II SA/Wa 1165/22

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Łukasz Krzycki, Sędzia WSA Karolina Kisielewicz (spr.), Sędzia WSA Joanna Kruszewska - Grońska, Protokolant specjalista Joanna Głowala po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 11 stycznia 2023 r. sprawy ze skargi L. K. na orzeczenie Centralnej Wojskowej Komisji Lekarskiej w [...] z dnia [...] czerwca 2022 r. nr [...] w przedmiocie zdolności do pełnienia zawodowej służby wojskowej uchyla zaskarżone orzeczenie Wojskowy Komendant Uzupełnień w O. w dniu 18 lutego 2022 r. skierował L. K. do Rejonowej Wojskowej Komisji Lekarskiej w L., celem ustalenia jego aktualnej zdolności do zawodowej służby wojskowej. Rejonowa Wojskowa Komisja Lekarska w L. w orzeczeniu z [...] marca 2022 r. (nr [...]), wydanym na podstawie art. 5 ust. 1, ust. 6 i ust. 7 ustawy z dnia 11 września 2003 r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych (Dz.U. z 2021 r. poz. 1131) oraz § 4, § 11, § 16 pkt 1, pkt 2 i § 19 pkt 1 rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 3 czerwca 2015 r. w sprawie orzekania o zdolności do zawodowej służby wojskowej oraz właściwości i trybu postępowania wojskowych komisji lekarskich w tych sprawach (Dz.U. z 2015 r. poz. 761 ze zm.) oraz § 5 pkt 1 i § 7 pkt 2 rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dn. 24 sierpnia 2012 r. w sprawie wojskowych komisji lekarskich oraz określenia ich siedzib, zasięgu działania i właściwości (Dz.U. z 2012 r. poz. 1013 ze zm.), stwierdziła, że L. K. jest niezdolny do zawodowej służby wojskowej (kategoria N). Rejonowa Wojskowa Komisja Lekarska w L. podała, że w badaniu laboratoryjnym moczu, wykonanym u skarżącego w dniu [...] lutego 2022 r., skonsultowanym przez lekarza internistę w dniu [...] marca 2022 r., stwierdzono obecność narkotyków i substancji psychoaktywnych. Ponadto rozpoznano u badanego próchnicę zębów (w trakcie leczenia). Powyższe rozpoznania, stosownie do § 72 pkt 3 i § 24 pkt 5 załącznika nr 1 do powołanego rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 3 czerwca 2015 r., stanowiącego wykaz chorób i ułomności uwzględnianego przy orzekaniu o zdolności do zawodowej służby wojskowej powodują, że L. K. jest niezdolny do zawodowej służby wojskowej (pkt 9 orzeczenia). Rejonowa Wojskowa Komisja Lekarska w L. dodała, że rozpoznała u skarżącego schorzenia w postaci: 11% utraty zdolności żucia (§ 24 pkt 1), śladową niedomykalność zastawki płucnej (§ 38 pkt 9), bliznę okolicy tylnej łokcia lewego (§ 3 pkt 1), spłycenie lordozy lędźwiowej (§ 34 pkt 1) oraz trądzik (§ 2 pkt 1 ). W pkt 10 orzeczenia podała, że stwierdzone schorzenia nie pozostają w związku z zawodową służbą wojskową. L. K. w odwołaniu od orzeczenia Rejonowej Wojskowej Komisji Lekarskiej w L., podniósł, że w dniu [...] marca 2022 r. w Katedrze Medycyny Sądowej Uniwersytetu [...] w [...] wykonał badanie toksykologiczne (z włosów) w kierunku stwierdzenia obecności fencyklidyny oraz kokainy i jej metabolitu. Ze sprawozdania z badania, które skarżący załączył do odwołania, wynika, że w dniu [...] lutego 2022 r. nie stwierdzono w jego organizmie narkotyków. Odwołujący się dodał, że zakończył leczenie zębów, na dowód czego przedstawił zaświadczenie lekarza dentysty z 12 kwietnia 2022 r. W tych okolicznościach faktycznych i prawnych, Centralna Wojskowa Komisja Lekarska w [...] orzeczeniem z [...] czerwca 2022 r. (nr [...]), wydanym na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a., art. 5 ust. 1, ust. 6 i ust. 7 ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych, § 3 oraz § 11 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z 24 sierpnia 2012 r. w sprawie wojskowych komisji lekarskich oraz określenia ich siedzib, zasięgu działania i właściwości, oraz § 7 pkt 1 i § 23 ust. 1, ust. 2 i ust. 3 rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z 