trybie ustawy o dostępie do informacji publicznej. Nie ma przy tym znaczenia ani etap procedury konkursowej, ani status podmiotu ubiegającego się o udostępnienie takiej informacji, ani wreszcie upływ czasu.". Spór w rozpatrywanej sprawie sprowadza się do oceny, czy protokół z przyznanymi ocenami przez ekspertów objęty jest regulacją art. 15 ust. 1 u.o.z.f.n. Jak twierdzi skarżący w odpowiedzi na skargę nie domaga się on udostępnienia recenzji w rozumieniu art. 15 ust. 1 u.o.z.f.n., tym samym nie ma zastosowania w tym przypadku tajemnica przedsiębiorstwa. Wskazać należy, że Minister Nauki i Szkolnictwa Wyższego w Komunikacie z 12 października 2016 r. o ustanowieniu programu pod nazwą "Wsparcie Uniwersytetów Trzeciego Wieku" (M. P. Z 2016 r., poz. 980) ogłosił, że na podstawie art. 26 ust. 2 u.o.z.f.n. ustanawia się program pod nazwą "Wsparcie Uniwersytetów Trzeciego Wieku". Środki na realizację projektów w ramach programu przyznawane są w drodze konkursu ogłoszonego przez Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego na stronie internetowej Ministerstwa w dniu 28 października 2016 r. Do oceny złożonych wniosków powołany został zespół, który oceny dokonał na posiedzeniach w dniach [...] i [...] sierpnia 2017 r. Sporządził on listę projektów rekomendowanych do finansowania, która następnie została przedłożona Ministrowi Nauki i Szkolnictwa Wyższego do zaakceptowania. Publikacja tej listy nastąpiła 9 lutego 2017 r. na stronie internetowej Ministerstwa. Każdy dopuszczony do konkursu wniosek podlegał indywidualnej ocenie zespołu według przyjętych kryteriów, a wyrażała się ona liczbą przyznanych punków za poszczególne kryterium. Suma tych punktów stanowiła końcową ocenę wniosku. Skarżący domagał się protokołów ocen tj. punktacji przyznanej poszczególnym wnioskom od recenzentów. Sąd stwierdza, że ocena indywidualna każdego wniosku, której wynikiem jest przyznana przez zespół punktacja, nie jest niczym innym jak recenzją wniosku stanowiącym jego integralny element. Nie jest przy tym istotne czy dokument nazwany zostanie recenzją, oceną czy protokołem z przyznanymi ocenami, stanowi on bowiem recenzję wniosku, która objęta jest dyspozycją art. 15 ust. 1 u.o.z.f.n. i nie podlega udostępnieniu w trybie ustawy o dostępie do informacji publicznej. Tym samym prawidłowe było działanie organu polegające na odmowie udostępnienia skarżącemu protokołów ocen. Z treści art. 15 ust. 1 u.o.z.f.n., wynika bowiem wprost, że dane te nie podlegają udostępnianiu. Sąd stwierdza, że zaskarżona decyzja zawiera pouczenie niezgodne z art. 127 § 3 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2016 r., poz. 23 ze zm.), dalej "k.p.a.". Z treści wskazanego przepisu wynika, że od decyzji wydanej w pierwszej instancji przez ministra lub samorządowe kolegium odwoławcze nie służy odwołanie, jednakże strona niezadowolona z decyzji może zwrócić się do tego organu z wnioskiem o ponowne rozpatrzenie sprawy; do wniosku tego stosuje się odpowiednio przepisy dotyczące odwołań od decyzji. Przepis ten nie uległ zmianie po nowelizacji dokonanej z dniem 1 czerwca 2017 r. Organ ograniczył się jedynie do pouczenia wynikającego z art. 107 § 1 pkt 9 k.p.a. Natomiast zobowiązany był pouczyć stronę zarówno o możliwości wniesienia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy jak i skargi do wojewódzkiego sądu administracyjnego ze wskazaniem terminów wniesienia obu środków, czego w pouczeniu zawartym w decyzji brak. Wybór środka zaskarżenia jest uprawnieniem strony a nie organu. Naruszenie przez organ wskazanego przepisu postępowania nie miało jednak istotnego wpływu na wynik sprawy, bowiem skarga została rozpoznana. Biorąc pod uwagę powyższe rozważania Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w sentencji wyroku.