3 czerwca 2015 r. w sprawie orzekania o zdolności do zawodowej służby wojskowej oraz właściwości i trybu postępowania wojskowych komisji lekarskich w tych sprawach, uchyliła w całości orzeczenie Rejonowej Wojskowej Komisji Lekarskiej w L. z [...] marca 2022 r. i rozpoznała u badanego: pozytywny wynik badania laboratoryjnego na obecność narkotyków i substancji psychoaktywnych (§ 72 pkt 3), 11% utraty zdolności żucia (§ 24 pkt 1), śladową niedomykalność zastawki płucnej (§ 38 pkt 9), bliznę okolicy tylnej łokcia lewego (§ 3 pkt 1), spłycenie lordozy lędźwiowej (§ 34 pkt 1) oraz trądzik (§ 2 pkt 1 załącznika nr 1 do powołanego rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 3 czerwca 2015 r.) i stwierdziła, że jest on niezdolny do zawodowej służby wojskowej. W uzasadnieniu orzeczenia Centralna Wojskowa Komisja Lekarska w [...] podała, że badanie laboratoryjne wykonane w dniu [...] lutego 2022 r. z próbki moczu dostarczonej przez orzekanego wykazało dodatni poziom kokainy i fencyklidyny, co w związku z faktem jednorazowego wykonania takiego badania i otrzymania takiego wyniku zostało prawidłowo zakwalifikowane przez RWKL w L. do § 72 pkt 3. Komisja dodała, że po sporadycznym spożyciu kokainy lub jej metabolitów wyniki testów wykrywających ich obecność w moczu mogą być dodatnie przez 2-5 dni, co oznacza, że kolejne badanie po upływie tego czasu nie miałoby znaczenia weryfikującego i dowodziłoby jedynie faktu, że badany w późniejszym okresie poprzedzającym powtórne badanie nie zażywał tej substancji ponownie. Centralna Wojskowa Komisja Lekarska podniosła, że organy orzecznicze zarówno pierwszej jak i drugiej instancji opierają się na wynikach badań zleconych, a nie wykonanych w innych laboratoriach (brak możliwości weryfikacji tożsamości). Odnośnie próchnicy zębów, komisja drugiej instancji podała, że wzięła pod uwagę zaświadczenie lekarskie dostarczone przez orzekanego, z którego wynika, że w badaniu stomatologicznym nie stwierdzono aktywnych ognisk próchnicy i stanów zapalnych. Wobec powyższego uznała, że próchnica zębów została wyleczona. L. K. w piśmie z 27 czerwca 2022 r. złożył skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na opisane orzeczenie Centralnej Wojskowej Komisji Lekarskiej w [...] z [...] czerwca 2022 r. Skarżący zarzucił organowi nieuzasadnione stwierdzenie, że jest niezdolny do zawodowej służby wojskowej. L. K. podał że z wyniku badania z próbki moczu wykonanego na zlecenie Rejonowej Komisji Wojskowej w L. wynika, że "badanie wykonano w moczu testami przesiewowymi, które nie zapewniają całkowitej 100 % swoistości. Wskazane jest potwierdzenie wyniku dodatniego metodą analityczną". Skarżący zarzucił, że Centralna Wojskowa Komisja Lekarska niezasadnie odmówiła wiarygodności wykonanemu przez niego badaniu toksykologicznemu z próbki włosa. L. K. podał, że w sprawozdaniu z badania wskazano, że próbkę włosa pobierały dwie laborantki i nie ma możliwości, aby wynik badania był wykonany od innego dawcy i wyjaśnił, że jest możliwość wykonania badania z włosa poprzez jego wysłanie, lecz świadomie z tego nie skorzystał, aby Komisja nie zarzuciła mu, że materiał do badania była pobrany od innego dawcy. Skarżący podkreślił, że badanie z włosa jest dużo bardziej szczegółowe i wiarygodne niż badania przesiewowe, a dzień jego wykonania ([...] marca 2022 r.) pozwala na stwierdzenie obecności w jego organizmie substancji narkotykowych zarówno w dniu [...] lutego 2022 r. jak i w okresie dużo wcześniejszym. Centralna Wojskowa Komisja Lekarska w odpowiedzi na skargę odwołała się m. in. do wyroku NSA z dnia 13 czerwca 2019 r., sygn. akt I OSK 2042/17 i stwierdziła, że wynik badania laboratoryjnego stanowił wystarczającą podstawę do stwierdzenia u badanego niezdolności do zawodowej służby wojskowej oraz że dokonanych ustaleń, nie mogą podważyć kolejne badanie wykonane przez skarżącego w późniejszym czasie. W konsekwencji wniosła o oddalenie skargi L. K. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Skarga jest uzasadniona. Kontrola przez sąd administracyjny orzeczeń komisji lekarskich w zakresie dotyczącym ustalenia kategorii zdolności (niezdolności) do służby sprowadza się do sprawdzenia prawidłowości postępowania poprzedzającego zaliczenie badanego do jednej z kategorii zdolności do służby, w szczególności do zbadania, czy organ rozstrzygając o zaliczeniu do kategorii zdolności do służby miał do tego odpowiednie podstawy faktyczne i prawne, a więc np. czy badanie stanu zdrowia zostało przeprowadzone prawidłowo, znajduje oparcie w wyczerpującym wywiadzie chorobowym i odpowiedniej dokumentacji medycznej. Sąd administracyjny nie dokonuje natomiast oceny stanu zdrowia badanego we własnym zakresie (por. np. wyrok NSA z 16 lutego 2022 r., sygn. akt III OSK 5019/21, LEX nr 3308008, wyrok NSA z 17 września 2020 r., sygn. akt I OSK 391/20, LEX nr 3057098, wyrok NSA z 26 lutego 2015 r., sygn. akt I OSK 851/14, LEX nr 1771990). Zgodnie z art. 5 ust. 1 ustawy z 11 września 2003 r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych (Dz.U. z 2019 r. poz. 330 ze zm.) zdolność fizyczną i psychiczną do pełnienia zawodowej służby wojskowej ustala wojskowa komisja lekarska, która wydaje w tej sprawie orzeczenie. Orzeczenie wojskowej komisji lekarskiej jest decyzją. Orzeczenie o zaliczeniu danego żołnierza lub innej osoby, która zgłosiła chęć pełnienia zawodowej służby wojskowej do jednej z kategorii zdolności fizycznej i psychicznej do zawodowej służby wojskowej, o których mowa w ust. 6, właściwe wojskowe komisje lekarskie wydają na podstawie badania lekarskiego fizycznej i psychicznej zdolności tej osoby do służby w poszczególnych rodzajach Sił Zbrojnych i rodzajach wojsk oraz na poszczególnych stanowiskach służbowych, z uwzględnieniem wyników badań specjalistycznych, a w razie potrzeby również obserwacji w podmiocie leczniczym (ust. 7). Stosownie do § 11 rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z 3 czerwca 2015 r. w sprawie orzekania o zdolności do zawodowej służby wojskowej oraz właściwości i trybu postępowania wojskowych komisji lekarskich w tych sprawach (Dz.U. z 2015 r. poz. 761 ze zm.) przy orzekaniu o zdolności do pełnienia zawodowej służby wojskowej i zaliczaniu do jednej z kategorii zdolności fizycznej i psychicznej do zawodowej służby wojskowej, wojskowe komisje lekarskie uwzględniają wykaz chorób i ułomności, stanowiący załącznik nr 1 do rozporządzenia. Wojskowa Komisja Lekarska wydaje orzeczenie niezwłocznie po przeprowadzeniu niezbędnych badań i skompletowaniu dokumentów (§ 18 pkt 1). Centralna Wojskowa Komisja Lekarska zgodnie z zasadą dwuinstancyjności postępowania ma obowiązek ponownego, wszechstronnego rozpatrzenia sprawy w jej całokształcie oraz jest obowiązana ustosunkować się do wszelkich zarzutów i wniosków strony zawartych w odwołaniu. Organ II instancji, według § 23 pkt 2 rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z 3 czerwca 2015 r. w sprawie orzekania o zdolności do zawodowej służby wojskowej oraz właściwości i trybu postępowania wojskowych komisji lekarskich w tych sprawach, rozpoznając odwołanie orzeka na podstawie dokumentów znajdujących się w aktach sprawy. W razie potrzeby Centralna Wojskowa Komisja Lekarska może jednak przeprowadzić ponowne badanie lekarskie i badania specjalistyczne oraz skierować żołnierza na obserwację szpitalną, a także przeprowadzić dodatkowe postępowanie w celu uzupełnienia dokumentów (§ 23 ust. 2 rozporządzenia). Zgodnie z zasadą prawdy obiektywnej, wyrażoną w art. 7 k.p.a., organ ma obowiązek dokładnie zbadać sprawę, tak aby w sposób prawidłowy ustalić jej stan faktyczny. Wzmocnieniem tej reguły jest obowiązek wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia całości materiału dowodowego (art. 77 § 1 k.p.a.). Dysponując całokształtem materiału dowodowego organ może ocenić daną okoliczność i uznać ją za udowodnioną (art. 80 k.p.a.). Wyłącznie należycie ustalony stan faktyczny pozwala na prawidłowe zastosowanie przepisów prawa materialnego i rozstrzygnięcie sprawy w sposób odpowiadający prawu. Motywy organu zarówno w zakresie ustalenia stanu faktycznego jak i jego oceny prawnej powinny zostać przedstawione w uzasadnieniu zaskarżonego orzeczenia, spełniającym wymogi art. 107 § 3 k.p.a. Zdaniem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie w rozpatrywanej sprawie Centralna Wojskowa Komisja Lekarska w [...] naruszyła przepisy postępowania, tj. art. 7 i art. 77 § 1 oraz art. 107 § 3 k.p.a., co mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. W uzasadnieniu zaskarżonego orzeczenia Centralna Wojskowa Komisja Lekarska w [...] ograniczyła się do lakonicznego przedstawienia stanu faktycznego, przywołania wyniku badania laboratoryjnego skarżącego z [...] lutego 2022 r. wskazującego dodatni poziom kokainy i fencyklidyny w moczu oraz stwierdziła, że kolejne badanie moczu nie zweryfikowałoby wyniku poprzedniego badania, z uwagi na fakt, że po sporadycznym spożyciu kokainy lub jej metabolitów, wyniki testów wykrywających ich obecność mogą być dodatnie przez 2 do 5 dni. Zdaniem Sądu, to uzasadnienie nie jest dostateczne, zwłaszcza, że w opisie testu przesiewowego na obecność substancji psychoaktywnych w moczu, wykonanego u skarżącego w dniu [...] lutego 2022 r. podano, że "testy przesiewowe nie zapewniają całkowitej (100%) swoistości. Wynik badania należy interpretować z uwzględnieniem wywiadu lekarskiego i stanu pacjenta. Wskazane jest potwierdzenie wyniku dodatniego dokładną metodą analityczną". Z powyższej informacji wynika, że testy przesiewowe w kierunku narkotyków dostarczają jedynie wstępnej informacji. Wynik dodatni należy potwierdzać dokładniejszymi metodami. Sąd zauważa, że lekarz internista nie odniósł się do tej informacji, podobnie jak organy orzecznicze obu instancji. W zaskarżonym orzeczeniu CWKL w [...] nie ustosunkowała się również do wyniku badania analitycznego przedstawionego przez skarżącego, podnosząc, że z uwagi na brak możliwości ustalenia tożsamości badanego, opiera się wyłącznie na wynikach badań zleconych przez organy orzecznicze (jednocześnie uznając jednak za wiarygodne zaświadczenie lekarza dentysty z [...] kwietnia 2022 r., załączone przez skarżącego do odwołania). Zdaniem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 13 czerwca 2019 r., sygn. akt I OSK 2042/17, na który powołał się organ w odpowiedzi na skargę, został wydany w odmiennych okolicznościach faktycznych. W powołanym wyroku NSA stwierdził, że nie było podstaw do uwzględnienia wyniku badania moczu, wykonanego przez skarżącego po znacznym okresie czasu (ok. dwóch miesięcy), w sytuacji gdy skarżący, nie wykonał badania potwierdzającego metodą alternatywną o wyższej swoistości. Reasumując, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie stwierdza, że przedstawiona w uzasadnieniu zaskarżonego orzeczenia ocena ustaleń faktycznych i wynikających z nich wniosków oraz podstawa prawna i jej wyjaśnienie prowadzące do określonego rozstrzygnięcia nie są wyczerpujące i przekonujące. Mając to wszystko na uwadze, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, uchylił zaskarżone orzeczenie Centralnej Wojskowej Komisji Lekarskiej w [...] z [...] czerwca 2022 r. (nr [...]), na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2022 r. poz. 329). Sąd nie orzekł o zwrocie kosztów postępowania, ponieważ skarżący na podstawie art. 239 § 1 pkt 1 lit. d powołanej ustawy, nie miał obowiązku uiszczania kosztów sądowych i nie wykazał ich poniesienia.